კულტურა - ვერსია - ვერსია http://versia.ge Mon, 22 Apr 2019 18:05:43 +0400 Joomla! - Open Source Content Management en-gb ესტონელები ტიფლისში http://versia.ge/2013-07-31-11-23-28/item/6071-ესტონელები-ტიფლისში.html http://versia.ge/2013-07-31-11-23-28/item/6071-ესტონელები-ტიფლისში.html

სერგეი ტამბი -2016 წელს დაამთავრა ტარტუს უნივერსიტეტი (პროფილი საერთაშორისო ურთიერთობები). მუშაობს ესტონური ენის თარჯიმნად. 

როგორც თავად სერგეი გვიამბობს: ,,რამდენიმე წლის წინ, ესტონური ენის ცოდნის წყალობით, დავიწყე ბელარუსის, ჩინეთისა და სხვა ქვეყნების ესტონური დასახლებების ისტორიის შესწავლა. ეს შრომები ეძღვნებოდა ესტონეთიდან ჩამოსახლებულთა ისტორიასა და ტრადიციებს, ესტონურ დიასპორას დიდ ქალაქებსა და პატარა სოფლებში. ჩემთვის საინტერესო იყო ტიფლისის ესტონური საზოგადოების ისტორიის შესწავლა. მე მხიბლავს თბილისი, მისი ღირსშესანიშნაობანი, საოცარი და უძველესი ისტორია. დღეისათვის, თბილისის ესტონური დიასპორის განვითარების საწყისი ეტაპი, პრაქტიკულად, შეუსწავლელია ისტორიკოსების მიერ. ეს ისტორიული ნარკვევი დაწერილია ესტონეთის ეროვნული არქივის დოკუმენტებზე დაყრდნობით, ასევე გამოყენებულია წერილები ესტონური გაზეთებიდან. სტატია თარგმნა ქეთევან კირკიტაძემ''. 

მე-19 საუკუნის მეორე ნახევარსა და მე-20 საუკუნის დასაწისში, მიწის ნაკლებობის, მოუსავლიანობის გამო და უკეთესი ცხოვრების ძიებისათვის, ბევრმა ესტონელმა ოჯახმა დაიწყო ჩამოსახლება რუსეთის იმპერიის გუბერნიების ესტლანდიისა და ლივონიის ჩრდილოეთიდან სამხრეთის მიმართულებით. ზოგიერთი მათგანი ამიერკავკასიაში წავიდა, კერძოდ, ტიფლისის გუბერნიაში. ბევრი ესტონელი დასახლდა ტიფლისში (1936 წლიდან - თბილისი). 

1864 წლისათვის ტიფლისში მხოლოდ რამდენიმე ესტონელი ცხოვრობდა. 1911 წელს კი აქ, დაახლოებით, 200 ესტონელი ითვლებოდა. მათი უმრავლესობა მუშაობდა სახელმწიფო მოსამსახურეებად, თავისუფალი პროფესიის მქონე ადამიანებად და მუშებად. ესტონელები გადიოდნენ სამხედრო სამსახურს ქვეყნის სხვადასხვა კუთხეში, მათ შორის, ტიფლისის გუბერნიაშიც. თუ ჩვენ ვისაუბრებთ მთელი ესტონური მოსახლეობის რიცხობლიობაზე ქვეყანაში, 1939 წელს საქართველოში ითვლებოდა 2498 ესტონელი, 1959 წელს - 2148, 1970 წელს - 2108, 1979 წელს - 1625 და 1989 წელს - 2316 ესტონელი. 

1867 წელს, ტიფლისში დასახლდა ცნობილი ესტონელი ოფთალმოლოგი, პოლ ბლუმბერგი (1840-1893), რომელმაც 1869 წელს, ტიფლისის საავადმყოფოში დაიწყო მუშაობა უმცროს ორდინატორად, 1871 წლიდან კი - საავადმყოფოს ქირურგიული განყოფილების უფროსი ორდინატორი გახდა. მე-19 საუკუნის 70-იანი წლების ბოლოს, ტიფლისში ჩამოვიდა ცნობილი ესტონელი პედაგოგი, იოზეფ რობერტ რეზოლდი, რომელმაც თავდაპირველად მუშაობა დაიწყო მასწავლებლად, შემდეგ კი მიხაილოვსკის გიმნაზიის დირექტორი გახდა. 1878-1879 წლებში გამოქვეყნებულ ნაწარმოებში „კავკასიური წერილები“, იგი მოგვითხრობს ტიფლისისა და ქართველების შესახებ. 1882 წელს, ტიფლისში ჩამოვიდა ცნობილი ესტონელი მწერალი და პროზაიკოსი, ედუარდ ბორხეხე (1862-1923), რომელიც მასწავლებლად მუშაობდა. 1862 წლის თებერვალში, ტიფლისში, საორღანო მუსიკის კონცერტი ესტონელმა კომპოზიტორმა, საგუნდო დირიჟორმა და ორღანისტმა, მიინა ჰიარმა (1864-1941) გამართა. 

ტიფლისში ესტონელები დადიოდნენ პეტრესა და პავლეს ლუთერანულ ეკლესიაში, რომელიც 1897 წელს აშენდა და კიროჩნაიას ქუჩისა (ამჟამად მარჯანიშვილის ქუჩა) და მიხაილოვსკის ქუჩის კუთხეში (ამჟამად დავით აღმაშენებლის გამზირი) მდებარეობს. 

1912 წლის ივნისში, ეკლესიაში ჩატარდა ღვთისმსახურება, რის შემდეგაც გაიმართა კონცერტი. ეს იყო პირველი გამოსვლა ტიფლისის ესტონური გუნდისა, რომელიც შეიქმნა ესტონელი ოტტო კიესელის გულმოდგინეობით. 1913 წლის 20 მაისს, ესტონელებმა უკანასკნელ გზაზე გააცილეს ესტონეთის საზოგადოების წევრი, პასტორი პ. პიხპკალეის. ის ლატვიელი იყო, თუმცა ფლობდა ესტონურ ენასაც. 

1902 წელს, ესტონელმა ვოლდემარ პრეისბერგმა ტიფლისში, მიხაილოვსკის პროსპექტზე გახსნა სააფთიაქო (პლეხანოვის გამზირი, 24), რომელსაც ფლობდა 1921 წლის ზაფხულამდე. 1914 წელს, სააფთიაქოს მთლიანი ბრუნვა 1500 გირვანქა სტერლინგს შეადგენდა. 

1912 წლის მარტისთვის დარეგისტრირდა ტიფლისის ესტონეთის ურთიერთდახმარების საზოგადოების წესდება. 1912 წლის ივლისში, ტიფლისელმა ესტონელებმა გადაწყვიტეს საერთო კრების ჩატარება საზოგადოების ხელმძღვანელობის არჩევის მიზნით და ჩატარდა კიდეც 1912 წლის 11 ნოემბერს. ბევრი აქტიური ესტონელი გადიოდა ტიფლისიდან მთელი ზაფხულის განმავლობაში დასასვენებლად, რის გამოც ამ საზოგადოების კრების მოწვევა დიდი ხნის განმავლობაში ვერ ხერხდებოდა. შეხვედრაზე, რომელიც გაიმართა ტიფლისის ლატვიის საზოგადოების შენობაში, წაიკითხეს წესდება, სიტყვით გამოვიდა პედაგოგი ოტტო იოჰანეს კიესელი, რომელიც იაასთან და ტალმეისტერთან ერთად, ითვლება ორგანიზაციის დამფუძნებელ წევრებად. იმავე დღეს სათვისტომოში გაწევრიანდა 23 ადამიანი. სათვისტომოს მმართველობაში კი შევიდა სამი დამფუძნებელი წევრი, ასევე ე. ლინდემანნი და ა. ლენგი. 

პირველ დიდ დღესასწაულად ესტონელებისათვის იქცა ქრისტესშობის დღესასწაული, სადაც მათ მორთეს ნაძვის ხე. ტიფლისის ესტონური ურთიერთდახმარების საზოგადოება ბევრ საინტერესო ღონისძიებას მართავდა. 1913 წლის 19 თებერვალს, ესტონურმა სათვისტომომ ტიფლისის სომხური საქველმოქმედო საზოგადოების შენობაში, საზეიმო საღამო გამართა. ესტონელები მღეროდნენ, კითხულობდნენ ლექსებს, უკრავდნენ ვიოლინოზე. მათ ასევე წარმოადგინეს სპექტაკლი „ფსევდოლეიტენანტი" («Ebaleitnant»). 1916 წლის 11 აპრილს, ესტონელთა ურთიერთდახმარების საზოგადოებამ ომში გაწვეულთა ოჯახების დასახმარებლად, მიხაილოვსკის პროსპექტის 107-ში, მსახიობთა საზოგადოების თეატრის ზაფხულის შენობაში (ახლანდელი თბილისის გრიბოედოვის რუსული დრამატული თეატრი), გამართა "დიდი სადღესასწაულო სეირნობა დიდებისა და პატარებისათვის". ღონისძიების პროგრამაში შედიოდა კონცერტი, მელოდეკლამაცია, მოთხრობები და ხუმრობები ოპერის მსახიობისა და კამერული მომღერლის ბეგლარ ბოგდანის ძე ამირჯანის (1868-1937), პეტროვსკის, ერმაკისა და სხვა მსახიობთა შესრულებით. მაყურებლებს აჩვენეს ესტონურ ენაზე ერთაქტიანი პიესა-ხუმრობა და „ცოცხალი სურათები“. 

რამდენიმე სიტყვა ტიფლისის ესტონური ურთიერთდახმარების საზოგადოების ხელმძღვანელის შესახებ. ცნობილი ესტონელი ქიმიკოსი ოტტო იოჰანნეს კიესელი, დაიბადა 1886 წლის 8 ოქტომბერს, ტალინში, მუშის ოჯახში. იგი მუშაობდა მასწავლებლად აასპერის სკოლაში (ვირუმაას მაზრა). 1906 წელს ის გადავიდა საცხოვრებლდ საქართველოში. ოტტო კიესელი თავდაპირველად ცხოვრობდა ტიფლისში ჯერ ოლგინსკაიას ქუჩის 19-ში (ამჟამად მერაბ კოსტავას ქუჩა), შემდეგ კი საპერნაიას ქუჩის (ამჟამად რეზო თაბუკაშვილის ქუჩა) 3-ის მე-10 ბინაში. 1906-1910 წლებში ის სწავლობდა ტიფლისის მასწავლებელთა ინსტიტუტში, 1917-1918 წლებში კი განაგრძო სწავლა ტიფლისის პოლიტექნიკური ინსტიტუტში (სპეციალობა - "აგრონომია"). 1910 წლიდან 1918 წლამდე იგი იყო ტიფლისის სავაჭრო სკოლის მასწავლებელი. 1911 წელს მან ცოლად მოიყვანა ტიფლისში დაბადებული, ალმა-პაულინა პოლსკი. 1919 წელს ოტტო დაბრუნდა თავის მეუღლესთან, ვაჟიშვილ ილმართან და ქალიშვილ ლეიდასთან ერთად ტალინში. გარდაიცვალა ოტტო კიესელი 1967 წლის 7 ივლისს

1914 წელს, ტიფლისის სკოლის მასწავლებელი კ. სუმმერი იღებდა ხელისმომწერთა შეკვეთებს პეტერბურგის გაზეთ „პეტერბურგის მაცნეს“ (“Peterburi Teataja ”) ესტონურ ენაზე გამოწერაზე. ამ გაზეთის კითხვით ტიფლისის ესტონელები მშობლიურ ენაზე ეცნობოდნენ ქვეყანაში მომხდარ ყველა მოვლენას. 

1915 წლის ნოემბერში, ტიფლისის მეორე პრაპორშიკთა სკოლას ამთავრებს ტინის კამმა, რომელიც მოგვიანებით გახდა სკოლის მასწავლებელი სალმესა და ნოვოროსიისკში. ის მსახურობდა 112-ე ქვეით-სათადარიგო ბატალიონში. 

პირველი მსოფლიო ომის დროს ფრონტის ხაზის ტარტუსთან (იურიევი) მიახლოების გამო, გაჩნდა აზრი ტარტუს უნივერსიტეტის ტიფლისში გადატანისა. ტიფლისის გამგეობა მზად იყო უნივერსიტეტი ქალაქში განეთავსებინა, თუმცა ეს გეგმა არ განხორციელდა და საბოლოოდ, უნივერსიტეტის ევაკუაცია ვორონეჟში მოხდა. 

1917 წლის 1 მაისს (ძველი სტილით) ტიფლისის ესტონელებმა გადაწყვიტეს მოელხინათ: დაახლობით 100-მდე ესტონელმა (მათ შორის ოფიცრები, ჯარისკაცები და სამხედრო სკოლის კურსანტები) თავი მოიყარა საზოგადოების თავმჯდომარის ლუკუს სახლში. ამ საზოგადოების წევრმა, პედაგოგმა აუგუსტ კიივმა გააკეთა მოხსენება თემაზე „წინარევოლუციური ესტონეთი“, ოტტო კიესელმა კი _ თემაზე „ხალხი და სახალხო თავისუ-ფლება“. შეხვედრაზე ესტონელებმა მიიღეს გადაწყვეტილება, გაეგზავნათ 200 მანეთი ესტონური პოლკის შესაქმნელად. 

1917 წელს, ტიფლისის ესტონელ სამხედრო მოსამსახურეთა კავშირის მიერ მიებული იქნა წესდება, რომლის მიზანი იყო გაეერთიანებინა კავკასიის ფრონტის ესტონელი სამხედრო მოსამსახურენი და მხარი დაეჭირათ მათი სამშობლოსთან კავშირისათვის. 1918 წლისთვის ტიფლისში იყო ბევრი ესტონელი სამხედრო მოსამსახურე, რომელთაც სურდათ სახლში წასვლა. ამასთანავე, ტიფლისში მუშაობდა ესტონეთის კომიტეტი, რომელიც აკეთებდა ესტონელების სამშობლოში დაბრუნებისა და მათთვის დოკუმენტების გაცემის ორგანიზებას. 

1918 წლის 22 დეკემბერს, თავიანთ საერთო კრებაზე ესტონელებმა ჩამოაყალიბეს ტიფლისის ესტონური ეროვნული საბჭო (Tifliisi Eesti Rahwa Nõukogu). თავდაპირველად საბჭოს სათავეში ჩაუდგა ტიფლისის 1-ლ პრაპორშიკთა სკოლის მასწავლებელი ა. იუხტი. 1919 წლის 22 სექტემბერს, საბჭოს პრეზიდენტი ხდება იოჰანნეს კირკმანი (1885-1949), რომელიც 1921 წლის მაისში ბრუნდება უკან ესტონეთში, სადაც ის იწყებს მუშაობას მასწავლებლად და ხდება სკოლის დირექტორი. 

1918 წლის 6 ოქტომბერს ტიფლისელმა ესტონელმა აუგუსთ მარტის ძე ნიგულმა დაწერა „სულიერი ანდერძი“. გარდაცვლილი შვილების ერნა-ლინდასა და გერტრუდა-მარიას ხსოვნის უკვდავსაყოფად, ნიგულმა უადერძა სახელმწიფო ბანკს 500 მანეთი უვადო შენახვით, იმისათვის რომ საბანკო ანაბრის ყოველწლიური პროცენტებით საშობაოდ დაესაჩუქრებინათ ტიფლისის წმინდა პეტრესა პავლეს ევანგელურ-ლუთერანულ ეკლესიასთან არსებული სკოლის ბეჯითი მოსწავლეები. 

ამგვარად, ტიფლისში ჩასახლებულმა ესტონელებმა მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს ქალაქისა და მთლიანად საქართველოს ისტორიაში, კულტურასა და ეკონომიკაში. 

ილუსტრაცია 1. ესტონელები დადიოდნენ ტიფლისის პეტრესა და პავლეს ლუთერანულ ეკლესიაში 

ილუსტრაცია 2. ევანგელურ-ლუთერანული ტიფლისის სამოქალაქო პასტორის ბლანკი. 1900 წელი 

ილუსტრაცია 3. 1916 წელს ტიფლისის ესტონური ურთიერთდახმარების საზოგადოების მიერ ორგანიზებული დღესასწაულის ანონსი. წყარო: «კავკასიური სიტყვა». № 80. 08.04.1916. გვერდი 1 

ილუსტრაცია 4. ტიფლისის ესტონური ურთიერთდახმარების საზოგადოების ფუძემდებელი და თავმჯდომარე, ოტტო კიესელი (1986-1967). 

