რჩეული სტატიები

Grid List

დაბინძურებული ჰაერი 21-ე საუკუნის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი პრობლემაა, რომელსაც თითქოს ყველა იაზრებს, მაგრამ ვერ აცნობიერებს, თუ რამხელა ზიანი მოაქვს  ჯანმრთელობისთვის. მოძრაობის - „ჩემი ქალაქი მკლავს“ 2022 წლის მონაცემებით, თბილისში, წლის განმავლობაში, ჰაერი 263 დღე იყო განსაკუთრებით დაბინძურებული, რაც ასთმის, ბრონქიტის, კიბოსა და სხვა დაავადების რისკებს ზრდის. თბილისში დაბინძურების მთავარი მიზეზი კვლავ ავტომობილების გამონაბოლქვია.

ასევე, ერთი კვირის წინ, დედაქალი „ნისლში“ იყო გახვეული, რომელიც სინამდვილეში, ტრანსსასაზღვრო დაბინძურება აღმოჩნდა. ამის შესახებ ინფორმაცია გარემოს ეროვნულმა სააგენტომაც გაავრცელა. როგორც ცნობილი გახდა, ტრანს სასაზღვრო დაბინძურება, ჩვეულებრივი ჰაერის დაბინძურებისგან განსხვავდება.

რა არის ტრანსსასაზღვრო დაბინძურება, როგორ დავიცვათ მისგან თავი და რა მდგომარეობაა საქართველოში ჰაერის დაბინძურების მხრივ - „ვერსია“ „ჩემი ქალაქი მკლავს“ დამფუძვნებელ გიორგი ჯაფარიძეს ესაუბრა.

- გიორგი, რა არის ტრანსსასაზღვრო დაბინძურება და როგორ დავიცვათ მისგან თავი?

- ეს სხვა ქვეყნიდან შემოსული დაბინძრებული ჰაერია, ხშირ შემთხვევაში, საჰარის უდაბნოდან, ცენტრალური ან შუა აზიიდან, რომელიც ქარს მოაქვს. თუ არ არის შესაბასმისი კლიმატური პირობები, მაგალითად, ქარი და ა.შ., თბილისში ტრანსსასაზღვრო დაბინძურება სხვა ქალაქებთან შედარებით დიდხანს რჩება (რამდენიმე დღე),  ჩემი დაკვირვებით, ხუთიდან ათ დღემდე. დედაქალაქი ჩახერგილია კორპუსებით, არ გვაქვს საკმარისი მწვანე სივრცეები, სწორი განაშენიანება, ამიტომ ვერ ხდება განიავება. პირბადე ერთ-ერთი დამცავია, თუ სახლში ან მანქანაში ხართ, დახურეთ ფანჯრები - ამ დროს, 50-70%-ით მცირდება ჰაერის დაბინძურება. ქუჩაში გადაადგილდით სპეციალური პირბადით, ოღონდ არა სამედიცინო, არამედ, მტვრის მასისგან დამცავით და მოერიდეთ გარე აქტივობებს. რისკჯგუფებში არიან ხანდაზმულები, ორსულები, ბავშვები და ფილტვის დაავადების მქონე პირები.

- შესაძლებელია თუ არა ტრანსსასაზღვრო დაბინძურების აცილება?

- სამწუხაროდ, ამას ვერაფრით ავიცილებთ, ეს არ არის მხოლოდ საქართველოს პრობლემა, ერთადერთი გამოსავალი, მსოფლიოში დაბინძურების შემცირებაა.

- ჩვეულებრივ დღეებში, როდესაც არ არის მსგავსი დაბინძურება, როგორი ჰაერია ქალაქში?

- დაბინძურებულია. ახლა, როდესაც გაიარა ამ ტრანსსასაზღვრო დაბინძურებამ, ქალაქში მაინც ძალიან ცუდი ჰაერია. სტატისტიკა რომ ავიღოთ, 2021 წლის მონაცემებით, თბილისში 263 დღე არ იყო სუფთა ჰაერი, რუსთავში - 305 დღე, ბათუმსა და ქუთაისში, შედარებით უკეთესი მდგომარეობაა. ეს დადგენილია მთავრობის აპარატებით. წელს, პირველად საქართველოში, ვაპირებთ, დავიწყოთ ჰაერის გამზომველი აპარატების წარმოება, რომელიც ჩეხეთის მთავრობის მხარდაჭერით განხორციელდება. ვგეგმავთ აპლიკაციის შექმნასაც, რათა თითოელ მოქალაქეს ჰქონდეს წვდომა მონაცემებთან.

დასაწყისისთვის, 30-მდე პატარა აპარატი შეიქმნება, რომელიც თბილისის გარდა, კიდევ ხუთ ქალაქში - რუსთავში, ქუთაისში, ფოთში, ჭიათურასა და კასპში დამონტაჟდება. ამ პროცესში გვინდა ბიზნესის ჩართულობაც, რადგან მხოლოდ 30-50-მდე აპარატისთვის გვაქვს თანხა. თუ სხვადასხვა ბიზნესი ხელს შეგვიწყობს, ბევრად მეტს შევქმნით და დავამონტაჟებთ ყველგან, რის შემდეგაც მოსახლეობას შეექმნება სრული სურათი, თუ რა ჰაერს ვსუნთქავთ. ეს მნიშვნელოვანია, რადგან დაბინძურებაზე პრევენციული ღონისძიებები ჩატარდეს და ვიბრძოლოთ დამაბინძურებლების წინააღმდეგ. ტრანსსასაზღვრო დაბინძურების წინააღმდეგ ვერ ვიბრძოლებთ, რადგან ეს ჩვენს ქვეყანას არ ეხება, თუმცა შეგვიძლია ჩვენს ქვეყანაში არსებული დამბინძურებლები შევაჩეროთ. რაც უფრო მეტი ადამიანი ჩაერთვება ყველაფერ ამაში, შედეგიც ბევრად უკეთესი იქნება.

- რომელი უბნებია თბილისში ყველაზე დაბინძურებული და რომელი - შედარებით სუფთა?

- ყველაზე დაბინძურებულია წერეთლის გამზირი, ელიავას ბაზრობის მიმდებარე ტერიტორია, ეს გამოწვეულია ფერფლოვანი დაბინძურებით. ასევე, ცენტრალურ ქუჩებზეც ცუდი მდგომარეობაა. სუფთა, ალბათ, უფრო ზედა გარე უბნებია, თუმცა როცა ტრანსსასაზღვრო დაბინძურებაა, ეს ყველგანაა და არა მარტო თბილისში.  ბოლოს, თითქმის, მთელ აღმოსავლეთ საქართველოში იყო, ამიტომაა მთავარი მონიტორინგი.

- გიორგი, რა მდგომარებაა რეგიონებში, არის თუ არა, შედარებით უკეთესი ჰაერი?

- სამწუხაროდ, რეგიონებში ვერ ვახერხებთ ხოლმე ჰაერის გაზომვას. რამდენჯერმე ვიყავით კასპში, ბათუმში, ჭიათურაში, ქუთაისსა და ზესტაფონში, პატარა რეგიონებში არა, თუმცა მოთხოვნიდან გამომდინარე, თუ გვექნება რესურსი, რომ შევამოწმოთ, უკან არ დავიხევთ. რა თქმა უნდა, მნიშვნელოვანია რეგიონებისა და პატარა სოფლების შემოწმებაც, რადგან შესაძლებელია, იყოს წერტილოვანი დაბინძურება ნებისმიერი ტიპის დამაბინძურებლისგან და ამაზე ინფორმაცია არ გვქონდეს. ხალხი ფიქრობს, რომ სოფელია და მაინც კარგი ჰაერი იქნება. ასევე, აუცილებელია კურორტების მუდმივად შემოწმება, რადგან ვიცოდეთ, სად და როგორ ჰაერზე მივდივართ.

- რამდენიმე წელია, ქვეყანაში სავალდებულო ტექდათვალიერების კანონი ამოქმედდა, მაშინ ყველას იმედი გვქონდა, რომ ჰაერის დაბინძურება შემცირდებოდა, თუმცა აშკარაა, ასე არ მოხდა...

