მსოფლიო

მარ-ა-ლაგოს რეზიდენციაში აშშ-ისა და უკრაინის დელეგაციებს შორის დახურულ ფორმატში შეხვედრა დაიწყო.

ტრამპთან ერთად იმყოფებიან აშშ-ის სახელმწიფო მდივანი მარკო რუბიო, აშშ-ის თავდაცვის მდივანი პიტ ჰეგსეტი, თეთრი სახლის აპარატის უფროსი სუზი უაილსი და სპეციალური წარმომადგენლები - სტივ ვიტკოფი და ჯერედ კუშნერი.

შეხვედრას ასევე ესწრება გენერალი დენ კეინი, გაერთიანებული შტაბების უფროსთა კომიტეტის თავმჯდომარე.

კანადა უკრაინას დამატებით 2,5 მილიარდი დოლარის ოდენობით ეკონომიკურ დახმარებას გამოუყოფს. ამის შესახებ კანადის პრემიერ-მინისტრმა, მარკ კარნიმ უკრაინის პრეზიდენტ ვოლოდიმირ ზელენსკისთან შეხვედრის დაწყებამდე განაცხადა.

შეხვედრა ჰალიფაქსში, ახალი შოტლანდიის პროვინციაში იმართება.

შეხვედრის დასაწყისში კარნი მიესალმა უკრაინის ლიდერს და აღნიშნა, რომ ამჟამად „არსებობს პირობები და შესაძლებლობები სამართლიანი და მყარი მშვიდობისთვის“.

„მაგრამ ამისთვის საჭიროა რუსეთის მზადყოფნა“, – განაცხადა კარნიმ.

მისივე თქმით, ბოლო პერიოდში კიევზე განხორციელებული მასშტაბური რუსული თავდასხმები ნათლად აჩვენებს, რამდენად მნიშვნელოვანია უკრაინის შემდგომი მხარდაჭერა.

თავის მხრივ, ზელენსკიმ მადლობა გადაუხადა კარნის მხარდაჭერისთვის და აღნიშნა, რომ რუსეთის მიერ უკრაინაზე განხორციელებული დარტყმები აჩვენებს, რომ რუსეთის პრეზიდენტ ვლადიმერ პუტინს მშვიდობა არ სურს.

მისივე თქმით, იგი იმედოვნებს, რომ ხვალ აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპთან ძალიან კონსტრუქციული შეხვედრა გაიმართება.

უნგრეთის პოლიტიკურ არენაზე 2024 წელს გამოჩენილმა პეტერ მადიარმა, რომელიც სულ რამდენიმე თვის წინ ქვეყნის მმართველი ელიტის განუყოფელი ნაწილი იყო, სახელმწიფო პოლიტიკური ლანდშაფტი რადიკალურად შეცვალა და ვიქტორ ორბანის სისტემის ყველაზე სახიფათო მეტოქედ იქცა.

მაგიარი 1981 წლის 16 მარტს ბუდაპეშტში დაიბადა და  ტრადიციული ინტელექტუალური ოჯახიდან მოდის, სადაც სამართალი და პოლიტიკა ყოველდღიურობის ნაწილი იყო. მისი დედა, ჟუჟანა ერლო, უნგრეთის უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეა, ხოლო მამა, ფერენც მადიარი — ცნობილი იურისტი. თავადაც იურისტმა, პეტერ მადიარმა წლები გაატარა სახელმწიფო სტრუქტურებში, მუშაობდა უნგრეთის დიპლომატიურ წარმომადგენლობაში ბრიუსელში და ხელმძღვანელობდა მსხვილ სახელმწიფო კომპანიებს.

მისი კავშირი „ფიდესის“ მმართველ გუნდთან მხოლოდ პროფესიული არ ყოფილა; იგი წლების განმავლობაში იუსტიციის ყოფილი მინისტრის, იუდით ვარგას მეუღლე გახლდათ, რაც მას მმართველი პარტიის კულუარებში განსაკუთრებულ წვდომასა და გავლენას ანიჭებდა. მიუხედავად იმისა, რომ წყვილი 2023 წლის მარტში ოფიციალურად დაშორდა, მათი ურთიერთობა და შემდგომი დაპირისპირება უნგრეთის უახლესი ისტორიის ერთ-ერთ ყველაზე სკანდალურ პოლიტიკურ იარაღად იქცა.

