პოლიტიკა

\აფხაზეთში, დაპირისპირებამ ხელისუფლებასა და ოპოზიციას შორის რუსული ინვესტიციების შესახებ შეთანხმების გამო, საბოლოოდ ის შედეგი მოიტანა, რომ ე.წ. პრეზიდენტმა ასლან ბჟანიამ თანამდებობა დატოვა. დღევანდელ პარლამენტის სხდომაზე მის გადადგომას მხარი 31 დეპუტატიდან 28-მ მხარი დაუჭირა. ახლა სოხუმი ემზადება ვადამდელი საპრეზიდენტო არჩევნებისთვის.

ამრიგად, აფხაზეთში, ზედიზედ მესამედ, ძალაუფლება შეიცვალა შედარებით მშვიდობიანი გადატრიალების გზით.

JAMnews-ის აფხაზეთის რედაქტორი ინალ ხაშიგი განიხილავს, რატომ მეორდება ასე ხშირად პრეზიდენტების “გადაგდება”.

ინალ ხაშიგი:

ასე: აფხაზური რევოლუცია კიდევ ერთხელ წარმატებით დასრულდა.

კლასიკური სცენარი თამაშდება საათის ისრის მიმართულებით: უკმაყოფილო მოქალაქეები ცივსისხლიანად იპყრობენ პრეზიდენტის სასახლეს, რის შემდეგაც პრეზიდენტი, რომელსაც რეალობის განცდა დაკარგული აქვს, იძულებით გადადგება.

ეს არის ზედიზედ მესამე პრეზიდენტი, რომელსაც მოქალაქეებმა უნდობლობა გამოუცხადეს:

• 2014 წლის მაისში რევოლუციონერებმა რაულ ხაჯიმბას მეთაურობით ალექსანდრ ანქვაბი პრეზიდენტის პოსტიდან გადააყენეს.
• 2020 წლის იანვარში რევოლუციური მასების მომავალმა ლიდერმა ასლან ბჟანიამ თავად გადააყენა ხაჯიმბა და დაიკავა ვაკანტური სკამი.
• ახლა კი, 2024 წლის ნოემბერში, იგივე ამბავი განმეორდა ბჟანიასთან.

ახლანდელ რევოლუციას რამდენიმე ლიდერი ჰყავს, ამიტომ ჯერჯერობით უცნობია, ვინ იქნება აფხაზეთის შემდეგი ხელმძღვანელი, მაგრამ დარწმუნებული ვარ, თუ თავად პრეზიდენტის ინსტიტუტი არ გაძლიერდა, ამ პრეზიდენტსაც იგივე ბედი ელის.

იმიტომ რომ პრობლემა ყველა ახალ პრეზიდენტში კი არა, მის შეუზღუდავ ძალაუფლებაშია.

ეს ფორმატი 20 წლის წინ მოიგონეს ერთი კონკრეტული ადამიანისთვის – ვლადისლავ არძინბასთვის.

1994 წელს, ქართულ-აფხაზური ომის დასრულების შემდეგ, სრულიად განადგურებული ეკონომიკის სოხუმი სრულ ბლოკადაში აღმოჩნდა და საკუთარ თავს მხოლოდ ერთი მიზანი – გადარჩენა დაუსახა.

გარდა ამისა, რჩებოდა საქართველოდან სამხედრო შურისძიების საფრთხე.

ასეთ ვითარებაში სხვა ალტერნატივა არ არსებობდა, გარდა ძლიერი საპრეზიდენტო ძალაუფლებისა, რაც პრეზიდენტს აძლევდა უფლებას ყოფილიყო დე ფაქტო განმცხადებელი.

გარდა ამისა, მაშინდელი პრეზიდენტი ვლადისლავ არძინბა თავისი ხალხისთვის უპირობო ავტორიტეტი იყო.

მაშინ პრეზიდენტობა არ გულისხმობდა ფინანსური ნაკადების მოწესრიგებას, არც რუს ოლიგარქებთან მეგობრობას და არც ყოველდღიურ ბანკეტებს რესტორნებში. ეს გულისხმობდა გადარჩენას. 

რესპუბლიკა გადარჩა. ვლადისლავ არძინბამ თანამდებობა დატოვა. და მისი უფლებამოსილების “გაფართოება” დაიწყო შემდგომმა პრეზიდენტებმა, რომლებსაც ნამდვილად არ ესმოდათ მათი როლი ჩვენი ქვეყნის აშენებისთვის.