- დიახ, ავტომობილების უმეტესობას კატალიზატორი არ აქვს - ან მოპარეს, ან თვითონ ჩააბარა, ამიტომ მხოლოდ ტექინსპექტირება ამ პრობლემას ვერ მოაგვარებს. ძველი ავტოპარკი გვაქვს, ავტომობილების 80% საკმაოდ ძველია და სწორი იქნებოდა ქუთაისის ელექტროქარხნის ამუშავება. სუბსიდირება მოსახლეობისთვის, ვისაც ძველი ავტომობილი ჰყავს, ჩანაცვლება მომხდარიყო, როგორც შვედეთმა გააკეთა. ეს ცვლილებები სწრაფად არის შემოსაღები ჰაერის დაბინძურებისა და სიკვდილიანობიდან გამომდინარე.

საკმაოდ ცუდი მდგომარეობა გვაქვს საქართველოში. დაავადებათა კონტროლის ცენტრის მონაცემებით, 2020-2021 წლებში, სასუნთქი სისტემით 150 000-მდე ადამიანი დაავადდა, აქედან 50 000-მდე - 9 წლამდე ბავშვი იყო, ეს საკმაოდ დიდი ციფრია. ჰაერის დაბინძურებისგან გამოწვეული სიკვდილიანობით, 2019 წელს, ევროპაში მეორე ადგილზე ვიყავით. ჩვენ ვცდილობთ, რომ ამის თავიდან ასაცილებლად ყველაფერი გავაკეთოთ, თუმცა მთავრობის ეკოლოგიური პოლიტიკა შესაცვლელია, რომელიც ახლა მარკეტინგზეა მორგებული. უნდა გადაიდგას უფრო მკაცრი ნაბიჯები, რადგან საპირწონედაა თითოეული ჩვენგანის ჯანმრთელობა. ვიღაცას შეუძლია იმკურნალოს, ვიღაცას - არა, მაგრამ სანამ მკურნალობამდე მივალთ, აუცილებელია, მივიღოთ პრევენციული ზომები. არსებობს სხვა ქვეყნების მაგალითები და მონიტორინგი, მთავრობა ვალდებულია, დაიცვას მოქალაქეების ჯანმრთელობა.

- ავტომობილების გამონაბოლქვის გარდა, რა არის ჰაერის დაბინძურების მიზეზი?

- მაგალითად, ქვის მშრალი მეთოდით დამუშავება, რის წინააღმდეგაც შევიმუშავეთ კანონპროექტი, ასევე, სხვადასხვა ტიპის ამტვერება, მშენებლობა და ა.შ. ბევრი დამაბინძურებელია, მაგრამ პირველი მაინც ავტომობილია. აუცილებელია გზების მორეცხვა, რაც თითქმის არ ხდება, როცა გზა არ ირეცხება, ამ მტვერს ვსუნთქავთ -  ყოველდღიურად თუ არა, კვირაში ერთხელ მაინც უნდა ირეცხებოდეს. ამისთვის არსებობს სპეციალური მანქანები, ყველა განვითარებულ ქვეყანაში გზები ყოველდღიურად ირეცხება.

- ცალკე პრობლემაა საზოგადოების თვითშეგნება, ვფიქრობ, ქართველებმა ვერ გამოვიმუშავეთ ის კულტურა, რომ ევროპელების მსგავსად, იშვიათად გადავაადგილდეთ ავტომობილით, გამოვიყენოთ საზოგადოებრივი ტრანსპორტი, ან ახლო მანძილზე ფეხით წავიდეთ... ეს რომ გაიაზროთ, საჭიროა სხვადასხვა კამპანია, მეთანხმებით?

- რა თქმა უნდა, კამპანიები ძალიან მნიშვნელოვანია, ეს უნდა იგეგმებოდეს სახელმწიფო სტრუქტურების მიერ, თუმცა ასეთი მასშტაბური არაფერი მახსენდება. ცნობიერების ამაღლებასთან დაკავშირებით, რაც შეგვიძლია, ჩვენ ყველაფერს ვაკეთებთ სოციალურ ქსელში.

- ეს ძალიან კარგია...  რა იყო მოძრაობის - ჩემი ქალაქი მკლავსდაარსების მიზანი და რა გეგმები გაქვთ?

- 2018 წელს, როდესაც „ჩემი ქალაქი მკლავს“ დავაფუძნეთ, მაშინ მთავარი მიზანი იყო ავტოტრანსპორტის გამონაბოლქვისგან ჰაერის დაბინძურების შემცირება და ყვითელი „მარშუტკებისა“ და ავტობუსების ჩანაცვლება. საბედნიეროდ, წარმატებულად მოხდა ყველაფერი ეს... შემდეგ იმდენი პრობლემა დავინახეთ, რომ გავაგრძელეთ  მუშაობა.

ზოგადად, ჩვენი მთავარი მიზანია, რომ ქვეყანაში ეკოლოგიური და სოციალური პრობლემები მოვაგვაროთ. ვიბრძვით უკეთესი ქალაქისა და მომავლისთვის. პრიორიტეტია ჰაერის, საკვებისა და წყლის ხარისხის მონიტორინგი. 30-მდე მოხალისე მუშაობს ჩვენთან, თუმცა არავინ გვაფინანსებს. დღემდე ბევრ წარმატებას მივაღწიეთ, ჩვენზეა 10 გაჩერებული მშენებლობა, სადაც გაკეთდა გამწვანებები, 14 ათასი მოგვარებული პატარა პრობლემა, 25 მილიონი ადამიანისთვის მიწოდებული ინფორმაცია სოციალურ ქსელებში, 20-მდე დასუფთავებისა და 200-მდე საპროტესტო აქცია, რომელთა უმეტესობამ შედეგი გამოიღო. ახალ წელს, საზოგადოების ჩართულბით, 50 000 ლარამდე თანხა შევაგროვეთ, პლუს, საჩუქრები და საბოლოოდ, 450-ზე მეტ ადამიანს ავუსრულეთ საახალწლო სურვილები, შშმ პირებს ვაჩუქეთ ეტლი, სხვადასხვა პირველადი დახმარების ნივთი, საკვები და ტანსაცმელი. გვაქვს ორი ეკო წიგნი, დავდივართ სკოლებში ცნობიერების ასამაღლებლად, ვმუშაობთ ჰაერის საზომი აპარატის შექმნაზე, აპლიკაციაზე და ა.შ.  შევაგროვეთ 30 ათასი ხელმოწერა კანონპროექტისთვის, რომლის მიხედვითაც ხილულად შესამჩნევი გამონაბოლქვიანი ავტომობილი დაჯარიმდება. ასევე, ვმუშაობთ საკანონმდებლო ცვლილებებსა და მონიტორინგზე. სამომავლოდ გვაქვს ახალი კანონპროექტი პიროტექნიკის აკრძალვასთან დაკავშირებით, ასევე, ქვის მშრალი მეთოდით დამუშავებასა და კატალიზატორის ჩაბარების რეგულაციებთან დაკავშირებით. გვაქვს ბევრი იდეა, რომელსაც ეტაპობრივად მოგაწვდით.

ავტორი: ია გრიგალაშვილი

დღეს საქართველოში ათზე მეტი ტიპის ვირუსი ცირკულირებს. სპეციალისტთა თქმით, საქართველოში, ისევე როგორც სხვა ქვეყნებში, გრიპის ვირუსების შემთხვევათა მატება ჩვეულ დროზე ადრე, ნოემბრის შუა რიცხვებში დაიწყო. ისინი თვლიან, რომ დღეს ქვეყნისთვის გრიპის ვირუსის შემთხვევათა მატება გაცილებით საყურადღებოა, ვიდრე კორონავირუსიმუტაცია ომიკრონიც კი, რადგან ის არ გამოირჩევა გართულებებით და გრიპთან შედარებით, მისი მიმდინარეობა უფრო მსუბუქია.
დარგის სპეციალისტები ალაპარაკდნენ მსოფლიოში .. ტრიპლდემიის რისკზეც, რაც გულისხმობს ერთდროულად სამი ვირუსის - გრიპის, რესპირაციულ-სინციტიური ვირუსისა და კორონავირუსის გააქტიურებას.  რომელი ვირუსები ცირკულირებს დღეს საქართველოში და რა მდგომარეობაა კლინიკებში - ამასთან დაკავშირებით გაზეთი „ვერსია“ ინფექციონისტ, ალექსანდრე გოგინავას ესაუბრა:

-ბატონო ალექსანდრე, ნოემბრის თვიდან საქართველოში გრიპის ვირუსების მატება შეიმჩნევა, მას შემდეგ ინფიცირების რიცხვი საგრძნობლად გაიზარდა, ამ ეტაპზე რომელი ვირუსებია გავრცელებული?

