Menu
RSS

კულუარული ამბები და შოკისმომგვრელი X-ფაილი, რომელზეც ხმამაღლა არ საუბრობენ

მათ ღმერთი გაუწყრა!.. დიახ, დიახ, ხალხნო და ჯამაათნო, ისინი, ვინც ერის სულიერებასა და კულტურულ ამაღლებაზე უნდა ზრუნავდნენ, ერთმანეთს დაერივნენ, თუმცა ახლა, სიმართლე რომ ვთქვათ, ქართულ და, საერთოდ, მსოფლიო ხელოვნებას ინტრიგები არასოდეს ჰკლებია!
ასე რომ, ხელოვნებისა და კულტურის წარმომადგენლები პირობითად, შესაძლოა, აპოლონის მსახურებად და აპოლონის მტრებად დავყოთ. მოგეხსენებათ, ძველი ბერძნული მითოლოგიით, ქალღმერთ ლეტოსსა და ზევსს ვაჟი ჰყავდათ, რომელსაც აპოლონი ერქვა და რომელიც სინათლესა და ხელოვნებას მფარველობდა.
აპოლონი იქით იყოს და, ქართული კულტურა, უფრო სწორად უწყება, რომელსაც კულტურის და ძეგლთა დაცვის სამინისტროს ეძახიან, იმთავითვე დაწყევლილია. ყოველ შემთხვევაში, 90-იანი წლებიდან მოყოლებული, მას ისეთი თავკაცი ვერ ეღირსა, რომელიც პოლიტიკური გავლენისგან თავისუფალი იქნებოდა. არადა, წესით და კანონით, კულტურის მინისტრი ყველა პოლიტიკური შეხედულების ხელოვანს ერთნაირი გულისყურით უნდა უსმენდეს და მხარში ედგეს, თუმცა ეს სხვა საუბრის თემაა.
მოკლედ, რატომ გაუწყრა კულტურის ქართველ მოღვაწეებს აპოლონი და ვინ მიჰყიდა სული ეშმაკს? _ „ვერსია“ შეეცდება, ხალხურ მითოსზე დაყრდნობით, მრავალჭირნახული ქართული კულტურის კულუარები გამოამზეუროს. ისე, დღევანდელი X-ფაილი ზოგისთვის შეიძლება მძიმე წასაკითხი იყოს, მაგრამ ხომ იცით, მოყვარეს პირში უძრახეო, თან ყველაფერი ეს „ვერსიის“ სუბიექტური აზრი კი არა, ფაქტებზე აღმოცენებული ის ლეგენდებია, რომელთა შესახებაც კულუარებშიც ჩურჩულით საუბრობენ.
,,ადამიანებო, იყავით ფხიზლად''
მართალია აქტიორებსა და აქტრისებს საზოგადოება ბედნიერ ადამიანებად მიიჩნევს, მაგრამ სცენა, უფრო სწორად კულისები, როგორც ამბობენ, ყველა მორევზე უფრო დიდი მორევია, რომელიც პიროვნებას მხოლოდ მორალურად კი არა, ფიზიკურადაც ანადგურებს. ამ მხრივ კი ერთ-ერთი, ასე ვთქვათ, თვალსაჩინო მაგალითი ეროსი მანჯგალაძეა. ,,ვერსია“ არაფერს ამტკიცებს, მაგრამ მოარულ ხმას თუ დავუჯერებთ, იმისთვის, რომ ქართული კინოსა და თეატრის კორიფე დაესამარებინა, ზოგიერთმა ე.წ. ცნობადმა სახემ სული პოლიტიკური სამოთხიდან განდევნილ ანგელოზებს მიჰყიდა.
ყველაზე გახმაურებული ინტრიგა, რომელიც ეროსი მანჯგალაძეს უკავშირდება, ასეთია: მე-20 საუკუნის 70-იან წლებში ანუ მაშინ, როცა რუსთაველის თეატრს ოქროს ხანა ედგა, იმხანად ახალგაზრდა რეჟისორმა, რობერტ სტურუამ ბრეხტის „კავკასიური ცარცის წრის'' დადგმა გადაწყვიტა. არავინ იცის, მართლა ასე იყო თუ არა, მაგრამ მოარული ინფორმაციით, თავდაპირველად მთავარ როლზე ეროსი დაამტკიცეს, თუმცა მერე, ისე მოხდა, რომ მანჯგალაძე დუბლიორობას „დასჯერდა“...
„არ ვიცი, ეროსი როგორი აზდაკი იქნებოდა, მაგრამ რატომღაც მგონია, რომ ამ „სეკვესტრმა“ მის ჯანმრთელობაზე უარყოფითად იმოქმედა“, _ ასეთ შეფასებას თეატრალური საზოგადოების კულუარებში ხშირად მოისმენთ.