მადიარის პოლიტიკური ტრანსფორმაცია 2024 წლის თებერვალში დაიწყო, რაც დაემთხვა უნგრეთის პრეზიდენტის გარშემო ატეხილ გახმაურებულ სკანდალს ბავშვთა სახლში სექსუალური ძალადობის დაფარვისთვის მსჯავრდებულის შეწყალების შესახებ. პროტესტის ნიშნად მადიარმა ყველა სახელმწიფო თანამდებობა დატოვა და საჯაროდ განაცხადა, რომ აღარ სურდა ყოფილიყო იმ ოლიგარქიული სისტემის ნაწილი, რომელიც მისივე შეფასებით ქვეყანას ანადგურებდა. ამ პროცესის კულმინაცია გახდა მის მიერ გასაჯაროებული ფარული აუდიოჩანაწერი, რომელიც მან ჯერ კიდევ მეუღლის მინისტრობის დროს სახლში ფარულად ჩაწერა. ჩანაწერში იუდით ვარგა დეტალურად აღწერს, თუ როგორ ჩაერივნენ მთავრობის მაღალჩინოსნები, კერძოდ ანტალ როგანის უწყება, პროკურატურის მასალებში კორუფციული კვალის წასაშლელად. ამ სკანდალმა არა მხოლოდ დაადასტურა აღმასრულებელი ხელისუფლების უკანონო გავლენა სასამართლოზე, არამედ საფუძველი ჩაუყარა მადიარის, როგორც „სისტემის შიგნიდან მებრძოლი“ ლიდერის პოპულარობას.

პეტერ მადიარისა და უნგრეთის იუსტიციის ყოფილი მინისტრის, იუდით ვარგას განქორწინება დღემდე ერთ-ერთი ყველაზე სკანდალური და განხილვადი თემაა უნგრეთში.წყვილი ერთმანეთს ოფიციალურად  მადიარის ღია ოპოზიციურ საქმიანობას დაიწყებდე გაშორდა. თავდაპირველად მიზეზად პირადი შეუთავსებლობა დასახელდა. ახლა მადიარი ამბობს, რომ მისი უკმაყოფილება სისტემის მიმართ წლების განმავლობაში გროვდებოდა, რაც ოჯახურ ურთიერთობაზეც აისახებოდა. მისი თქმით, მას აღარ სურდა ყოფილიყო იმ კორუმპირებული სისტემის ნაწილი, რომლის ერთ-ერთი სახეც მისი მეუღლე იყო.

მას შემდეგ, რაც მადიარი პოლიტიკაში შევიდა, იუდით ვარგამ იგი ფსიქოლოგიურ და ფიზიკურ ძალადობაში დაადანაშაულა. მადიარმა ეს ბრალდებები უარყო და მათ „ფიდესის“ მიერ ორგანიზებული პროპაგანდა უწოდა, რომლის მიზანიც მისი რეპუტაციის შელახვა იყო.

2024 წლის 15 მარტს მადიარმა ახალი პოლიტიკური პლატფორმის შექმნა დააანონსა და სათავეში ჩაუდგა მანამდე ნაკლებად ცნობილ პარტიას „პატივისცემა და თავისუფლება“ (TISZA). მისმა გამოჩენამ მყისიერი ეფექტი მოახდინა: ევროპარლამენტის არჩევნებში პარტიამ ხმების თითქმის 30% მოიპოვა, რაც 2006 წლის შემდეგ ნებისმიერი ოპოზიციური ძალის მიერ დაფიქსირებული საუკეთესო მაჩვენებელია.

მადიარი, რომელიც საკუთარ თავს კონსერვატორ-ლიბერალად და „კრიტიკულ პროევროპელად“ ახასიათებს, დღეს ევროპარლამენტის წევრია, თუმცა მისი რეალური მიზანი 2026 წლის საპარლამენტო არჩევნებია. იგი გახდა ერთადერთი ფიგურა, რომელმაც შეძლო იმ ამომრჩევლების მობილიზება, რომლებიც იმედგაცრუებულნი იყვნენ როგორც მთავრობის საქმიანობით  ისე არსებული სუსტი ოპოზიციით, რითაც უნგრულ პოლიტიკაში სრულიად ახალი, ორპოლუსიანი რეალობა შექმნა.

პეტერ მადიარის აღზევების პარალელურად, ვიქტორ ორბანის მმართველმა გუნდმა ბოლო წლების განმავლობაში ყველაზე მძიმე რეიტინგული ვარდნა განიცადა. „ფიდესის“ პოპულარობის შერყევა პირდაპირ უკავშირდება ქვეყანაში არსებულ ეკონომიკურ კრიზისს, რეკორდულ ინფლაციასა და იმ მასშტაბურ საპროტესტო აქციებს, რომლებმაც ბუდაპეშტის ქუჩებში ასობით ათასი ადამიანი გამოიყვანა. მადიარის მიერ ორგანიზებული დემონსტრაციები არა მხოლოდ რაოდენობით, არამედ თვისობრივადაც განსხვავებული აღმოჩნდა — მას შეუერთდნენ ის მოქალაქეებიც, რომლებიც მანამდე პოლიტიკურად პასიურები იყვნენ ან მმართველ პარტიას უჭერდნენ მხარს.