- ზოგადად, ზამთრის პერიოდში რესპირაციული ინფექციები აქტიურდებიან. ამჟამად ცირკულირებს სხვადასხვა რესპირაციული ინფექციები, მათ შორის ყველაზე მეტად გავრცელებულია გრიპის ვირუსი, A გრიპის ორი ძირითადი ტიპი - H3 N2  და  H1N 1, ასევე ცირკულირებენ სხვა რესპირაციული ინფექციები, გრიპის მსგავსი ვირუსები. მათი  კლინიკური სურათი დაახლოებით მსგავსია და ერთნაირი სიმპტომები ახასიათებთ, რა თქმა უნდა გარკვეული წილი რესპირაციული დაავადების მოდის ახალ კორონა ვირუსზეც.

- როგორ განვასხვავოთ ერთმანეთისგან გრიპის ვირუსები?  - სიმპტომები და გართულების რისკი...

- ძალიან რთულია ერთი შეხედვით განსხვავება იმიტომ, რომ როგორც აღვნიშნე სიმპტომები არის მსგავსი, ეს შეიძლება იყოს - ყელის ტკივილი,  ხველა, ცხვირიდან გამონადენი, ხმის ტემბრის შეცვლა, ტემპერატურის მატება, სახსრების და კუნთების ტკივილი და ა.შ. ძირითადად გახანგრძლივებული და მძიმე სიმპტომები ახასიათებს გრიპის ვირუსს, თუ ჩვენი ტემპერატურა გრძელდება  5-6 დღე ან გრიპი დაგვეწყო უცარი შემცივნებით და მაღალი ტემპერატურით, ასეთ დროს მეტად სავარაუდოა, რომ საქმე გვაქვს გრიპთან და არა სხვა გრიპის მსგავს რესპირაციულ ინფექციებთან. ყველაზე  კარგი საშუალება, რომ დიაგნოზი დავსვათ, ეს არის სწრაფი ტესტი, რომელიც კეთდება გრიპზეც და კოვიდზეც.

- ვის აქვს გრიპის გართულების რისკი?

-განსაკუთრებით რისკის ჯგუფებში არიან  ქრონიკული დაავადებების მქონე ადამიანები, ასაკოვნები, ასევე ვისაც აქვს იმუნო დეფიციტი. თუ დაეწყებათ აგრესიული სიმპტომები რეკომენდირებულია პირველ 48-72 საათში გაიტესტონ გრიპზე და კოვიდზე, რადგან დიაგნოზის დიფერენცირება მოხდეს, თუ რომელ ვირუსთან გვაქვს საქმე. გრიპის საწინააღმდეგო ანტივირუსული პრეპარატი არსებობს, რომელიც განსაკუთრებით ასაკოვან და ქრონიკული დავადების მქონე ადამიანებშია მნიშვნელოვანი, მკურნალობის დროულად დაწყებისთვის.

-ახლა რა მდგომარეობაა, გადატვირთულია კლინიკები?

-ზუსტ ციფრებს ვერ გეტყვოთ სამწუხაროდ, მაგრამ ჩემი პრაქტიკიდან და მონაცემებიდან გამომდინარე რაც ვიცი, მიმართვიანობა გაზრდილია, როგორც ამბოლატორიულ ისე ჰოსპიტალურ ნაწილში, თუმცა რაიმე გადატვირთვის ან ადგილების არ ქონის შესახებ მე ინფორმაცია არ მაქვს. ეს ჩვეულებრივი პროცესია, ზამთარში რესპირაციული ინფექციები იმატებს, შესაბამისად პოსპიტლებში საჭირო ხდება გარკვეული პაციენტების მოთავსება, თუმცა ამაში პრობლემას ვერ ვხედავ, რაც მომავალში პრობლემა შეგვიქმნას. რა თქმა უნდა კარგია თუ მოსახლეობა გაითვალისწინებს რეკომენდაციებს, ამით რისკებს შევამცირებთ და შევძლებთ  ბინაზე ვმართოთ ამ ადამიანების მდგომარეობა.

- რა როლს ასრულებს ამ შემთხვევაში გრიპის ვაქცინა?

-ვაქცინა ასრულებს ძალიან სერიოზულ როლს, მრავალი წელია აპრობირებულია მთელს მსოფლიოში და მათ შორის საქართველოში. ვაქცინა ხელმისაწვდომია და განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია რისკ ჯგუფებისთვის. პირველ რიგში, ის ასრულებს დაავადების შეხვედრის რისკს და ყველაზე მნიშვნელოვანი რაც არის, ამცირებს მძიმე მიმდინარეობას. ეს იმას ნიშნავს, რომ რისკი უფრო გამწვავდეს მდგომარეობა არის დაბალი, ვიდრე არავაქცინირებულებში.

- გრიპის გავრცელება ბევრად ჭარბობს კოვიდ 19-ის გავრცელებას, სად წავიდა კოვიდი, სრულიად ჩაანაცვლა გრიპმა თუ შესუსტებულია ამ ეტაპზე?

- კოვიდ 19 საუბედუროდ ჯერ არსად არ წასულა, უბრალოდ ომიკრონის შტამის მიმდინარეობა შედარებით მსუბუქია, თუმცა საკმაოდ სწრაფად ვრცელდება. დაახლოებით 6-7 თვის წინ მოსახლეობის დიდმა ნაწილმა გადაიტანა ამ შტამის კოვიდი, შესაბამისად გარკვეულწილად შექმნილია იმუნური ფენა, ასევე ვირუსი შესუსტებულია, აქედან გამომდინარე ამჟამად კოვიდი არ წარმოადგენს ისეთ საფრთხეს, როგორც ეს იყო 1 წლის წინ. რისკები რა თქმა უნდა რჩება, ამიტომ აუცილებელია მოსახლეობამ გაითვალისწინოს რეკომენდაციები და დაიცვან ის ელემენტარული წესები, რაც რესპირაციული ინფექციებისა და მათი გართულებებისგან დაგვიცვავს.

-ველოდებით თუ არა კოვიდის გავრცელებას ვირუსების შესუსტების შემდეგ?

-რთულია ამის გათვლა და არ მინდა უარყოფითი პროგნოზი გავაკეთო, რაც მოსახლეობას შეაშინებს, მაგრამ მინდა ვთქვა, რომ კოვიდი ჯერ-ჯერობით არსად წასულა, პანდემია ამ ეტაპზე ჯერ არ არის დასრულებული, მეტი ალბათობაა პანდემია დასრულდეს ისე, რომ ახალ სერიოზულ პრობლემებთან საქმე არ გვქონდეს, მაგრამ არის ასევე მოლოდინი გარკვეულწილად  ეპიდსიტუაცია გაუარესდეს მთელი მსოფლიოს მასშტაბით,განსკუთრებით ზამთრის მეორე ნახევარში. წინასწარ დასკვნების გაკეთება რთულია და ვფიქრობ არც არის საჭირო, მთავარია მოსახლებას მივაწოდოთ ის რეკომენდაციები, რაც ხელს შეუწყობს  იმას, რომ ეპიდსიტუაცია არ გაუარესდეს.

-რამდენ ხანს გაგრძელდება ვირუსის გააქტიურებული სახე?

-ზოგადად, წინა გამოცდილებით და კვლევებით დაახლოებით დეკემბრის ბოლო იანვრის 15-20 რიცხვამდე არის პიკური პერიოდი, შემდეგ იწყება კლება. ამ ეტაპზე რთული სათქმელია რეალურად ასე მოხდება თუ არა, თუმცა არის თეორიული შანსი, რომ თებერვალში ან მარტში ისევ იყოს მატება გრიპის შემთხვევების. შეჯამება, რომ გავაკეთოთ, ცივი სეზონის დასრულების შემდეგ გრიპის შემთხვევები მკვეთრად იკლებს,გაზაფხულიდან ბევრად ნაკლები შემთხვევა გვაქვს.