სერგეი ტამბი 

ისტორიკოსი, ეთნოგრაფი, თარჯიმანი

]]>
versiaprinti@yahoo.com (super admin) კულტურა Mon, 01 Apr 2019 11:43:38 +0400
ქართველი ქალის ახდენილი ამერიკული ოცნება http://versia.ge/2013-07-31-11-23-28/item/6008-ქართველი-ქალის-ახდენილი-ამერიკული-ოცნება.html http://versia.ge/2013-07-31-11-23-28/item/6008-ქართველი-ქალის-ახდენილი-ამერიკული-ოცნება.html

ეკა კაბულაშვილი ნიუ ჯერსიში ქართული ხელნაკეთების ბუტიკის გახსნას გეგმავს

 

ნიუ ჯერსის შტატის ძალიან ლამაზ ქალაქში _ ჯერსი სიტი თითქმის ყოველთვე იმართება ხელნაკეთი ნამუშევრების გამოფენა-გაყიდვა. ამ გამოფენას ჩვენი თანამემამულე ეკა კაბულაშვილი ერთხელაც არ გამოკლებია და, როგორც გვითხრეს, დიდი წარმატებითაც სარგებლობს. „ვერსია“ ეკას ამერიკის შეერთებულ შტატებში დაუკავშირდა და შეეცადა გაერკვია, როგორია მისი სამომავლო გეგმები. 

ეკა კაბულაშვილი თბილისში დაიბადა. დაამთავრა თბილისის 42-ე ფიზიკა-მათემატიკის სკოლა, შემდეგ კი ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საინჟინრო-ეკონომიკის ფაკულტეტი, ეკონომიკური კიბერნეტიკის სპეციალობით. 

საქართველოში ფინანსური მენეჯერისა და მთავარი ბუღალტრის პოზიციებზე, საკმაოდ ცნობილ და დიდ კომპანიებში მუშაობდა _ გახლდათ „აჭარა ჰოსპიტალიტის“ ჯგუფის შემადგენელი სასტუმრო „რუმს ყაზბეგის“ მთავარი ბუღალტერი. დღემდე აგრძელებს ონლაინ-თანამშრომლობას შპს G eloft+-თან. ეს კომპანია ლიფტებისა და ესკალატორების რეალიზაცია-მონტაჟით არის დაკავებული. 

მეუღლეს 9 წლის წინ დაშორდა. ჰყავს ორი ვაჟი _ 18 წლის ერეკლე და 24 წლის ლევანი. უმცროსი სკოლაში სწავლობს, უფროსი პროფესიით სტილისტია, თუმცა ამჟამად მამასთან, სამშენებლო კომპანიაში მუშაობს.

_ ეკა, როდის წახვედით აშშ-ში და რა მიზნით? 

_ ბოლო წლებში აქტიურად ვმოგზაურობდი და რვა დიდ ქვეყანას ვესტუმრე. აშშ-ში თავდაპირველად ტურისტად ჩამოვედი, შემდეგ კი შევრჩი და შევრჩი. ამჟამად ნიუ ჯერსის შტატში ვცხოვრობ. 

_ ამჟამად რას საქმიანობთ, რითი ხართ დაკავებული? 

_ ამ დროის განმავლობაში, რამდენიმე შტატში ვიყავი და საკმაოდ საინტერესო ადამიანები გავიცანი. ჩამოსვლისას, სასაუბრო ენას საერთოდ არ ვფლობდი, ახლა კი შემიძლია ემოციებზე, პოლიტიკასა და ბიზნესზე თავისუფლად ვისაუბრო. 

ენის სწავლის პარალელურად, გავეცანი აშშ-ის საგადასახადო სისტემას. პერიოდულად, საქართველოდან ჩამოსულ ჩემს საუკეთესო მეგობარ დიზაინერს ვეხმარები სამკერვალო საქმეებში. ვქსოვ, ვქარგავ, ვკერავ. 

_ ოჯახის წევრები თქვენს გადაწყვეტილებას როგორ შეხვდნენ? 

_ აქ მარტო წამოვედი, ზაფხულში უმცროსი შვილი მესტუმრა და ერთად ვიმოგზაურეთ სხვადასხვა შტატში. 

_ როგორც აღნიშნეთ, ხელსაქმით ხართ დაკავებული. ეს თქვენი გატაცებაა თუ ბიზნესი? ამ მხრივ, საქართველოში წარმატება გქონდათ თუ არა? 

_ ქსოვა ადრეული ბავშვობიდან ვისწავლე, 5 წლის ვიყავი. შემდეგ შრომის გაკვეთილებზე კერვამ ისე გამიტაცა, უკვე მეხუთე კლასში ვკერავდი მარტივ ტანსაცმელს. მაშინდელ პიონერთა სასახლეში აქტიურად დავდიოდი ქარგვისა და ქსოვის გაკვეთილებზე. 15 წლისამ, ჟურნალ „ბურდას“ თარგებით, კოსტუმების შეკერვაც კი გავბედე. 

საქართველოში თავისუფალ დროს, ჩემს მეგობარ დიზაინერს, თეო ოთარაშვილს ვეხმარებოდი საქორწინო კაბების მომზადებაში. ის მეორე წელია აშშ-ში საქმიანობს და აქაც აქტიურ კომუნიკაციას განვაგრძობთ. ხშირად ვეხმარები შეკვეთების მომზადებაში. თეოს დიდი დამსახურებაა, რომ ქარგვასა და კერვაში რთული ტექნიკა დავხვეწე და ვისწავლე. მონაწილეობა მივიღე მოსკოვში გამართულ გამოფენაზე _ რუსეთის დროებით მოქალაქეობას ვფლობდი და, შესაბამისად, მონაწილეობა არ გამჭირვებია. თეოსთან ერთად შესრულებული რამდენიმე ნამუშევარი წარვადგინე გამოფენებზე და ჯილდოც მოვიპოვე. 

_ რა გეგმები გაქვთ? თუ შეისწავლეთ ბაზარი და, როგორ ფიქრობთ, რამდენად წარმატებული შეიძლება გახდეს თქვენი წამოწყება უცხო ქვეყანაში? 

_ აშშ-ში ხელსაქმე, იგივე „ჰენდმეიდი“ ძალიან ფასობს. როგორც უკვე იცით, ნიუ ჯერსის შტატის ძალიან ლამაზ ქალაქში, ჯერსი სიტიში ვცხოვრობ და აქ თითქმის ყოველთვე იმართება ხელით შესრულებული ნამუშევრების გამოფენა-გაყიდვა. ჯერ ერთ გამოფენასაც არ გამოვკლებივარ და საკმაოდ წარმატებულადაც ვსაქმიანობ. 

მცირე ზომის ბუტიკის გახსნას ვაპირებ, სადაც ადგილზე დავამზადებ ხელნაკეთ ნივთებს და სურვილი მაქვს, ამავე ბუტიკში არასრულწლოვანი ბავშვები და უნარშეზღუდული ადამიანები დავასაქმო, შევასწავლო ის, რაც ვიცი. 

_ ბიზნესს ფინანსები სჭირდება... თუნდაც ბუტიკის გახსნა არ იქნება იაფი სიამოვნება... 

_ ფინანსების წყაროს მოძიება საქართველოში მაქვს დაგეგმილი. სამშობლოში რამდენიმე უძრავ ქონებას ვფლობ, რომელთაგან ორს ახლაც ვაქირავებ. მოკლედ რომ ვთქვა, ეს შემოსავალი და, პლუს, ჩემი ერთი სახლის გაყიდვიდან შემოსული სახსრებით ვიწყებ სტარტაპს. 

_ ხელსაქმე და ხელნაკეთი ნივთები ყველა ქვეყანაში საკმაოდ ძვირია, როგორია ამერიკული ბაზარი, არის თუ არა განვითარების საშუალება? 

_ აშშ-ის ბაზარი ხელთნაკეთი ნივთების მიმართ საკმაოდ მოთხოვნადია. ეს მაძლევს იმედს, რომ ჩემი ოცნების ბიზნესი სწრაფად იპოვის თავის ნიშას და განვითარდება. 

_ გაქვთ თუ არა ურთიერთობა ქართველ ემიგრანტებთან? 

_ ქართველ ემიგრანტებთან ჩამოსვლის დღიდან ძალიან მჭიდრო ურთიერთობა მაქვს. ხშირად ვხვდებით ერთმანეთს და ვუზიარებთ ჩვენს მიზნებსა და გეგმებს. 

თეო ოთარაშვილი უნიჭიერესი დიზაინერი და ჩემი საუკეთესო მეგობარია. ის ძალიან მეხმარება ადაპტაციაში. აქ არის ჩემი ყოფილი თანამშრომელი, ნანა ალანია. ის ძალიან ნიჭიერი ვოკალისტია, ქართულ ეკლესიაში გალობს და პერიოდულად მღერის ქართული ღონისძიებების დროს. ქართველები ერთმანეთს გვერდში ვუდგავართ და ვცდილობთ წარმატებებს მივაღწიოთ.

რუსა ხავთასი

]]>
versiaprinti@yahoo.com (super admin) კულტურა Wed, 13 Feb 2019 12:39:01 +0400
რაზე ოცნებობს 89 წლის ელდარ შენგელაია http://versia.ge/2013-07-31-11-23-28/item/6000-რაზე-ოცნებობს-89-წლის-ელდარ-შენგელაია.html http://versia.ge/2013-07-31-11-23-28/item/6000-რაზე-ოცნებობს-89-წლის-ელდარ-შენგელაია.html

საკულტო რეჟისორის მასტერკლასი და რჩევები სტუდენტებს

საქართველოს შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტში, თეატრმცოდნე ნიკოლოზ წულუკიძის ორგანიზებით, რეჟისორ ელდარ შენგელაიას საიუბილეო საღამო / მასტერკლასი გაიმართა. 

ელდარ შენგელაია 1933 წელის 26 იანვარს თბილისში დაიბადა. მამა _ ნიკოლოზ შენგელაია კინორჟისორი იყო, დედა _ ნატო ვაჩნაძე საბჭოთა ეკრანის მეგავარსკვლავი. ასეთი მშობლების შვილს, გასაკვირი იქნებოდა, სხვა გზას რომ აერჩია და ელდარმაც გადაწყვიტა, კინორეჟისორი გამხდარიყო. პირველი სადებიუტო ფილმი მან, 1963 წელს, თამაზ მელიავასთან ერთად გადაიღო _ „თეთრი ქარავანი“. ამის შემდეგ იწყება ელდარ შენგელაიას ეპოქა.

26 იანვარს, ელდარ შენგელაიას საღამოზე, უამრავი სტუმარი იმყოფებოდა, მათ შორის იყვნენ რეჟისორის მეგობრები, მსახიობები, კოლეგები და სტუდენტები. ღონისძიების პირველ ნაწილში ნაჩვენები იყო ვიდეოკოლაჟი, სადაც დამსწრე საზოგადოებამ კიდევ ერთხელ გაიხსენა შენგელაიას უკვდავი ფილმები: „თეთრი ქარავანი“, „არაჩვეულებრივი გამოფენა“, „შერეკილები“, „სამანიშვილის დედინაცვალი“, „ექსპრეს-ინფორმაცია“. ამ ნოსტალგიურ ფონზე, საუბარი პროფესიულ ნაწილზეც წარიმართა. 

ბატონმა ელდარმა ისაუბრა, თუ რა უდიდესი მნიშვნელობა აქვს ფილმში კარგი მუსიკის შერჩევას, კარგ კომპოზიტორს და ამის შესანიშნავი მაგალითი მოიყვანა _ როდესაც „შერეკილები“ მუსიკის გარეშე აჩვენეს მაყურებელს, დიდი უკმაყოფილება მოჰყვა, არავის მოეწონა და ფილმი არ შედგა. შემდეგ, როდესაც ეს ფილმი კინოს სახლში, მუსიკით წარვადგინეთ, ყველა გაოცდა, ყველას მოეწონა. სწორედ მუსიკამ შეკრა „შერეკილები“ და ასე შეაფასა მაყურებლებმა. 

ელდარ შენგელაიას „შერეკილების“ ერთ-ერთი მთავარი გმირის როლის შემსრულებელმა იმედა კახიანმა, რეჟისორს იუბილე მიულოცა და განაცხადა: 

„მართალია, ბატონი ელდარი ამ ბოლო დროს, ხშირად მიგებს ნარდს, მაგრამ დღეს მისი დაბადების დღეა და საყვედური არ იქნება. მინდა მივულოცო ელდარს დაბადების დღე _ ბევრი მაქვს მოსაგონარი და სათქმელი. ელდარი საუკეთესო მეგობარია, საუკეთესო შვილი თავისი მშობლებისა, დიდი პატრიოტი. ახალგაზრდებმა არ იცოდნენ, რა ხდებოდა წლების წინ საქართველოში _ როგორ იბრძოდა ელდარი, დაივიწყა ყველაფერი და იყო ერთი, თავდადებული ჯარისკაცი თავისი ქვეყნის გადასარჩენად. დიდი საქმე გააკეთა ქვეყნისთვის. 

რაც შეეხება ხელოვნებას, კინოსა და რეჟისორობას, ბევრიც დაიწერა და კიდევ უფრო ბევრი დაიწერება. მე მინდა ახალგაზრდებს ვუთხრა, რომ, რა თქმა უნდა, ხელოვნებაში, როგორც სპორტში, ან საერთოდ ცხოვრებაში, ძალიან დიდი მნიშვნელობა აქვს ბედ-იღბალს. ბედი უნდა გქონდეს კაცს, რომ შეხვდე ასეთ რეჟისორს, მსახიობისთვის ამაზე დიდი გამარჯვება და გამართლება არ არსებობს.“ 

ამის შემდეგ სტუდენტებს, მიეცათ საშუალება, ჩართულიყვნენ რეჟისორთან საუბარში, მათ შორის, რამდენიმე კითხვა-პასუხს აქვე შემოგთავაზებთ: 

_ ბატონო ელდარ, რა უნდა გაგრძნობინოთ სცენარმა, რომ მისი ეკრანზე გადატანის სურვილი გაგიჩნდეთ? 

_ იცით, რა არის? სცენარში, უპირველეს ყოვლისა, უნდა იყოს ჩადებული მნიშვნელოვანი აზრი, თუ ეს არ არის, მაშინ ეს ფილმი გამოვა პეპელა. თუ ჩადებული იქნება სცენარში აზრი, მაშინ ეს იქნება საინტერესო მაყურებლისთვის. 

_ მაინტერესებს, თეატრში სპექტაკლის დადგმაზე ანდა თეატრში მუშაობაზე თუ გიფიქრიათ? 

_ მიფიქრია, მაგრამ ვერ გადავწყვიტე იმიტომ, რომ მე მაინც კინორეჟისორი ვარ და ეს სულ სხვა სამყაროა. ამისათვის საჭიროა დიდი მომზადება. თეატრში მუშაობის სურვილი მაქვს, მაგრამ ვერ გავაკეთებ. 

_ მომავალ რეჟისორებს რას გვირჩევდით? 

_ უპირველ ყოვლისა, უნდა იკითხოთ წიგნი. ახლა ყველა გართულია ტელევიზორით, კომპიუტერით, მაგრამ წიგნი არის ის საშუალება, რომელიც დაგეხმარებათ კარგი სცენარის დაწერაში. 

_ თქვენი გადაღებული ფილმებიდან, რომელს გამოარჩევდით? 

_ ეს ფილმები ყველა მიყვარს ისე, როგორც ჩემი შვილები, ამიტომაც მიჭირს გამოვარჩიო მათგან ერთ-ერთი. 

_ რა არის ქართული კინოს განსაკუთრებული თვისება? 

_ ქართული კინოს განსაკუთრებული თვისება არის ის, რომ ეროვნულია. მე არ მინახავს ცუდი თუ კარგი ფილმი, რომელიც არ იყოს ეროვნული. რაც მთავარია, საუბარი მიმდინარეობს ქართულად და ეს არის ძალიან მნიშვნელოვანი. 