ნეტავ, რეალურად რა მოხდა? _ ეს მხოლოდ თეატრის მოჩვენებებმა იციან. ქართული კულტურის შავ-ბნელ მხარეებზე მუშაობისას კი „ვერსიამ“ ინტერნეტში ჟურნალისტისა და რეჟისორის, რეზო შატაკიშვილის ერთ საინტერესო სტატიას მიაგნო, რომელიცროსი მანჯგალაძის ტრაგიკულ ცხოვრებაზე მოგვითხრობს: „ეროსი მანჯგალაძე და ელენე ყიფშიძე – ქართული სინამდვილის ორი დიდი, თითქმის მითიური არტისტი, რომელთა ცხოვრებას მუდამ და იმთავითვე სდევდა მითები, გნებავთ, მათ შემოქმედებით, გნებავთ, პირად ცხოვრებასთან დაკავშირებით, მაგრამ ერთი წამით წარმოიდგინეთ, 40-იანი წლების თეატრალური ინსტიტუტი – ყველაზე პატარა ინსტიტუტი იმდროინდელ სინამდვილეში და იქ ორი სტუდენტი – ელენე ყიფშიძე და ეროსი მანჯგალაძე. სრულიად ახალგაზრდები. თუმცა არ დაგავიწყდეთ, რომ ამ ბიჭს ხმაზე უკვე მთელი საქართველო იცნობს – 16 წლიდან რადიოს დიქტორია, მესამეკურსელს კი მთელი თეატრალური სამყარო გაიცნობს, როგორც მომავალ დიდ არტისტს და არც შეცდებიან – მესამეკურსელი ითამაშებს ტეტერევს ტოვსტონოგოვის დადგმულ გორკის „მდაბიონში“ და უკვე ამ სტუდენტური ნამუშევრით ადგილს გაინაღდებს ქართული თეატრის ისტორიაში, მას აკაკი ხორავასა და უშანგი ჩხეიძის მემკვიდრედ შერაცხავენ. ელენე ყიფშიძეს კი მთელი ინსტიტუტი იცნობს – მძვინვარე არტისტიზმით, ტემპერამენტით. ის ეროსის უყვარს, მას ეროსი უყვარს, მაგრამ... აი, მათ შორის ჩადგება ახალგაზრდა პედაგოგი, ისიც უკვე სახელგანთქმული და შემდეგ უკვე ლეგენდარული – გიორგი ტოვსტონოგოვი... ეს „ჩადგომა“ და ტრფობა ძვირი დაუჯდება ტოვსტონოგოვს – ეროსი მანჯგალაძე სცემს.…
სკანდალი ხმაურდება და გახდება იმის მიზეზი, რომ ტოვსტონოგოვს მკაცრად სჯის საბჭოთა სინამდვილე სტუდენტთან სატრფიალო ურთიერთობისთვის და... ტოვსტონოგოვი ტოვებს თეატრალურ ინსტიტუტს, მოღვაწეობას აგრძელებს გრიბოედოვის თეატრში, შემდეგ _ მოსკოვის ცენტრალურ საბავშვო თეატრში.… ეს გახმაურებული რომანი თავის წვლილს შეიტანს გიორგი ტოვსტონოგოვისა და ასევე, დღეს უკვე ლეგენდადქცეული ქართველი მსახიობის – სალომე ყანჩელის ოჯახის დანგრევაშიც...…
გავა სულ ცოტა ხანი და მათ შორის ახლა მოსკოვი ჩადგება. ლენა და ეროსი ერთ სპექტაკლში თამაშობენ. ლენაც და ინსტიტუტიც დიდ იმედებს ამყარებს ამ სპექტაკლზე, მაგრამ მალე ხელიდან გამოეცლებათ ეროსი მანჯგალაძე – ეროსიმ მატჩი უნდა წაიყვანოს მოსკოვიდან... ლენას მეგობრები მოგვიანებით გაიხსენებენ, რომ ლენამ ამ სპექტაკლის ჩაშლა არ აპატია ეროსის... შეიძლება, ეს მართლაც იყო მათ შორის უსიამოვნების მიზეზი, იქნებ, ჩხუბისაც და ეს ჩხუბი აუცილებლად იქნებოდა ისევე მგზნებარე და ფოიერვერკული, როგორიც იყო მათი რომანი, მაგრამ ფაქტია, რომ ესეც აპატიეს ერთმანეთს და ბევრი სხვა რამეც, მოგვიანებით მათ იქორწინეს კიდეც. იყო ქორწილიც, მილოცვებიც, მაგრამ... მათი ბედნიერი თანაცხოვრება სულ რამდენიმე თვე გაგრძელდა, ისინი დაშორდნენ. ასეთ დროს იტყვიან, რომ ორი ვულკანი ერთად ვერ ძლებს... ექნებათ ეჭვები, მაგრამ დანამდვილებით ვერავინ ვერაფერს გაიგებს, რა მოხდა ამ ორ ადამიანს შორის – ეროსი თემას დახურავს და კრინტსაც არ დაძრავს. რაღაცას არ აპატიებს ლენას. რას? არავინ იცის. იქნებ, არც ეროსის დამ, ბელამ, რომელსაც ლენა შემდეგ არაერთხელ სთხოვს, რომ შეარიგოს ეროსისთან. ეროსის და უშედეგოდ ეცდება მათ შერიგებას... სწორედ ბელა მანჯგალაძე იტყვის ეროსის გარდაცვალების შემდეგ, რომ ეროსის არავინ ჰყვარებია ცხოვრებაში ლენას გარდა! გაცნობის დღიდან სიკვდილამდე ეროსი მანჯგალაძეს უყვარდა ელენე ყიფშიძე... მას არ შეურთავს ცოლი, ვერ დაიყოლიეს, ის ცხოვრობდა მარტო და ერთხელ თუმანიშვილისთვის უთქვამს კიდეც: „საღამოს ექვსი საათიდან უკვე ვფიქრობ, რამხელა ღამეა წინ, მარტოობის გრძელი, უძირო ღამე...“
ელენე ყიფშიძე ამ დაშორების შემდეგ რამდენჯერმე გათხოვდა, მაგრამ საბოლოოდ, ისიც მარტოსული აღმოჩნდა და არჩია კიდეც მარტო ცხოვრება. ამბობენ იმასაც, რომ ელენე და ეროსი აპირებდნენ კიდეც შერიგებას, მაგრამ მათ შორის ამჯერად უკვე სიკვდილი ჩადგა – ეროსი გარდაიცვალა...
