ზაფხულის ცხელ დღეებში, ფიზიკური დატვირთვის ან სტრესის დროს ოფლიანობა სრულიად ბუნებრივი პროცესია. მისი მთავარი ფუნქცია ორგანიზმის გაგრილება და სხეულის ტემპერატურის რეგულირებაა. თუმცა არსებობს მდგომარეობა, როდესაც ადამიანი ჭარბად ოფლიანდება ყოველგვარი აშკარა მიზეზის გარეშე. ასეთ მდგომარეობას მედიცინაში ჰიპერჰიდროზი ეწოდება.

ერთი შეხედვით, პრობლემა შესაძლოა მხოლოდ დისკომფორტად მოგვეჩვენოს, თუმცა რეალურად ჰიპერჰიდროზი მნიშვნელოვნად ამცირებს ცხოვრების ხარისხს. მუდმივად სველი ხელები, ტანსაცმელზე ოფლის ლაქები, უსიამოვნო შეგრძნება და სოციალური უხერხულობა ბევრ ადამიანს ყოველდღიურ ცხოვრებაში სერიოზულ დაბრკოლებებს უქმნის.

რა არის ჰიპერჰიდროზი?

ჰიპერჰიდროზი არის მდგომარეობა, როდესაც საოფლე ჯირკვლები ნორმაზე გაცილებით მეტ ოფლს გამოიმუშავებენ. ამ დროს ოფლიანობა არ არის დაკავშირებული არც სიცხესთან, არც ფიზიკურ დატვირთვასთან და ხშირად სრულიად მოსვენებულ მდგომარეობაშიც ვლინდება.

ჭარბი ოფლიანობა ყველაზე ხშირად აღინიშნება:
იღლიებში;
ხელის გულებზე;
ტერფებზე;
სახეზე;
თავის არეში;
ზოგჯერ მთელ სხეულზე.

ზოგიერთ შემთხვევაში სიმპტომები ბავშვობიდან ან მოზარდობის ასაკიდან იწყება, ზოგჯერ კი ზრდასრულ ასაკში ვითარდება.

ჰიპერჰიდროზის ტიპები

სპეციალისტები ჰიპერჰიდროზს ორ ძირითად ფორმად ყოფენ.

პირველადი (პრიმარული) ჰიპერჰიდროზი
ეს ყველაზე გავრცელებული ფორმაა. მისი ზუსტი მიზეზი ბოლომდე დადგენილი არ არის, თუმცა მეცნიერები მიიჩნევენ, რომ პრობლემა ნერვული სისტემის ზედმეტ აქტივობას უკავშირდება.
მისი მახასიათებლებია:
სიმეტრიული ოფლიანობა;
ყველაზე ხშირად – ხელები, ტერფები და იღლიები;
სიმპტომები იწყება ახალგაზრდობაში;
ხშირად ოჯახის სხვა წევრებსაც აქვთ მსგავსი პრობლემა.

მეორადი (სეკუნდარული) ჰიპერჰიდროზი
ამ შემთხვევაში ოფლიანობა სხვა დაავადების ან გარკვეული მედიკამენტების გვერდითი ეფექტის შედეგია.
შესაძლო მიზეზებია:
ფარისებრი ჯირკვლის დაავადებები;
შაქრიანი დიაბეტი;
სიმსუქნე;
მენოპაუზა;
ინფექციები;
ნევროლოგიური დაავადებები;
ონკოლოგიური დაავადებების ზოგიერთი ფორმა;
ზოგიერთი ანტიდეპრესანტი და სხვა მედიკამენტები.

თუ ჭარბი ოფლიანობა მოულოდნელად დაიწყო ზრდასრულ ასაკში ან ძირითადად ღამით გაწუხებთ, აუცილებელია ექიმთან დროული კონსულტაცია.

რატომ ვითარდება ჰიპერჰიდროზი?

ოფლის გამოყოფას აკონტროლებს ავტონომიური ნერვული სისტემა. ჰიპერჰიდროზის დროს ნერვული იმპულსები საოფლე ჯირკვლებს ზედმეტად ხშირად ან ინტენსიურად ასტიმულირებს, რის გამოც ორგანიზმი საჭიროებაზე ბევრად მეტ ოფლს გამოიმუშავებს.

პრობლემის გამწვავებას ხელს უწყობს:
ემოციური სტრესი;
მღელვარება;
კოფეინის ჭარბი მიღება;
ცხარე საკვები;
ალკოჰოლი;
მაღალი ტემპერატურა.

რა სიმპტომები ახასიათებს?

ჰიპერჰიდროზის მთავარი ნიშანია ჭარბი ოფლიანობა, თუმცა მას ხშირად თან ახლავს:
მუდმივად სველი ხელები;
ფეხსაცმლის ხშირი დასველება;
ტანსაცმელზე დიდი ოფლის ლაქები;
ნივთების ხელიდან ცურვა;
კომპიუტერის კლავიატურასთან მუშაობის გაძნელება;
ხელის ჩამორთმევისას უხერხულობა;
კანის გაღიზიანება;
სოკოვანი ინფექციების განვითარების გაზრდილი რისკი.

როგორ სვამენ დიაგნოზს?

დიაგნოზი ძირითადად პაციენტის გამოკითხვასა და ფიზიკურ დათვალიერებას ეფუძნება.
საჭიროების შემთხვევაში ექიმმა შეიძლება დანიშნოს:
სისხლის ანალიზები;
ჰორმონული კვლევები;
ფარისებრი ჯირკვლის ფუნქციის შეფასება;
სხვა გამოკვლევები, რათა გამოირიცხოს მეორადი ჰიპერჰიდროზის მიზეზები.
ზოგიერთ კლინიკაში გამოიყენება სპეციალური ტესტებიც, რომლებიც ოფლიანობის ზუსტ ზონებსა და ინტენსივობას განსაზღვრავს.

როგორ მკურნალობენ ჰიპერჰიდროზს?

დღეს ჰიპერჰიდროზის მართვის რამდენიმე ეფექტური მეთოდი არსებობს. მკურნალობის არჩევანი დამოკიდებულია ოფლიანობის მიზეზზე, ლოკალიზაციასა და სიმძიმეზე.

1. სპეციალური ანტიპერსპირანტები
მსუბუქ შემთხვევებში პირველ რიგში ინიშნება მაღალი კონცენტრაციის ალუმინის მარილების შემცველი სამკურნალო ანტიპერსპირანტები.
ისინი ამცირებენ ოფლის გამოყოფას და ხშირად საკმარისია მსუბუქი ფორმების სამართავად.

2. მედიკამენტური მკურნალობა
ზოგ შემთხვევაში ექიმი ნიშნავს პრეპარატებს, რომლებიც ნერვული სისტემის გავლენას ამცირებს საოფლე ჯირკვლებზე.
თუმცა ამ მედიკამენტებს შესაძლოა ჰქონდეს გვერდითი ეფექტები, მათ შორის:
პირის სიმშრალე;
მხედველობის დაბინდვა;
ყაბზობა;
გახშირებული გულისცემა.
ამიტომ მათი მიღება მხოლოდ ექიმის დანიშნულებით არის რეკომენდებული.

3. იონტოფორეზი
ეს მეთოდი განსაკუთრებით ეფექტურია ხელებისა და ტერფების ჰიპერჰიდროზის დროს.
პროცედურის დროს კანი მოთავსებულია წყალში, რომელშიც გადის სუსტი ელექტრული დენი. მკურნალობა რამდენიმე სეანსს მოითხოვს და ბევრ პაციენტში მნიშვნელოვნად ამცირებს ოფლიანობას.

4. ბოტულოტოქსინის (ბოტოქსის) ინექციები
ბოტულოტოქსინი ერთ-ერთი ყველაზე ეფექტური და ფართოდ გამოყენებული მეთოდია.
პროცედურის დროს პრეპარატი ბლოკავს იმ ნერვულ იმპულსებს, რომლებიც ოფლის გამოყოფას იწვევს.
ყველაზე ხშირად გამოიყენება:
იღლიების;
ხელების;
ტერფების;
ზოგჯერ სახის ჰიპერჰიდროზის დროს.
ეფექტი საშუალოდ 6-9 თვის განმავლობაში გრძელდება, რის შემდეგაც პროცედურის გამეორება ხდება საჭირო.

5. მიკროტალღური თერაპია

თანამედროვე ტექნოლოგიების გამოყენებით შესაძლებელია იღლიის საოფლე ჯირკვლების ნაწილის განადგურება მიკროტალღური ენერგიის საშუალებით. შედეგი ხშირ შემთხვევაში ხანგრძლივია და ოფლიანობა მნიშვნელოვნად მცირდება.

6. ქირურგიული მკურნალობა
ძალიან მძიმე შემთხვევებში გამოიყენება ოპერაციული მეთოდები.
ერთ-ერთი მათგანია ენდოსკოპიური თორაკალური სიმპათექტომია, რომლის დროსაც იბლოკება ან იკვეთება ნერვი, რომელიც ჭარბ ოფლიანობას იწვევს.
მიუხედავად მაღალი ეფექტურობისა, ოპერაცია მხოლოდ განსაკუთრებულ შემთხვევებში ტარდება, რადგან შესაძლოა განვითარდეს ე.წ. კომპენსატორული ოფლიანობა – სხეულის სხვა უბნებში ოფლის გაძლიერებული გამოყოფა.

შესაძლებელია თუ არა პრობლემის სრულად განკურნება?

პასუხი დამოკიდებულია ჰიპერჰიდროზის ტიპზე.
თუ მიზეზი სხვა დაავადებაა, ძირითადი პრობლემის მკურნალობის შემდეგ ოფლიანობაც ხშირად მცირდება.
პირველადი ჰიპერჰიდროზის სრულად გაქრობა ყოველთვის ვერ ხერხდება, თუმცა თანამედროვე მკურნალობის მეთოდები სიმპტომების ეფექტურ კონტროლს და ცხოვრების ხარისხის მნიშვნელოვან გაუმჯობესებას უზრუნველყოფს.

როგორ შევამციროთ ოფლიანობა ყოველდღიურ ცხოვრებაში?

სპეციალისტები რამდენიმე პრაქტიკულ რეკომენდაციას გვაძლევენ:
ატარეთ ბამბის ან სხვა ბუნებრივი ქსოვილის ტანსაცმელი;
ხშირად გამოიცვალეთ წინდები;
გამოიყენეთ სამკურნალო ანტიპერსპირანტები;
მოერიდეთ ძალიან ცხარე საკვებსა და ალკოჰოლს, თუ ისინი სიმპტომებს აძლიერებს;
შეინარჩუნეთ სხეულის ნორმალური წონა;
მართეთ სტრესი – მედიტაცია, სუნთქვითი ვარჯიშები და რეგულარული ფიზიკური აქტივობა ზოგიერთ ადამიანს სიმპტომების შემცირებაში ეხმარება.

როდის უნდა მივმართოთ ექიმს?

ექიმთან ვიზიტი აუცილებელია, თუ:
ოფლიანობა უეცრად დაიწყო;
ოფლიანობა ღამით განსაკუთრებით ძლიერია;
სიმპტომები ყოველდღიურ საქმიანობას ხელს უშლის;
ოფლიანობას თან ახლავს წონის კლება, სიცხე ან სხვა საეჭვო სიმპტომები;
თვითმკურნალობა შედეგს არ იძლევა.

დასკვნა

ჰიპერჰიდროზი მხოლოდ ესთეტიკური პრობლემა არ არის. მიუხედავად იმისა, რომ ის სიცოცხლისთვის საფრთხის შემცველი მდგომარეობა არ არის, შეუძლია მნიშვნელოვნად იმოქმედოს ადამიანის ფსიქოლოგიურ მდგომარეობაზე, პროფესიულ საქმიანობასა და სოციალურ ურთიერთობებზე.
საბედნიეროდ, თანამედროვე მედიცინა ჭარბი ოფლიანობის მართვის მრავალ ეფექტურ მეთოდს გვთავაზობს – დაწყებული სპეციალური ანტიპერსპირანტებით, დასრულებული ბოტულოტოქსინის ინექციებითა და ქირურგიული ჩარევით. ამიტომ, თუ ოფლიანობა ყოველდღიურ ცხოვრებაში სერიოზულ დისკომფორტს გიქმნით, პრობლემის იგნორირების ნაცვლად სპეციალისტთან კონსულტაცია საუკეთესო გადაწყვეტილებაა.

ვერსია