_ რომელი უცხოელი რეჟისორი მოგწონთ, ბატონო ელდარ? 

_ რა თქმა უნდა, ჩარლი ჩაპლინი. 

კინორეჟისორ ელდარ შენგელაიას 86 წელი შეუსრულდა. ჩვენთვის ელდარ შენგელაია „შერეკილების“ პერსონაჟია, ერთ-ერთი ის „შერეკილია“, რომელმაც მთავარი საიდუმლო ამოხსნა _ „ვეღარ გაიგო ამ ხალხმა, რომ სიყვარული ვერტიკალურია და თან ბრუნვადიც!“ 

ბატონმა ელდარმა იცის, რა არის პროგრესისა და უკვდავების ფორმულა. ესაა ფორმულა, რომელსაც ქრისტეფორე მგალობლიშვილი ცათამფრენის გაფრენამდე უმხელს მაყურებელს: „სიყვარული... სიყვარულია მშობელი ოცნებისა, ოცნება აღვიძებს კაცთა მოდგმის მთვლემარე გონებას, გონება აღძრავს ქმედებას, პლიუს-მინუს, ემ ცე კვადრატ (მც²), ეф, ფუძე (√) ვნებათაღელვის უსასრულობისა და შეცნობილი აუცილებლობისაკენ! მიდით, ერთაოზ!“

ლუკა კოპალეიშვილი

]]>
versiaprinti@yahoo.com (super admin) კულტურა Wed, 06 Feb 2019 12:51:09 +0400
„საბას“ ლაურეატებს ფრანკფურტში დააჯილდოვებენ! http://versia.ge/2013-07-31-11-23-28/item/5746-„საბას“-ლაურეატებს-ფრანკფურტში-დააჯილდოვებენ.html http://versia.ge/2013-07-31-11-23-28/item/5746-„საბას“-ლაურეატებს-ფრანკფურტში-დააჯილდოვებენ.html

ფრანკფურტის წიგნის ბაზრობაზე, საქართველოს საპატიო სტუმრის სტატუსი ექნება 

2018 წელს, ფრანკფურტის წიგნის ბაზრობას საქართველო, საპატიო სტუმრის სტატუსით შეუერთდება. ესაა ერთ-ერთი პრესტიჟული საერთაშორისო ღონისძიება, როგორც ლიტერატურის, ასევე კულტურის სფეროში, რომელიც ყოველწლიურად, 300 000-მდე სტუმარს მასპინძლობს. თამამად შეიძლება ითქვას, რომ საპატიო სტუმრის სტატუსით, წელს ფრანკფურტის წიგნის ბაზრობას, საქართველო უმასპინძლებს. თუმცა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი და სასიამოვნო ისაა, რომ წელს, ამ საერთაშორისო ბაზრობის ფარგლებში, ყოველწლიური ლიტერატურული პრემია ,,საბას'' 2018 წლის ლაურეატებს, ფრანკფურტის მერიის ისტორიულ შენობაში დააჯილდოვებენ.

ამ მართლაც გამორჩეულ საერთაშორისო მოვლენას, 500-წლიანი ისტორია აქვს და ყოველი წლის ოქტომბრის შუა რიცხვებში, ფრანკფურტის საგამოფენო სივრცეში იმართება. ფრანკფურტის წიგნის ბაზრობა 5 დღის მანძილზე მიმდინარეობს, სადაც 100-მდე ქვეყნის 7 000-ზე მეტ მონაწილეს, საშუალება აქვს, საერთაშორისო პარტნიორებს შეხვდნენ და საქმიანი ურთიერთობები დაამყარონ. ფრანკფურტის წიგნის ბაზრობას, დაახლოებით, 9 000-მდე საერთაშორისო ჟურნალისტი აშუქებს. წელს, ამ მნიშვნელოვანი მოვლენისთვის, დაახლოებით, 300-მდე ქართული წიგნი თარგმნეს. 

ციფრებში ასახული ეს ინფორმაცია, მხოლოდ მშრალი სტატისტიკა არაა. პირიქით, სწორედ ამგვარი მონაცემებით შეგვიძლია დავასკვნათ, რომ წელს, ფრანკფურტის წიგნის ბაზრობაზე, უნიკალურ ქართულ ისტორიასა და ლიტერატურას _ პროზასა და პოეზიას, უამრავი უცხოელი გაეცნობა. ბაზრობის სტუმრები თანამედროვე ქართველ მწერლებსა და გამომცემლებსაც შეხვდებიან. რაც მთავარია, საგამოფენო სივრცის სტუმრებს საშუალება ექნებათ, ფრანკფურტის მერიის ისტორიულ შენობაში, ყოვეწლიური ლიტერატურული პრემია ,,საბას'' დაჯილდოების ცერემონიასაც დაესწრონ. 

თიბისი ბანკის ერთ-ერთი, გამორჩეული პროექტი ,,საბა'', უკვე 16-წლიან ისტორიას ითვლის. ამ ხნის მანძილზე, ეს მართლაც პრესტიჟული ლიტერატურული ჯილდო გადასცეს, როგორც ცნობილ მწერლებსა და პოეტებს, ასევე უცნობ ავტორებსაც, რომლებსაც ლიტერატურულ ასპარეზზე გზა, სწორედ ,,საბამ'' გაუკვალა. რაც მთავარია, ყოველწლიურად, ,,საბას'' ახალ-ახალი ნომინაციები ემატება. ამიტომ აშკარაა, რომ ქართული ლიტერატურისა და კულტურის განვითარებაში, მას მართლაც დიდი წვლილი შეაქვს. 

სასიამოვნოა, რომ ჩვენი დროის გამორჩეულად საყვარელი მწერლები და პოეტებიც ასე ფიქრობენ. რამდენიმე მათგანს ,,ვერსია'' გაესაუბრა, რომლებმაც ,,საბას'' მნიშვნელობაზე გაამახვილეს ყურადღება: 

ლაშა თაბუკაშვილი 

,,ვფიქრობ, ლიტერატურულ პრემია ,,საბას'' ძალიან დიდი წვლილი მიუძღვის ქართული ლიტერატურის განვითარებაში. ეს პრემია მაშინ წარმოიქმნა, როდესაც ქვეყანაში მძიმე პოლიტიკურ-ეკონომიკური მდგომარეობა იყო. ამ 16 წლის მანძილზე, ,,საბამ'' საკმაოდ საინტერესო ყალიბში მოათავსა ლიტერატურული პროცესი. ცხადია, ახლა უკვე სხვა პრემიებიც არსებობს, მაგრამ ,,საბას'' მიმართ საზო 

გადოების ინტერესი და სიმპატია არ განელებულა. ამას იმიტომ არ ვამბობ, რომ მეც ,,საბას'' პრემიის ლაურეატი ვარ, იყო დრო, როდესაც ეს პრემია ვერ ავიღე, მაგრამ არ შეიძლება მისი შეფასება იმის მიხედვით, რომ თუ ,,საბა'' მომცეს, კარგია, თუ ვერ ავიღე _ ცუდი! რაც მთავარია, საზოგადოება არა მხოლოდ ამ პრემიის ლაურეატებს, არამედ მის ნომინანტებსაც დიდ ყურადღებას აქცევს. თანაც მასში მონაწილეობა უკვე სახელი და პიარია. საბოლოოდ, ,,საბამ'' მოიპოვა ძალიან სერიოზული წონადობა, როგორც ლიტერატურული პროცესის დამაგვირგვინებელმა დღესასწაულმა. ეს მართლაც დიდი დღესასწაულია, რომელიც ჩვენს შვილებსა და შვილიშვილებს ძალიან სჭირდებათ და რასაც დიდი ინტერესით ველით''. 

ვახტანგ ჯავახაძე 

,,ლიტერატურული პრემია ,,საბას'' ლაუარეატების ფრანკფურტის წიგნის ბაზრობის ფარგლებში დაჯილდოვება, უკვე საინტერესო მოვლენაა. ,,საბამ'' დაარღვია საქართველოს ლიტერატურული ცხოვრების საყდრული მყუდროება! ლიტერატურული ფაქტები სწორედ აქ ხმაურდება, რადგან ერთადერთი მოვლენა, რომელიც ყოველწლიურად ხმაურობს, ,,საბას'' მინიჭებაა! ეს მოვლენა 16 წლის წინ დაიწყო, რომელსაც ყოველწლიურად, ნომინაციები ემატება, ხოლო მწერლები და მთარგმნელები, ყოველთვის დიდი სიხარულით ელიან ამ დღეს, რადგან ეს არა მარტო პრემიის გადაცემა, არამედ დიდი ზეიმი და დღესასწაულია!'' 

ლია სტურუა 

,,ლიტერატურილი პრემია ,,საბა'' ერთ-ერთი, მართლაც თვალსაჩინო პრემიაა. სულ რამდენიმე პრემიაა ჩვენს ქვეყანაში, მაგრამ ,,საბა'' გამორჩეულია მათ შორის. ჩემთვის ამ პრემიის სახელიც ბევრს ნიშნავს და მადლობელი ვარ იმ ხალხის, რომლებმაც მას სულხან-საბა ორბელიანის სახელი უწოდეს. გარკვეულწილად, ეს სიმბოლურიცაა, რადგან კარგად გვახსოვს სულხან-საბას ამბავი, როგორ უნდოდა, რომ საქართველო ევროპულ ცივილიზაციას დაახლოებოდა. ამ პრემიის საზეიმო ვითარებაში გადაცემასაც დიდი მნიშვნელობა აქვს, რადგან ნამდვილი ხელოვნება უკვე ზეიმია. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რომ წელს, ,,საბას'' ლაურეატებს პრემიას ფრანკფურტში, წიგნის საერთაშორისო ბაზრობის ფარგლებში გადასცემენ. ქართული ლიტერატურის განვითარებაში ,,საბას'' დიდი წვლილი აქვს შეტანილი, რადგან ხელოვანში, თუ ის ნამდვილი შემოქმედია, სიკვდილამდე ცოცხლობს ბავშვი და ბავშვს წახალისება და ზეიმი, სხვაზე მეტად სჭირდება''. 

ბესიკ ხარანაული 

,,წელს, ფრანკფურტის წიგნის ბაზრობის ფარგლებში, პრემია ,,საბას'' ლაურეატების დაჯილდოებას უდიდესი მნიშვნელობა აქვს. ,,საბა'' იმსახურებს, რომ იქ იყოს, სადაც ქართული მწერლობაა, რადგან ეს ლიტერატურული პრემია ბოლო დროის ერთადერთი ამოსუნთქვა და ძალიან ღირსეული პრემიაა! რამდენად რესპექტაბელურადაც დაიწყო, ახლაც ასევე გრძელდება, რადგან ამით დიდი საქმე კეთდება... საკმაოდ დიდი და განსხვავებული ლიტერატურა გვაქვს, ყველა დიდი, ქართველი მწერალი გამორჩეულია, ეს ერთგვარი სპეციფიკაა, რომელიც აუცილებლად უნდა გაგრძელდეს და ვფიქრობ, ახალგაზრდებმა ეს გზა არ უნდა დაკარგონ! რაც შეეხება ლიტერატურულ პრემია ,,საბას'', ის ქართული მწერლობის განსავითარებლად, უდიდეს საქმეს აკეთებს''. 

ანა კორძაია 

,,ფრანკფურტის წიგნის ბაზრობაზე, თავი პირველად, 1996 წელს ამოვყავი და მას შემდეგ, სულ ვცდილობ, წლის განმავლობაში ისე დავალაგო ყველაფერი, რომ ის ოთხი-ხუთი დღე, ფრანკფურტში გავატარო! ყოველი სტუმარი ქვეყანა, რომელიც ყოველწლიურად ამ ბაზრობაზეა წარმოდგენილი, ჩემთვის აღმოჩენაა. დანამდვილებით ვიცი, უამრავ ადამიანს სავსებით სამართლიანად მიაჩნია, რომ ბევრი რამ იცის საფრანგეთის კულტურის შესახებ და კარგად იცნობს ფრანგულ ლიტერატურას, მაგრამ გარწმუნებთ, მაშინ, როდესაც ფრანკფურტის წიგნის ბაზრობის საპატიო სტუმარი საფრანგეთი იყო, ეს ქვეყანა აღმოჩენა და ახალი სამყარო იყო მათთვისაც კი, რომლებიც ფრანგულ კულტურას ტერა-ინკოგნიტად არ თვლიან. პირადად ჩემთვის ფინეთის წელი ნამდვილი დღესასწაული იყო, რადგან მაშინ გადავეყარე იმას, რითაც დღესაც ვიხალისებ ცხოვრებას და ეს ფინური დეტექტივებია... ის, რომ წელს, ფრანკფურტის წიგნის ბაზრობის ფარგლებში, ,,საბას'' ლაურეატები დაჯილდოვდებიან, სიმართლე გითხრათ, სრული საოცრებაა! წარმოიდგინეთ, საიმპერატორო დარბაზი ფრანკფურტის მერიის ისტორიულ შენობაში, მთავარ მოედანზე, სადაც ,,საბას'' ლაურეატებს, ქართული ,,ბუკერი'' (ინგლისური ლიტერატურის ყველაზე პრესტიჟული ჯილდო მსოფლიოში, _ ავტ.) უნდა გადასცენ! ის ფაქტი, რომ წელს, ,,საბას'' მოკლე სიაში, თარგმანის გამო მოვხვდი, სავსებით საკმარისია, რათა ვთქვა, რამდენად იღბლიანი ვარ! ავსტრიელი პოეტი ქალის, ინგებორგ ბახმანისა და ჩემი სახელი რომ გვერდი-გვერდ ითქმის, ეს უდიდესი ბედნიერებაა!'' 

მაია მიშელაძე

]]>
versiaprinti@yahoo.com (super admin) კულტურა Tue, 18 Sep 2018 17:01:51 +0400
ლევან ბუთხუზი: „სანამ სიცოცხლე არსებობს, მას მუდამ ახასიათებს ევოლუცია!“ http://versia.ge/2013-07-31-11-23-28/item/5709-ლევან-ბუთხუზი-„სანამ-სიცოცხლე-არსებობს-მას-მუდამ-ახასიათებს-ევოლუცია“.html http://versia.ge/2013-07-31-11-23-28/item/5709-ლევან-ბუთხუზი-„სანამ-სიცოცხლე-არსებობს-მას-მუდამ-ახასიათებს-ევოლუცია“.html

ბიოლოგი ლევან ბუთხუზი ლექციებს ისეთ უნივერსალურ თემებზე კითხულობს, როგორიცაა ადამიანის ევოლუცია. ის ცდილობს რთული აკადემიური ენა შეძლებისდაგვარად გაამარტივოს, ფართო აუდიტორიისათვის გასაგები გახადოს და მეცნიერული თემები საზოგადოებისთვის მიმზიდველი, საინტერესო ფორმით წარმოაჩინოს. მისი ლექციების მიმართ ინტერესი და ჩართულობა მუდამ მაღალია, ამიტომ შეგვიძლია ვთქვათ, რომ ამას ახერხებს კიდეც. გთავაზობთ ინტერვიუს ლევან ბუთხუზთან.

_ ფაქტია, ამ ეტაპზე ადამიანი ყველაზე წარმატებული სახეობაა. შენი აზრით, რამ გამოიწვია ჩვენი სახეობის ასეთი უპრეცედენტო ეფექტურობა და რა ძირითადი ფაქტორი განგვასხვავებს სხვა სახეობებისგან? 

_ გეტყვი იმას, რაც ნებისმიერმა ბიოლოგმა შეიძლება გითხრას: შემთხვევითობების გამო ევოლუციის შედეგად, ტვინის გარკვეული თავისებურებები ჩამოყალიბდა, რომელიც განსხვავდება სხვა სახეობებისგან. ტვინის იმგვარი მოწყობა, რაც ადამიანს აქვს არის ყველაზე ფუნდამენტური რამ, რაც განასხვავებს ადამიანს სხვა სახეობის ცხოველებისგან. 