ეროსის გარდაცვალების დღეს მასთან იყო ზურაბ ყიფშიძე... ზურაბ ყიფშიძე, რომელსაც კარგა ხანი ეროსი მანჯგალაძე ეგონა მამა...
27 წლის ლენამ იმდროინდელი თბილისისთვის სკანდალური ნაბიჯი გადადგა – ქორწინების გარეშე გააჩინა ბიჭი – დაიბადა ზურა და მასთან ერთად დაიბადა მითიც, რომ ზურა ეროსის ბიჭია. ამ მითის თვითონ ზურასაც სჯეროდა კარგა ხანს. უფრო სწორად, არ იცოდა, ვინ იყო მამა, მართლა ეროსი თუ სხვა?
„სასწაული პრესი იყო, ფაქტობრივად, ნაბიჭვრად მთვლიდნენ და ასე შემდეგ... განვიცდიდი ამას ჩემებურად, მაგრამ, რატომღაც, შინაგანად ვიცოდი და მჯეროდა, ინტიუიციით ვგრძნობდი, რომ დედაჩემი მართალი იყო თავის ცხოვრებაში, სწორად ცხოვრობდა. მაღიზიანებდა და კონფლიქტი მქონდა საზოგადოებასთან და არა დედაჩემთან... მახსოვს, სოფელში ვიყავი, ასე წარმადგინეს, – გაიცანით, ესაო, ეროსის ბიჭიაო. გავგიჟდი! – მეთქი, ვინ ეროსის ბიჭი ვარ?! დავიწყე ყვირილი, _ ბოლო-ბოლო, გამაგებინეთ, ვინ ვარ, რა ვარ, ვისი შვილი ვარ?! 13-14 წლის ვიყავი, როცა გავიგე, ვინ იყო, ბოლო-ბოლო, მამაჩემი – მარჯანიშვილის თეატრის მსახიობი, ავთო ვერულეიშვილი... ისე მოხდა, რომ ეროსი ჩემი თეატრის დირექტორიც იყო და პარტნიორიც, ძალიან ვახლობლობდით. რომ დაიღუპა, იმ საღამოსაც მასთან ვიყავი სახლში, ბიჭები ვიყავით ასულები, მიდიოდა ნარდის თამაში, სუფრა უნდა გაშლილიყო, მე ვერ დავრჩი, ლელა ფეხმძიმედ იყო, წამოვედი, გამოვედი ოთახიდან და დავარდა კაცი...“, – გაიხსენებს ზურაბ ყიფშიძე...
ეროსის ცხოვრებაში ეს სიყვარული მორიგი ტრაგიკული ფურცელი იყო. მორიგი იმიტომ, რომ ის ჯერაც 12 წლის ყმაწვილი იყო, დედამისი ბლის ხიდან რომ ჩამოვარდა და დარჩენილი ცხოვრება – 26 წელი სარეცელს მიეჯაჭვა, ომში უგზოუკვლოდ დაიკარგა ეროსის ძმა, ეროსიმ იგემა მამის დაპატიმრება-გადასახლების სიმწარეც, აუწყობელი პირადი ცხოვრებაც და გნებავთ, კარიერაც... 25 წლისამ წარმატებით ითამაშა მოხუცებული პეშეკი მიხეილ თუმანიშვილის სპექტაკლში _ „ადამიანებო, იყავით ფხიზლად“. მოხუცის თამაში მისთვის არც პირველი იყო და არც _ უკანასკნელი, ჯერ კიდევ სტუდენტობიდან მოყოლებული, თამაშობდა მოხუცებს, იმ ასაკის ხალხს, რა ასაკამდე თავად ვერც მიაღწია... მერეც ასე იყო: 27 წლისამ ზიმზიმოვი ითამაშა „პეპოში“, 28 წლისამ – ივანე მრისხანე, 29 წლისამ – ლოპესი „ესპანელ მღვდელში“, 30 წლისამ – ოიდიპოსი... ნაადრევად დაიპყრო მწვერვალები, მაგრამ ბედი მაინც არ სწყალობდა, ხორავას მემკვიდრედ მიიჩნევდნენ, მაგრამ თეატრში სერგო ზაქარიაძე გამოჩნდა, შემდეგ თეატრის ლიდერის პოზიცია რამაზ ჩხიკვაძემ დაიკავა...
