ეკონომიკა - ვერსია - ვერსია http://versia.ge Mon, 23 Sep 2019 12:58:14 +0400 Joomla! - Open Source Content Management en-gb „11 წლის წინ, მე და ჩემმა ოჯახმა დავიწყეთ ფიქრი და ოცნება“ - ბიძინა ივანიშვილი განცხადებას ავრცელებს http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6338-„ეს-მკვლელობის-ტოლფასი-ბრალდებაა-“-_-ყველაფერი-ის,-რაც-ბადრი-ჯაფარიძეს-არასდროს-უთქვამს.html http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6338-„ეს-მკვლელობის-ტოლფასი-ბრალდებაა-“-_-ყველაფერი-ის,-რაც-ბადრი-ჯაფარიძეს-არასდროს-უთქვამს.html

პარტია „ქართული ოცნება-დემოკრატიული საქართველოს“ თავმჯდომარე, ბიძინა ივანიშვილი  „ფეისბუქგვერდზე“ განცხადებას ავრცელებს, რომელსაც უცვლელად გთავაზობთ:

„საქართველოს მოქალაქეების აბსოლუტურმა უმრავლესობამ ძალიან კარგად იცის, რომ განათლება ისევე მნიშვნელოვანია ჩვენთვის, როგორც ჰაერი და წყალი. მხოლოდ განათლებაა ის იარაღი, რითაც ჩვენი ახალგაზრდობა შეძლებს დიდების დღეები აღუდგინოს ჩვენს სამშობლოს. ჩვენნაირი ქვეყნისთვის სწორედ განათლება წარმოადგენს იმ მთავარ რესურსს, რომელსაც განვითარების სტრატეგია უნდა დაეფუძნოს. ჯერ კიდევ 11 წლის წინ, მე და ჩემმა ოჯახმა დავიწყეთ ფიქრი და ოცნება, საქართველოში შეგვექმნა თანამედროვე და მძლავრი ტექნოლოგიური საგანმანათლებლო კერა, რომელიც გარღვევას მოახდენდა ქართულ სასწავლო და სამეცნიერო სივრცეში.

2012 წელს, საჯაროდ დავპირდი ქართულ საზოგადოებას, რომ ქუთაისში ავაშენებდით უნივერსიტეტს და ამ ქალაქს საგანმანათლებლო ცენტრის ფუნქციას დავუბრუნებდით. დღეს ყველანი ვხედავთ, რომ მშენებლობის პირველი ეტაპი სრულდება და გაისად, 2020 წლის სექტემბერში, ამ შენობაში პირველი სტუდენტები შემოაბიჯებენ.

ეს რასაკვირველია, მნიშვნელოვანია, თუმცა, დღეს ჩვენ გვჭირდება არა უბრალოდ კიდევ ერთი უნივერსიტეტი, არამედ უმაღლესი განათლების ისეთი კერა, სადაც სწავლის ხარისხი შესაბამისობაში იქნება საერთაშორისო სტანდარტებთან და ეს აღიარებული იქნება საერთაშორისო დონეზე. სწორედ ამიტომ, ამ სფეროს საუკეთესო სპეციალისტებთან ერთად, რამდენიმე წელია აქტიურად ვმუშაობთ ამ მიმართულებით და მნიშვნელოვან შედეგსაც მივაღწიეთ. შეგვიძლია ვთქვათ, რომ ქუთაისში გვექნება საერთაშორისო უნივერსიტეტი, რომლის მენეჯმენტის სისტემა, საგანმანათლებლო მიმართულებები, მკვლევართა და ლექტორთა შერჩევის წესი მთლიანად შესაბამისობაში იქნება მიუნხენის ტექნოლოგიური უნივერსიტეტის მართვის სისტემასთან, რომელთანაც ქუთაისის საერთაშორისო უნივერსიტეტი 2017 წლიდან თანამშრომლობს.

გარდა ამისა, ქუთაისის საერთაშორისო უნივერსიტეტი მჭიდროდ თანამშრომლობს მსოფლიოს ისეთ წამყვან სასწავლო და სამეცნიერო ცენტრებთან, როგორიცაა იულიხის კვლევითი ცენტრი, აახენის უნივერსიტეტი და რენის უნივერსიტეტი.

საზოგადოებისთვის ცნობილია, რომ ფონდი „ქართუ“ უკვე რამდენიმე წელი მუშაობს საქართველოში ადრონული ამაჩქარებლის პროექტზე და ამ მიზნით თბილისსა და ქუთაისში იქმნება შესაბამისი ინფრასტრუქტურა. ეს გახლავთ ურთულესი მაღალტექნოლოგიური პროექტი, რომლის წარმატებით განხორციელებას ესაჭიროება სათანადო სამეცნიერო-კვლევითი ბაზა, რაც გულისხმობს როგორც ინფრასტრუქტურას, ისე შესაბამისი კადრების მომზადებას. ფონდი ეტაპობრივად ახორციელებს დასახულ მიზანს. პირველ ეტაპზე ქუთაისში აიგება ადრონული თერაპიის ცენტრი ციკლოტრონის ტიპის ამაჩქარებლით, რომელსაც ექნება როგორც სამეცნიერო-კვლევითი, ისე სამედიცინო დანიშნულება. ამ მიზნით უკვე გაფორმდა ხელშეკრულება ამაჩქარებლების მწარმოებელ საერთაშორისო კონცერნ „აიბიეისთან“ (IBA), რომელიც მსოფლიო ლიდერია ამ დარგში. ამავე დროს თბილისში, კერძოდ დიღომში არსებულ ცენტრში მიმდინარეობს თანამედროვე ლაბორატორიებით აღჭურვილი საბუნებისმეტყველო სამეცნიერო ინსტიტუტების კლასტერის მოწყობა. ორივე ცენტრის მიზანია შესაბამისი კადრების მომზადება და ქართველი მეცნიერების ახალი თაობის აღზრდა.