და უკვე ოცი წელია აფხაზური საზოგადოება რეფორმებზე საუბრობს. ყოველი ახალი პრეზიდენტის დროს მისი ხუთწლიანი ვადის დასაწყისში იქმნებოდა საკონსტიტუციო კომისიები, რომელთა მიზანი იყო უფლებამოსილების გადანაწილება აღმასრულებელ და საკანონმდებლო შტოებს შორის. მაგრამ შემდეგ ამ პრეზიდენტებმა, რომლებიც ხელისუფლებაში მოვიდნენ რეფორმატორების ნიღბით, ყველაფერი ისე დატოვეს, როგორც იყო.

ძალაუფლება ინტოქსიკაციას ახდენს, ამდიდრებს, ხრწნის და საბოლოოდ იწვევს ტირანიას.

ამ მოჯადოებული წრიდან საბოლოოდ რომ გამოვიდეთ, საჭიროა თავად მართვის სისტემის შეცვლა – პრეზიდენტის უფლებამოსილების გადანაწილება, რათა მან თავი ყოვლისშემძლე და უპასუხისმგებლო მეფედ არ იგრძნოს თავი.

რომ გამოვიდეს იმ პოლიტიკური ჩიხიდან, რომელშიც თავიდან შევიდა. ბევრი ექსპერტი და მათ შორის საზოგადოებრივი პალატის წევრი თენგიზ ჯოპუა, დარწმუნებულია, რომ ერთადერთი გზა, რომ ეს ციკლი დასრულდეს, არის კონსტიტუციის რეფორმა.

პრეზიდენტი ასლან ბჟანია იძულებული გახდა გადამდგარიყო 19 ნოემბერს აფხაზეთში რუსული ინვესტიციების შესახებ შეთანხმების რატიფიცირების წინააღმდეგ მასობრივი საპროტესტო აქციების ფონზე.

ახალი პრეზიდენტის ვადამდელი არჩევნები 2025 წლის თებერვლის დასაწყისში გაიმართება.

თენგიზ ჯოპუა:

“1994 წლის კონსტიტუცია პარლამენტმა რთულ პირობებში, ქართულ-აფხაზური ომის დასრულებიდან მალევე მიიღო.

ზოგიერთი დეპუტატი ეწინააღმდეგებოდა ასეთ კონსტიტუციას, რომელიც პრეზიდენტს ანიჭებს შეუზღუდავ უფლებამოსილებებს, მაგრამ მაშინ საზოგადოება დაარწმუნეს, რომ ეს იყო დროებითი დოკუმენტი. აღმოჩნდა რომ – არა. 30 წელი გავიდა და ჩვენი კონსტიტუცია ისევ ისეთია – უკვე დიდი ხანია მორალურად მოძველებული.

ამ დოკუმენტს იყენებენ, რადგან ის საშუალებას აძლევს პრეზიდენტს, მართოს ქვეყანა როგორც უნდა. 

დღეს კონსტიტუცია არათუ არ იცავს მოქალაქეთა უფლებებსა და ინტერესებს, არამედ საფრთხესაც კი უქმნის ჩვენს მომავალს.

ის საშუალებას აძლევს ხელისუფლებაში მყოფებს ბოროტად გამოიყენონ ეს უფლებამოსილება, დაარღვიონ ჩვენი უფლებები და თავისუფლებები სინდისის ქენჯნის გარეშე, უღალატონ ხალხის ინტერესებსა და ღირებულებებს, ათავისუფლებს მათ ყოველგვარი პასუხისმგებლობისგან.

სამი საკითხია აქტუალური ამ კონტექსტში:

• პრეზიდენტის, მოადგილეების, მოსამართლეების, თანამდებობის პირების ხალხის წინაშე პასუხისმგებლობის ნაკლებობა;
• ქვეყნის საზოგადოებრივ-პოლიტიკური ცხოვრების ქაოსი – გამოიხატება ორი პოლიტიკური ბანაკის უწყვეტ, დესტრუქციულ დაპირისპირებაში, რომელიც პერიოდულად სცილდება სამართლებრივ ჩარჩოებს;
• საზოგადოების ინსტიტუტების თანმიმდევრული ნგრევა, ხალხის ღირებულებების დევალვაცია და დეფორმაცია – ზოგჯერ ფუნდამენტური იდეებისა და მიზნების დამახინჯება.

არავითარი ვადამდელი საპრეზიდენტო არჩევნები! ჯერ რეფორმები – და მერე ყველაფერი დანარჩენი!”

წყარო: jam.news