მთავარ განმასხვავებელ ფაქტორს რაც შეეხება, ეს არის ტვინის პროდუქტი _ ინტელექტი და აბსტრაქტულად აზროვნების რადიკალურად განსხვავებული მოდელი, ასევე მეტყველების ფორმა, რომელიც ადამიანს აქვს (მხოლოდ კომუნიკაციას არ ვგულისხმობ). 

_ ჩვენთვის ამჟამად ცნობილ ინფორმაციებზე დაყრდნობით, შეგვიძლია თუ არა მივიჩნიოთ, რომ ადამიანის ტვინი ევოლუციის ყველაზე სრულყოფილი ნაყოფია? 

_ შეგვიძლია ვთქვათ, რომ ტვინი არამხოლოდ ადამიანებში, არამედ ზოგადად ყველაზე დახვეწილი ორგანოა. ხოლო თუ ვსაუბრობთ ტვინის იმ დახვეწილობაზე, რაც ადამიანის ტვინს ახასიათებს, ეს ნამდვილად უნიკალური ფენომენია. 

_ ბიოლოგიურად, განვითარების რა ეტაპზე ვიმყოფებით ამჟამად _ შეგვიძლია თუ არა ვთქვათ, რომ ჩვენი ორგანიზმი დღესაც იცვლება, ევოლუცია დღესაც მიმდინარეობს, ადამიანის სხეული ისევ ცდილობს გარემოსთან ადაპტაციას? 

_ ბიოლოგიაში ფუნდამენტურ აქსიომად არის მიჩნეული, რომ სანამ სიცოცხლე არსებობს, მას ყოველთვის ახასიათებს ევოლუცია. სიცოცხლე ევოლუციის გარეშე არ არსებობს, ეს ორი ცნება, პრაქტიკულად, სინონიმებია. სადაც სიცოცხლეა, იქ მუდამ არის განვითარება ან დეგრადაცია, რა თქმა უნდა, ადამიანი ექვემდებარება ევოლუციას და სანამ სიცოცხლე იარსებებს დედამიწაზე, მანამდე ევოლუციაც იქნება. როცა ცოცხალი ორგანიზმი აღარ იქნება პლანეტაზე, მაშინ ევოლუციაც შეწყდება და დედამიწა მარსს დაემსგავსება. 

_ ანუ ევოლუციას დასრულებული ფორმა არ აქვს? 

_ არა, ეს გამორიცხულია. როგორც ვთქვი, ბიოლოგიაში, როგორც მეცნიერებაში, აქსიომაა, რომ სიცოცხლე და ევოლუცია მუდამ განუყოფელი ცნებებია. 

_ თუ სამყარო იმაზე უცნაურია, ვიდრე ამის წარმოდგენა ჩვენ შეგვიძლია, ნიშნავს თუ არა ეს იმას, რომ ადამიანს არ აქვს იმის პოტენციალი (და მაღალსავარაუდოდ არც არასოდეს ექნება), სრულად შეისწავლოს და გაიგოს ყველაფერი, რაც მის გარშემოა? 

_ ძალიან ძნელია მომავალში გახედვა, მაგრამ, სავარაუდოდ, იმდენად კომპლექსურია არამარტო მიკროსამყარო, ჩვენ შიგნით, არამედ ასევე მაკროსამყარო ჩვენ გარეთაც, რომ შესაძლებელია ადამიანმა, როგორც სახეობამ, ისე დაასრულოს არსებობა, რომ ყველა კითხვას პასუხი ვერ გასცეს. ყოველ შემთხვევაში, დღევანდელი გადმოსახედიდან ასეთია ჩემი ვარაუდი. 

_ ადამიანის ევოლუციურ ხაზში შეგვიძლია თუ არა გამოვკვეთოთ მარტივად გასაგები ლოგიკა, თუნდაც ინდუქციური, რომელზე დაყრდნობითაც ,მაღალი ალბათობით შევძლებთ ვივარაუდოთ, როგორი იქნება ადამიანი, მაგალითად, ასი ათასი წლის შემდეგ? 

_ არა. არანაირი მსგავსი ლოგიკა არ არსებობს იმ მარტივი მიზეზის გამო, რომ მთელი ევოლუცია დამყარებულია შემთხვევითობებზე (ანუ შემთხვევით ცვლილებებზე _ მუტაციებზე), რომელსაც არანაირი ლოგიკა არ აქვს. ამიტომ ვერანაირად ვერ განსაზღვრავ ევოლუციის შედეგის გვარობას, რადგან არ იცი შემთხვევითობა და ამ შემთხვევითობის შედეგი რა გარემოს მოერგება, შესაბამისად, როგორი შედეგი დადგება. ეს ისეთი კომპლექსური საკითხია, რომ, ჩემი ვარაუდით, ადამიანის გონებას არ შეუძლია შექმნას არანაირი ალგორითმი, რომელიც წინასწარ განსაზღვრულ პროგნოზს დადებს იმის შესახებ, თუ როგორი იქნება ადამიანი ან სხვა სახეობა ხვალ ან ასი ათასი წლის შემდეგ. 

_ იქნებ მხოლოდ ამ ეტაპზე არ შეუძლია? 

_ ზოგადად არ მჯერა, რომ შეიძლება ასეთი რამ მოხდეს. როდესაც შემთხვევითობებზე ვლაპარაკობ (შემთხვევით ცვლილებებს, ანუ მუტაციებს ვგულისხმობ, საიდანაც ევოლუცია იწყება), მასშტაბი იმხელაა, რომ რიცხვი კვინტილიონებში გადადის, თუმცა აქ, რიცხვზე უფრო მთავარი ისაა, რომ შემთხვევითი ცვლილებების წინასწარი ლოგიკა ან მიზანი არ არსებობს. ამ ფონზე ძალიან მეცინება ასტროლოგიის მოდელებსა და წინასწარმეტყველებებზე. მთელი ხიბლი ევოლუციისა ის არის, რომ მის შედეგის გვარობას წინასწარ ვერ განსაზღვრავ. 

_ ფაქტია, აკადემიური მეცნიერების ენა დაშორდა ფართო საზოგადოებას, სამეცნიერო სამყარო თითქოს სხვა განზომილებაშია. რამ გამოიწვია ეს დაშორება და, შენი აზრით, რომელია ამ პრობლემის მოგვარების ყველაზე ეფექტური მეთოდი? 

_ ჩემი აზრით, ეს დაიწყო მას შემდეგ, როცა მეცნიერება ძალიან განვითარდა ყველა მიმართულებით, განსაკუთრებით მეცხრამეტე საუკუნის ბოლოდან. მეცნიერება კატასტროფული სისწრაფით ვითარდება დღესაც და პარალელურად კატასტროფული სისწრაფით ვარდება მსოფლიოში ეფექტური ზოგადი (და არა აკადემიური) განათლების ხარისხი. არ არის აუცილებელი ადამიანი ყველაფერს ღრმად და ფუნდამენტურად იცნობდეს, მაგრამ საკვანძო პრინციპები და ცოდნა სკოლის ასაკიდან ზრდასრულობამდე სრულიად საკმარისია, რომ მიხვდე _ რა ხდება სამყაროში, რა არის ახალი აღმოჩენის მნიშვნელობა, იყო საქმის კურსში და ერთი სიტყვით, არ იყო იდიოტი. 

რაც შეეხება იმას, რა უნდა გაკეთდეს _ ერთადერთი გზაა ეფექტური განათლება. აქ მე ვგულისხმობ არა განათლების შინაარსის, არამედ მეთოდის ცვლილებას, მეცნიერების კომუნიკაციას, რასაც დღეს მეც ვემსახურები და რის გაკეთებასაც ჩემი ახალი ორგანიზაცია ცდილობს. ეს სულაც არ არის მარტივი, რადგან აკადემიური ენა ძალიან რთულად ოპერირებს, მეცნიერებს არ აქვთ იმის დრო, რომ ყველაფერი „დაღეჭონ“ და ისე მიაწოდონ ხალხს, თუმცა არსებობენ ადამიანები, რომლებსაც მეცნიერება ესმით და მისი შედარებით მარტივად გადმოცემის უნარიც აქვთ. 

როგორც ვთქვი, საკვანძო პრინციპების ცოდნა გულისხმობს ეფექტურ განათლებას და ეს განათლება შეუძლებელი იქნება, თუ ადამიანი არ დააინტერესე იმით, რასაც უხსნი. კომუნიკაციის უნარი ძალიან მნიშვნელოვანია, ანუ მე მთავარ პრობლემას ამ საკითხში ვხედავ მეცნიერების და არა სხვა ადამიანების მხარეს, ვინაიდან სწორედ ისინი ვერ ახერხებენ ინფორმაციის საინტერესოდ მოწოდებას. 

_ შენი პირადი გამოცდილებით, საზოგადოება რამდენად იჩენს ინტერესს ამ თემებისადმი? 

_ თუ თემა ვერასოდეს გაიგე, ინტერესსაც ვერ გამოიჩენ. ევოლუცია შეიძლება ვიღაცას გაუგია, მაგრამ არავინ უხსნის რეალურად რა არის, უბრალოდ სკოლაში სწავლობს და ბიოლოგიის მასწავლებელი ორიანს დაუწერს თუ წიგნში დაწერილ ტექსტს თხრობით არ ჩააბარებს. განათლების სისტემა არის ცუდად მოწყობილი, რაც ადამიანს თავიდანვე უმცირებს ინტერესის გაჩენის შანსებს. 

_ და მაინც, როგორია ახალგაზრდების ინტერესი? 

_ თავის ქებაში არ ჩამომართვა, მაგრამ არ მახსენდება არც ერთი „უინტერესო“ საკითხი, რომელიც მე წარმედგინოს საჯარო ლექციაზე, რომლითაც შემდგომ არ დაინტერესებულიყვნენ აუდიტორიაში. 

თუკი ადამიანს საინტერესოდ მიაწოდებ ნებისმიერ ინფორმაციას, აუცილებლად ჩაითრევ. როგორ გააკეთო ეს? დიდი ცოდნა არ გჭირდება თუ, მაგალითად, კარგად იცნობ მხატვრულ ლიტერატურას, უცებ მიხვდები რატომ არის ესა თუ ის წიგნი პოპულარული (ვლაპარაკობ მხოლოდ და მხოლოდ წიგნის თხრობის წყობაზე), მიხვდები როგორ უნდა ააგო საკუთარი პრეზენტაცია, რით უნდა დაიწყო, განავითარო, რა ფაქტები მოიტანო და რა დასკვნა გააკეთო. ბევრი მეთოდი არსებობს იმისთვის, რომ აიყოლიო საზოგადოება და შემდეგ გაუჩინო იმის ინტერესი, რომ თავად მოიპოვოს დამატებითი ინფორმაცია, მიიღოს ცოდნა. 

რაც დრო გადის, სულ უფრო ვცდილობ, შევამცირო საჯარო ლექციების დრო. საშუალოდ, ორი საათი გრძელდება ხოლმე და ვხვდები, რომ ასე არ უნდა იყოს, ათ წუთშიც კი შეიძლება სასურველი შედეგის მიღწევა _ ანკესი გადააგდო, რომ მსმენელს ინტერესი გაუჩნდეს და თავად იჩიჩქნოს ინტერნეტში, წიგნებში, დაკავდეს თვითგანათლებით. პარალელურად, მიჰყვეს საკუთარ პროფესიას (ყველა ბუნებისმეტყველი ვერც იქნება და არცაა საჭირო), ეს მეცნიერების საკვანძო პრინციპების გააზრებაში ხელს არავის შეუშლის, პირიქით _ მიეხმარება თავისი საქმის უკეთ კეთებაში.

ბექა ბერულავა

]]>
versiaprinti@yahoo.com (super admin) კულტურა Wed, 12 Sep 2018 11:19:11 +0400
„ის, რასაც მოგიყვები, შეიძლება არ დამიჯერო, მაგრამ ფაქტებით დავამტკიცებ!“ http://versia.ge/2013-07-31-11-23-28/item/5705-„ის-რასაც-მოგიყვები-შეიძლება-არ-დამიჯერო-მაგრამ-ფაქტებით-დავამტკიცებ“.html http://versia.ge/2013-07-31-11-23-28/item/5705-„ის-რასაც-მოგიყვები-შეიძლება-არ-დამიჯერო-მაგრამ-ფაქტებით-დავამტკიცებ“.html

ზურა ოდილავაძე კულტურის სამინისტროს, გამომცემლობებსა და სახაზინო მწერლებს ამხელს! 

 

რატომ გაქრა ფრანკფურტის ფესტივალზე წარსადგენი 8 ავტორიდან შვეიცარელი ექსპერტის მიერ შერჩეული და სახელმწიფო ხარჯით გერმანულად თარგმნილი წიგნი, რისი ეშინიათ ქართველ გამომცემლებს და რატომ არ წერენ მწერლები აგვისტოს ომზე?!

მშობლები საკავშირო მასშტაბით გამორჩეული ექიმები ჰყავდა. სავარაუდოდ, სწორედ ამიტომ მისი მშობლები სამუშაოდ კამჩატკაზე გაუშვეს, სადაც ჩვენი დღევანდელი ინტერვიუს გმირიც ცხოვრობდა და როცა საქართველოში შვიდი წლის ასაკში ჩამოიყვანეს, ქართული, უბრალოდ, არ იცოდა. მერე მშობლიურ სამტრედიაში დასახლდნენ, მაგრამ მალევე უკეთესი განათლების მისაღებად თბილისში გადმოვიდა. მშობლების კვალს გაჰყვა, ექიმი გახდა, მშობლების დარად გამორჩეული თავის სფეროში, მაგრამ როგორც ბევრი, ისიც ნარკოტიკმა ჩაითრია. წამალმა ყველაფერი დააკარგვინა, სულ ყველაფერი _ სამსახური, მეგობრები, საცხოვრებელი სახლები თბილისში, ცოლ- შვილი და მაშინ როცა საავადმყოფომაც აღარ მიიღო, ვერ გადარჩებაო, მშობლიურ სამტრედიაში დაბრუნდა. სამი წელი გაუნძრევლად იწვა და სიკვდილს ელოდა. ისევ დედა უვლიდა... 

სამი წლის შემდეგ წამოდგა. მიხვდა, რომ ნარკოტიკი სიკვდილისკენ სავალი გზა იყო და ეკლესიას მიაშურა. 15 წელი მედავითნედ დაჰყო და მაშინ, სწორედ მაშინ როცა ბერად უნდა შემდგარიყო, ეკლესია დატოვა და თავისი პირველი წიგნი _ „ნიუ ბაბილონის მეთოჯინეები“ გამოსცა. საზოგადოებამ უკვე მწერლის რანგში გაიცნო და ერთ წიგნს მეორე მოჰყვა, მეორეს _ მესამე და ასე, ცხრა გამოცემული წიგნი დაუგროვდა, თუმცა დაწერილიც კიდევ ბევრი აქვს და საწერიც, მაგრამ მიხვდა, რომ აღარ უბეჭდავენ და ამის მიზეზი მისი წიგნების შინაარსი, განცხადებები და გნებავთ, მისი ცხოვრების წესია. მოკლედ, ჩვენი დღევანდელი რესპოდენტი, ყოფილი ექიმი, ყოფილი ნარკომანი, ყოფილი მედავითნე და მოქმედი მწერალი, ზურა ოდილავაძეა.

_ ის, რასაც მოგიყვები, შეიძლება არ დამიჯერო, მაგრამ ფაქტებით დავამტკიცებ, რომ დღევანდელ მწერლობაში საქმე ისეთ სისტემასთან გვაქვს, შეიძლება გაგიჟდეს კაცი. ეს არის სახელმწიფო ცენზურის სისტემა, შეუვალი სისტემა, რომელსაც ებრძვი და ვერ ერევი. აი, ახლა აგიხსნი, როგორ ხდება ეს. 