პროექტის განხორციელების მეორე ეტაპზე მოხდება დიდი ამაჩქარებლის – სინქროტრონის შექმნა, რომელიც სრულიად ახალ დონეზე აიყვანს ქართულ მეცნიერებას და შესაძლებლობას მისცემს ჩვენს ქვეყანას, გახდეს ევროპისა და მსოფლიოს ინტელექტუალური სივრცის სრულფასოვანი ნაწილი. ამრიგად, ქუთაისის საუნივერსიტეტო კომპლექსი მოიცავს ევროკავშირის სტანდარტების შესაბამის საერთაშორისო კვლევით ტექნოლოგიურ ცენტრს და ჯანდაცვის საერთაშორისო ცენტრს, რომელთაც დღეს საქართველოში ანალოგი არ გააჩნია და ამ მიმართულებით გადადგმული პირველი ნაბიჯია.

განსაკუთრებულად მინდა გავუსვა ხაზი, რომ ქუთაისის საერთაშორისო უნივერსიტეტში ქართველი და უცხოელი აკადემიური პერსონალი იმუშავებს, ხოლო აკადემიური და ადმინისტრაციული პერსონალის შერჩევის კრიტერიუმები მთლიანად განისაზღვრება მიუნხენის ტექნოლოგიური უნივერსიტეტის მოთხოვნების შესაბამისად.

აღვნიშნავ იმასაც, რომ ფონდი „ქართუ” დარჩება მხოლოდ კერძო დამფინანსებლად და არა მესაკუთრედ საუნივერსიტეტო კომპლექსისა, რომელიც ვინმეს საკუთრება კი არ იქნება, არამედ იქნება სახელმწიფო უნივერსიტეტი და მთელი ქვეყნის საკუთრება.

ჩვენ ვხედავთ, რომ 21-ე საუკუნე იქნება მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების ელვის სისწრაფით განვითარების ხანა. მსოფლიო ყოველდღიურად და ყოველწლიურად იცვლება. ამის საფუძველია ცოდნა და განათლება. ჩვენმა წინაპრებმა გარჯით და ბრძოლით შეინარჩუნეს და დაგვიტოვეს ეს მშვენიერი ქვეყანა. დღეს საქართველოს წინაშე მდგარი უმთავრესი ამოცანაა, ფეხი აუწყოს და არ ჩამორჩეს მსოფლიოში მიმდინარე სამეცნიერო-ტექნოლოგიურ პროცესს. ჩვენ გვყავს ნიჭიერი ახალგაზრდები, რომელთაც სჭირდებათ სათანადო პირობები და ადგილი, სადაც ეს ნიჭი და შესაძლებლობები რეალიზდება. სწორედ ეს არის მთავარი მიზანი, რის გამოც ვაარსებთ ულტრათანამედროვე ტექნოლოგიებით და ინფრასტრუქტურით აღჭურვილ საუნივერსიტეტო ქალაქს ქუთაისში, საგანმანათლებლო კომპლექსს, რომელიც იქნება ჩვენი ქვეყნის გზამკვლევი ტექნოლოგიური აფეთქების ეპოქაში“, – ნათქვამია ბიძინა ივანიშვილის განცხადებაში.

]]>
versiaprinti@yahoo.com (super admin) ეკონომიკა Wed, 18 Sep 2019 17:17:50 +0400
„ეს მკვლელობის ტოლფასი ბრალდებაა!“ _ ყველაფერი ის, რაც ბადრი ჯაფარიძეს არასდროს უთქვამს http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6337-„ეს-მკვლელობის-ტოლფასი-ბრალდებაა-“-_-ყველაფერი-ის,-რაც-ბადრი-ჯაფარიძეს-არასდროს-უთქვამს.html http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6337-„ეს-მკვლელობის-ტოლფასი-ბრალდებაა-“-_-ყველაფერი-ის,-რაც-ბადრი-ჯაფარიძეს-არასდროს-უთქვამს.html

რა ნათესაური კავშირი აქვს მამუკა ხაზარაძესთან, რაში დაეხმარა თიბისი ივანიშვილ-ჩხარტიშვილს, ვინ სთავაზობდა მინისტრობას და როგორ იხსენებს თბილისის ომის დროს პარლამენტში გატარებულ დღეებს "ლელოს" ერთ-ერთ დამფუძნებელი

 