-ვიტამინების მიღება თუ არის რეკომენდირებული? შესაძლებელია დავიცვათ თავი  გარკვეული ვიტამინების მიღების შემდეგ?

- სამწუხაროდ, არ არსებობს ისეთი მედიკამენტი, რომელსაც მივიღებთ და ჩვენი იმუნიტეტი გაძლიერდება ერთი შეხედვით და არ დაგვემართება ინფექცია. ეს არის კომპლექსური თემა, ვიტამინებს მივიღებთ თუ სხვა რაიმე დანამატებს, ეს უნდა იყოს ინდივიდუალური ან შერჩეული ექიმის მიერ და ემსახურებოდეს ზოგად ჯანმრთელობის გაუმჯობესებას. კონკრეტული ერთი წამალი, რომელიც ჩვენ დაგვაზღვევს ბოლომდე ინფექციისგან ან მძიმე მიმდინარეობისგან არ არსებობს.


-რას ურჩევდით მოსახლეობას? როგორ დავიცვათ თავი გრიპის ვირუსებისგან? რეკომენდაციები და რჩევები...

-პირველ რიგში რისკ ჯგუფებს აქტიურ ვაქცინაციას ვურჩევდი. ზოგად რჩევას რაც შეეხება ეს არის ჰიგიენური ნორმების დაცვა, ხელის ხშირი დამუშავება, ოთახების განიავება, თუ სიმპტომები გვაქვს და გვიწევს სხვა ადამიანთან კონტაქტი პირბადის გამოყენება ამ შემთხვევაში. ეს ზოგადი რეკომენდაციები დაგვიცავს არა მხოლოდ გრიპისგან, არამედ თითქმის ყველა რესპირაციული ინფექციისგან. ასევე, ძალიან მნიშვნელოვანია ჯანსაღი ცხოვრების წესი, ვიცით, რომ ჯანმთელ ადამიანებში ნებისმიერი ინფექცია შედარებით ნაკლები გართულებებით მიმდინარეობს.

ავტორი-გვანცა პეტრიაშვილი

მარხვა, ფიზიკური და სულიერი განწმენდის პერიოდია, როდესაც ხორცის და რძის პროდუქტების მიღება აკრძალულია. მართლმადიდებლები წელიწადში 4 მრავალდღიან მარხვას იცავენ: აღდგომის - დიდი მარხვა, პეტრე-პავლობის, მარიამობის და შობის. ამ დროს, ორგანიზმში გარკვეული ცვლილებები მიმდინარეობს, რადგან ადამიანი, რომელიც მიჩვეულია ცხოველური ცხიმებით კვებას, მათ რაციონიდან გამორიცხავს. მარხვის პერიოდში, თუ არასწორად/არაჯანსაღად იკვებებით, შესაძლოა, ვიტამინების ნაკლებობა, იმუნიტეტის დაქვეითება და სხვა ჩივილები განვითარდეს. ასევე, მარხვის შემდეგ ჩვეულებრივ კვებაზე გადასვლა ორგანიზმისთვის საკმაოდ რთული პროცესია, ამიტომ ტრადიციულ რაციონს თანდათანობით უნდა დავუბრუნდეთ.

იმის გასარკვევად, თუ როგორ უნდა ვიკვებოთ სწორად მარხვის დროს, რით ჩავანაცვლოთ ცხოველური ცხიმები და როგორ უნდა გადავიდეთ შემდგომ კვებაზე, „ვერსია“ ენდოკრინოლოგ ლაშა უჩავას ესაუბრა.

_ბატონო ლაშა, როგორ უნდა ვიკვებოთ მარხვის პერიოდში, რომ არ გამოვიწვიოთ ვიტამინების ნაკლებობა და იმუნიტეტის დაქვეითება?

_მარხვა ორგანიზმს სჭირდება, როგორც სულიერი, ასევე, ფიზიკური განტვირთვისთვის. ამ პერიოდში, განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, სწორი კვების პრინციპის დაცვა. მარხვისას რაციონი არასრულფასოვანია, ამიტომ ორგანიზმმა არ უნდა განიცადოს გარკვეული საკვები ელემენტების ნაკლებობა. რაციონში აქტიურად ჩართული უნდა იყოს ბურღულეული, ხილი და ბოსტნეული. განსაკუთრებით, ის ბოსტნეული, რომელიც დიდი ოდენობით შეიცავს ცილოვან კომპონენტებს, ეს არის ენერგიის წყარო, რათა ორგანიზმი არ დაუძლურდეს. მას უნდა მივაწოდოთ მიკრო, მაკრო ელემენტები და ვიტამინები, რომელიც მნიშვნელოვანია მეტაბოლიზმის სწორად წარმართვისთვის. რადგან შობის მარხვა ემთხვევა, ვირუსების გააქტიურების პერიოდს, იმუნური სისტემის სიძლიერისთვის, რაციონში უნდა იყოს ჩართული ისეთი ხილი და ბოსტნეული, რომელიც მდიდარია რკინით, ც  და ბ ჯგუფის ვიტამინებით.

არ მიიღოთ ე.წ სამარხვო პროდუქტები, რომლებიც დამზადებულია მცენარეული მყარი ცხიმებისგან. ჩვენ ყოველთვის ვამბობთ რომ მცენარეული ცხიმი კარგია და ბევრად უფრო სასარგებლოა, ვიდრე ცხოველური, მაგრამ მცენარეულ ცხიმებში ვგულისხმობთ თხევად ცხიმს, რომელიც რეალურად გამოიწურება მცენარეებიდან. ისეთი მცენარეული ცხიმები, რომელიც უკვე მყარი მდგომარეობით არის მოწოდებული პროდუქტში და გამყარებულია დანამატებით/კონსერვანტებით, ისინი წარმოადგენენ ე.წ ტრანს ცხიმებს, რომლებიც ჩვენი ორგანიზმისთვის არიან ონკოლოგიური დაავადების განვითარების მაღალი რისკის შემცველი პროდუქტები.  უარი ვთქვათ კონკრეტულ გემრიელ საკვებზე, მაგალითად სამარხვო კარაქზე, მაიონეზზე, შოკოლადზე და ა.შ. ეს პროდუქტები უარყოფითად მოქმედებენ ორგანიზმზე. მარხვის არსი ისაა, რომ სულიერი და ფიზიკური სიძლიერი გამოვიჩინოთ. აუცილებელია, უფრო მკაცრად დავიცვათ სწორი კვების პრინციპი, იმისათვის რომ ზიანი არ მივაყენოთ ჩვენს ორგანიზმს.

_როგორც ცნობილია და თქვენც აღნიშნეთ ხილის მიღება ძალიან სასარგებლოა ნებისმიერ დროს, რომელიმე ხილის სახეობას ხომ არ გამოარჩევდით, რომელიც განსაკუთრებით კარგია ამ პერიოდში ორგანიზმისთვის?

_ბუნება ყოველთვის გვთვაზობს იმ ხილსა და ბოსტნეულს, რომელიც აუცილებელია ორგანიზმისთვის, შესაბამისად ახლა არის ციტრუსი, კივი, ვაშლი და კომში, რომელიც გვაქვს ამ სეზონზე, ისინი ძალიან სასარგებლოა, განსაკუთრებით იმუნური სისტემისთვის ზამთარში, მაშინ როდესაც ვირუსების აქტივობა მაღალია. ეს ხილი მდიდარია ც ვიტამინით, კივი შეიცავს, დიდი ოდენობით თუთიას, ვაშლი და კომში მდიდარია რკინით. ასევე, რკინის და ც ვიტამინის პროდუქტების ერთად მიღება ძალიან კარგია, რადგან ისინი ერთმანეთს ხელს უწყობენ, სწრაფად შეწოვაში. ამ სეზონზე გვაქვს გოგრაც, რომელიც მდიდარია, ბ ჯგუფის ვიტამინით და კარგია ნერვული სისტემისთვის. ძალიან სასარგებლო პროდუქტია, შეიცავს კალიუმს და მაგნიუმს, კარგია გულის კუნთის გამართული მუშაობისთვის  და ხელს უწყობს ორგანიზმში ქოლესტერინის დონის შემცირებას, რაც უზრუნველყოფს გულ-სისხლძარღვთა სისტემის გამართულ ფუნქციონირებას.