ყველაფერმა ამან ერთად გადაიარა ეროსის გულზე და 57 წლის ასაკში გაჩერდა გული, გული, რომელსაც ლენა უყვარდა...“
მტერი... თეატრში
შეიძლება, არაპირდაპირი მნიშვნელობით, მაგრამ ინტრიგებმა გული ბევრ სხვა ხელოვანსაც გაუჩერა. ამ მხრივ განსაკუთრებით სკანდალური გასული საუკუნის 90-იანი წლების მიწურული ანუ ის ეპოქა აღმოჩნდა, როცა ქვეყნის ერთ-ერთ მთავარ, კერძოდ, მარჯანიშვილის თეატრში დიდი ორომტრიალი დაიწყო _ იმხანად თეატრიდან ცოცხალი ვარსკვლავები გაუშვეს _ დაწყებული გივი ბერიკაშვილით, დამთავრებული სოფიკო ჭიაურელითა და დოდო ჭიჭინაძით. აღსანიშნავია, რომ 90-იანი წლების პრესაში ამ თემაზე ბევრი იწერებოდა და დღეს ამ ამბების გახსენება, შეიძლება, არცთუ ეთიკური იყოს, რადგან საქმის ფიგურანტთა ნაწილი ცოცხალი აღარაა, მაგრამ თუკი კარგად დააკვირდებით, მიხვდებით, რომ ისტორია მეორდება ანუ ის, რაც დღეს ქართულ კულტურაში ხდება, რაღაცნაირად მაშინდელი ქრონიკის რეინკარნაციას ჰგავს.
დიახ, როგორც შორეულ 90-იანებში, ახლაც ერთმანეთს კვანტს მეგობრები უდებენ. არადა, ჯერ კიდევ ხუთი წლის წინ ვერავინ წარმოიდგენდა, რომ იგივე ნინელი ჭანკვეტაძე ქეთი დოლიძეს დაუპირისპირდებოდა!
სხვა საკითხია, ქეთი დოლიძის „კუკარაჩა“ ვის აქვს ნანახი და ვის არა, მაგრამ ფაქტია: ნინელი ჭანკვეტაძის, როგორც მსახიობის შექნაში გარკვეული წვლილი სწორედ ქეთი დოლიძეს აქვს შეტანილი. ყოველ შემთხვევაში, აქტრისას არნახული წარმატება მამა-შვილ სიკო და ქეთი დოლიძის ფილმმა _ „კუკარაჩა“ მოუტანა.
ჭანკვეტაძე-დოლიძის მეგობრობის სიმბოლოდ კი ის ფოტო თუ ვიდეოკადრი დარჩება, რომელიც 2012 წლის პირველი ოქტომბრის ღამესაა გადაღებული _ მას შემდეგ, რაც ცნობილი გახდა, რომ საპარლამენტო არჩევნებში „ოცნებამ“ გაიმარჯვა, მაშინდელი კოალიციის მხარდამჭერებმა თბილისის ქუჩებში ავტომანქანებით მსვლელობა მოაწყვეს. ჰოდა, ერთ-ერთ ავტოში, წინა სავარძელზე, ქალბატონი ქეთი ზის, უკან _ ქალბატონი ნინელი და... ორივეს სახე „ოცნებური“ ღიმილით აქვს გაცისკროვნებული... ამ ამბებიდან გავა არცთუ ბევრი დრო და მეგობრები ერთმანეთს ლამის მტრებად მოეკიდებიან. ჰოდა, ამ მტრობაზე სოციოლოგი იაგო კაჭკაჭიშვილი სოციალურ ქსელში დაწერს:
„ვიცი, არ უნდა მიკვირდეს, მაგრამ მაინც მიკვირს.
მართალია, ამ საქმის კონტექსტს („კულუარებს“) არ ვიცნობ, მაგრამ მაინც... როგორ შეიძლება, შესანიშნავად და სულისშემძვრელად აჩვენო ყველასგან მიტოვებული, სასოწარკვეთილი ქალის სახე სცენაზე (ნინელი ჭანკვეტაძე – ბლანშის როლში, ქეთი დოლიძის სპექტაკლში „ტრამვაი – სურვილი“), თუმცა რეალურ ცხოვრებაში გახდე სასოწარკვეთის წყარო სწორედ იმ ადამიანისთვის, ვინც სცენაზე ამ როლის შესასრულებლად გაგიყვანა?
დავუშვათ, რომ ქეთი დოლიძე ცუდი ხელმძღვანელია; დავუშვათ, რომ მასთან ურთიერთობა დაგეძაბა, დავუშვათ, რომ მაგრად გაწყენინა... და ა.შ. და ა.შ. მაინცდამაინც, შენ უნდა გაამართლო „რკინის“ ხმით მისი თეატრიდან გაშვება – მსახიობმა, რომელმაც ქეთი დოლიძის თითქმის ყველა ფილმსა და სპექტაკლში (აგერ, ახლა, ბოლო სეზონის ჩათვლით) მთავარი როლები ითამაშე?