სოციოლოგიური კვლევები აჩვენებს, რომ ორბანის „უძლეველობის მითი“ დაიმსხვრა, რადგან საზოგადოების მნიშვნელოვანი ნაწილი გამოსავალს სწორედ მადიარის მიერ შეთავაზებულ „მესამე გზაში“ ხედავს. ამ მზარდმა უკმაყოფილებამ და ქუჩის უპრეცედენტო პროტესტმა 2026 წლის არჩევნები უნგრეთისთვის ეგზისტენციალურ მომენტად აქცია, სადაც ორბანის რეჟიმი პირველად დგას რეალური პოლიტიკური დამარცხების საფრთხის წინაშე.

ცნობილი ამერიკელი კინორეჟისორისა და მსახიობის, რობ რაინერისა და მისი მეუღლის, მიშელ სინგერ რაინერის ტრაგიკული გარდაცვალების შემდეგ, რომელიც მათ ლოს-ანჯელესის რეზიდენციაში მოხდა, სამართალდამცავებმა წყვილის ვაჟი, ნიკ რაინერი დააკავეს. მას ბრალი ოფიციალურად წარედგინა.

რობ რაინერი, 1947 წელს ბრონქსში დაიბადა, ლეგენდარული კომიკოსის, კარლ რაინერისა და მსახიობ-მომღერლის, ესტელ ლებოსტის ოჯახში. ის გახლდათ ისეთი საკულტო ფილმების რეჟისორი, როგორებიცაა: "როდესაც ჰარი შეხვდა სალის“, "პრინცესა პატარძალი“ და "რამდენიმე კარგი მამაკაცი“.  ის ასევე ცნობილი მსახიობია ფილმებიდან "მგელი უოლ-სტრიტიდან“ და "უძინარნი სიეტლში“. სწორედ ამიტომ, გუშინ რაინერების დაღუპვამ და მათი ვაჟის დაპატიმრებამ მთელი ჰოლივუდი შოკში ჩააგდო.

1989 წელს გადაღებული "როდესაც ჰარი შეხვდა სალის“ ყველა დროის ერთ-ერთ საუკეთესო რომანტიკულ კომედიად ითვლება, სწორედ ამ ფილმის გადაღებებზე შეხვდა რაინერი მომავალ მეუღლეს. რობსა და მიშელს სამი შვილი — ჯეიკი, ნიკი და რომი ეყოლათ.

მოგვიანებით მედიაში გავრცელდა კადრები, სადაც ნაჩვენებია, თუ როგორ აკავებს ლოს-ანჯელესის პოლიციის დეპარტამენტი ნიკ რაინერს: ის მიწაზეა და ხელბორკილები ადევს. 32 წლის ახალგაზრდას მშობლების სიცოცხლის ხელყოფაში ედება ბრალი. გამომძიებლების თქმით, მკვლელობის მოტივი ამჟამად უცნობია. 

ნიკი ბოლო დროს სანტა-მონიკის სასტუმრო "The Pierside Santa Monica“-ში ცხოვრობდა. სწორედ აქ აღმოაჩინა პოლიციამ საეჭვო კვალი — სისხლიანი ზეწრები და სააბაზანო კაბინა. TMZ-ის ინფორმაციით, სასტუმროში შესვლამდე, დილის 4 საათზე, ნიკი მშობლებთან ერთად კონან ო’ბრაიენის საახალწლო წვეულებას ესწრებოდა, სადაც მათ შორის მწვავე კონფლიქტი მოხდა.თვითმხილველები აცხადებენ, რომ დაკავებული ღონისძიებაზე ალკოჰოლის ზემოქმედების ქვეშ იმყოფებოდა.

ცნობილია, რომ ბრალდებულს ნარკოდამოკიდებულება და ფსიქიკური ჯანმრთელობის არასტაბილური მდგომარეობა აღენიშნებოდა.
მედიის ცნობით, სწორედ ნიკის დამ, რომი რაინერმა, აცნობა სამართალდამცავებს, რომ მკვლელობის სავარაუდო ეჭვმიტანილი ოჯახის წევრი იქნებოდა, რადგან ნიკი "საფრთხეს წარმოადგენდა“.
გარდაცვალებამდე რამდენიმე საათით ადრე, ნიკი მშობლებთან ერთად ო’ბრაიენის მიერ გამართულ სადღესასწაულო მიღებაზე უკონტროლოდ იქცეოდა.

"ნიკი აშინებდა ყველას, ის იყო ექსცენტრიული და გამუდმებით ეკითხებოდა სტუმრებს, იყვნენ თუ არა მათ შორის ცნობილი სახეები,“ — განუცხადა ერთმა წყარომ PEOPLE-ს.