_ხორცპროდუქტების ჩანაცვლება თუ შეიძლება სხვა საკ­ვე­ბით?

_ზოგადად, ცხოველურ ცილებს იდენტურად ვერაფერი ჩაანაცვლებს, რადგან არსებობს 9 შეუცვლელი ამინომჟავა, რომლისგანაც შედგება ეს ცილები და მათ ვღებულობთ მხოლოდ ხორცისგან, თუმცა, მასთან ახლო მდგომი მცენარეული პროდუქტები ბევრი გვაქვს ბუნებაში, მაგალითად, ლობიო, სოკო, ყვავილოვანი კომბოსტო, წიწიბურა და ა.შ. თუ მარხვაზე ხართ, მნიშვნელოვანია მსგავსი ტიპის პროდუქტებზე გაამახვილოთ ყურადღება, რათა ორგანიზმში არ განვითარდეს ვიტამინების და მინერალების ნაკლებობა

_მარხვის შემდგომ, რომელი ვიტამინების ნაკლებობა შეიძლება განვითარდეს ორგანიზმში და აუცილებელია თუ არა, ანალიზების ჩატარება?

_ეს დამოკიდებულია იმაზე, არის თუ არა ადამიანი რაიმე ქრონიკული დაავადების მატარებელი. მარხვის შემდეგ აქვს თუ არა რაიმე ჩივილები ან სიმპტომატიკა. ყველასთვის რა თქმა უნდა აუცილებელი არ არის, მაგრამ თუ არსებობს რაიმე ტიპის მაპროვოცირებელი ფაქტორი, მაშინ აუცილებელია ექიმს მიმართოთ.

_რო­გორ უნდა მოხ­დეს მარ­ხვის შემ­დეგ ჩვე­­ლებ­რივ კვე­ბა­ზე გა­დას­ვლა?

_ეს ძალიან მნიშვნელოვანი საკითხია, ნებისმიერი მარხვის შემდეგ რატომღაც ადამიანები ელოდებიან 12 საათს, მაშინვე მიუსხდებიან სუფრას და ხორცეულს მიირთმევენ. მოგეხსენებათ, როგორი დატვირთულია ქართული სუფრა, რამდენი შემწვარი, ცხიმიანი და ნიგვზიანი კერძი გვაქვს, შესაბამისად ეს დიდი სტრესია ორგანიზმისთვის. ის გადაჩვეულია მძიმე საკვების მონელებას, ამიტომ ეტაპობრივად უნდა მოხდეს საკვები პროდუქტების მიღება, რათა არ განვითარდეს რაიმე სახის დისკომფორტი ან უარყოფითი ცვლილებები. თავდაპირველად რძის პროდუქტები უნდა მიიღოთ, რომელიც მეტნაკლებად მარტივად გადასამუშავებელია ორგანიზმისთვის, ეს მოამზადებს კუჭ-ნაწლავის ტრაქტს შემდგომ ხორცეულის მონელებისთვის. თუ დავაკვირდებით, ორივე დიდი მარხვის შემდეგ ტრადიციული დამახასიათებელი კერძები გვაქვს, მაგალითად შობის ღამეს, საშობაო ღვეზელი, რომელიც შედგება რძის პროდუქტებისგან, აღდგომის მარხვის შემდეგ კი კვერცხი. თვითონ ეს წესებიც კი გვკარნახობს, როგორ უნდა მოხდეს გადასვლა ხორცეულზე. თითოეულ ამ ტრადიციას თუ წესს სწორად უნდა შევხედოთ.

_ალბათ, მომზადების წესსაც დიდი მნიშვნელობა აქვს, ვფიქრობ, თავდაპირველად მოხარშული ხორცის მიღება ბევრად უკეთესია ვიდრე შემწვარის...

_რა თქმა უნდა, მომზადების წესს დიდი მნიშვნელობა აქვს. უმჯობესია ხორცი მოხარშულ მდგომარეობაში იყოს და არ შეიცავდეს მკვეთრ სანელებლებს, რომელიც კუჭს გააღიზიანებს.

ავტორი: ია გრიგალაშვილი

ქვეყნის მასშტაბით ზოგადსაგანამანათლებლო დაწესებულებებში სააღდგომო დასვენება 14 აპრილიდან იწყება.

მოსწავლეებისთვის სააღდგომო არდადეგები 17 აპრილამდე გაგრძელდება. 18 აპრილიდან კი სწავლა განახლდება.

შეგახსენებთ, რომ სააღდგომო არდადეგებამდე სკოლებში საგაზაფხულო არდადეგები იქნება, რომელიც 8 მარტს დაიწყება და 14 მარტამდე გაგრძელდება.

დღეს, 12:00 საათზე საჯარო სკოლის დირექტორობის მსურველთა ტესტირება გაიმართება. ტესტირება ელექტრონული ფორმით ერთ სესიად ჩატარდება.

ქვეყნის მასშტაბით იხსნება 49 საგამოცდო ცენტრი, დარეგისტრირებულია 3 200-ზე მეტი დირექტორობის მსურველი.

ტესტირების წარმატებით გავლის შემთხვევაში დირექტორობის მსურველები გადავლენ სერტიფიცირების მომდევნო ეტაპზე, რომელიც გასაუბრებას გულისხმობს.

"სერტიფიცირების პროცესში საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრომ ყველა მსურველს უპრეცედენტო მხარდაჭერა გამოუცხადა – საჯარო სკოლის დირექტორობის თითოეული მსურველისთვის ხელმისაწვდომი იყო უფასო ვებინარები, საინფორმაციო შეხვედრები და შესაბამისი კონსულტაციები. 2020-2022 წლებში მიმდინარეობდა აქტიური მზადება სერტიფიცირების პროცესის დაწყებისთვის. აღნიშნულ პერიოდში საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრომ, საერთაშორისო პარტნიორებთან თანამშრომლობით, დირექტორობისა და სკოლების მართვის ახალი კონცეფცია შეიმუშავა.

ახალი კონცეფციის საფუძველზე 2022 წელს სკოლის დირექტორის განახლებული სტანდარტი მომზადდა, რომელიც სრულიად განსხვავდება აქამდე არსებული მიდგომებისგან – ის ორიენტირებულია სკოლის დირექტორის, როგორც საგანმანათლებლო ლიდერის ფუნქციების გაძლიერებაზე. დოკუმენტში, დირექტორის ფუნქცია-მოვალეობასთან ერთად, განსაზღვრულია ყველა ის მოთხოვნა, რომელსაც თანამედროვე ტიპის სკოლის ლიდერი უნდა აკმაყოფილებდეს", - აცხადებენ განათლების სამინისტროში.

საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის ინფორმაციით, 2021/2022 სასწავლო წლის განმავლობაში, სწავლა 8 846 მოსწავლემ შეწყვიტა, რაც 25.5 პროცენტით მეტია წინა წლის ანალოგიურ მაჩვენებელთან შედარებით.

საქსტატის ცნობით, იმ მოსწავლეთა შორის ვინც სწავლა შეწყვიტა 42.6 პროცენტი გოგოა, 57.4 პროცენტი კი ბიჭი. ყველაზე მეტმა მოსწავლემ სწავლა მე-10 კლასში შეწყვიტა.