მინიმუმ, ჩუმად ყოფნა ხომ მაინც მოგეთხოვება ამ შემთხვევაში?“
„ვიღაც მტერი ჰყავს ქეთის, რომელიც აგდებს თეატრიდან“, _ ეს განცხადება კი ერთ-ერთ საგაზეთო ინტერვიუში სახალხო არტისტმა, გურანდა გაბუნიამ გააკეთა.
ვინ მტრობს ქეთი დოლიძეს? _ ამ კითხვაზე ობიექტური პასუხი არ არსებობს, თუმცა თავად რეჟისორის თქმით, იმას არ პატიობენ, რომ რამდენჯერმე კულტურის მინისტრი, მიხეილ გიორგაძე გააკრიტიკა.
აღსანიშნავია, რომ ამ ორომტრიალში გიორგაძის მოადგილის გვარიც ფიგურირებს. საერთოდ, მანანა ბერიკაშვილი, როგორც საქმეში ჩახედულნი ამბობენ, თანამედროვე ქართული კულტურის ერთგვარი ,,რუხი კარდინალია''. უფრო მეტიც, ის მოსაზრებაც არსებობს, რომ ბოლო დროის ყველა ინტრიგის ავტორი სწორედ ეს ქალბატონია. შესაძლოა, არც უამისობაა, რადგან ინტრიგების გარეშე, უბრალოდ, წარმოუდგენელია, ექსპრეზიდენტ მიხეილ სააკაშვილის ფანს „ოცნების“ ხელისუფლებაში მაღალი თანამდებობა მიეღო.
ისე, სიტყვამ მოიტანა და, მანანა ბერიკაშვილი ე.წ. თეატრალური უნივერსიტეტის სკანდალის ფიგურანტიცაა. „კულტურის სამინისტროში მანანა ბერიკაშვილის დიქტატურა უნდა დამთავრდეს“, – ასე იწყება ქართულ საინფორმაციო პორტალ „თაიმერზე“ გამოქვეყნებული ინტერვიუ მარინა მიქაუტაძესთან, რომელიც 2015 წლის 28 დეკემბრით თარიღდება და რომელშიც ვკითხულობთ: „...გვინდა, მინისტრ მიხეილ გიორგაძესთან შეხვედრა და დანაშაულებრივი ფაქტების შესახებ საუბარი, თუმცა კულტურის მინისტრი პროფესორ-მასწავლებელთა საინიციატივო ჯგუფს არ გვხვდება და გვემალება, ვინაიდან ,,ყოვლისშემძლე“ მანანა ბერიკაშვილი, რომელიც გოგი მარგველაშვილის მთავარი ლობისტია, მინისტრს ამის უფლებას არ აძლევს... თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტი ნეპოტიზმის სავანეა... თამილა ქამუშაძე ბერიკაშვილების ოჯახის არაოფიციალური წევრი თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტის მაგისტრატურა-დოქტორანტურის განყოფილების უფროსია. მისი შვილი ნანა დოლიძე თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტის პედაგოგია და ასევე მუშაობს კულტურის სამინისტროში, კინოს დარგში (კულტურის სამინისტროში წაიყვანა მანანა ბერიკაშვილმა); ირმა დოლიძეც მუშაობს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სააგენტოში და ისიც მანანა ბერიკაშვილმა წაიყვანა... თამარ ვეფხვაძის შვილი, ლევან ხარატიშვილი კულტურის სამინისტროში წაიყვანა მანანა ბერიკაშვილმა ჯერ მინისტრის აპარატის უფროსის თანამდებობაზე, 2014 წლის აგვისტოდან კი ლევან ხარატიშვილი დაინიშნა მინისტრის მოადგილედ. სწორედ ამიტომ შემოგვითვალა თამილა ქამუშაძემ, სანამ ჩვენი მანანა კულტურის სამინისტროშია, მანამდე გოგი მარგველაშვილს თითს ვერავინ დააკარებსო. ხოლო რექტორი გოგი მარგველაშვილი გვითვლის, წერეთ და იკითხეთ, რამდენიც გინდათ, პრესა თქვენია, პროკურატურა – ჩემიო“.
სხვა სკანდალები
როგორც ზემოთ აღვნიშნეთ, ინტრიგები და სკანდალები ქართული კულტურისთვის, უფრო ზუსტად, კულტურის სამინისტროსთვის თანმდევია. შორს რომ არ წავიდეთ, ნათქვამის საილუსტრაციოდ რამდენიმე თვის წინანდელი აჟიოტაჟიც გამოდგება, როცა სახელოვნებო სფეროს წარმომადგენლებმა მიხეილ გიორგაძის წინააღმდეგ ლამის ცეცხლითა და მახვილით გაილაშქრეს. წერილში, რომელიც საინფორმაციო სააგენტო „ნიუპოსტის“ ვებგვერდზე მიმდინარე წლის აპრილშია გამოქვეყნებული, ნათქვამია: „ერთ-ერთი პირველი შოკი, რომელიც 2012 წლის სახელისუფლებო ცვლილებას მოჰყვა, ის გახლდათ, რომ ქვეყნის სათავეში მოსულმა „ოცნების“ კოალიციამ კულტურის მინისტრობის კანდიდატად მწერალი გურამ ოდიშარია დაასახელა. მართალია, ოდიშარიას საზოგადოების გარკვეული ფენები იცნობდნენ, მაგრამ ზოგადად, ის არცთუ ცნობადი იყო თვით სალიტერატურო წრეებშიც კი. ყოველ შემთხვევაში, მისი შემოქმედებიდან ყველაზე გახმაურებული ნაწარმოები გახლდათ „ზღვა, რომელიც შორია“, თან ეს ნაწერიც, როგორც საქმეში ჩახედულები ამბობენ, ცნობილი მას შემდეგ გახდა, რაც სოხუმის დევნილმა თეატრმა სცენაზე გააცოცხლა. სხვათა შორის, სოხუმის თეატრის დასს, ალბათ, სწორედ ამიტომაც ჰქონდა იმედი, რომ ოდიშარია, რომელიც მოულოდნელად ქართული კულტურის მენეჯერად მოგვევლინა, თეატრს, რომელმაც თავის დროზე მის „პრომოუშენზე“ იზრუნა, მინიმუმ, ყურადღებას მიაქცევდა, მაგრამ არსებული ინფორმაციით, ოდიშარიამ მინისტრის სავარძელი ისე დატოვა, სოხუმის თეატრის წარმომადგენლებს არ შეხვდა.