საბანკო და ბიზნესის სფეროში თითქმის 27-წლიანი წარმატებული მოღვაწეობის შემდეგ, ბადრი ჯაფარიძემ ისევ პოლიტიკაში დაბრუნება გადაწყვიტა – რატომ ,,დაბრუნება''? – საზოგადოება მას კარგად იცნობს, როგორც თიბისი ბანკის ერთ-ერთ დამფუძნებელს, თუმცა ცოტამ თუ იცის ის, რასაც ახლა გიამბობთ _ ბადრი ჯაფარიძე პირველი მოწვევის პარლამენტის დეპუტატი გახლდათ, 1990 წლის 28 ოქტომბერს, საქართველოს უზენაესი საბჭოს პირველ დემოკრატიულ და მრავალპარტიულ არჩევნებში, უპრეცედენტო გამარჯვება მოიპოვა, როდესაც ზემო რაჭაში, ონის რაიონში, რაიკომის მდივანს 700 ხმით მოუგო და დეპუტატი გახდა. ამას კიდევ ერთი, მის ცხოვრებაში საამაყო ფაქტი მოჰყვა _ 1991 წლის 31 მარტის რეფერენდუმის შედეგად, საქართველოს უზენაესმა საბჭომ, საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტი მიიღო და ამ ისტორიულ დოკუმენტზე მისი ხელმოწერაც დაფიქსირდა. მერე იყო წელიწადნახევრიანი მოღვაწეობა უზენაეს საბჭოში, რაც 1992 წლის იანვარში, სახელმწიფო გადატრიალებით დასრულდა... 

შემდეგ, პოლიტიკას ჩამოშორდა, მაგრამ ცოლის ძმასთან – მამუკა ხაზარაძესთან ერთად, დამოუკიდებელ საქართველოში პირველი, კომერციული ბანკი დააფუძნა. იმ დროისათვის საზოგადოებისთვის უცნობ, მაგრამ გულანთებულ და შრომისყვარე ახალგაზრდებთან ერთად, საკუთარი წარმატების 27-წლიანი ისტორია დაწერა... დღეს კი, უკვე წარმატებული ბიზნესმენი, თავის განუყრელ პარტნიორთან, მამუკა ხაზარაძესთან ერთად, საზოგადოებრივი მოძრაობით ,,ლელო'', კვლავ პოლიტიკაში ბრუნდება. 

,,ვერსიასთან'' ექსკლუზიურ ინტერვიუში, ბადრი ჯაფარიძე, მისი პოლიტიკური და ბიზნეს-ცხოვრების იმ ეპიზოდებს გვიამბობს, რომელზეც არასდროს უსაუბრია:

_ ბატონო ბადრი, წარმატებული ბანკირი იყავით, გარკველწილად, მამუკა ხაზარაძის ,,ჩრდილში'' ბრძანდებოდით, თუმცა პოლიტიკაში მოსვლა საზოგადოებრივი მოძრაობით გადაწყვიტეთ, რომლის პრეზენტაცია ანაკლიაში გაიმართა. ასეთი გადაწყვეტილება მაინცდამაინც ახლა რატომ მიიღეთ? 

_ პირველ რიგში, გეტყვით, რომ ბანკირი არ ვარ. ის, რომ ბანკის თანადამფუძნებელი ვარ, რომელიც 1992 წელს, მამუკამ და მე დავაფუძნეთ, არ ნიშნავს, რომ ბანკირები ვართ, ამ სიტყვის კლასიკური განმარტებით. ჩვენ ვიყავით ბიზნესმენები, რომლებმაც სრულიად სხვადასხვა სფეროში, წარმატებული კომპანიები შევქმენით, მათ შორის, საბანკოშიც. ჩვენ დავაფუძნეთ ბანკი, ხელი შევუწყვეთ, რომ შემდგომ, ის საჯარო კომპანია გამხდარიყო, მაგრამ პარალელურად, უამრავ პროექტებს ვაკეთებდით. რაც შეეხება ჩრდილში ყოფნას, უბრალოდ, ხშირად საჯაროდ არ ვჩნდებოდი, თორემ უამრავი საქმე იყო ამ 27 წლის განმავლობაში, რასაც ყოველდღიურად ვახორციელებდით. საკმარისად საინტერესოდ მიმაჩნია ის პერიოდი, რაც ბიზნესში ვარ იმიტომ, რომ მანამდე სხვა პერიოდი მქონდა. 

_ ჩემთვის მართლაც, აღმოჩენა იყო, რომ 1991 წლის 9 აპრილს, საქართველოს დამოუკიდებლობის აქტზე გაქვთ ხელი მოწერილი, საინტერესოა, როგორ მოხვდით ეროვნულ მოძრაობაში, კონკრეტულად რომელ აქციებში მონაწილეობდით? 

_ 1987 წლიდან მოყოლებული, თითქმის ყველა აქციაში ვმონაწილეობდი. ამ დროს უნივერსიტეტში, ფსიქოლოგიას ვასწავლიდი და ჩემი ბავშვობის მეგობრებმა, რომლებიც ძალიან აქტიურად იყვნენ ჩართულნი ეროვნულ მოძრაობაში, მთხოვეს, მათთან ერთად არჩევნებში მიმეღო მონაწილეობა. ჩავთვალე, რომ ეს იყო არაჩვეულებრივი შესაძლებლობა, მართალია, უნივერსიტეტში უამრავი, საპასუხისმგებლო საქმე მქონდა, მაგრამ ბედნიერი ვარ, რომ ასეთი გადაწყვეტილება მივიღე _ ჩავერთე წინასაარჩევნო კამპანიაში და შედეგად, პარტიული სიითაც გავიმარჯვე და მაჟორიტარულითაც. 

_ ამაზე ცალკე გკითხავთ, მაგრამ ეროვნულ მოძრაობაში რეკომენდაცია ვინ გაგიწიათ, მერაბ კოსტავას იცნობდით პირადად, თუ ზვიად გამსახურდიას? 