აი, მაგალითად, 20 წლის ბიჭი იწყებს წერას და ნელ-ნელა ეჩვევა აბსოლუტურ დიქტატურას, მონებას ეჩვევა. სამი რგოლია სულ _ კულტურის სამინისტრო ანუ სახელმწიფო სისტემა, ყველაზე მძლავრი რგოლი, მერე მოდიან გამომცემლები, რომელთა გადასაწყვეტია, დაგიბეჭდავენ თუ არა წიგნს. მერე _ მწერლები... აი, სახაზინო მწერლები, რადგან ხაზინის ხარჯზე არიან. თუმცა ამათი გამტყუნება ძნელია, რადგან ერთი ხმაც რომ დაძრას, დამთავრებულია იმის პიარიც, წიგნიც, ტელევიზიაც, გამოცემაცა და მწერლობაც. ამ სახაზინო მწერლებში ყველას თავის როლი აქვს, ეს ცოტა პროტესტანტია, ის ცოტა _ ანალიტიკოსი, მეამბოხე... როლები აქვთ მორგებული. თავიდან მეც ჩამითრია ამ ყველაფერმა, წიგნი რომ დავწერე და ტაში დამიკრეს... მომეწონა ძალიან, მაგრამ წიგნის დაწერიდან გამოცემამდე მინიმუმ ორწლიანი ხვეწნა მიდის ანუ დამონების პროცესი მიმდინარეობს. თუმცა თავიდან ჩემთვის არ ეცალათ, მაგრამ მერე მოიცალეს. დაახლოებით, 2014 წელს მოიცალეს და შენს დასაცავად არავინ ხმას არ ამოიღებს, რადგან მშიერს დატოვებენ, სასიკვდილოდ გაწირავენ. 

_ თქვენ გაგწირეს? 

_ გამწირეს და მოგიყვები დეტალებში. ვერც კი წარმოიდგენ, რა თანხებზეა საუბარი. მაგალითად, ბოლოს რომ კამათობდნენ მანანა ბერიკაშვილი და დეა მეტრეველი, საუბარი 16 მილიონ ლარზე იყო. 

_ მანანა ბერიკაშვილი ვინც არის, ვიცი, დეა მეტრეველი ვინ არის და 16 მილიონი ძალიან დიდი თანხაა, ბატონო ზურა... 

_ კულტურის სამინისტრომ შექმნა სსიპი, წიგნის ცენტრი, რომელიც ყველაფერს განაგებს _ თარგმნას, ფრანკფურტში წასვლას, გამოცემას... ყველაფერს რა. ამ ცენტრის ხელმძღვანელია დეა. რაც შეეხება 16 მილიონს... წარმოიდგინე, მთელი სახელმწიფო ემზადება ფრანკფურტში წარსადგენად, ყველაფერი უნდა დადოს და დაიწყება, რომ ფრანკფურტის ფესტივალი არის ჩვენი ცხოვრების აზრი, პური, ღვინო... და ცოტა ხანი გაბოლებენ რა ამით, პური არ არის, სანახაობას გვიქმნიან. ამ ყველაფერს ხელმძღვანელობს დეა. ათი ათასობით ევრო ჰონორარები, ჯგუფების ჩასვლა, იქ ცხოვრება. და ეს ყველაფერი სწორედ მეტრეველს აბარია. თავიდან გიჟდებოდა ჩემზე, ჩემი წიგნის პრეზენტაციაზე დადიოდა, თქვენი ფანი ვარო და... თუმცა, მანამდე მოდი, ჯერ მეორე რგოლს გეტყვი _ გამომცემლები. 

საქართველოს წიგნის გამოცემა წამგებიანია. აი, ყველაზე ცნობილი და „ნავაროჩენი“ მწერალი რომ გაგიგია, მაგის გამოცემაც კი წამგებიანია, პრაქტიკულად, ქველმოქმედებაა რა. თუ შემთხვევით რამე გაარტყეს, მაშინ ჰო, მაგრამ ეს ძალიან, ძალიან იშვიათად ხდება. გამომცემლები, რომლებიც წესით უნდა იყვნენ დამოუკიდებლები, ბეჭდონ, რაც სურთ, მაგრამ... წამგებიანია მწერლების წიგნების გამოცემა. მომგებიანია მხოლოდ და მხოლოდ სასკოლო წიგნები, მაგრამ უზარმაზარ თანხებზეა საუბარი ასი ათასობით ლარზე, მილიონებზე. 

_ და სკოლის სახელმძღვანელო მწერლებთან რა შუაშია? 

_ თავშია. თუ გამომცემლებმა არასასურველი მწერლის წიგნი გამოსცეს, ჩათვალე, რომ სკოლის შეკვეთას დაემშვიდობა. შესაბამისად, მათ იციან, ვინ არ უნდა დაბეჭდონ და უარს ამბობენ. მე მართლა იდიოტი კი არ ვარ და კი არ ვამბობ, რომ ზის ივანიშვილი და მითითებებს აძლევს, ოდილავაძე არ დაბეჭდოთ და სხვა დაბეჭდეთო. სისტემაა აწყობილი და შესანიშნავად მუშაობს, ყველამ ყველაფერი უთქმელად იცის. 

_ ბატონო ზურა, სწორად გამიგეთ, მაგრამ ნებისმიერ გამომცემელს შეუძლია თქვას, არ მომწონს ოდილავაძის დაწერილი, არ ვარგა და არ ვბეჭდავ. რით ამტკიცებთ, რომ ოდილავაძე კარგად წერს, ავიწროვებენ და არ უბეჭდავენ ცენზურის გამო... 

_ მაგალითებით გეტყვი. 2014 წელს გაირკვა, რომ ფრანკფურტის ფესტივალზე მასპინძელი ქვეყანა უნდა იყოს საქართველო. მაშინ 

სამინისტროში ჰყავდათ შვეიცარიელი ექსპერტი, ვინმე ქალბატონი რახელი. რა თქმა უნდა, დამოუკიდებელი და მიუკერძოებელი, რომელიც ცდილობდა ყველაფერში ჩარევას, მაგრამ სამინისტრომ და დეა მეტრეველმა დიდი ფულის სუნი იგრძნეს და ეს რახელი მარტივად მოტეხეს, მაგრამ ამ ქალბატონმა მოასწრო შემდეგი _ შეარჩია რვა ავტორი, რომელიც ფრანკფურტში უნდა წასულიყო. მათ შორის ვიყავი მეც, აი, ნახა რახელმა, მოეწონა ვიღაც ოდილავაძე, შეარჩია და თქვა, რომ ეს უნდა იყოსო. შეარჩია წიგნი „იმპერიის ორსულობა“, თარგმნეს გერმანულად _ ანუ კულტურის სამინისტრომ დაუჯერა რახელს, ისე თარგმნა, რომ თავად წაკითხული არც ჰქონდათ, არ ეცალათ ჩემთვის. ატყდა ამბავი, მილოცავდნენ, რა მაგარიაო, როგორ გაბედესო და... უცებ ფესტივალის სიიდან გაქრა ჩემი წიგნი. გავოგნდი... შოკი იყო.

მოვიკითხე და იცით რა მითხრეს? გერმანელებს არ მოეწონათ წიგნი და აღარ გამოსცესო. გესმის, როგორ მატყუებდნენ? სახელმწიფო უკვეთავს წიგნს და გერმანიას არ აინტერესებს, რას უკვეთავს, ბეჭდავს, ფულს იღებს. გერმანელებს მივწერე და პასუხად საპროტესტო პეტიციის შედგენაში დამეხმარნენ, მაგრამ შედეგი არ მოჰყოლია. მითხრეს კიდეც, ჩამოდი გერმანიაში, პრესკონფერენციას მოგიწყობთო. ჯერ ერთი, ფრანკფურტში წასვლა კი არა, მეგობართან სანამ გავალ, ორი კვირა ვფიქრობ, სახლში ვარ, მარტო ვარ... თანაც, წადი, დაჯექი, საქართველოს წინააღმდეგ განცხადებები აკეთე... შვილი მყავს ბერლინში და იქ ვერ მივდივარ, არ მინდა, მეზარება, არ შემიძლია... თანაც, როცა წიგნის თარგმნა მიდის ფესტივალისთვის, სახელმწიფო პირადად უკვეთავს, ფულს იხდის. რომ ატყდება ხოლმე ამბავი, აი, გერმანულად ითარგმნა და გამოიცა, დაინტერესდა ევროპა... სახელმწიფომ გადაწყვიტა გამოცემა, სახელმწიფომ გადაიხადა ფული და არავინ არ დაინტერესებულა... რეალურად, გვაბოლებენ რა?! ის ნათარგმნი წიგნი აგერ მაქვს... ვინახავ ამ დოკუმენტებს იმიტომ, რომ გიჟი არავის ვეგონო, ასეთი რამ სხვაგან არ ხდება, წარმოუდგენელია... 

_ და ამ ამბის გახმაურების შემდეგაც არ დაინტერესდნენ ქართული გამოცემები? 

_ როგორ არ დაინტერესდნენ. არის გამომცემლობა „პეგასი“. მისმა დირექტორმა მომწერა, აგერ, ნახე რას მწერს... „ბატონო ზურაბ, საოცარი ტექსტია, ნამდვილი ბომბია, აუცილებლად შევხვდეთ, ორშაბათს ვიქნები თბილისში...'' ჰოდა, შევხვდი და ლამის წითელი ხალიჩა დამიფინეს, საოცარი გარემო დამხვდა. ცოტა რომ გრცხვენია რა, მეტანიებს რომ გიკეთებენ... საუბარი იყო რითმულ პროზაზე, ვცადე, არ გამომივიდა ცუდად. ეს ქალი მეუბნება, მოდი, სხვა რამეც გამოვუშვათ, ეს გავაკეთო, ის გავაკეთოთ. ათი წიგნი დავგეგმეთ, სხვა საქმე არ გაქვს, იჯექი, წერე და მე დაგიბეჭდავო. ისეთი განწყობით წამოვედი, ვერ გეტყვი... მთელი ღამე ჩიბუხს ვეწეოდი და საოცარ მომავალზე ვფიქრობდი. ამის შემდეგ ჯერ ნელ-ნელა, მერე კი საერთოდ გაქრა ეს ქალი. ერთი თვის მერე დამირეკა, საქმე მაქვსო _ არადა, წიგნი უნდა გამოვიდეს უკვე... მივედი. დაიწყო იმით, რომ შვილს სამსახური აქვს, რომ მოგზაურობა უყვარს, რომ იტალიის გარეშე არ შეუძლია... იწვალა რა, წესიერი ქალი იყო და სინდისი აწუხებდა და პირდაპირ მითხრა, სუს-ის მეშინიაო... 

_ „პეგასის“ დირექტორმა გითხრა, სუს-ის მეშინიაო და რატომ მეშინიაო, ეს შეშინებული ინტელიგენტის თვითცენზურაა თუ ჰქონდა რაიმე მიზეზი? 

_ პირდაპირ ასე მითხრა და დააყოლა, პირობა მოგეცი, ამ წიგნს გამოვცემ, მაგრამ იმ მასშტაბებით ვერა და გამომცემლობასაც ვერ დავაწერო. გამოვიდა ეს 28 გვერდიანი ბროშურა, რომელსაც არ აწერია არც გამომცემლობა, არც ტირაჟი, არც არაფერი რა. მაგის მერე არც მოუწერია, დამთავრდა ჩვენი სამომავლო გეგმები. მაგრამ ერთი ძალიან საინტერესო რამ მოხდა კიდევ _ როცა ფრანკფურტის ფესტივალიდან მომტეხეს და ავტეხე ერთი ამბავი, სოციალურ ქსელში დამიკომენტარა „პეგასის“ დირექტორმა, სად არის ცენზურა, ალბათ ცხელ გულზე ამბობ, თორემ დემოკრატიააო. ადამიანმა, რომელმაც მანამდე მითხრა, სუს-ის მეშინიააო, მერე ეს მომწერა და რაღაზე უნდა ვილაპარაკო. 

_ ბატონო ზურა, დაჯილდოვება „საბა“ საკმაოდ პოპულარულია და ვერცერთხელ ვერ მოხვდით ამ კონკურსზე, არადა ვიცი რომ წარდგენილი გქონდათ წიგნები? 

_ რამდენი წიგნიც გამოვიდა, იმდენი იყო წარდგენილი, მაგრამ იქ არის მწერალ-საქმოსანი რატი ამაღლობელი და ეს სახაზინო მწერლები. 

გეტყვი სისტემას როგორ ხდება _ მისცემენ პრემიას კონკრეტულ მწერალს და, მაგალითად, სულაკაურის გამომცემლობას, მერე ეს გამომცემლობა დაუბეჭდავს წიგნს და გააპიარებს, მერე ამ მწერალზე სახაზინოები ატეხენ ამბავს ისე, რომ წიგნი წაკითხულიც არ ექნებათ და სხედან და ასე აქებენ ერთმანეთს _ შენ რა მაგარი ხარ, მე რა მაგარი ვარ და ხალხიც უსმენს. კარგად მუშაობს ცენზურა, ძალიან კარგად, უკვე მუქარაც აღარ არის საჭირო. 

ცხვრები საბალახოდ არიან მიშვებული, იცის ცხვარმა რომ არ უნდა იბღავლოს და მშვიდად ჭამოს ის ბალახი, რომელიც მოუზომეს. ბოლოს ვთანამრომლობდი სულაკაურის გამომცემლობასთან, მაინც ვწერდი, შევურიგდი იმას, რომ მომტეხეს ფრანკფურტიდან, გამოვაქვეყნე სტატია პოლიტიკური ცენზურა საქართველოში და გავწყვიტე კავშირი კულტურის სამინისტროსთან. დავწერე წიგნი „ქართველების ექვსი ვნება“. დიდი რომანი გამოვიდა რა და მართლა ყველას მოეწონა. დაიწყო ორწლიანი ეპოპეა იმისა, რომ დავბეჭდავ აუცილებლად, არ მცალია, აღდგომაა, ახალი წელია, ისა, ესა... არადა, ყველა აღიარებს, რომ მაგარი ნაწარმოებია. ორი წლის მერე მითხრა სულაკაურის გამომცემლობამ, ნახევარს გამოვცემო. 

_ ანუ, ორ ნაწილად დაწერეთ რომანი? 

_ არა, ერთი წიგნია, მთლიანი. სულაკაურის გამომცემლობის შეფმა, ქალბატონმა თინა მამულაშვილმა მითხრა, გაყავი, ჯერ პირველი ნაწილი გამოვცეთ, მერე _ მეორეო. გავყავი რომანი, დავარქვი პირველი და მეორე ნაწილი. გამოვიდა პირველი ნაწილი და კონტრაქტიც გამიწყვიტეს, ანუ მეორე ნაწილი აღარ გამოვა. თან როგორ არის იცით?! აი, ბეჭდავენ 200 ცალ წიგნს, რომელიც პრეზენტაციაზევე იყიდება, მაღაზიაშიც კი არ შეაქვს და იმ 200-მა კაცმა იცის მარტო ეს წიგნი, მორჩა, გაქრი, გაყიდვაში არ დევს, ვერ იშოვი რომ გინდოდეს. და კიდევ იცით, რა არის _ აი, ის, სახაზინო მწერლები, მთავარ თემებს ერიდებიან, არ წერენ, ცოცხალზე არ მუშაობენ. 

ორი მთავარი რამ არის ჩვენი ცხოვრების თანმდევი ბოლო ათი წლის განმავლობაში, ეს არის აგვისტოს ომი და ბელადი. ამაზე დიდი ტრაგედია რა იყო ბოლო ათი წლის განმავლობაში?! ერთი ნოველა დამისახელე აგვისტოს ომზე. ვერ დამისახელებ, იმიტომ, რომ არც გაკარებიან ეს უსინდისოები. იმიტომ, რომ არ იციან, როგორ დაწერონ, არ იციან, რა დაწერონ, რა თქვან, ომი საქართველომ დაიწყო თუ რუსეთმა, მოვიგეთ თუ წავაგეთ... არ იციან, რა ესიამოვნებათ „ზემოთ“ და ხელს არ კიდებენ. ხომ გამორიცხულია, ომის თემა გამოგრჩეს?! 