რა ნიშნით მიანდო „ოცნებამ“ ოდიშარიას კულტურის სამინისტროს მართვა? _ ამ კითხვაზე პასუხი დღემდე არ არსებობს. ასევე, უცნობია, რატომ გაცვალა მიხეილ გიორგაძემ კერძო სექტორი სახელმწიფო სამსახურზე. სხვათა შორის, როცა ოდიაშარია ჩაანაცვლა, პოლიტიკურ კულუარებში ითქვა, რომ გიორგაძე მაშინდელი პრემიერის, ღარიბაშვილის მეზობელი იყო, რომ მათი ცოლები მეგობრობდნენ და ზუსტად ასე გადაწყდა მისი მინისტრად დანიშვნა. შესაბამისად, მას შემდეგ, რაც ღარიბაშვილმა პრემიერის თანამდებობა დატოვა და პოლიტიკიდანაც გაქრა, არაერთხელ ითქვა, რომ გიორგაძესაც მოხსნიდნენ, მაგრამ „ისტერ პრომოუშენის“ დამფუძნებელი მინისტრის სავარძელს დღემდე ინარჩუნებს და, როგორც ამბობენ, თავის თანამდებობას უმეტესად იმისთვის იყენებს, რომ საქართველოში ბევრი ჯაზფესტივალი ჩატარდეს. მოგეხსენებათ, ჯაზფესტივალების ტრადიციას საფუძველი სწორედ „ისტერ პრომოუშენმა“, ანუ იმ კომპანიამ ჩაუყარა, რომელიც გიორგაძესთან ასოცირდება.
ზოგი იმასაც ამბობს, რომ გიორგაძე სახელმწიფო ბიუჯეტიდან ფულს საკუთარ კომპანიას ახმარს, მაგრამ ამის დამადასტურებელი ფაქტები მიხეილზე გაბრაზებულ კულტურის მოღვაწეებსაც არ აქვთ. ამიტომ, ჩნდება კითხვა, თუ რატომ არ მოსწონს, მაგალითად, ქეთი დოლიძეს ან ირმა სოხაძეს მიხეილ გიორგაძე? ირმა სოხაძე ამბობს, რომ პროფესიონალებს პატივს არ სცემენ. მეტიც, მომღერალი აცხადებს, რომ კულტურის მინისტრი, რომელიც მისი ნათესავია, მხოლოდ იმიტომ არ ელაპარაკება, რომ გარკვეულ საკითხებზე შენიშვნა მისცა.
„მიხეილ გიორგაძე არ მესალმება, არადა ჩემი ნათესავია“, _ განაცხადა გაზეთ ,,ვერსიისთვის'' მიცემულ ინტერვიუში ირმა სოხაძემ, რომელიც სააკაშვილის მმართველობის 9 წელსაც შეეხო. მისი თქმით, მაშინ რაღაც ბანაკებად მკაფიო დაყოფა არსებობდა: „ვიღაც მიუღებელი იყო, ვიღაც მისაღები. დღეს კი ვერ გაიგებ, ვინ ვინაა, ვინ რა ნიშნითაა მისაღები ან მიუღებელი და, საერთოდ, რა უნდათ და სწორედ ეს მწყინს. პოლიტიკური სიმპათია-ანტიპათია იმას არ ნიშნავს, რომ მე, როგორც მომღერალი, კომპოზიტორი, ხელოვნებათმცოდნე ან საზოგადოების წევრი ვინმეს მტერი ვარ. ჩემი ქვეყნის ძალიან დიდი მოყვარული ვარ, არც დიდი კარიერა გავიკეთე და არც სხვაგან წავედი, არადა, მერწმუნეთ, შემეძლო, წავსულიყავი და ყველა მხრივ მართლაც დიდი კარიერა გამეკეთებინა. მინდა, აქ დავბერდე, მაგრამ ეს სასჯელი ხომ არ უნდა იყოს?.. ძალიან მწყინს, რომ ჩემს ქვეყანაში ასეთი სნობური დამოკიდებულებაა: თუ უცხოეთში, მათ შორის, რუსეთშიც მიღებული ხარ, ვიღაცები „გკბენენ“, მაგრამ აქ მაინც ძალიან მაგარ მომღერლად ითვლები, მაგრამ თუ არსად წახვედი და გინდა, შენს ქვეყანაში იყო, აქ იღვაწო და ყველაფერი გააკეთო, არავის უნდიხარ. ყოველ შემთხვევაში, ასეთი დამოკიდებულებაა, თუმცა ხალხში არა... ვფრთხილობ და არ მინდა, რაღაც ხიდები ბოლომდე დავწვა, რადგან ესენი მართლა ჩემიანები არიან. დედა მომიკვდეს, ასეთი დამოკიდებულება არ მაქვს - თუ ომია, ომს გაჩვენებთ, ყველაფერს ვიტყვი და გაგწირავთ-მეთქი. ამ ხელისუფლების მიმართ დიდი სიმპათია მაქვს, მაგრამ ამ სიმპათიას ყოველდღე პატარ-პატარა ნამცეცები აკლდება“.