_ ჩემი მეგობრები იყვნენ ზვიად ბოკუჩავა, ასევე არაჩვეულებრივი ადამიანი, გია ხონელიძე, რომელიც გარდაიცვალა და ეროვნულ მოძრაობაში მათი დაჟინებული თხოვნით აღმოვჩნდი. შესაბამისად, ზვიადიც გავიცანი და ეროვნული მოძრაობის ყველა ლიდერიც, მაგრამ სამწუხაროდ, როდესაც წინასაარჩევნო კამპანიაში აქტიურად ჩავერთე, მერაბი უკვე გარდაცვლილი იყო. ზვიადთან კი საკმაოდ ხშირი ურთიერთობა მქონდა. 

_ ვიცი, რომ პარტია ,,მრგვალი მაგიდა _ თავისუფალი საქართველოს'' სიაში იყავით ტრადიციონალისტების კვოტით და 1990 წლის 28 ოქტომბერს, უზენაესი საბჭოს არჩევნებში გაიმარჯვეთ. ონის რაიონის რაიკომის მდივნის დამარცხება ძალიან სერიოზული წარმატება იყო მაშინ. 

_ დიახ, ეს ჩემთვის უკიდურესად საინტერესო გამოცდილება იყო. საერთო გადაწყვეტილება მივიღეთ, რომ თითოეულ ჩვენგანს, რომელსაც გვქონდა რესურსი, მაჟორიტარულ ოლქებში მოგვესინჯა საკუთარი ძალები. რამდენადაც რაჭა ჩემი მშობლიური კუთხეა, ბებია-ბაბუა და მშობლები იქიდან არიან, გადავწყვიტე, ონის მაჟორიტარად მეყარა კენჭი, თუმცა მანამდე, ადგილზე არავითარი პირველადი ორგანიზაცია არ ყოფილა შექმნილი, ამის მიუხედავად, გავრისკე და ამ რისკმა გაამართლა. იმ პერიოდში, არაჩვეულებრივი ახალგაზრდები იყვნენ ონისა და ამბროლაურის რაიონებში, ზემო და ქვემო რაჭაშიც, საოცარი ენთუზიაზმი იყო, ამიტომ ძალების ერთგვარი კონსოლიდაცია მოვახდინეთ. მახსოვს, არჩევნებამდე ერთი თვით ადრე ჩავედი ონში, 55 სოფელი იყო და თითოეულ მათგანში მოვახერხე მისვლა. რა თქმა უნდა, არავითარი რესურსი არ გვქონდა, დავდიოდით დაქირავებული მანქანით, მაგრამ როგორც გითხარით, საოცარი ენთუზიაზმი იყო, არაჩვეულებრივი ახალგაზრდები დამხვდნენ, ყველა გავერთიანდით და წარმოუდგენელი რამ მოვახერხეთ. მით უმეტეს, მაშინდელი რაიკომის მდივანი საკმაოდ პოპულარული იყო და აბსოლუტურად ყველა რესურსი ჰქონდა, მაგრამ 700 ხმით მოვახერხეთ მისი დამარცხება. ეს იყო არაჩვეულებრივი დღე ჩემს ცხოვრებაში. მახსოვს 31 მარტის რეფერუნდუმი, ადამიანების საოცარი აქტივობა, მათ შორის, აფხაზეთშიც კი. ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ მაშინ რეფერენდუმი აფხაზეთშიც ჩატარდა და საქართველოს დამოუკიდებლობამ საოცარი მხარდაჭერა ჰპოვა. ამის შემდეგ იყო პარლამენტში ყოფნის ურთულესი პერიოდი, რადგან 1991 წლის აპრილში, რაჭაში კატასტროფული მიწისძვრა მოხდა და პრაქტიკულად, გარკვეული დროით, გადავსახლდი კიდეც ამ მხარეში, თუმცა უმნიშვნელოვანესი გამოცდილება მივიღე, რასაც კრიზისის მენეჯმენტი ჰქვია, შემდგომ ამას სახელმწიფო გადატრიალება მოჰყვა. ძალიან ცოტა ხნით ვიყავი პარლამენტში, მაგრამ რაც კი შეიძლებოდა მომხდარიყო, ყველაფერი მოხდა. 

_ 1991-1992 წლების მოვლენების შეფასებასაც გთხოვთ, მაგრამ ყველაფერს თანმიმდევრულად მივყვეთ: ბრძანეთ, უზენაესი საბჭოს წინასაარჩევნო პერიოდში, საოცარი მუხტი იყოო, თუმცა მხოლოდ ეს მუხტი არ იქნებოდა საკმარისი, რომ არჩევნებში რაიკომის მდივანი დაგემარცხებინათ. იმის თქმა მინდა, რომ ონელები თქვენს მშობლებს კარგად იცნობდნენ? 