  • 2022/2023 სასწავლო წლის დასაწყისისთვის, საქართველოში სულ 2 302 ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულება (სკოლა) იყო, მათ შორის 2 086 საჯარო, ხოლო 216 კერძო.
  • წინა სასწავლო წელთან შედარებით, ქვეყანაში არსებული სკოლების რაოდენობა 6 ერთეულით შემცირდა. რეგიონების მიხედვით, ყველაზე მეტი სკოლა (17.1 პროცენტი) იმერეთში ფიქსირდება.
  • 2022/2023 სასწავლო წლის დასაწყისისთვის, საქართველოს ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებებში 633.3 ათასი მოსწავლე სწავლობდა, რაც წინა სასწავლო წლის მაჩვენებელს 1.4 პროცენტით აღემატება.
  • საჯარო სკოლებში მოსწავლეთა საერთო რიცხოვნობის 89.9 პროცენტი სწავლობს, ხოლო კერძო სკოლებში – 10.1 პროცენტი.
  • მოსწავლეთა საერთო რიცხოვნობიდან 48.1 პროცენტი გოგოა, ხოლო 51.9 პროცენტი – ბიჭი. რეგიონებს შორის, ყველაზე მეტი მოსწავლე (35.4 პროცენტი) თბილისში სწავლობს.
  • 2022 წელს საშუალო სკოლა დაასრულა 45 423 მოსწავლემ, რაც წინა წლის შესაბამის მაჩვენებელს 17.3 პროცენტით აღემატება.
  • დაწყებითი განათლება მიიღო 60 235 მოსწავლემ, რაც წინა წლის შესაბამის მაჩვენებელზე 26.5 პროცენტით მეტია, ხოლო საბაზო განათლება – 45 008 მოსწავლემ.
  • 2022/2023 სასწავლო წლის დასაწყისისთვის, ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებებში დასაქმებული იყო 62 296 პედაგოგი, რაც წინა წლის ანალოგიურ მაჩვენებელთან შედარებით 1.1 პროცენტით ნაკლებია.
  • მასწავლებელთა დიდ უმრავლესობას ქალები შეადგენენ, კერძოდ, პედაგოგების რიცხოვნობაში ქალების წილი 87.4 პროცენტი, ხოლო კაცების წილი 12.6 პროცენტია.

საზოგადოებრივი მაუწყებლის ეთერში, მუსიკალური პროექტის - „ვოისი“ პირველი „ლაივ-შოუ“ მაყურებელმა 12 იანვარს იხილა. „ვოისის“ რიგით მეორე „ლაივ-შოუ“ კი 19 იანვარს გაიმართება და ჟიურის წინაშე დათო ფორჩხიძისა და დათო ევგენიძის გუნდის წევრები წარსდგებიან. ამ სეზონზე მეგაშოუ „ვოისის“ ქართული ანალოგის გამარჯვებული ევროპაში, ყველაზე დიდი მუსიკალური კონკურსის - „ევროვიზია 2023“-ის საგზურს მოიპოვებს. როგორია მწვრთნელების განცდები და რას ნიშნავს ეს პროექტი მათთვის? - „ვერსია“ „ვოისის“ ერთ-ერთ მწვრთნელ დათო ფორჩხიძეს ესაუბრა:

 - „ვოისში“ ყოფნა ჩემთვის უდიდესი პასუხისმგებლობა და გამოწვევაა. აქ ახალგაზრდა, ნიჭიერ ბავშვებს ვეცნობი, ვარ იქ, სადაც მთელი ცხოვრება ვიყავი და ვაკეთებ იმ საქმეს, რომელიც ძალიან მიყვარს. სწორედ ესაა ჩემთვის ყველაზე მნიშვნელოვანი. მიუხედავად იმისა, რომ ვფიქრობ, უმადური საქმეა, საბოლოოდ, მაინც კარგ რამეს ვემსახურები და ჩემთვის უმთავრესია, მომავალ თაობას გადავცე ის ცოდნა, რაც ცხოვრების განმავლობაში დავაგროვე. ვფიქრობ, ბევრ ადამიანს გამოვადექი და სამომავლოდაც შევეცდები, გამოვადგე... მინდა, რთული მომენტები გავუმარტივო და სწორი გადაწყვეტილებების მიღებაში დავეხმარო. ვფიქრობ, ისინი ჩემგან ყველაფერ ამას ისწავლიან და სამომავლოდ, შედარებით სწორ ნაბიჯებს გადადგამენ.

- რამდენად რთულია გადაწყვეტილებების მიღება?

- ახალგაზრდა დამწყები მომღერლები, პროექტში წარუმატებლობის შემთხვევაში ფიქრობენ, რომ მათი ცხოვრება აქ მთავრდება და თუ ახლა არ გაუმართლათ, წარმატების მიღწევის შანსი აღარ ექნებათ. ისინი საკმაოდ ემოციურად და ტრაგიკულად აღიქვამენ ნებისმიერ გარემოებას, რომელიც მათ სასარგებლოდ არაა. ამასთან, ბავშვები, რომლებიც ამ პროექტში მონაწილეობენ, ჩემი შვილის ასაკისანი არიან და კარგად მესმის, რას ფიქრობენ და რამდენად დარდობენ ყველაფერზე. როგორც უნდა აუხსნა, რომ ეს მხოლოდ კონკურსია და ერთ-ერთი საფეხური, რომლის გავლის შემდეგ არ უნდა გაჩერდნენ და აუცილებლად მიაღწევენ წარმატებას, მაინც გარკვეული პერიოდი მწვავედ განიცდიან. მხოლოდ მომდევნო ეპიზოდში გადასვლა არ ნიშნავს, რომ თითოეული მათგანი უიტნი ჰიუსტონი გახდება. ასეთი წარმატების მისაღწევად შრომაა საჭირო.

ჩვენი საზოგადოება ძალიან სენსიტიურად აღიქვამს ყველაფერს. კონკურსანტების ოჯახის წევრების უმეტესობა მუსიკაში ვერ ერკვევა, არ არიან პროფესიონალები და შესაბამისად, სუბიექტურად აფასებენ, შენ კი ყველას მოსაწონ გადაწყვეტილებას  ვერ მიიღებ. როდესაც საზოგადოება საკმარისად არ გენდობა, რისხვის ობიექტი ხდები. ყველაზე მეტად ბავშვების განცდებზე ვდარდობ. აქედან გამომდინარე, ძალიან რთულია გადაწყვეტილებების მიღება. საზოგადოებას მიაჩნია, რომ ყველაფერს ვიღაცა გვკარნახობს და წინასწარაა გაწერილი, თუმცა ასე ნამდვილად არაა. ხშირად, რაც უფრო ობიექტური და სამართლიანია გადაწყვეტილება, მით უფრო უცნაურია ყველასთვის.

- ბრმა „ქასთინგზე“, კონკურსანტის მოსმენის დროს, რა არის გადამწყვეტი და ყველაზე მნიშვნელოვანი თქვენთვის?

- „ვოისთან“ დაკავშირებით, ბევრი მითი არსებობს და საერთოდ, მითების გარეშე, არაფერი ხდება. ეს შოუ ჰოლანდიელებმა შექმნეს და როგორც ვიცი, „ვოისი“ არაფრით იყო საინტერესო. შოუ დაიწყო ისე, რომ ბრმა „ქასთინგი“ არ არსებობდა, ჟიური მომღერალს თავიდანვე ხედავდა და ადრე ასეთი მოსაზრება იყო, რომ კონკურსანტის ვიზუალური მხარე დიდ როლს თამაშობდა ღილაკის დასაჭერად. ერთ-ერთი მონაწილის სურვილი იყო , ჟიურის ვერ დაენახა, ვინ მღეროდა და ისე შეერჩიათ, სწორედ ამის შემდეგ გახდა ეს პროექტი ის, რაც ახლაა. რამდენად სიმართლეა, ამას ვერ დაგიდასტურებთ, მაგრამ ჩემს შემთხვევაში, ბრმა „ქასთინგზე“, მხოლოდ კარგი ნამღერი, კარგი ტემბრი და სუფთა ბგერები მატრიალებს. ბევრი ამბობს, რომ ცუდი ნამღერის მიუხედავად, სხვა ფაქტორები ატრიალებს მონაწილისკენ. ჩემთვის მუსიკა არ არის მათემატიკური ფორმულა, სწორედ ის ბგერები და სიხშირეები მაბრუნებს, რაც ჩემს სხეულში შემოდის.

- მარტივია თუ არა ახალგაზრდა მუსიკოსებისთვის რეპერტუარის შერჩევა?