მაშინ სხვა კონიუნქტურა იყო, ახლა _ სხვა და არ იციან, მხოლოდ იმას ამბობენ _ ძალა ევროპაშიაო. მე კიდევ მთელი ციკლი მაქვს მიძღვნილი, გმირებთან დავდიოდი, ინტერვიუებს ვიღებდი და... არ დამიბეჭდეს. ბელადს რაც შეეხება _ 6 წელია, სათავეშია ივანიშვილი. დავანებოთ თავი, კარგია თუ ცუდია. დღევანდელობაზე ხომ წერენ და როგორ შეიძლება გამოგრჩეს ეკლესია, გამოგრჩეს ომი და გამოგრჩეს მთავარი ფიგურა?! მაშინ ნუ დაწერ, რა... არის რეალობა, რომელიც ჩვენს გარშემოა და ეს რეალობა თავის თავს მალავს. მწერალი სწორედ ის არის, რომ ამ რეალობას ისეთი კუთხიდან განახებს, არსებული რეალობა აღიქვა. ამიტომ აყალიბებს ლიტერატურა კრიტიკულ მოსაზრებებს, ისე აშიშვლებს, რომ ვეღარ იმალება. ჩვენთან კი ისე იწერება, რომ ამას არ ეწყინოს, იმას არ ეწყინოს... წეღან ტურაშვილი და კეკელიძე ვახსენე. ტურაშვილის ,,„ჯინსების თაობამ“ და კეკელიძის „გურულმა დღიურებმა“ რატომ მოახდინა აფეთქება? იმიტომ, რომ ცოცხალია, მოქმედია... მკითხველი ითხოვს ამას. 

_ და გამომცემლებმა რომ თქვენ და თქვენნაირებს წინგი რომ დაუბეჭდოს, რა მოხდება? 

_ ტენდერს ვეღარ მოიგებს, სასკოლო წიგნის გარეშე დარჩება და გაჩერდება. ეს იცის ყველამ და არ უღირთ, ოდილავაძისა და სხვების გამო, მშიერი დარჩენა. „სულაკაურზე“ და „პეგასზე“ გადაკიდებული კი არ ვარ. არის ასეთი გამოცემა, „წიგნები ბათუმში“. მაგის შეფმა დამირეკა, მომწერა, გადავირიე, თქვენ ვინ ყოფილხართო, ისო, ესო და... გაქრა. 

_ მოდით, პირდაპირ გკითხავთ _ რატომ წერთ, თუ იცი, რომ არ დაგიბეჭდავენ? 

_ აი, მევასება და ვწერ, ეს საქმე ვიცი, სხვა საქმე არ მაქვს და რა ვქნა?! აი, სულაკაურის გამომცემლობაც რომ დამემშვიდობა, დავწექი და ვიფიქრე, ეს ამბოხი კი იყო კარგი, გაასწორა, მაგრამ რა გინდა ქნა?! რითი უნდა იარსებო?! მაგრამ მერე მივხვდი, რომ 9 წიგნი მაქვს გამოცემული, არ არის ცოტა და, ადრე თუ გვიან, კიდევ გამოსცემს ვინმე. 

_ თანამედროვე მწერლების კრიტიკას ერიდებით... 

_ ურთიერთობა არ მაქვს არავისთან და ისინი იმდენად არიან წასული ამ კომფორტის გზით, რომ... ხომ შეიძლება, მოიწონო მაინც სოციალურ ქსელში, მაგისიც ეშინიათ. შეიძლება კულტურის სამინისტროზე მეტად ისინი ვერ მიტანენ. ტურაშვილმა ჩემი ორი წიგნი წარადგინა თავის დროზე ტელევიზიაში, მაქო, მადიდა და... მერე მოხდა ფარდის დაშვება და აღარ არსებობ რა, გამქრალი ხარ, სრული იგნორი. ჩვენთან ხომ „პრავდას“ მკითხველი და „ვრემიას“ მაყურებელია? რასაც დაუწერენ, უჩვენებენ, იმას იჯერებენ. ერთმანეთის წიგნებს უკეთებენ პიარს და დამთავრდა, შენ არ არსებობ. ამ სახაზინო „კუტოკის“ მთელი აზრი ხომ ჩაკეტვაა და ისე გამოდის, რომ ესენი ცალკე არიან, დანარჩენი სამყარო _ ცალკე. მორჩებიან ერთმანეთის ქებას და მერე იწყებენ მსოფლიო კლასიკაზე საუბარს, ანუ ესენი ცალკე არსებობენ და ის სამყარო ცალკეა. 

იცი, როგორ არის? აი, ქართველები ყველაზე მაგრად ვართ თანამედროვე ლიტერატურაში, ხრიდოლსა და ფეხბურთში, მაგრამ ეს საქართველოს გარდა არავინ იცის. ძლიერი კლანია, სულ ერთია ნაცი, ქოცი... ზოგი გადადის, ზოგი გადმოდის... მთავარი კლანური ინტერესის დაცვაა და იცავენ კიდეც. მემარცხენე ლიბერალის როლს თამაშობენ და არც თუ ურიგოდ გამოსდით. 

არის ასეთი მწერალი, გიორგი მესხი, გერმანიაში მოღვაწეობს, დოქტორანტია იქ და მაგან დაწერა „კლანგარეშე ლიტერატურა“. ფრანკფურტის ფესტივალზე დაწერა, ანუ კლანგარეშეაო და მერე დამიკავშირდა და მითხრა, რა დროს ოდილავაძეა, საქართველოს კულტურის სამინისტროს ფესტივალზე ილია ჭავჭავაძე, დავით კლდიაშვილი და კონსტანტინე გამსახურდია გამორჩათო. გესმის რა ხდება?! 

ისე გაერთნენ ერთმანეთით, ესენი გამორჩათ და რომ მოიკითხა, აქედან უპასუხეს, კომერციული გამოფენაა და მაგიტომო, ანუ სახაზინო მწერლები კომერციულად უფრო მომგებიანია თურმე, ვიდრე ჭავჭავაძე, კლდიაშვილი და გამსახურდია. არადა, ჯერ ესენი უნდა წააკითხო, თანამედროვეობით რომ დააინტერესო. 

_ ყოფილი ექიმი, ყოფილი ნარკომანი, ყოფილი მედავითნე და მოქმედი მწერალი... დღეს ვინ არის ზურა ოდილავაძე?! 

_ ის, რადაც მაქციეს _ დისიდენტი ვარ, დისიდენტი. მაიძულეს დისიდენტი გავმხდარიყავი და კი ბატონო, ვიქნები. ძალიანაც მსიამოვნებს ეს როლი, რა.

ბათო ჯაფარიძე

]]>
versiaprinti@yahoo.com (super admin) კულტურა Wed, 05 Sep 2018 12:02:10 +0400
ხათუნა წულაძე: „ადამიანი ყოფამ არ უნდა შეჭამოს“ http://versia.ge/2013-07-31-11-23-28/item/5681-ხათუნა-წულაძე-„ადამიანი-ყოფამ-არ-უნდა-შეჭამოს“.html http://versia.ge/2013-07-31-11-23-28/item/5681-ხათუნა-წულაძე-„ადამიანი-ყოფამ-არ-უნდა-შეჭამოს“.html

„მე მაშინვე გამიჩნდა მისი ლექსების სცენიდან წაკითხვის იდეა, რადგან არის ძალიან ცოცხალი, აქტუალური და ემოციის აღმძვრელი. ამ ლექსებს თეატრალურ ფორმასაც მივუსადაგებდი და სიამოვნებით გავაცნობდი ფართო მაყურებელს სცენიდან“, _ ეს ცნობილი ბრიტანელი რეჟისორისა და მსახიობის გაი მასტერსონის სიტყვებია, ხათუნა წულაძის ლექსების კრებულთან დაკავშირებით. 

24 იანვარს, თბილისში, მოგვიანებით კი ლონდონში, ქართველი პოეტის ინგლისურად დაწერილი ლექსების პრეზენტაცია გაიმართა, კრებულის სახელწოდებაა „მე ვამცნობ მსოფლიოს“ (I’ll tell the world). გთავაზობთ ინტერვიუს ლექსების ავტორ ხათუნა წულაძესთან.

_ ლექსების კრებულის სახელწოდებაა „მე ვეტყვი მსოფლიოს“ (I’ll tell the world), ზოგადად, რა არის თქვენი სათქმელი და თქვენი აზრით, რას ეუბნება თქვენი კრებული მკითხველს? 

_ მე ლექსების წერა იმიტომ დავიწყე, რომ ამ ფორმით გამომეხატა სათქმელი, რომელსაც სხვა ფორმით ვერავის ვეუბნებოდი. ადამიანისთვის ძალიან რთულია, როცა დაგროვილ, დალექილ ფიქრებს ვერავის უზიარებს, ეს ყველაფერი კი ჩემს ლექსებშია. 

გააზრებას რაც შეეხება, პოეზია მრავალწახნაგოვანია და ფაქტია, ყველა თავისებურად აღიქვამს ლექსს, თუმცა მაქვს ლექსები, რომელიც სიღრმისეულ გააზრებას საჭიროებს იმისათვის, რომ მკითხველი მიხვდეს, რა ვიგულისხმე. არიან ადამიანები, რომლებიც არ იაზრებენ და უბრალოდ დახვეწილი ფორმისგან იღებენ სიამოვნებას, მაგრამ არიან ისეთებიც, რომლებიც ბოლომდე „მომყვებიან“ და პოულობენ იმ დაფარულ მნიშვნელობას, რომელიც ამა თუ იმ ლექსში ჩავდე. 

ლექსი ფორმასაც უნდა აერთიანებდეს და შინაარსსაც _ რაც არ უნდა ბრძნული აზრები გააჟღერო, თუ შესაბამის ფორმას არ მისცემ, ეს არ იქნება პოეზია. და ანალოგიურად, თუ მხოლოდ ფორმაზე გააკეთებ აქცენტს, შეუძლებელია, მკითხველმა შინაარსის გარეშე სიღრმისეული ემოციები მიიღოს. 

_ დღეს ქვეყანაში არსებული ეკონომიკური მდგომარეობის გამო ადამიანებს ხშირად მრავალი პროფესიის მორგება უწევთ. გამონაკლისს არც თქვენ წარმოადგენთ და როგორც ვიცი, ასწავლით ინგლისურს, ხართ თარჯიმანიც, წარსულში გიმუშავიათ თეატრშიც. მიუძღვნიდით მთელ თქვენს დროს მხოლოდ პოეზიას, ამის საშუალება რომ გქონდეთ? 

_ მე რომ მატერიალურად უზრუნველყოფილი ვიყო, დიდი სიამოვნებით დავანებებდი ყველა სხვა საქმიანობას თავს და ვიქნებოდი მხოლოდ პოეტი. ბევრს უთქვამს, რომ პედაგოგობა კარგად გამომდის და ეს ჩემი მოწოდებაა, მაგრამ მე ასე არ მიმაჩნია, პირიქით, პედაგოგობა არ მსიამოვნებს. 

ადამიანი ყოფამ არ უნდა შეჭამოს, მას ფიქრისთვის საკმარისი დრო მუდამ უნდა ჰქონდეს, სხვა შემთხვევაში პირადად მე თავს ბედნიერად, მშვიდად ვერასოდეს ვიგრძნობ. საბოლოო ჯამში ჩემი ყველა სხვა აქტივობა იმას ემსახურება, რომ მე მქონდეს იმის შესაძლებლობა, დავჯდე და ვიფიქრო. მაგალითად, ლექსებს სამუშაო მაგიდასთან არასოდეს ვწერ, ყველაზე ხშირად ეს პროცესი მაშინ მიმდინარეობს, როცა კაფეში ვზივარ, ვაკვირდები ადამიანებს, რომლებიც მუდმივად მოძრაობენ, მესმის ცხოვრების ხმა. ეს ყველაფერი ჩემთვის აუცილებელი წინაპირობაა შემოქმედებითი პროცესისთვის. 

_ თქვენ ძალიან კარგად ფლობთ ქართულ ენას, მაგრამ მაინც გადაწყვიტეთ, რომ ლექსები ინგლისურად დაგეწერათ. რა იყო ამის მიზეზი? 

_ თავიდან ლექსებს ქართულ ენაზე ვწერდი, მაგრამ შემდეგ, როცა ინგლისური ენის შესწავლა დავიწყე, ერთხელაც თავში ინგლისურად მომივიდა რაღაც აზრი, რომელიც ფურცელზე გადმოვიტანე. აღმოჩნდა, რომ ეს პროცესი ძალიან მსიამოვნებდა _ ვეძებდი ჩემთვის უცხო სიტყვებს, წინადადების წყობას და ასე შემდეგ. ინტუიციით მიწევდა გზის გაკვლევა და ზოგჯერ ჩემდა გასაკვირადაც კი ვახერხებდი შესაფერისი სიტყვების ზუსტად შერჩევას. 

_ საზოგადოებაში დამკვიდრებული აზრია, რომ დღეს პოეზიით ფულის შოვნა შეუძლებელი თუ არა ძალიან რთული. პირად გამოცდილებაზე დაყრდნობით, რა სიტუაციაა ამ მხრივ საქართველოსა და ევროპულ ქვეყნებში? 

_ პოეზიით ფულის შოვნა არც ევროპულ ქვეყნებშია მარტივი, თუმცა განსხვავება ისაა, რომ უკვე დაფასებულ, აღიარებულ პოეტებს ევროპაში აქვთ იმის საშუალება, რომ შეძლებულად იცხოვრონ, საქართველოში კი ხშირად ასეთ პოეტებსაც უჭირთ საჭმლის ფულის შოვნა. აქ ძალიან რთულია გზის გაკვალვა, საჭირო ხალხის ყურადღების მიქცევა, ამას ჩემს მაგალითზე ვამბობ _ მაშინ როცა თბილისში ასეთი დასაფასებელი არტისტი (გაი მასტერსონი) ჩამოვიდა, აღმოჩნდა, რომ პოეზიის საღამოს დაფინანსება, სტუმრების საკმარისი რაოდენობის უზრუნველყოფა პრობლემატური იყო. 

მე ხშირად მიფიქრია, როცა და თუ ცნობილი პოეტი ვიქნები, მიმიწვევენ გადაცემებში და დამითმობენ ეთერს, არასოდეს გამოვიყენებ ამ დროს იმისთვის, რომ ისევ ჩემ შესახებ ვილაპარაკო. ყოველთვის შევეცდები ახალი, დამწყები ნიჭიერი პოეტები, ხელოვანები გავაცნო საზოგადოებას, რომლებსაც საკმარისი ყურადღება არასოდეს ეთმობათ. 

_ როგორი გამოხმაურება გამოიწვია თბილისსა და ლონდონში გამართულმა პოეზიის საღამოებმა _ ასევე, ედინბურგის საერთაშორისო ფესტივალზე წარდგენილმა 60 წუთიანმა სპექტაკლმა? 

_ თბილისში პრეზენტაციას ძირითადად ჩემი ახლობლები და ნაცნობები ესწრებოდნენ, მათი აზრები თუ შეფასებები ჩემთვის მანამდეც ცნობილი იყო, ამიტომ უფრო საინტერესო გამოცდილება იყო ლონდონში უცნობი აუდიტორიის წინაშე წარდგომა. საღამოს ესწრებოდა ქეთი მელუაც, რომელმაც საზოგადოებას ჩემი ლექსები ძალიან კარგი შეფასებებით გააცნო. 

ლონდონელი მკითხველების რეაქციები და ემოციები იმდენად დადებითი იყო, რომ გაკვირვებულიც კი დავრჩი, მოდიოდნენ, ავტოგრაფს სთხოვდნენ გაის, რომელიც ჩემს ლექსებს მხატვრულად კითხულობდა, გვისვამდნენ შეკითხვებს... ერთი სიტყვით, ძალიან ემოციური საღამო შედგა. 

_ ამჟამად ახალ კრებულზე მუშაობთ? 

_ ახალ კრებულზე მუშაობის აზრს ვერ ვხედავ მაშინ, როცა ამ კრებულმაც ვერ მიიღო ქართული გამომცემლობებისგან ის ყურადღება, რასაც იმსახურებს. თბილისში გამართულ პრეზენტაციაზე, ფაქტობრივად, არცერთი მათგანის წარმომადგენელი არ მოსულა, რასაც ვერაფრით ვხსნი.