_ ჩვეულებრივი და მაშინდელი საზომით, სტანდარტული ოჯახიდან ვარ, მამა _ ინჟინერი, ხოლო დედა _ ექიმი იყო. ვიდრე ჩავიდოდი, ონის რაიონში განსაკუთრებული ცნობადობა არ მქონია. უბრალოდ, ჩემი ბავშვობა იყო დაკავშირებული ზემო რაჭასთან. იმ ერთ თვეში მოვახერხეთ ცნობადობის ამაღლება და რაც მთავარია, ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის მაშინდელი მუხტი დამეხმარა, რომ ადამიანებამდე მიმეტანა სურვილი _ ხელახლა მოგვეპოვებინა დამოუკიდებლობა. როდესაც ამ საოცარი განცდით თვითონვე იყავი გამსჭვალული, იმასაც აცნობიერებდი, რომ ეს გარდამტეხი პერიოდია და შენ ამ ისტორიული მომენტის მონაწილე ხარ, რასაც დამოუკიდებლობის აქტზე ხელის მოწერა მოჰყვა, დამიჯერეთ, ეს საოცარი განცდაა, რომელსაც ვერაფერს შევადარებ, ახლაც რომ მახსენდება, იგივენაირად განვიცდი და ამას მხოლოდ ჩემი შვილების დაბადებას თუ შევადარებ. 

_ რას საქმიანობდით უზენაეს საბჭოში, რომელი კომიტეტის წევრი იყავით? 

_ ჯანდაცვის კომიტეტის წევრი ვიყავი იქიდან გამომდინარე, რომ ფსიქოლოგიური განათლება მქონდა მიღებული: ჯერ უნივერსიტეტი დავამთავრე, შემდეგ _ ასპირანტურა მოსკოვში, ამის შემდეგ ლექციებს ვკითხულობდი. ჯანდაცვის კომიტეტის პარალელურად, უმეტესწილად, რეგიონულ თემებზე ვიყავი ორიენტირებული. ზვიად გამსახურდიას პრეზიდენტობის დროს, მთიანი რეგიონების მართვის რგოლი შეიქმნა, სადაც საკმაოდ საპასუხისმგებლო პოზიცია მეკავა. საკმაოდ ბევრს ვმოგზაურობდი აღმოსავლეთ და დასავლეთ საქართველოს მთიან რეგიონებში, მაგრამ ძალიან ცოტა ხნით ვიყავი დეპუტატი. წარმოიდგინეთ, 1990 წლის 28 ოქტომბერს იყო არჩევნები, რომელიც 1992 წლის იანვრის დასაწყისში, გადატრიალებით დასრულდა, თუმცა ეს პერიოდი სავსე იყო უამრავი, ურთიერთგამომრიცხავი ფაქტით, რადგან საოცარ ერთიანობას, პუტჩის საკმაოდ დაძაბული პერიოდი და ოპოზიციურ ძალებსა და ხელისუფლებას შორის დაპირისპირება მოჰყვა. რთული პერიოდი იყო, მაგრამ სხვაგვარად წარმოუდგენელიცაა _ ეტყობა, როდესაც დამოუკიდებლობის მოპოვებაზეა საუბარი, ამდენი წინააღმდეგობისთვისაც მზად უნდა იყო. გული იმაზე მწყდება, რომ ბევრი დრო დავკარგეთ. სამწუხაროდ, ვერ შევძელით გაერთიანება დამოუკიდებლობის იდეის გარშემო ყველამ და ისევ პერსონიფიცირება მოხდა _ ეს ნუ იქნება ლიდერი და დანარჩენს მერე მოვახერხებთ _ ამან, პრაქტიკულად, დაგვანგრია. 

სამწუხაროდ, ასეთი დაპირისპირება ახლაც მეორდება, არსებობს იდეა, რომელიც უმთავრესი უნდა იყოს. თუ დამოუკიდებლობის იდეა მთავარია, მაშინ სხვა დანარჩენი, მათ შორის, შენი პიროვნული სიმპათია-ანტიპათია, ან თუნდაც წყენა, უმთავრეს იდეას უნდა დაუქვემდებარო. იმ დროს უმთავრესი და ყველაზე მაღალი იდეა ქვეყნის დამოუკიდებლობა იყო, მაგრამ სამწუხაროდ, ეს ვერ შევძელით, რაც სამოქალაქო ომითა და დაპირისპირებით დასრულდა. პირდაპირ გეტყვით, ამან დაგვანგრია, დიდი დრო და ბევრი ადამიანი დაგვაკარგვინა. რაც მთავარია, სამოქალაქო ომის შედეგად, აფხაზეთი დავკარგეთ! სამოქალაქო ომმა და დაპირისპირებამ იმდენად დაგვასუსტა, რომ გარეშე მტერმა ადვილად გვძლია, რომელიც მთელი ისტორიის მანძილზე, ყოველთვის გვყავდა, ახლაც გვყავს და ალბათ, მომავალშიც გვეყოლება. 

_ ლოგიკურად მივედით მორიგ კითხვამდე, რომელზე პასუხიც, ვფიქრობ, ყველას აინტერესებს. გადატრიალება ახსენეთ, როგორ შეაფასებთ 1991-1992 წლების მოვლენებს? 

_ ეს იყო კანონიერი ხელისუფლების დამხობა, ცალსახად! ეს იყო კატასტროფული მოვლენა ჩვენი ქვეყნის უახლეს ისტორიაში, რომლის შედეგები წლების განმავლობაში, ვერ აღმოიფხვრა და ჩემი აზრით, კიდევ არსებობს. ამიტომ შეფასება ცალსახაა: ეს იყო გადატრიალება და კანონიერი ხელისუფლების დამხობა, რომელმაც ჩვენი ქვეყანა, პრაქტიკულად, განვითარების ნორმალური გზიდან გადაიყვანა, გადაჩეხა და რამაც გამოიწვია ჩვენი დღევანდელი პრობლემები, ვგულისხმობ აფხაზეთისა და ე.წ. სამხრეთ ოსეთის დაკარგვას! 