- როდესაც პირველად იღებ ასეთ პროექტში მონაწილეობას, ძალიან მარტივია, გამომდინარე იქიდან, რომ სიმღერების დიდი არჩევანია, მაგრამ როდესაც მეხუთედ მონაწილეობ, გაცილებით რთულია რეპერტუარის შერჩევა, რადგან დღეს უკვე ნაკლებად იწერება ისეთი სიმღერები, რომლებიც საკონკურსო რეჟიმში მომგებიანი იქნება. ძალიან ბევრი სიმღერა გამიკეთებია „ვოისში“ და რა რეპერტუარიც ადრე შევურჩიე მონაწილეებს, დღეს ვეღარ გავიმეორებ.

- თქვენი მწვრთნელობის პერიოდში, ყოველი სეზონი თქვენი მოგებით დასრულდა, ახლაც ფიქრობთ, გაიმარჯვებთ?

- ეს პროექტი არასდროს მომიგია, ყოველთვის კონკურსანტი იყო მოგებული და თუ ჩემი კონკურსანტი ახლაც მოიგებს, ისევ ვიტყვი, რომ შოუ კონკურსანტმა მოიგო. სხვა შემთხვევაშიც, ჩემს თავს წაგებულად არ ჩავთვლი. იმ „ვოისმა“, რომელშიც ათი წლის წინ პირველად გამოვედი, შეიძლება ითქვას, რომ გამომაცოცხლა, მაგრამ ახლანდელი „ვოისი“ ჩემთვის იგივეს არ აკეთებს, მას შემდეგ სტაბილურად, ერთი ხაზით მივდივარ და სატელევიზიო სივრცეში ჩემი საკონცერტო მოღვაწეობით მეტ-ნაკლებად ვჩანვარ. მაშინაც თავისუფლად შეიძლებოდა, რომ არ მოეგო ჩემს გუნდის წევრს, თუმცა ის „ვოისი“ მაინც იგივეს გააკეთებდა ჩემთვის. დღევანდელ შოუში ვინც უნდა გაიმარჯოს, არ მგონია, რომ ჩემთვის რამე შეიცვლება და ჩემი კონკურსანტის მოგების შემთხვევაშიც, არ ვფიქრობ, რომ შეიძლება ცაში ავფრინდე. ამას დიდ მნიშვნელობას არ ვანიჭებ. ჩემთვის მთავარი ისაა, რომ ახალგაზრდა, ნიჭიერი ბავშვები გავიცანი, ჩემი გუნდის წევრები შევიყვარე, სხვისი გუნდის წევრები მომწონს და ყველას მხრიდან პატივისცემას ვგრძნობ. ისინი თვლიან, რომ რაღაც მესმის და შემიძლია, მათ რამეში გამოვადგე.

- დათო, პირველ „ლაივზე“, სოფო ბათილაშვილმა დატოვა პროექტი, რამაც სოციალურ ქსელში დიდი აღშფოთება გამოიწვია, თავად მენტორისთვისაც ძალიან რთული იყო ამ გადაწყვეტილების მიღება. რას ფიქრობთ, სოფოს მიერ პროექტის დატოვებაზე და ჰქონდა თუ არა მოგების შანსი თქვენთან?

- ვერ ვიტყვი დანამდვილებით, რომ ჩემთან გაიმარჯვებდა. ძალიან მომწონს სოფო, როგორც მომღერალი, ვფიქრობ, რომ ძალიან ნიჭიერია. მისთვის ამით არაფერი დასრულებულა და მალევე მიხვდება, რომ მისი ადგილი სცენაზეა და გააგრძელებს ამ საქმეს. იმისთვის დაისაჯა, რომ როდესღაც, რაღაც მოიგო. როდესაც პროფესიონალი და ნიჭიერი ადამიანები ეჯიბრებიან ერთმანეთს, პატარა დეტალებშია განსხვავება. ხალხმა, სამწუხაროდ, ასე გადაწყვიტა. შეიძლება, ჩემი მხრიდან ცუდი სათქმელია, მაგრამ საბედნიეროდ, მე არ მომიწია ამ ურთულესი გადაწყვეტილების წინაშე დადგომა. ორივე სოფოს ვუთანაგრძნობ და ცხადია, ამ შოუთი არაფერი მთავრდება. ჩემთვის სოფო ბათილაშვილი ძალიან ძლიერი მომღერალია და დიდი სიამოვნებით მოვუსმენ მომავალში.

- არის თუ არა სხვაობა „ვოისის“ ქართულ და უცხოურ ანალოგებს შორის?

- უცხოეთში ტექნიკურად გაცილებით უფრო დიდი შესაძლებლობებია და ჩვენგან განსხვავებით, მეტი დროც აქვთ. ჩვენც რომ მეტი დრო გვქონდეს, მივუახლოვდებოდით „ვოისის“ იმ უცხოურ ანალოგებს, რომლებიც ნამდვილად კარგია, თუმცა ყველა კარგი ხომ არ არის. ყველაფერი დიდ დროსა და მეტ ფინანსებსაც საჭიროებს.

- რა პერსპექტივა აქვთ „ვოისისა“ და მსგავსი პროექტების მონაწილეებს საქართველოში, შოუს დასრულების შემდეგ? ამ სეზონზე გამარჯვებული „ევროვიზიაზე“ წარადგენს საქართველოს, მაგრამ რა უნდა ქნან დანარჩენებმა, წარმატებულად რომ გააგრძელონ საქმე?

- „ევროვიზიაზე“ ძალიან ბევრ ისეთ არტისტს უმღერია, რომელიც დღეს ერთ კონცერტსაც არ მართავს ანუ „ევროვიზია“, შესაძლოა, სულაც არ აღმოჩნდეს ბევრისთვის დიდი წარმატების საწინდარი. ახალგაზრდა მომღერლებმა უნდა იცოდნენ, რომ მოთხოვნადი მომღერლები მხოლოდ საავტორო სიმღერების შექმნით გახდებიან და როდესაც გარკვეული დროის შემდეგ, კვლავ დაბრუნება მოუნდებათ, სწორედ იმ სიმღერებით დაბრუნდებიან, რომლებიც თავად შექმნეს. საქართველოში არიან ისეთი ბენდებიც, რომლბმაც წარმატებას სხვისი დაწერილი სიმღერებით მიაღწიეს, თუმცა ჩემი რჩევაა, სხვებს ნუ შეეჯიბრებიან. უნდა გააკეთონ არჩევანი ბარებში 500 ლარად სიმღერასა და ექსკლუზიურ  შემოქმედებას შორის. ვინმე მეტყვის, რომ ეს ძალიან დიდ თანხებთანაა დაკავშირებული, თუმცა სხვაგვარად არ გამოდის. ძალიან ბევრ შემსრულებელს, მისდა სამწუხაროდ,  მიაჩნია, რომ მისი ნიჭი ყველაზე მნიშვნელოვანია, რათა იყოს მოთხოვნადი, რეალიზებული და ხალხმა შეიყვაროს, თუმცა ასე არ არის. მიმაჩნია, რომ არსებობენ ჩემზე ნიჭიერებიც, რომლებსაც ბევრად დიდი მონაცემები აქვთ, მაგრამ ჩემზე მშრომელი ამ სფეროში, არ მეგულება. რა თქმა უნდა, მარტო შრომაც არ არის საკმარისი, აქ ყველაფერი ერთადაა მნიშვნელოვანი.

ექვსი წლის განმავლობაში ისე ვწერდი სიმღერებს, ფინანსური ანაზღაურება  საერთოდ არ მქონდა. მახსოვს, მამაჩემი დარწმუნებული იყო, ამ შრომას ჰაერში ვყრიდი. ორი დღით ადრე, ვიდრე ჩემი პირველი ყველაზე ცნობილი და პოპულარული სიმღერა გამოვიდოდა, მე და მამას საუბარი გვქონდა, რომ უკვე დრო იყო, ამ საქმისთვის თავი დამენებებინა. ორ დღეში კი, საქმე სულ სხვაგვარად წავიდა... საქართველოში არაპროგნოზირებადი გახდა ამ სფეროში წარმატების მიღწევა, ვინაიდან დღეს ყველაზე უმართავი პუბლიკა ჩვენთანაა, უცხოეთში კი პუბლიკას ეფექტიანად აკონტროლებენ.