ბექა ბერულავა

]]>
versiaprinti@yahoo.com (super admin) კულტურა Wed, 11 Jul 2018 11:06:10 +0400
დათო სიმონია: „როცა კულტურა ვერ ცდება წარსულს, ნიშნავს რომ ის მკვდარია“ http://versia.ge/2013-07-31-11-23-28/item/5680-დათო-სიმონია-„როცა-კულტურა-ვერ-ცდება-წარსულს-ნიშნავს-რომ-ის-მკვდარია“.html http://versia.ge/2013-07-31-11-23-28/item/5680-დათო-სიმონია-„როცა-კულტურა-ვერ-ცდება-წარსულს-ნიშნავს-რომ-ის-მკვდარია“.html

„თუშეთში, სანამ მოალერსე მზე მთებში ჩაგოგმანდება, ბუქუთები გორაობასა და თვლემის მეტს არაფერს აკეთებენ, მაგრამ არ გეგონოთ, უქნარები იყვნენ. როცა ღამდება, თავ-თავიანთ სამორიგეო ტყის ბილიკებზე მიბაჯბაჯებენ და დაგვიანებულ მგზავრებს მფარველობენ, რამე ხიფათს არ გადაეყარონ”, _ ეს დათო სიმონიას ერთ-ერთ „ფოტომონტაჟში“ ასახული თუშური გმირის აღწერაა. თუშეთის პეიზაჟების ფონზე დათო ქართულ მითოლოგიას ქმნის და განსხვავებული ხასიათის, წარსულისა და გარეგნობის მქონე ზღაპრულ გმირებს წარმოგვიდგენს.

_ შენი დახატული ყველა გმირი, რომლებიც თუშეთის სხვადასხვა ადგილებში ჩნდებიან ხოლმე, თუშურ თქმულე¬ბებსა და ლეგენდებს შეესაბამება თუ მათ ისტორიებს თავად იგონებ?

_ ყველა ჩემი ისტორია და პერსონაჟი მხატვრულია ანუ ჩემივე შექმნილი. ერთადერთი პერსონაჟი, რომელიც ავთენტური თუშური მითოლოგიიდანაა აღებული, არის ყველაზე პოპულარული თუში ქალ-დემონი თებჟორიკა და ისიც, ისტორიის გარეშეა. ბევრი დაიბნა, ეგონათ, თუშური ფოლკლორი შევაგროვე, მაგრამ ეს საქმე უკვე რამდენიმე მკვლევარის მიერაა გაკეთებული და არსებობს კარგი წიგნებიც ამ თემაზე. ტრადიციულ თუშურ თემებთან ჩემს ისტორიებს მხოლოდ გადმოცემის სტილი და წესები აკავშირებს, მაგალითად, ლაკონურია და ზოგიერთ მათგანში ავტორივე დაგემოწმებათ, რომ მითოლოგიურ პერსონაჟს თავად შეხვედრია და იცნობს.

_ ალბათ, თუშებისგან არაერთი საინტერესო თქმულება მოგისმენია, რა განსაკუთრებული მახასიათებელი აქვს ამ ქართული მხარის მითოლოგიას ან თუნდაც ცხოვრების წესს?

_ საქართველოს კუთხეები ძალიან განსხვავდება ერთმანეთისგან ლანდშაფტისა და კლიმატის თვალსაზრისით. ეს ფაქტორი სიმბოლიზდება ამ კუთხეების მითოლოგიაშიც და შესაბამისად, ყველა კუთხის ფოლკლორს ზუსტად ის განსაკუთრებული მახასიათებელი აქვს, რაც იქაურ ბუნებას. თუშეთში, მაგალითად, იქაური მკაცრი რელიეფისა და კლიმატის გამო, დემონებიც ძალიან მკაცრები და ადამიანების დაღუპვაზე ორიენტირებულები არიან, მაგრამ, მეორეს მხრივ, თუ ადამიანს საკმარისი მოხერხება აღმოაჩნდება, შეუძლია, ეს ბოროტი ძალები საკუთარ სამსახურში ჩააყენოს და ააშენებინოს შენობები, დაიხმაროს ოჯახურ საქმეებში და ა.შ. 

სხვათა შორის, თუშური დემონები განსაკუთრებით ნიჭიერები არიან ხელსაქმეში, ფლობენ ბევრ, სასარგებლო ცოდნას მედიცინასა თუ არქიტექტურაში. სხვა კუთხეების მითოლოგიაში არ შემხვედრია ასეთი ნიჭიერი და შემოქმედებითი „ბოროტი მხარე“, რომელიც, როგორც წესი, მხოლოდ დესტრუქციულია. თუშური უნიკალურობაც სწორედ ისაა, რომ ისინი ყველაფერს ხედავენ ორივე მხრიდან და ყველაფერს ტვირთავენ ორგვარი ბუნებით. ეს მეტყველებს იქაური მცხოვრებლების სიბრძნესა და ბალანსისკენ მიდრეკილებაზე. რაც შეეხება „კეთილ მხარეს“, ისინი გამოირჩევიან საკუთარი სიდიადითა და უშუალობით. შეუძლიათ, ყველაზე უცერემონიო ფორმით გამოეცხადონ ნებისმიერს და იხსნან განსაცდელისგან. 

_ რომელია შენთვის ყველაზე საინტერესო გმირი, საკუთარი ისტორიიდან გამომდინარე?

_ ბავშვობიდან მიყვარდა, მთელი დღის განმავლობაში, მზით გამთბარი უზარმაზარი ლოდები, რომლებზეც ვწვებოდი ხოლმე და საამურად ვდუნდებოდი. ეს სიყვარული დღემდე გამომყვა და სიმბოლიზირდა პერსონაჟში „კოკლა“, რომელიც დღისით მზის სხივებს აგროვებს, საღამოს _ საკუთარი ლოდი რომ გაათბოს. აი, კოკლას ისტორიას გამოვყოფდი.

_ გასაგებია შენი სურვილი, რომ ძველი თუშეთი გააცოცხლო, მაგრამ რა ვითარებაა, შენი დაკვირვებით, თანამედროვე თუშეთში _ რა უჭირს, სჭირდება და სურს იქ მცხოვრებ ხალხს?

_ ჩემი მიზანი ძველის გაცოცხლება კი არა, ახალი თუშეთისადმი ცოტათი უფრო სხვა ასპექტით ინტერესის გაღვივება იყო, ვიდრე მხოლოდ ტურიზმი და ზედაპირული თვალიერებაა. როცა კულტურა ვერ სცდება წარსულს, ეს ნიშნავს, რომ კულტურა მკვდარია, ხოლო როცა შესაძლებელია, ძველზე დაყრდნობით რაღაც ახალის შექმნა, ესაა უტყუარი ნიშანი კულტურის კვლავწარმოების უნარისა და შესაბამისად, სიცოცხლის. 

ეს ყველაფერი იყო ჩემი ერთგვარი განაცხადი, რომ თუშეთი არაა მხოლოდ სამუზეუმო ექსპონატი ტურისტებისთვის, არამედ ჯერ კიდევ ცოცხალი და თანამედროვე იდეებისთვის იდეალური ინსპირაციაა. განაცხადი ერთია, მაგრამ ეს ყველაფერი კიდევ უფრო რომ გამყარდეს, საჭიროა ინფრასტრუქტურის მოწესრიგება _ ზოგ სოფელში ჯერ კიდევ წყლის პრობლემაა; მუდმივი ხათაბალაა გზა, რომლის მოვლის ნაცვლად, ხელისუფლება აპირებს ახალი გზის გაყვანას, რაც იქნება აბსოლუტური კატასტროფა როგორც თუშეთის, ისე საერთოდ აღმოსავლეთის მთისთვის; ერთი-ორ თუშს უთქვამს, უგზოობას კიდევ ავიტანთ, ეგ კი არა, პირიქით, რთულად მისასვლელობა აქაურობას უფრო მეტ ხიბლს აძლევსო, მაგრამ ყველაზე დიდი პრობლემაა რესურსების მიმართვა მხოლოდ ტურისტული სფეროს განვითარებისკენ და უუნარობა იქაურების განათლების, კულტურული აქტივობებისა თუ სხვა, საფუძვლიანი ხელშეწყობების მხრივ. 

_ როგორი რეაქცია ჰქონდათ თუშებს შენი ფოტოების ხილვისას?

_ როგორც საბოლოოდ გაირკვა, ძირითადად, დადებითი. თავიდან ბევრი დაიბნა, ვერ მიხვდნენ, ტრადიციული მითოლოგია იყო თუ მხატვრული ან ეს უჩვეულო სტილი რას ნიშნავდა. ამ გაურკვევლობაში გამოჩდნენ ვიღაცები, ვინც, როგორც ხდება ხოლმე, ითავა სიწმინდეებისა და ტრადიციების დაცვა, მათი მეთაურობით კი მთელი პროექტი მოინათლა როგორც თუშების შეურაცხყოფა. შემდეგ, რამდენიმე დღის განმავლობაში, მქონდა პირდაპირი კომუნიკაცია თუშებთან, ყველას სათითაოდ ავუხსენი დეტალები და ამის შემდეგ, მღელვარება ჩაცხრა. როგორც ამბობდნენ, სხვა თვალით შეხედეს ფოტომონტაჟებს და საბოლოოდ, მომიწია ათეულობით ადამიანისთვის პირადად მეთქვა მადლობა გულთბილი სიტყვებისთვის. როგორც უკვე აღვნიშნე, თუშები ძალიან გონიერი ხალხია.

_ დარწმუნებული ვარ, შენი ნამუშევრები თუშეთს მეტ ინტერესს შესძენს არაერთი ტურისტის თვალში. რამდენად ადევნებენ თვალს შენს „ფოტომონტაჟებს“ უცხოელები?

_ ჯერ ფოკუსში მხოლოდ ქართველი აუდიტორია მყავდა, რომლებსაც, ჩავთვალე, არ აწყენდა თუშეთის პოტენციალის გადაფასება. მალე დასრულდება პროექტი და შემდეგ ვაპირებ, აქტიური კომუნიკაცია დავამყარო უცხოურ აუდიტორიასთანაც. ამის მერე უფრო მექნება საშუალება, დავაკვირდე და შევაფასო მათი რეაქცია. 

_ ქართული მითოლოგია რამდენად ნაყოფიერი წყაროა შენი შთაგონებისათვის და ანალოგიურ სტილში სხვა პროექტების განხორციელებასაც თუ გეგმავ?

_ ქართული მითოლოგია არის ერთ-ერთი ყველაზე შთამაგონებელი რამ ჩემთვის და დარწმუნებული ვარ, თუ სხვებიც დაინტერესდებიან _ სხვებისთვისაც. ესაა პირველყოფილი სიბრძნისა და უნიკალური სურათ-ხატების მდიდარი საბადო. მალე მივდივარ თუშეთში, ექსპედიციაში და ვაპირებთ, სათითაოდ მოვინახულოთ ლოკაციები, სადაც იქაური ზრაპრული პერსონაჟები ცხოვრობენ. საბოლოოდ, უნდა შევქმნათ ილუსტრაციები. თუშურის მერე, ვაპირებ გავაგრძელო იგივე პროექტი და ნელ-ნელა მოვიცვა მთელი საქართველო, ოღონდ მხატვრული თქმის პარალელურად, შევეხო ტრადიციულ მითოსსაც.

_ როგორც ვიცი, შექმენი ქართული ციფრული ფონტი, დაინტერესებული ხარ ტოპოგრაფიითა და კალიგრაფიითაც. როგორ ფიქრობ, ქართული დამწერლობა მსოფლიო დამწერლობათა შორის მართლა გამოირჩევა თუნდაც თავისი ესთეტიურობით?

_ ქართული დამწერლობა გამორჩეულად უნიკალური მოვლენა რომაა, ამაზე შეთანხმებულები ვართ მთელი მსოფლიო, დიდი ხანია. თითოეული ასო შეიძლება განვიხილოთ, როგორც დამოუკიდებელი ორნამენტი, ხოლო მხატვრული პოტენციის თვალსაზრისით, ისინი იძლევიან უამრავი ვარიაციის საშუალებას. უბრალოდ, ეს სფერო მოითხოვს უამრავ დროს, მე კი მიჭირს მითოლოგიის უკან გადაწევა. ხანდახან, თავისუფალ დროს, ვცდილობ, უფრო გავამრავალფეროვნო დეკორატიული ფონტების სფერო.

_ თუშეთის მსგავსად, კიდევ რომელი ადგილი (საქართველოში ან თუნდაც მსოფლიოში) იწვევს შენს ინტერესს?

_ ჯერ საქართველო ვერ მოვიბეზრე, მსოფლიოზე რომ დავფიქრებულიყავი, ამიტომ აქაურ ადგილებზე გიამბობ: პირველ რიგში, ძალიან მაინტერესებს მთიანი აფხაზეთი, როგორც კულტურული ძეგლების, ისე ლანდშაფტის თვალსაზრისით. იმედი მაქვს, ოდესმე მოვხვდები იქ. შემდეგ, სამცხე-ჯავახეთი მგონია ძალიან საინტერესო, მკვლევარებისთვის მსუყე ლუკმა და უბრალო ვიზიტორებისთვის, საუცხოო შთაბეჭდილებების მომტანი. იქაურობა ძალიან მივიწყებული და ისტორიული ფაქტორების გამო, ერთგვარად, გარიყულიცაა. ამის გამო, იკარგება ჩვენი კულტურისა და ცნობიერებისთვის უმნიშვნელოვანესი დეტალები. სამეგრელო, თავისი უმდიდრესი მითოლოგიითა და ულამაზესი ლანდშაფტით, ყოველთვის მაინტერესებდა და დღემდე ასეა. რაჭა _ ჩემი ყველაზე დიდი და გულისგამათბობელი სიყვარული, რომლის თითოეული სანტიმეტრი ძალიან მაინტერესებს და მოკლედ, სიმართლე გითხრათ, მთელ საქართველოში, ყოველი ფეხის ნაბიჯზე მოპნეულია რაღაც ძალიან ძველი და არაფრისმსგავსი ცოდნა, რომელიც, თუ იცი კულტურის ფასი, შეუძლებელია, არ გაინტერესებდეს.

ბექა ბერულავა

]]>
versiaprinti@yahoo.com (super admin) კულტურა Wed, 11 Jul 2018 11:05:44 +0400
„თავის დამკვიდრებას გეოგრაფიული მდებარეობა ხელს ვერ შეუშლის“ http://versia.ge/2013-07-31-11-23-28/item/5672-„თავის-დამკვიდრებას-გეოგრაფიული-მდებარეობა-ხელს-ვერ-შეუშლის“.html http://versia.ge/2013-07-31-11-23-28/item/5672-„თავის-დამკვიდრებას-გეოგრაფიული-მდებარეობა-ხელს-ვერ-შეუშლის“.html

ალექსანდრე მამუკაშვილი 24 წლი მხატვარი და კალიგრამისტია, რომლის ნამუშევართა გამოფენებიც უკვე რამდენიმე ქვეყანაში გაიმართა. ალექსანდრეს შემოქმედებით დაინტერესდა არაერთი კერძო კოლექციონერი ნიუ იორკიდა, კეიპ ტაუნიდან, ვატიკანიდან და ასე შემდეგ. გთავაზობთ ინტერვიუს გორში დაბადებულ ახალგაზრდა შემოქმედთან, რომელიც განსაკუთრებული სტილითა და ხელწერით გამოირჩევა.

_ როგორც ვიცი, გორიდან ხარ, შენი შემოქმედების საწყისი ეტაპებიც იქ გაიარე. თბილისში რომ არ ჩამოსულიყავი, რამდენად გექნებოდა საკუთარი შესაძლებლობების გამოვლენის საშუალება გორში? 

_ უნდა აღვნიშნო, რომ ჩემს შემოქმედებასა და კარიერას წაადგა ყველა ის სამხატვრო-შემოქმედებითი კონკურსი, რომელიც დედაქალაქში ჩატარდა. ეს ყველაფერი მნიშვნელოვანი მოტივატორი იყო. ის რომ თბილისში მეტი შესაძლებლობაა, ცხადია, და ამას ვერ უარვყოფ. 

_ თუ გაქვს ინფორმაცია, როგორი სიტუაციაა დღეს რეგიონებში დამწყები არტისტებისათვის, რამდენად რთულია მათთვის თავის დამკვიდრება დედაქალაქში ჩამოსვლის გარეშე? 