_ მახსოვს, საზოგადოება შუაზე გაიხლიჩა, შუა ქალაქში ბარიკადები აღიმართა და ჩვენდაუნებურად, ერი ,,იმისტებად'' და ,,ამისტებად'' გაიყო, თავად სად იყავით 1991-1992 წლების მოვლენების დროს _ ბარიკადების რომელ მხარეს იდექით? 

_ ჩემი პოზიცია ცალსახა იყო, მე კანონიერი ხელისუფლების ნაწილი ვიყავი და მიმაჩნდა, რომ ყოვლად დაუშვებელი იყო ის, რაც ხდებოდა. ხელში იარაღი არ ამიღია, რადგან ვერ წარმომედგინა, როგორ უნდა მესროლა ჩემი თანამემამულესთვის იმის მიუხედავად, რომ იქითა მხრიდან ისროდნენ. მე ვიყავი პარლამენტის შენობაში, თითქმის ბოლომდე, რადგან მიმაჩნდა, რომ იქ უნდა ვყოფილიყავი და ამით გამოვხატავდი ჩემს დამოკიდებულებას კანონიერი ხელისუფლების დამხობის მცდელობის მიმართ. უნდა გითხრათ, რომ ძალიან მძიმედ გადავიტანე ეს მოვლენა. 

_ 1991 წლის 20 დეკემბერს დაწყებული სამოქალაქო ომის შედეგად, თითქმის სამ კვირაში ანუ 1992 წლის 6 იანვარს, ზვიად გამსახურდიამ თბილისი დატოვა და 1992 წელსვე, თქვენ და მამუკა ხაზარაძემ დააფუძნეთ თიბისი ბანკი. ბატონო ბადრი, ასე მოკლე დროში, როგორ და რა ვითარებაში მიიღეთ ეს გადაწყვეტილება? 

_ სხვათა შორის, გადატრიალების შემდეგ, სექტემბერში, არჩევნებში ვმონაწილეობდი. ამჯერადაც პარტია ,,ტრადიციონალისტების'' სიაში ვიყავი და პარალელურად, წინასაარჩევნო პერიოდშიც ვეხმარებოდი მათ. მიმაჩნდა, რომ არჩევნებში მონაწილეობა საჭირო იყო იმიტომ, რომ სწორედ ამ გზით დაგვემარცხებინა ისინი, რომლებმაც გადატრიალება მოაწყვეს.

ჩემთვის ყველაზე სასიხარულო რა იყო, იცით? _ ონის რაიონში, იმ პარტიამ, რომელსაც წარმოვადგენდი, 1992 წლის სექტემბერში, ყველაზე მეტი ხმა მოაგროვა. ეს იმ დროს, როდესაც იყო დევნა, მახსოვს, მანქანით გადავადგილდებოდით, შეიარაღებული ხალხით იყო სავსე ქუთაისი და საკმაოდ სერიოზული საფრთხის წინაშე ვიყავით. ვიღაცა, ყუმბარით ხელში, მანქანაშიც კი ჩამიხტა, თვითონვე კანკალებდა, მაგრამ თან მემუქრებოდა, რომ თავსაც აიფეთქებდა და მეც ამაფეთქებდა. ეს ყველაფერი გამოვიარეთ, მაგრამ ყველაზე ამაღელვებელი და სასიამოვნო ის იყო ჩემთვის, რომ მართალია, ონში ჩასვლა ვერ მოვახერხე, თუმცა რამდენადაც ,,ტრადიციონალისტებს'' წარმოვადგენდი, პარტიებს შორის, ყველაზე მეტი ხმა მოვაგროვეთ. აი, ეს იყო ჩემი, როგორც პარლამენტის წევრის, წელიწადნახევრიანი მოღვაწეობის ყველაზე დიდი შეფასება. 

ამ გამარჯვებისა და თუნდაც წინასაარჩევნო პერიოდში დახმარების მიუხედავად, პოლიტიკაში ჩემს თავს ვეღარ ვხედავდი. პირდაპირ გეტყვით, ემოციურად ძალიან რთულად გადავიტანე ის, რაც მოხდა, ამიტომ ჯერ უნივერსიტეტში დავბრუნდი, შემდეგ ვიფიქრე, რომ ამის პარალელურად, რაღაც საქმეც მეკეთებინა. პატარა ბიზნესიც წამოვიწყე იტალიელ პარტნიორთან ერთად, ვფიქრობ, საკმაოდ საინტერესო ბიზნესი იყო. მამუკას და, ჩემი მეუღლეა, ამიტომ მე და მამუკამ ერთად დავიწყეთ ფიქრი, რა შეიძლებოდა, გაგვეკეთებინა. მას უკვე დარეგისტრირებული ჰქონდა თბილისის ბიზნეს-ცენტრი... 

_ მაპატიეთ, გაწყვეტინებთ, მაგრამ ამ დროს, მამუკა ხაზარაძის და უკვე თქვენი მეუღლე იყო, თუ მერე შეუღლდით? 