ავტორი:ლიკა თორთლაძე

 

 

ისტორიკოსი, გიორგი კალანდია სოციალურ ქსელში პოსტს აქვეყნებს:

"მოდით ერთად გადავხედოთ ამიერკავკასიის სამი რესპუბლიკიდან იუნესკოს სიაში ვის რამდენი არამატერიალური კულტურის ძეგლი უფიქსირდება:  აზერბაიჯანი: 15 ძეგლი, სომხეთი: 7 ძეგლი და ბოლოს საქართველო: 4 ძეგლი. ახლა ვნახოთ ვინ რა შეიტანა იუნესკოს სიაში. აზერბაიჯანმა 2016 წელს გააძეგლა: პურის ფქვილისაგან ლავაშის, კატირმის, ჟუპკის და იუფკის ცხობა, 2017 წელს იუნესკოს სიაში გააძეგლა ტოლმის მომზადების წესი, 2020 წელს კი გააძეგლა ბროწეულის კრეფის წესი, იგივე „ბროწეულის ზეიმი“. სომხეთმა: 2005 წელს გააძეგლა დუდუკი და მასზე მუსიკის შესრულების წესი, 2014 წელს გააძეგლა ლავაშის გამოცხობის წესი, 2020 წელს გააძეგლა წმინდა ფადეის მონასტერში მომლოცველობის წესი.

საქართველოს სულ 4 არამატერიალური ძეგლი აქვს იუნესკოს სიაში. ესენია: პოლიფონიური სიმღერა, ქვევრი, ანბანი და ჭიდაობა... ნურავინ ნუ მიწყენს მაგრამ ყველაზე მდიდარი ეთნოგრაფიის კავკასიური ქვეყანა ყველაზე ღარიბი ნუსხითაა წარმოდგენილი. ეხლა ადექით და იღლიცინეთ მცხეთურ ღვეზელზე... ამასთანავე იტირეთ იმაზე რომ მაწონი „მაწუნად“ გადააკეთეს, ჩურჩხელა კი სხვებმა მიითვისეს... ამ დროს კი  იუნესკოს სიაში სომხურ აზერბაიჯანული ლავაშია, იქვეა კატირმის „ბლინები“, ჟუპკის თხელი ლავაში და იუფკის ღვეზელი... ღლიცინს როცა მორჩებით მსოფლიო არამატერიალური მემკვიდრეობის სიასაც გადახედეთ, გადახედეთ და მაინტერესებს თუ დასცინებთ ბულგარელებს „ბისტრიციელი ბებიების სიმღერის“ გამო, საბერძნეთს „ხმელთაშუაზღვის დიეტის“ და ყირგიზეთს „კუმისის“ მომზადების წესის გაძეგლების გამო... მცხეთურ ღვეზელს მაინც  რუსულად „პერაშკს“ ეძახით, ამიტომ  „პრადვინუტებო“ აზერბაიჯანის, სომხეთის და საქართველოს არამატერიალური კულტურის ძეგლების სიას რუსული ვიკიპედიიიდან ვაქვეყნებ, დარწმუნებული ვარ მას უფრო უკეთესად გაიგებთ!"-წერს გიორგი კალანდია "ფეისბუქ"-ის პირად გვერდზე.

 

 

 

 

 

საქართველოს კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის სამინისტროს მიერ დაფუძნებული ლიტერატურული კონკურსის „მუზა“ გამარჯვებულები გამოვლინდნენ. პრემიის ,,მუზა“ მოსაპოვებლად სამინისტროს 113-მა განმცხადებელმა მომართა.
ლაურეატთა დაჯილდოების ცერემონია საქართველოს მწერალთა სახლში გაიმართა და მას საქართველოს კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის მინისტრი თეა წულუკიანი, ლიტერატურული სფეროს წარმომადგენლები და სხვა მოწვეული სტუმრები ესწრებოდნენ.
საქართველოს კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის სამინისტროს ლიტერატურული პრემია „მუზა“ გადაეცათ:
1. ნოდარ მაჭარაშვილს ნომინაციაში „წლის საუკეთესო რომანი“, რომანისთვის „კვაზიმოდოს ქალაქი“;
2. გიორგი სოსიაშვილს ნომინაციაში „წლის საუკეთესო პროზაული კრებული“, კრებულისთვის „იალები“;
3. ლელა ცუცქირიძეს ნომინაციაში „წლის საუკეთესო პოეტური კრებული“, კრებულისთვის „ეს ამბავი ჩვენზეა";
4. მაკა ჯოხაძეს ნომინაციაში „წლის საუკეთესო დოკუმენტური პროზა/ესე”, „ღვთისმშობლის ღიმილი“ - ლიტერატურული წერილები, ესეები;
5. თეა ირემაშვილს, ასევე, ოთარ მუზაშვილს ნომინაციაში „წლის საუკეთესო დებიუტი (აღმოჩენა)“, ნაწარმოებებისთვის „არჩევანი" და „ტაკიმასხარა მეფე“ ( „მომავლის სოფელი");
6. მაგდა მჭედლიძეს ნომინაციაში „წლის საუკეთესო თარგმანი“, პლატონის „გორგიას“ თარგმნისთვის, აზროვნების აკადემია;
7. ნინო ხოფერიას ნომინაციაში „წლის საუკეთესო კრიტიკა/რეცენზია“ - „პაოლო იაშვილის ლიტერატურული მისტიფიკაცია და მისი შედეგები";
8. გიორგი ჩალაძეს, ნომინაციაში „წლის საუკეთესო პიესა/ინსცენირება“, პიესისთვის - „ტელემაქეა“;
9. ნინო ჯიშკარიანს ნომინაციაში „წიგნის საუკეთესო დიზაინი“ - „ქართული შრიფტი გრაფიკოს-დიზაინერებისთვის“;
10. გურამ მეგრელიშვილს ნომინაციაში „წლის საუკეთესო ინოვაციური ლიტერატურული პროექტი“, პროექტისთვის „როგორ დავწერო ჩემი პირველი მხატვრული ნაწარმოები“, აზროვნების აკადემია;
11. ელა გოჩიაშვილს ნომინაციაში „ქართული ლიტერატურის განვითარებაში შეტანილი წვლილი“.
გამარჯვებულებს გადაეცათ პრემიის სიმბოლო - მოქანდაკე მერაბ ბერძენიშვილის „მუზას" მიხედვით შექმნილი ქანდაკებები და ფულადი პრემია 5000 ლარის ოდენობით (კანონმდებლობით დადგენილი გადასახადების გარდა).
მოწვეულმა სტუმრებმა, დაჯილდოების ცერემონიის დაწყებამდე, მწერალთა სახლის დარბაზებში საქართველოს ეროვნული უნივერსიტეტის (,,სეუ") თეატრალური დასის მსახიობების, ჩელისტებისა და მხატვრების მონაწილეობით წარმოდგენილი პერფორმანსი იხილეს; უშუალოდ დაჯილდოების ცერემონიას კი მუსიკალურად სიმებიანი კვარტეტი აფორმებდა; საღამოს რეჟისორი დავით თარბა გახლდათ.
ლიტერატურული პრემია საქართველოს კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის სამინისტროს მიერ 2021 დაფუძნდა სახელწოდებით - „წლის საუკეთესო“, თუმცა კონკურსის წარმატებიდან და მის მიმართ დიდი ინტერესიდან გამომდინარე, კულტურის სამინისტროს გადაწყვეტილებით, მიმდინარე წელს კონკურსი განახლებული სახითა და ახალი სახელწოდებით - „მუზა“ - ჩატარდა. „წლის საუკეთესოს“ ფარგლებში დაწესებული 4 ნომინაციის ნაცვლად, წელს „მუზას“ გამარჯვებულები 11 ნომინაციაში გამოვლინდნენ.
კონკურსი ყოველწლიურად, სექტემბრის თვეში, გამოცხადდება. მისი მიზანია: ქართული ლიტერატურის განვითარების ხელშეწყობა, ქვეყანაში საგამომცემლო სექტორის მხარდაჭერა, ხელოვანთა შემოქმედებითი საქმიანობის წახალისება, ქართველი ავტორების პოპულარიზაცია და ახალი, ნიჭიერი ავტორების გამოვლენა.