_ აშკარაა, რომ რეგიონებში, ამ მხრივ, თითქმის არაფერი ხდება, მაგრამ თავის დამკვიდრებას ხელს ვერ შეუშლის გეოგრაფიული მდებარეობა, თუ ქმნი განსხვავებულს/ახალს და თუ სწორად იყენებ სოციალურ მედიას. 

_ ბევრის აზრით, ქართული დამწერლობა ძალიან ლამაზია. შენ როგორ ფიქრობ, გიმარტივებს საქმეს ქართული ანბანის ესთეტიურობა? 

_ რასაკვირველია. ქართული ანბანის მოქნილობამ პირდაპირ მიბიძგა კალიგრამების შექმნა დამეწყო. ამ მიმართულებით გამორჩეულია არაბულიც, თუმცა, ცოტა არ იყოს, ყველა იქაური არტისტის ნამუშევარი ერთმანეთს ჰგავს, რადგან არაბულ დამწერლობას, პლასტიკურობის მიუხედავად, არ აქვს მოქნილობის ისეთი დიაპაზონი, როგორიც ქართულს. რამდენჯერმე ვცადე ინგლისური ტექსტებით ხატვა, მაგრამ საკმაოდ არაკომფორტული აღმოჩნდა. 

_ ვიცი, რომ შენი ნამუშევრები სხვადასხვა ქვეყნის მოქალაქეთა პირად კოლექციებში ინახება. როგორ შეიტყვეს ამ კოლექციონერებმა შენი ნამუშევრების არსებობის შესახებ? 

_ როგორც ზემოთ აღვნიშნე, არტისტისთვის სოციალური ქსელების სწორად გამოყენება ძალიან მნიშვნელოვანია. გარდა სოციალური ქსელებისა, არსებობს უამრავი პლატფორმა, რომელიც საშუალებას იძლევა, შესაბამის წრეებში ხელმისაწვდომი გახდეს შენი შემოქმედება. 

სწორედ ინტერნეტის საშუალებით გავყიდე პირველი კალიგრაფიული ნამუშევარი, ეს იყო 6 წლის წინ, თბილისში. ორი ფრანგი ტურისტი ფეისბუქით დამიკავშირდა. მითხრეს, რომ Gეორგიან ცალლიგრაპჰყ დაგუგლეს და ტოპშედეგებში ჩემი ნამუშევრები ყველაზე მეტად მოეწონათ. რეალიზაციის ეპიცენტრად დღესაც ინტერნეტი რჩება. 

_ ქართულ ბაზარზე რამდენად არსებობს ინტერესი შენი შემოქმედების მიმართ, კომერციული თვალსაზრისით? 

_ იშვიათად არის ხოლმე გამონათებები, ძირითადად, სასაჩუქრე შეკვეთები სხვადასხვა კომპანიებისა და დაწესებულებებისგან. მაგრამ ყველაზე ხშირი და გამაღიზიანებელია, როცა ვიღაც მწერს: „არ გინდა დამხატო?”, „მეც მინდა ასეთი პორტრეტი”... ცხადია, ჩემგან ქველმოქმედებას ითხოვენ, ხატვა ხომ ასეთი სახალისო და ადვილია, რატომ უნდა მქონდეს ამ საქმით შემოსავალი. მეტიც, მადლიერი მე უნდა ვიყო, რომ ნამუშევარს ოთახის კედელზე საპატიო ადგილას დაკიდებენ. 

_ „რაც უფრო ღრმად იხედები საკუთარ თავში, მით უფრო უნივერსალურია შენი ხედვა “, _ ეს შენი სიტყვებია ერთ-ერთი ინტერვიუდან. რას გულისხმობ უნივერსალურ ხედვაში? 

_ ეს ციტატა მახსენდება ხოლმე მარინა აბრამოვიჩის „ხელოვნების მანიფესტიდან”, როდესაც მეკითხებიან, თუ რა შთამაგონებს. თითოეულ ადამიანს აღვიქვამ გალაქტიკად, რომელიც უზარმაზარია და ბრმაც რომ იყო, განუზომელ მასშტაბებს დაუპირისპირდები საკუთარ თავში. მე მაინც მგონია, რომ გარედან მიღებული შთაგონებით შექმნილი ნამუშევარი ვერ იქნება სრულიად უნიკალური, გარეთ ყველაფერი ძველია, ხოლო შენში არსებულს ანალოგი არ გააჩნია. 

_ ერთ-ერთ სტატიაში შენ შესახებ ეწერა, რომ ვექტორულ ხატვას ეუფლები. შეგიძლია ამ მიმართულების შინაარსი და სპეციფიკა განუმარტო მკითხველს? 

_ ვექტორული გრაფიკა იქმნება კომპიუტერულ პროგრამაში წერტილებისგან, ხაზებისგან, მრუდებისგან. ეს მიმართულება საშუალებას იძლევა უსასრულოდ გაადიდო, ცვალო ფიგურა ისე, რომ რეზოლუცია და ხარისხი არ დააკლდეს. პროგრამა ლოგოებისთვის არის შექმნილი, პირველი შეხება მაშინ მქონდა, როდესაც ღვინის ეტიკეტის დიზაინზე ვმუშაობდი. ამჯერად კი არტში გამოვიყენებ. 

_ იცნობ სხვა ქართველ ხელოვანს, რომლის სტილიც შენის ანალოგიურია? 

_ 5-6 წელია ამ სტილში ვმუშაობ, ბოლო პერიოდში შევამჩნიე ჩემი გავლენა, ძირითადად, უმცროსი თაობის მხატვრებს, მანამდე არ შემხვედრია და, მგონი, არც არავინ ქმნიდა ამ სტილში. 

_ სამომავლოდ კონკრეტულ პროექტს ან გამოფენას ხომ არ გეგმავ? 

_ ჯერ-ჯერობით არაფერს ვგეგმავ, თუმცა მომავალი გამოფენა სრულიად განსხვავებული მინდა იყოს.

ბექა ბერულავა

]]>
versiaprinti@yahoo.com (super admin) კულტურა Wed, 04 Jul 2018 13:11:25 +0400
ზუგდიდში თანამედროვე ხელოვნების ფესტივალი გაიმართება http://versia.ge/2013-07-31-11-23-28/item/5625-ზუგდიდში-თანამედროვე-ხელოვნების-ფესტივალი-გაიმართება.html http://versia.ge/2013-07-31-11-23-28/item/5625-ზუგდიდში-თანამედროვე-ხელოვნების-ფესტივალი-გაიმართება.html

გიორგი შონიას, ტატო ჩანგელიასა და ნიკა ლაშხიას ინიციატივითა და ძალისხმევით, 9-10 ივნისს, ქალაქი ზუგდიდი, კულტურულად გამოცოცხლდება და თანამედროვე ხელოვნების ფესტივალს უმასპინძლებს, რომელში მონაწილეობასაც არაერთი თანამედროვე ქართველი ხელოვანი მიიღებს (ერეკლე დეისაძე, ბაჩო ჯიქიძე, ლექსო რატიანი, გაგა ნახუცრიშვილი, პაატა შამუგია, ალექსანდრე ლორთქიფანიძე, ზაზა კოშკაძე, ზვიად რატიანი, კატო ჯავახიშვილი). ფესტივალის ჩატარების მიზეზებსა და მიზნებზე უფრო მეტი ინფორმაციის მისაღებად გთავაზობთ ინტერვიუს ინიციატივის ერთ-ერთ ავტორთან ნიკა ლაშხიასთან.

_ რატომ მაინცდამაინც თანამედროვე ხელოვნება და მაინცდამაინც ზუგდიდი? 

_ დიდი მადლობა, რომ დაინტერესდით ამ ფესტივალით. რაც შეეხება თქვენს შეკითხვას, თანამედროვე ხელოვნება ავირჩიეთ, რადგან ძალიან მნიშვნელოვანი და საყურადღებო პროცესები მიმდინარეობს დღეს თანამედროვე ქართულ ლიტერატურაში, რასაც გარკვეულწილად მოწყვეტილები არიან რეგიონში მცხოვრები მკითხველები. 

ძირითადი საკვები კი, სამწუხაროდ, არის ყოუტუბე-პოეზიის ყველაზე პოპულარული ვიდეოები, რაც, რა თქმა უნდა, ბუნდოვან წარმოდგენას ქმნის თანამედროვე ხელოვნებაზე. რაც შეეხება შეკითხვას, თუ რატომ მაინცდამაინც ზუგდიდი? იმიტომ, რომ ძალიან გვინდოდა ორგანიზატორებს იმ ავტორების ჩამოყვანა, ვინც გარკვეულწილად ამინდს ქმნიან დღეს ქართულ თანამედროვე ხელოვნებაში. სამწუხაროდ, ჩვენს ქალაქში არ შემოდის ლიტერატურული ჟურნალები და ქალაქი არ არის განებივრებული ლიტერატურული საღამოებით, მით უმეტეს, ხელოვნების ფესტივალებით. გარდა ამისა, ორგანიზატორებს ძალიან გვინდა ეს ფესტივალი გახდეს ინსპირაცია საინიციატივო ჯგუფებისთვის სხვა რეგიონებში. 

_ კომენტარში ორგანიზატორებმა აღნიშნეთ, რომ რეგიონის მცხოვრებლებს ბუნდოვანი წარმოდგენა აქვთ კულტურულ აქტივობებზე, მიუხედავად იმისა, რომ ინტერნეტით ეს ინფორმაცია სრულიად ხელმისაწვდომია. თუ მოსახლეობა თავად ირჩევს, რომ ამ მიმართულებას დიდი ყურადღება არ დაუთმოს, რას შეცვლის თქვენ მიერ დაგეგმილი ფესტივალი? 

_ თუ ერთი ადგილის ტკეპნას დავიწყებთ და მარადიულად სირაქლემას პოზას მივიღებთ, არაფერი შეიცვლება, ამიტომ ღირს ეს ფესტივალი იმად, რომ დაიწყოს პროცესი _ დანარჩენი, ალბათ, დროის ამბავია. 

ძალიან საინტერესო ახლაგაზრდები ცხოვრობენ ზუგდიდში, ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის სოფლებში, რომლებიც წერენ ლექსებს, მუშაობენ პროზაში, ქმნიან სიმღერებს. მათთვის ავტორებთან უშუალო შეხვედრა, კითხვების დასმა, აზრების გაცვლა, დამეგობრება, რა თქმა უნდა, მნიშვნელოვანია და აუცილებელიც. დარწმუნებული ვარ, ეს ფესტივალი მათზე დიდ გავლენას მოახდენს. 

_ ლიტერატურული თუ სხვა სახის ფესტივალების ჩატარება ერთ-ერთი საშუალებაა, რამაც შეიძლება კულტურული აქტივობები საზოგადოების ნაწილისთვის უფრო მიმზიდველად აქციოს. გიფიქრია თუ არა სხვა საშუალებებზე, რომელიც შესაძლოა ასეთივე (ან უფრო) ეფექტური იყოს? 

_ ამ ეტაპზე სამივე ორგანიზატორი მხოლოდ ამ ფესტივალზე ვფიქრობთ, იმედი გვაქვს, ყველაფერი კარგად ჩაივლის და სტუმრები დიდი შთაბეჭდილებებით დატოვებენ ზუგდიდს. თუმცა მომავალში ჩვენი სურვილია, სალექციო შეხვედრების ჩატარება, საინტერესო ადამიანების მოწევევა, საუბრები კინოზე, თეატრზე, ლიტერატურაზე, აქტუალურ თემებზე, რაც ასევე ეფექტური იქნება. 

_ ვიცი, რომ გსურთ ფესტივალმა ყოველწლიური სახე მიიღოს. ბუნებრივია, ყველა ძალისხმევას სათანადო მოტივაცია სჭირდება. შეეცდები თუ არა ამ მიზნის განხორციელებას მაშინაც კი, თუ აღმოჩნდება, რომ 9-10 ივნისის ფესტივალით დაინტერესებულთა რიცხვი ძალიან მცირეა? 

_ სიმართლე გითხრა, დიდი მოლოდინი მაქვს, რომ დამსწრეთა რაოდენობა იმაზე მეტი იქნება, ვიდრე წარმომიდგენია, თუმცა თუ პირიქით მოხდა, არ იქნება ტრაგედია, რადგან ეს არის პირველ ნაბიჯი და ორივე შემთხვევაში ჩემი მოტივაცია არ შეიცვლება _ უფრო დიდი ჟინითა და მონდომებით შევუდგები მომავალი წლის ფესტივალის ამბებს. ვფიქრობ, უკვე მოჰყვა ამ ფესტივალს საკმაოდ დიდი გამოხმაურება, რაც ორგანიზატორებს გვაძლევს იმედს, რომ ჩვენი მონდომება ფუჭად არ ჩაივლის. 

_ სპონსორებს შორის არის ზუგდიდის რამდენიმე მცირე ბიზნეს დაწესებულება. როგორი იყო მათთან მოლაპარაკების პროცესი და რამდენად გამოიჩინეს დაინტერესება? 

_ მე და გიორგი შონიას ძალიან დიდხანს გვიწევდა სპონსორებთან იმის ახსნა, თუ რა დიდი მნიშვნელობა აქვს ამ ფესტივალს ზუგდიდისთვის. ბევრმა უარით გამოგვისტუმრა, ხოლო მათ, ვინც გვენდო და გარკვეული თანხა გაიღო ამ ფესტივალისთვის, მინდა დიდი მადლობა ვუთხრა. 

განსაკუთრებული მადლობა მინდა გადავუხადო შაუნდერს Gროუპ-ის ხელმძღვანელს ლადო შონიას, რომლის დამსახურებაც არის ის, რომ ეს ფესტივალი ტარდება ზუგდიდში. ასევე დიდი მადლობა , „ლაზიკა კაპიტალს“, „ცერერას“, ,,შპს ზუგდიდის სუპერმარკეტს“, „ბარ-რესტორან EL Barko-სა და Art hostel-ს. შეხვედრები გაიმართება Art Hous-ში და MEGO-BAR-ში, რისთვისაც მადლობა მათ. 

_ საკმაოდ გრძელია ფესტივალში მონაწილე არტისტთა სია. შენი აზრით, რა არის მათი მოტივაციის მთავარი წყარო? 

_ ისინი თავიდანვე გულშემატკივრობდნენ ამ ფესტივალს. ჯერ კიდევ მაშინ, როცა იდეის დონეზე იყო და არც ვიცოდით, შევძლებდით თუ არა ამ იდეის განხორციელებას. მათთვის აუცილებელია იმის გაგება, თუ როგორ აღიქვამენ მათ შემოქმედებას პერიფერიაში მცხოვრები მკითხველები _ მოისმინონ მათი აზრი და ყველაზე მთავარი მათთვის ალბათ არის ის, რომ პერიფერია მხოლოდ გეოგრაფიულ ცნებად დარჩეს და ინტელექტუალური, ლიტერატურული თვალსაზრით არ იყოს სხვაობა თბილისსა და პერიფერიებს შორის, რომ პერიფერია ავტომატურად არ ნიშნავდეს პროვინციალიზმს. 

_ როგორია შენი ობიექტური მოლოდინი ფესტივალთან მიმართებით? 

_ საკმაოდ დიდი გამოხმაურება მოჰყვა ამ ფესტივალს. დარწმუნებული ვარ, 9-10 ივნისი დიდხანს ემახსოვრება ფესტივალზე მოსულ მკითხველს, რადგან ძალიან საინტერესო ავტორები და მომღერლები ჩამოდიან და შეუძლებელია, ამ ყველაფერმა უკვალოდ ჩაიაროს. მით უმეტეს, ფესტივალთან დაკავშირებით ვამზადებთ წიგნს, სადაც მხოლოდ ფესტივალში მონაწილე ავტორების ბიოგრაფიები და ტექსტები შევა, ეს წიგნი კი თაობებს დარჩება. 

_ ახლო მომავალში, სხვა სახის კულტურული ღონისძიების განხორციელებასაც ხომ არ გეგმავთ? 

_ გარკვეული გეგმები გვაქვს, თუმცა ჯერ ჩაიაროს ამ ფესტივალმა ისე, როგორც გვინდა და დანარჩენს დროდადრო დავაანონსებთ.

ბექა ბერულავა

]]>
versiaprinti@yahoo.com (super admin) კულტურა Wed, 06 Jun 2018 12:58:36 +0400