_ გადატრიალების შემდეგ ვიფიქრე, რომ საჭირო იყო, ამისთვის ოჯახის შექმნით მეპასუხა და 1992 წლის გაზაფხულზე შევუღლდით. მაისში, ჩემი მეუღლის თანაკურსელებთან ერთად, იტალიელი პარტნიორების დახმარებით, შევქმენით პატარა, ფარმაცევტული საწარმო. თვითონაც მიკვირს, ყველაფერი ეს იმ დროს, როგორ მოვახერხეთ. არაჩვეულებრივი იტალიელი ფარმაცევტი გავიცანით, რომელიც ახლა ცოცხალი აღარაა და სწორედ მისი ინვესტირებით, 1992 წელს, სააქართველოში თანამედროვე მედიკამენტების წარმოება დავიწყეთ, ოღონდ პატარა მასშტაბით, შეგიძლიათ, წარმოიდგინოთ?! პარალელურად, მამუკასთან ერთად, მუდმივად ვფიქრობდი, სად შეიძლებოდა ჩემი ცოდნისა და გამოცდილების გამოყენება და პატარ-პატარა პროექტების კეთება დავიწყეთ, რაღაც მომენტში დავინახეთ, რომ ქვეყანაში კომერციული ბანკი არ არსებობდა. სიმართლე გითხრათ, 1992 წელს, საზოგადოებას ბანკზე, როგორც ინსტიტუტზე, წარმოდგენა არ ჰქონდა, მამუკას ჰქონდა იდეა, რომ ბანკი შექმნილიყო. ლიცენზირებისთვის 500 აშშ დოლარის ინვესტირებაზე მეტი არ გვჭირდებოდა, ავიღეთ ლიცენზია ანუ 500 აშშ დოლარით, 1992 წელს, მე და მამუკამ თიბისი ბანკი დავაფუძნეთ. იდეა იყო, რომ პატარ-პატარა ბიზნესს, რომლებსაც ვქმნიდით, სწორედ ეს ბანკი მომსახურებოდა, რადგან იმ პერიოდში, პოსტსაბჭოთა ბანკები სრულიად კორუმპირებულები იყვნენ. კატასტროფული ვითარება იყო ამ სფეროში და სწორედ ამ მიზნით შევქმენით თიბისი ბანკი. შემდეგ მოვიწვით ახალგაზრდები, რომლებმაც უნივერსიტეტი დაამთავრეს იმ პერიოდში, ჰქონდათ სუფთა წარსული, ბევრი იდეა, უპატიოსნესი ადამიანები იყვნენ და მათთან ერთად დავიწყეთ ამ ინსტიტუტის მშენებლობა. 

_ საბანკო სისტემამ ურთულესი პერიოდი გამოიარა: მხედრიონის თარეშის დროს შექმენით ბანკი და მის კვალდაკვალ, მოგვიანებით, უამრავი, საეჭვო კომერციული ბანკი შეიქმნა, რომლებიც ერთ არამშვენიერ დღეს გაკოტრდნენ... ერთი მხრივ, გამქრალი საბჭოთა ანაბრების, ხოლო მეორე მხრივ, გაკოტრებული კომერციული ბანკების გამო, ხალხი კატასტროფულ მდგომარეობაში ჩავარდა, თიბისი-მ თავი როგორ გადაირჩინა? 

_ ძალიან მარტივად, მადლობა ღმერთს, ორ-სამ დღიანი, ან ერთთვიანი პერსპექტივით, არასდროს მივდგომივართ არც ბანკს და არც სხვა ბიზნესს, რასაც ვაკეთებდით, ყველაფერს გრძელვადიან პერსპექტივაში განვიხილავდით და მშენებლობის პროცესიც ასე მიმდინარეობდა. როგორ მოვახერხეთ და რაც კი საუკეთესო გამოცდილება არსებობდა, სწორედ მისი გაზიარებით. მიუხედავად იმისა, რომ მაშინ კორუმპირებული გარემო იყო და გადასახადებსაც არავინ იხდიდა, ჩვენ გადავწყვიტეთ, რომ გადასახადებსაც გადავიხდიდით და არავისთან არ შევიდოდით კორუფციულ გარიგებაში. ეს იმ პერიოდში, კონკურენტულობას გვაკლებდა, სამაგიეროდ, გრძელვადიან პერსპექტივაში, ერთადერთი სწორი მიდგომა აღმოჩნდა. შესაბამისად, ჩვენი სტილი და მშენებლობის პროცესი, რომელიც დავიწყეთ, უკვე 1995 წელს, საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტებმაც შეამჩნიეს. ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკმა (EBღD) პირველი კრედიტი მისცა თიბისი ბანკს, მათ მოეწონათ ის გამჭვირვალე ურთიერთობები და პრინციპები, რასაც ვიყენებდით და აქედან იწყება უკვე ბანკისა და სხვა ბიზნესების განვითარება. 