რაც შეეხება რეჟისორ ქეთი დოლიძეს, მისი თქმით, მიხეილ გიორგაძეს კულტურის წინაშე იმის მეტი დამსახურება არ აქვს, რომ ჯაზფესტივალებს კარგად აკეთებს.
„ღმერთმა კარგად ამყოფოს მიშა გიორგაძე... ვფიქრობ, კარგად აკეთებდა ჯაზფესტივალს. უბიოგრაფიო არაა, ჯაზფესტივალს აკეთებდა, მეტი რა დამსახურება აქვს იმისთვის, რომ უდიდესი კულტურის მქონე ქვეყნის კულტურის მინისტრი იყოს. მე პირადად არ დავნიშნავდი. თუ ლაპარაკია იმაზე რომ მენეჯმენტი იცის, მენეჯმენტი ყველამ იცის, თუ ბევრი ფული გაქვს. როცა 3 წელი პრიორიტეტად აქვს ჯაზფესტივალი, მერე უკვე 20-18 მილიონს ხარჯავ ისეთ ღონისძიებებში, რომელიც მისი აზრით მნიშვნელოვია“, _ განაცხადა ქეთი დოლიძემ გადაცემა „პრიორიტეტში“.
აღსანიშნავია, რომ ირმა სოხაძეც და ქეთი დოლიძეც მოქმედი ხელისუფლების მხარდამჭერები არიან, რასაც არც თვითონ მალავენ. კულტურის სამინისტროში პრობლემები რეალურად არსებობს, მაგრამ როცა ამის შესახებ ლაპარაკს ხელისუფლების მომხრეები იწყებენ, ეს, ალბათ, იმაზე მიანიშნებს, რომ მიხეილ გიორგაძე მინისტრის პოსტს მალე დატოვებს.
,,დაგვცინით, მინისტრო?... აბა, ჩვენ მაგ მილიონებს ვინ დაგვანახებს, რასაც მისი კომპანია იღებს სახელმწიფოსგან და რაში მეგობრებო?“ _ კითხულობს მსახიობი ლაურა რეხვიაშვილი და კულტურის მინისტრისგან თეატრისა და ქვეყანაში კულტურის განვითარებაზე ზრუნვას მოითხოვს.
„ჩემო მეგობრებო და კოლეგებო, იქნებ რამე მოვიფიქროთ. ჩვენ უნდა დავიცვათ ჩვენი უფლებები!“ _ წერს სოციალურ ქსელში ნიაზ დიასამიძის მეუღლე, თუმანიშვილის თეატრის მსახიობი მაიკო გელოვანი და იქვე ამბობს, რომ უკვე ,,პროტესტის სხვა ფორმაა მოსაფიქრებელი, მოქმედებაა საჭირო“.
მსახიობი გიორგი ყიფშიძე კი წერს: ,,ამოვიდა ყელში... უკულტურო სამინისტროსი მრცხვენია... სერიოზულად ვამბობ, დავთქვათ თარიღი, შევიკრიბოთ, ავწონ-დავწონოთ ყველაფერი, დავკვალიანდეთ და ნაბიჯი გადავდგათ. ორგანიზებას ჩემს თავზე ვიღებ, რომ ადვილად დავკვალიანდეთ“.
იმის შესახებაც ლაპარაკობენ, რომ კულტურის მინისტრობა ია მაქაცარიას უნდა, რომელიც ამჟამად თბილისის მერიის კულტურის განყოფილებას ხელმძღვანელობს, მაგრამ „ნიუპოსტს“ ისიც უთხრეს, რომ მაქაცარიას კანდიდატურა „ზევით“ არ მოსწონთ. ასე რომ, როგორ დამთავრდება „ოცნების“ კულტურული ინტრიგა, ჯერჯერობით უცნობია“.
ინტრიგები არათუ დამთავრდა, არამედ, უფრო გააქტიურდა, რაც ყველაფერს თავი რომ დავანებოთ, ქართულ კულტურაზე არცთუ დადებითად მეტყველებს.