TMZ-ის ცნობით, ოჯახი თვეების განმავლობაში ცდილობდა ნიკის გამწვავებული ფსიქიკური აშლილობისა და ნარკოდამოკიდებულების პრობლემებთან ბრძოლას. ნიკმა ჯერ კიდევ 2016 წელს, 22 წლის ასაკში, აღნიშნა ერთ-ერთ ინტერვიუში, რომ რეაბილიტაციის ცენტრში 17-ჯერ იყო ნამყოფი და გარკვეული პერიოდის განმავლობაში უსახლკაროდ ცხოვრობდა.

78 წლის რობი და 70 წლის მიშელი დანის ჭრილობებით გარდაცვლილები ქალიშვილმა კვირას აღმოაჩინა. ისინი  ბრენტვუდის ვილაში ცხოვრობდნენ. ნიკი ამდრომდე პატიმრობაში რჩება.

ამასთან დაკავშირებით სოციალურ ქსელში კომენტარი გააკეთა აშშ-ის პრეზიდენტმა, დონალდ ტრამპმა. 

"ამერიკელი რეჟისორი რობ რაინერი შეშლილი ადამიანი იყო, ის ძალიან ცუდი იყო ჩვენი ქვეყნისთვის. მე საერთოდ არ ვიყავი მისი გულშემატკივარი. ის ფსიქიკურად შეშლილ ადამიანს დაემსგავსა, ტრამპით შეპყრობილის სინდრომით. ვფიქრობ, მან კარიერაში საკუთარი თავი დააზარალა. მე საერთოდ არ ვიყავი რობ რაინერის გულშემატკივარი, არანაირად. ვფიქრობ, რომ ის ძალიან ცუდი იყო ჩვენი ქვეყნისთვის,“ — წერს ტრამპი.

აზერბაიჯანის პრეზიდენტი ილჰამ ალიევი ქვეყნის ისტორიაში პატიმრების ყველაზე მასშტაბურ ამნისტიას გეგმავს, რომელიც დაახლოებით 20 000 მსჯავრდებულს შეეხება.

როგორც აზერბაიჯანული მედია იუწყება, ილჰამ ალიევი აღნიშნული ინიციატივით 2025 წლის, როგორც კონსტიტუციისა და სუვერენიტეტის წლის აღსანიშნავად გამოვიდა.

„სუვერენიტეტის აღდგენას და კონსტიტუციის უმაღლესი იურიდიული ძალის სრულად დამკვიდრებას ქვეყნის მთელ ტერიტორიაზე აზერბაიჯანელი ხალხის უდიდეს ისტორიულ მიღწევად მიიჩნევს და ჰუმანიზმისა და თანაგრძნობის ტრადიციებით, სასჯელისგან გათავისუფლების რეაბილიტაციური მნიშვნელობის რწმენით და იმის რწმენით, რომ გათავისუფლებულები დაიცავენ კანონს, წვლილს შეიტანენ სახელმწიფოს განვითარებაში, პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა ამნისტიის გამოცხადების ინიციატივა წამოიწყო“, – ნათქვამია განცხადებაში.

მედიის ცნობით, ამნისტია შეეხებათ იმ პირებს, რომლებიც მონაწილეობდნენ აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სუვერენიტეტისა და ტერიტორიული მთლიანობის დასაცავად განხორციელებულ საბრძოლო ოპერაციებში, ასევე ამ ოპერაციებში დაღუპული ან დაკარგული პირების ახლო ნათესავებს, პირებს, რომლებიც დაინვალიდდნენ სომხეთის რესპუბლიკის მიერ მშვიდობიანი მოსახლეობის წინააღმდეგ სამხედრო პროვოკაციის შედეგად, ასევე ქალებს, 60 წელს გადაცილებული ადამიანებს და სხვა პირებს.

გარდა ამისა, პროექტი ითვალისწინებს სასჯელისგან ნაწილის შემცირებას იმ პირთათვის, რომლებიც თავისუფლების აღკვეთას იხდიან ნაკლებად მძიმე დანაშაულებისთვის ან გაუფრთხილებლობით ჩადენილი დანაშაულებისთვის.

როგორც ცნობილია, ამინისტია 20 000-ზე მეტ მსავვრდებულს შეეხება. მათ შორის 5 000-ზე მეტი მსჯავრდებული გათავისუფლდება პატიმრობიდან, 3 000-ზე მეტ პატიმარს სასჯელი შეუმსუბუქდება, 7 000-ზე მეტი მსჯავრდებული გათავისუფლდება თავისუფლების შეზღუდვისგან, თითქმის 4 000 მსჯავრდებული გათავისუფლდება სხვა არასაპატიმრო ან პირობითი სასჯელებისგან და 1 000-ზე მეტი პირი გათავისუფლდება სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობისგან.