Menu
RSS

დიმიტრი შაშკინი: „ლუკა სირაძე საბჭოთა მილიციის მეთოდებით ჩაპრესეს!“

არის თუ არა 15 წლის მოზარდის ტრაგედიაში დამნაშავე სკოლა _ განათლების ყოფილი მინისტრის განმარტებები

2019 წლის მიწურულს, საქართველო კიდევ ერთმა ტრაგედიამ შეძრა _ 15 წლის მოზარდი, ლუკა სირაძე, თვითმკვლელობის მიზნით, მე-9 სართულიდან გადმოხტა და რამდენიმე დღეში გარდაიცვალა. საქმე ეხება „მწვანე სკოლაში“ მომხდარ ფაქტს, როცა ჯერ კიდევ დაუდგენელმა პირმა სკოლის კედლებზე დაწერა: _ „ამ ცხოვრების დედაც“. სკოლის დირექციამ კი პოლიცია გამოიძახა. როგორც შემდეგ გაირკვა, სამართალდამცავებმა, გამოტეხვის მიზნით, სავარაუდოდ, ფსიქოლოგიურად იძალადეს ლუკა სირაძეზე და ზეწოლა განახორციელეს მის რამდენიმე თანატოლზეც, რის გამოც არასრუწლოვანმა გოგონამ თავის მოკვლაც კი სცადა. მომხდარის გამო, დაკავებულია დეტექტივ-გამომძიებელი, მარიანა ჩოლოიანი, რომელსაც პროკურატურამ 19 დეკემბერს, ბრალი ოფიციალურად წარუდგინა. ჩოლოიანს ბრალად ედება არასრულწლოვანზე ზეწოლა, თუმცა გამომძიებელი ბრალს არ აღიარებს და თავს დამნაშავედ არ მიიჩნევს. პარალელურად, საზოგადოების ნაწილში მუსირებს აზრი, რომ უნდა დადგეს სკოლის, განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს პასუხისმგებლობის საკითხი ანუ ზოგი თვლის, რომ სკოლის დირექტორს პოლიცია კი არ უნდა გამოეძახა, არამედ პრობლემა „კაცურად“ უნდა მოეგვარებინა, რაც მინიმუმ, ძალიან საშიშ ტენდენციაზე მიუთითებს _ საზოგადოებას პოლიციისადმი უნდობლობის განცდა გაუჩნდეს და ქვეყანა „ბნელ 90-იანებს“ დაუბრუნდეს, როცა ადამიანები საქმეებს თავად, სამართალდამცავი ორგანოების გარეშე, აგვარებდნენ. 

რას ემსახურება და სამართლიანია, თუ არა მოზარდის თვითმკვლელობის საქმეში, ისრების სკოლაზე გადატანის მცდელობა? _ „ვერსია“ განათლებისა და მეცნიერების ყოფილ მინისტრ დიმიტრი შაშკინს ესაუბრა, რომლის ინიციატივითაც საქართველოში, 2010 წელს, მანდატურის სამსახური დაინერგა...

_ ბატონო დიმა, როგორ ფიქრობთ, ლუკა სირაძის თვითმკვლელობის საქმეში, სკოლის პასუხისმგებლობის საკითხი უნდა დადგეს? 

_ ეს უმძიმესი ტრაგედიაა და, პირველ რიგში, მინდა, სამძიმარი ვუთხრა ლუკას ოჯახს, მთელი საქართველო ახლა ლუკას ოჯახის გვერდითაა. ეს ძალიან დიდი ტრაგედიაა და სამწუხაროა, რომ ვცხოვრობთ ქვეყანაში, სადაც მმართველ პარტიას არ გააჩნია მორალური საზღვრები და იმისთვის, რომ გადაარჩინოს საკუთარი სავარძლები, მზადაა, ყველანაირ სიბინძურეზე წავიდეს, თუმცა ეს გასაკვირი არაა, რადგან ეს ზუსტად ის ძალაა, რომელიც ხელისუფლებაში ჩვილი ბავშვის მოკვლის ფონზე მოვიდა. 

რაც შეეხება კითხვას, სკოლის პასუხისმგებლობის საკითხის დასმა ლოგიკური იმ შემთხვევაში იქნებოდა, თუ სკოლას ეცოდინებოდა იმ ადამიანის ვინაობა, რომელმაც დატოვა ეს წარწერები. ქრონოლოგიას თუ გადავხედავთ და ამ ქრონოლოგიაში ეჭვი არავის ეპარება _ დადასტურებულია ყველა წყაროთი, არის ის, რომ როცა ადმინისტრაცია, ბავშვები და პედაგოგები მივიდნენ სკოლაში, დახვდათ უამრავი წარწერა და დაზიანებული ინვენტარი. სკოლის დირექტორმა გააკეთა ის, რაც ავალია კანონით, რადგან ის არის პასუხისმგებელი ბავშვების უსაფრთხოებაზე _ დარეკა 112-ში, გამოიძახა პოლიცია. ამის შემდეგ იწყება პროცესი იმ პიროვნების დადგენის, რომელმაც ეს გააკეთა. ასევე, ყველა წყაროთი დადასტურებულია, რომ იმ სათვალთვალო კამერებში, რომლებიც სკოლაშია, იმ ადამიანის სახე, რომელიც ამ წარწერებს ტოვებს და აზიანებს ინვენტარს, არ ჩანს. აქედან გამომდინარე, პოლიცია იწყებს ჩვეულებრივი, საბჭოური მილიციის „საუკეთესო ტრადიციების“ მიხედვით, შესაძლო დამნაშავის დადგენას ანუ სკოლას ართმევს ყველა იმ ადამიანის სიას, რომელმაც დატოვა სკოლა უახლოეს წარსულში, ან რომელიც შეიძლება, განაწყენებული ყოფილიყო პედაგოგებსა და ადმინისტრაციაზე. პოლიციაში მიჰყავთ 5 ბავშვი და იწყებენ ამ ბავშვების „ჩაპრესვას“. 5 ბავშვის პოლიციაში წაყვანა ადასტურებს, რომ არ აქვთ უტყუარი ინფორმაცია, თუ ვინ შეიძლებოდა ყოფილიყო ეჭვმიტანილი. ატარებენ პირისპირ შეხვედრას ამ ბავშვებში, რაც ამაზრზენია. არ მოჰყავთ ადვოკატები მიუხედავად იმისა, რომ კანონით, იქ ადვოკატი უნდა ყოფილიყო. ხშირ შემთხვევაში, არც მშობლებს უკავშირდებიან. როგორც ჩანს, ყველაზე სუსტი წერტილი ნახეს ლუკა და დაიწყეს, კიდევ ერთხელ ვიხდი ბოდიშს ამ ჟარგონისთვის, „შეტენვა“ ამ დანაშაულისა იმიტომ, რომ ჩათვალეს, ჰქონდათ ბერკეტები _ ვთქვათ, მისი ძმა და დედა. როგორც ჩანს, ჩათვალეს, რომ რადგან მამა გარდაეცვალა, მარტივად მოახდენდნენ ზეწოლას. მოკლედ, ჩვენ ვსაუბრობთ ამაზრზენ არაადამიანებზე. 

ამ დროს კი „ოცნება“ ცდილობს, პასუხისმგებლობა მოუხსნას პოლიციას და გააზავოს ეს საკითხი. მანდატურებიც მიაბეს, რომლებიც კერძო სკოლებიდან მარგველაშვილმა 2013 წელს გამოიყვანა და ეს ყველამ ძალიან კარგად იცის. ამის მიუხედავად, ცდილობენ, გააზავონ ახალი მოთამაშეებით, ახალი სუბიექტებით ეს საკითხი, რაც ამაზრზენია. საქმე გვაქვს მარტივ რამესთან _ აიყვანეს ეს ბავშვი, მოტყუებით მიიყვანეს პოლიციაში, როგორც მოწმე, გამოიძახეს, რომ არ ჰყოლოდა ადვოკატი. დაიწყეს იქ „ჩაპრესვა“, რის შედეგადაც ბავშვმა თავი მოიკლა. რა შუაშია აქ, სკოლა?! ამ ბავშვის თვითმკვლელობასთან სკოლა, ჯანდაცვის, ან განათლების სამინისტრო რა შუაშია? 

ჩოლოიანი არის ერთი ჩვეულებრივი გამომძიებელი, რომელიც იქ იყო და ამაში მონაწილეობდა კიდევ 3 ადამიანი. იცით, რატომ უნდათ ყველაფრის გაზავება და სხვაგან ისრების გადატანა? _ ამას აკეთებენ იმის გამო, რომ მერე, როცა დამთავრდება ყველაფერი, ადამიანებში დარჩება განცდა, რატომ გააკეთეს ეს ამ პოლიციელებმა, რა, სადისტები იყვნენ ყველანი, ამ განყოფილებაში? ეს ყველაზე მარტივი ბრალდებაა, რომ ყველა სადისტი იყო. არ ვთვლი, რომ ისინი სადისტები იყვნენ, ვთვლი, რომ ასრულებდნენ დავალებას, რომლითაც უნდა გამოესწორებინათ სტატისტიკა და რაც შეიძლება, მალე ეჩვენებინათ თავიანთი ზემდგომებისთვის, რომლების მოთხოვნაა „გახსნილი“ და „შეტენილი“ საქმეები. 

_ ესე იგი, სისტემურ პრობლემაზე საუბრობთ. თქვენ ნაციონალური მოძრაობის ხელისუფლებას წარმოადგენდით და ზოგი ფიქრობს, რომ ეს სისტემა, სწორედ მაშინდელია. რა არის საჭირო ამ სისტემური პრობლემის მოსაგვარებლად, მხოლოდ პოლიტიკური ნება? 

_ რაღაცის იმაზე გადაბრალება, რაც 9, თუ 12 წლის წინ იყო, „ქართული ოცნების“ სავიზიტო ბარათია. ბარემ, 70 წლის წინ რომ რაღაც იყო, ისიც გაიხსენონ. იცით, რა? _ ხელისუფლება იმისთვისაა, რომ აიღოს პასუხისმგებლობა. 8 წელია, ხელისუფლებაში არიან! მაგალითს ვერ მომიყვანთ, რომ ვოლსკისთვის დაებრალებინათ რაღაც პრობლემა იმის გამო, რომ ის კომუნისტური პარტიის მდივანი იყო. 9 აპრილს, საბჭოთა ჯარი როცა ურტყამდა და კლავდა ჩვენს მოქალაქეებს, მაშინ იყო ვოლსკი კომუნისტური პარტიის მდივანი, თუმცა არც ერთხელ, მისთვის ეს არ დაუბრალებია არავის იმიტომ, რომ პასუხისმგებლობას იღებს ხელისუფლება, ეს არის მარტივი. 

ზუსტად თქვით _ პოლიტიკური ნება იმაში გამოიხატება, რომ პოლიციას არ უნდა მისცენ დანაშაულებრივი დავალება. როგორც კი პოლიცია იწყებს „პოლიტიკურ თამაშებში“ მონაწილეობას და პოლიტიკური დავალებების შესრულებას, სწორედ ეს შედეგი დგება! 

_ ბატონო დიმიტრი, სკოლებში მანდატურის შეყვანა თქენი იდეა იყო. დღეს რა მდგომარეობაა ამ მიმართულებით, თქვენი ინფორმაციით, ეს ინსტიტუტი მუშაობს? 

_ პირველი, რაც უნდა იცოდეთ ისაა, რომ მანდატურები 2013 წელს გამოიყვანეს ყველა კერძო სკოლიდან, გიორგი მარგველაშვილის ბრძანებით. 

ამასთან, მანდატურები გადააქვემდებარეს სკოლის დირექტორებს, რამაც მოკლა მანდატურის არსი, რადგან ჩვენ ვაკეთებდით მანდატურის სამსახურს ამერიკულ მოდელზე, რის მიხედვითაც, ისინი არ ექვემდაბარებოდნენ სკოლის დირექტორს. 

სკოლა დიდი ოჯახია, რამე რომ ხდება, ხშირად, სკოლის დირექტორი ცდილობს, მიაჩუმოს ეს ამბავი და არ რეაგირებს რაღაცაზე. მანდატურს უნდა ჰქონოდა შესაძლებლობა, დამოუკიდებლად ჩაეყენებინა საქმის კურსში სამინისტრო, რომ სკოლაში არის პრობლემა. მანდატურები განათლების სამინისტროზე იყვნენ დაქვემდებარებულნი, ამ ხელისუფლებამ კი სკოლებზე გადააქვემდებარა. სხვათა შორის, აშშ-ში, მანდატურები პოლიციას ექვემდებარებიან და არა განთლების სამინისტროს! 

მესამე, რაც გააფუჭეს, ისაა, რომ მანდატურებს სკოლის დირექტორებმა აუკრძალეს პოლიციის გამოძახება. ცნობილი ფაქტია, როცა 161-ე სკოლაში, 2 ბავშვი დაჭრეს, მანდატურები გაყარეს სამსახურიდან იმის გამო, რომ ამ ფაქტზე, 2013 წელს, გამოიძახეს პოლიცია, თუმცა 51-ე სკოლაში, მკვლელობის შემდეგ დაიწყო ამ რეფორმის უკან დაბრუნება, მაგრამ ამის უკან დატრიალება ამ მთავრობის ხელში შეუძლებელია იმიტომ, რომ მანდატურის მუშაობის პრინციპი ძალიან მარტივია _ არ არსებობს გამონაკლისი! 

ყველა ბავშვს, ყველა სკოლაში, მანდატურები უნდა ექცეოდნენ თანაბრად. არ არსებობს გამონაკლისები, რომ ვიღაცის შვილისთვის რაღაც დასაშვებია და ვიღაცისთვის _ არა. ის, რომ ვიღაც მაღალჩინოსნის შვილია, ამ ბავშვისთვის, ეს ინდულგენციას არ წარმოადგენს. 

სკოლებში მანდატურები პირველად რომ შევიყვანეთ, შეხვედრაზე, კარგად მახსოვს, ვიყავით მე, შინაგან საქმეთა და კიდევ რამდენიმე მინისტრი და მაშინ ყველა მანდატურს ვუთხარი, როგორც მოექცევით ჩვენს შვილებს, ისე უნდა მოექცეთ ყველას და როგორც მოექცევით ყველას, ისე უნდა მოექცეთ ჩვენს შვილებს-მეთქი. ეს, სამწუხაროდ, დარღვეულია. 

_ ანუ, დღეს თანასწორობის პრინციპი არ მოქმედებს? 

_ სუბელიანის ანუ 51-ე სკოლის მაგალითი სახეზეა _ რადგან კალანდია იყო მაღალჩინოსნის ნათესავი, აბსოლუტურად სხვანაირად იმუშავა სისტემამ. 

_ მოკლედ, იმის თქმა გინდათ, რომ მანდატურის სამსახურმა დღეს ფუნქცია დაკარგა? 

_ დიახ, ჩვეულებივი დარაჯები არიან ახლა. თუ გახსოვთ, თამარ სანიკიძის მინისტრობის დროს იყო საუბარი, მანდატურები კი არა, ფსიქოლოგები გვჭირდებაო. მაშინაც ვამბობდი, რომ სისულელეს ამბობდნენ. საუბარი იყო იმაზე, რომ ჰიპნოზის ოთახები უნდა გაეკეთებინათ და ბავშვებთან ურთიერთობა ჰიპნოზით დაემყარებინათ. პილოტიც დაიწყეს, ჰიპნოზის ოთახები გააკეთეს რამდენიმე სკოლაში და ასეთ სისულელეებზე ლაპარაკობდნენ, თუმცა მერე ეს თემა მოკვდა. მანდატურის სამსახური დაანგრიეს, აქციეს დარაჯებად და არც ფსიქოლოგები შეიყვანეს სკოლებში. გჯერათ, რომ 2000-ბავშვიან სკოლაში, ერთი ფსიქოლოგი რამე შედეგს დადებს? 

_ რა თქმა უნდა, არა. წარმოუდგენელია, ერთი ფსიქოლოგი ათასზე მეტ ბავშვს გაწვდეს. 

_ აბსოლუტურად გეთანხმებით. 

_ თუმცა, ბატონო დიმიტრი, მაშინ ბევრი გაკრიტიკებდათ, რომ მანდატურების შეყვანით სკოლებში, პოლიციური სისტემა, ზედმეტი სიმკაცრე შეიტანეთ. ამ გადასახედიდან, როგორ აფასებთ იმ ნაბიჯს? 

_ არ ვთვლი, რომ ეს იყო პოლიციური სისტემა. ვამაყობ, რომ 4 წლის განმავლობაში, რაც მინისტრი ვიყავი, მკვლელობა კი არა, დაჭრა არ მომხდარა საჯარო სკოლებში. ამით ვამაყობ და მთელი ცხოვრება ჩემთვის იქნება უზარმაზარი და უმნიშვნელოვანესი შედეგი იმის გათვალისწინებით, რომ ძალადობა ჩვენს სკოლებში არ იყო ბოლო წლების პრობლემა, ეს საბჭოური დროიდან მოდის. მეც თბილისში დავამთავრე სკოლა და კარგად მახსოვს ყველაფერი. ეს რეფორმა ევროკავშირის კვლევებით იყო მხარდაჭერილი ანუ მშობლების 79% მხარს უჭერდა. სტატისტიკის დეპარტამენტის მიერ დადასტურებული ცნობით კი, 2011 წელს, 20 000-მა ადამიანმა გადაიყვანა ბავშვი კერძოდან საჯარო სკოლაში იმიტომ, რომ იცოდა, იქ უფრო უსაფრთხოდ იქნებოდა. 

მე და ჩემმა გუნდმა დავდეთ ჩვენი ჯანმრთელობა, ენერგია, შრომა მაგიდაზე და 24-საათიან რეჟიმში ვმუშაობდით. ყველაზე მარტივი იყო ჩემთვის თვალების დახუჭვა და ის, რომ მეთქვა, ეს სკოლის ბრალია და სკოლამ მოაგვაროს, მე რა შუაში ვარ-მეთქი. ჩვენ ავიღეთ პასუხისმგებლობა და ვამაყობ, რომ არც ერთი ბავშვი არ დაუჭრიათ ჩემი მინისტრობის დროს!

თათია გოჩაძე

მსგავსი

დაბრუნება დასაწყისში