ისე, როცა ინტრიგებსა და სკანდალებზე ვსაუბრობთ, ცხადია, არც ნაცმოძრაობის 9-წლიანი მმართველობა უნდა დაგვავიწყდეს, როცა კულტურის სამინისტროს სათავეში ნიკა რურუა ჩაუყენეს. სწორედ მისი მინისტრობის დროს მოხდა ბაგრატის ტაძრის მოდერნიზება. მართალია, მაშინ რურუა და სხვა ნაციონალებიც „ვენებს იხსნიდნენ“, თქვენ, მოქალაქეებს, ხელოვნების არაფერი გესმით, თორემ ლიტფიატიანი და მწვანესახურავიანი ისტორიული ძეგლი მოდერნიაო, მაგრამ დრომ ნათელყო, რომ ბაგრატის „რესტავრაცია“ საქართველოს ძვირი დაუჯდა _ იუნესკო-მ ტაძარი მსოფლიოს კულტურული მემკვიდრეობის ნუსხიდან ამოიღო.
2017 წლის 10 ივლისს „ტაბულას“ მიერ გავრცელებულ „ნიუსში“ ნათქვამია:
„ბაგრატის ტაძრის ისტორიული ნუსხიდან ამოღებას კულტურის სამინისტრო 2010 წელს ჩატარებულ რეკონსტრუქციას უკავშირებს.
„ბაგრატის ტაძარი რომ ამოვარდებოდა ნუსხიდან, ეს არის 7 წლის წინანდელი ამბავი, როდესაც Unesco-მ თავიდანვე თქვა, რომ ის უხეში ჩარევა, რომელიც განხორციელდა, იყო შეუსაბამო. ასე რომ, დიახ, ბაგრატი ამ ნუსხიდან ამოვიდა. ეს გამოიწვია უხეშმა რესტავრაციამ, რეკონსტრუქციამ 2010 წელს, რაზეც თავის დროზე მიუთითა Unesco-მ და გადაიტანა საფრთხის ქვეშ მყოფი ძეგლების ნუსხაში“, _ აცხადებენ სამინისტროში.“
ასე და ამგვარად, ვერ ვიტყვით, რომ ერთი საგაზეთო წერილით ქართული კულტურის კულუარების ამოწურვა შეიძლება, თუმცა ფაქტებით, რომლებიც „ვერსიამ“ დღეს გაასაჯაროვა, ღვთისმშობლის წილხვედრი ქვეყნის კულტურის X-ფაილზე, მაშასადამე, კულუარებზე გარკვეული წარმოდგენა იქმნება.
გასაგებია, რომ სახელოვნებო სფეროს წარმომადგენლებიც ადამიანები არიან და, შესაბამისად, არაფერი ადამიანური მათთვის უცხო არაა, მაგრამ კარგი იქნება, მაგალითად, მოცეკვავეებმა კონცერტის წინ ერთმანეთს ქართული ცეკვის ფორმები არ დაუჭრან ან დაუმალონ, მსახიობებმა, რეჟისორებმა და მომღერლებმაც მეტი ჰუმანურობა გამოიჩინონ და კოლეგების დაკორტვნაზე კი არა, ხელოვნებაზე იფიქრონ.
ჩვენში დარჩეს და, ალბათ, არც ისაა მთლად სასიამოვნო, როცა ცალკეული პოეტები თუ პროზაიკოსები ვიღაცების „ჩაცხრილვის“ მოწოდებით გამოდიან, მაგრამ რას ვიზამთ _ ეს ხომ საქართველოა, ქვეყანა, სადაც რეალურ პატრიოტიზმზე მეტად ზოგჯერ „სუფრის პატრიოტიზმი“ ფასობს!
P.s. ,,ვერსია'' შეეცადა კულტურის მინისტრის პოზიციის დაფიქსირებას, თუმცა გიორგაძემ ინტერვიუზე უარი განაცხადა. სამაგიეროდ, ტელეეთერით მცირე კომენტარი გააკეთა: ,,ცოტა არასერიოზული მგონია ეს საუბარი და აბსოლუტურად უად¬გილოა, იმიტომ, რომ კიდევ ერთხელ ვამბობ, გადაწყვეტილებები, რომელიც სამინისტროში მიიღება, არც არავის პირად დამოკიდებულებაზე არ არის დაფუძნებული და არც არავის წყენა-არწყენაზე. ჩემთვის კონფლიქტი ნიშნავს ორ და¬პირისპირებულ მხარეს. თუ თვალს გადავავლებთ თუნდაც სატელევიზიო ეთერებში სამინისტროსა და ქეთი დოლიძის ურთიერთობას, იქ მხოლოდ და მხოლოდ ერთ ბრალმდებელ და დაპირისპირებულ მხარეს დაინახავთ. სამინისტრო ყოველთვის მოპასუხე რეჟიმში გამოდიოდა ხოლმე. ქეთი დოლიძესთან საუბარი არ მქონია, მესიჯი ნამდვილად მი¬ვიღე. თუ ჩაიზე მპატიჟებს და თუ ეს დაპატიჟება ძალაშია, უარს ნამდვილად არ ვიტყვი, თუნდაც იმიტომ, რომ ვინმემ არ ჩათვალოს, თითქოს გაბუტული ვარ და რაღაც პირადი მიუღებლობა მაქვს ამ ადამიანის''.
ნინო დოლიძე

დაბრუნება დასაწყისში