ამ ხნის განმავლობაში ჩვენთვის საამაყო ის არის, რომ რაც კი მაღალი რეპუტაციის საფინანსო ინსტიტუტი არსებობს მსოფლიოში, აბსოლუტურად ყველა ჩვენი პარტნიორი იყო, როგორც ბანკში, ასევე ჩვენს სხვა ბიზნესებში. ვფიქრობ, ეს ჩვენი საქმიანობის უმაღლესი შეფასებაა, რადგან გამჭვირვალეობის მათთვის მისაღები სტანდარტი რომ არ გვქონოდა, ჩვენს საქმიანობაში რამე ისეთი რომ დაენახათ, რაც გააჩენდა ეჭვს, რომ ვინემესთან უკანონო გარიგებაში, ან თუნდაც პოლიტიკურ კავშირებში შევედით, გამორიცხულია, რომელიმე მათგანს ჩვენთან პარტნიორობა შეენარჩუნებინა. ამა თუ იმ ბიზნესის ისტორია იმით უნდა შეაფასოთ, ურთიერთობენ თუ არა მასთან საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტები. ლაკმუსის ქაღალდივითაა, თუ თქვენთან საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტები არ თანამშრომლობენ, ესე იგი, რაღაც პრობლემა გაქვთ, ეს არ ნიშნავს, რომ ცუდი ხართ, უბრალოდ, პრობლემა გაქვთ. თუ თქვენთან ყველა საფინანსო ინსტიტუტი მუშაობს, ეს ნიშნავს, რომ მათ კრიტერიუმებს აკმაყოფილებთ. ყველა ბიზნესში, რომელიც წამოვიწყეთ, ჩვენს გვერდით იყვნენ ან მსოფლიო ბანკი, ან ,,იბიარდი'', ან გერმანიის განვითარების ბანკი, ან ჰოლანდიის განვითარების ბანკი, მათ გარეშე, ამას ვერ მივაღწევდით, რადგან ისინი ჩვენთვის გარკვეულწილად, ფარის როლსაც ასრულებდნენ იმ კორუმპირებულ გარემოში, როდესაც ხდებოდა ბიზნესებზე ზეწოლა, ფულის გამოძალვა. ამ რისკებს მათი საშუალებით ვიცილებდით თავიდან, მათ გარეშე, ამას ვერ მოვახერხებდით. რა თქმა უნდა, საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტებთან ურთიერთობა ბევრ რამეზე უარის თქმას მოითხოვს, ისინი საკმაოდ ნელა იღებენ გადაწყვეტილებას, ბევრ რამეს გთხოვენ და ბევრ რამეში გზღუდავენ კიდეც, სამაგიეროდ, იცი, რომ გყავს პარტნიორი, რომელიც შენი ფარია. ამ ფარის საშუალებით განვითარდა, როგორც ,,ბორჯომი'', ასევე თიბისი ბანკი, ლისი და GღDჩ-ი. 

_ გარკვეულწილად, პოლიტიკიდან დისტანცირების პასუხი თქვენი წარმატებული ბიზნესსაქმიანობაა, მაგრამ აუცილებლად უნდა გკითხოთ, 1991-1992 წლების მოვლენებმა ისე იმოქმედა თქვენზე, რომ პოლიტიკას სრულიად ჩამოშორდით, რაც მთავარია, ამ ხნის განმავლობაში, არცერთი მნიშვნელოვანი პოლიტიკური განცხადება არ გაგიკეთებიათ? 

_ ვფიქრობ, გარკვეულწილად, მიზეზი ესეც იყო. ძალიან ტრაგიკულად განვიცადე ყველაფერი ის, რაც ჩემს თვალწინ მოხდა და მძიმე ტრავმაც მივიღე, ყველა ქართველმა მივიღეთ ტრავმა და ეს ძნელი გადასატანი იყო. 1991-1992 წლების მოვლენებს მოჰყვა აფხაზეთის დაკარგვა. ნებისმიერი ქართველისთვის, ეს კატასტროფული მოვლენა იყო. ვფიქრობ, ამას ვუპასუხეთ იმით, რომ წარმატების ისტორიის შენება დავიწყეთ, რადგან მაინც მოვახერხე ის, რაზეც ვერასდროს ვიოცნებებდი და ეს იყო საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე ხელმოწერა. რაც შემეძლო, როგორც დეპუტატს, ყველაფერი გავაკეთე, რომ რაჭაში, მიწისძვრის შედეგად მიყენებული ზარალი აღმოგვეფხვრა. მაშინ ამოცანა იყო, რომ რაჭველებს საკუთარი კუთხე არ მიეტოვებინათ და ამისთვის, ზვიად გამსახურდიამ ძალისხმევა არ დაიშურა. ვფიქრობ, იმ მოკლე პერიოდში, რაც ხელისუფლებაში ვიყავით, მაქსიმუმი გავაკეთეთ. 

_ ბანკში მუშაობის დროს, პოლიტიკასთან რამე კავშირი გქონდათ? 

_ არა, პოლიტიკასთან კავშირი არ მქონია. ერთხელ შემომთავაზეს მინისტრის პოსტი, მაგრამ თავი შევიკავე. 

_ რა დროს და ვინ შემოგთავაზათ? 

_ 2004 წელს, ზურაბ ჟვანიამ შემომთავაზა ეკონომიკის მინისტრის პოსტი, მაგრამ იმ პერიოდში, ძალიან ბევრი, სხვა ვალდებულება მქონდა და ამიტომ ვერ შევძელი მისი წინადადების მიღება. ისე, საქართველოში მნიშვნელოვან ბიზნესს აკეთებდე და პოლიტიკისგან შორს იდგე, არ გამოდის იმ თვალსაზრისით, რომ სამწუხაროდ, ეს ყველაფერი შენზე მოქმედებს. ხელისუფლების ცვლილებაც მოქმედებს, მაგრამ ვცდილობდით, რომ რომელიმე პოლიტიკურ ძალასთან არასდროს ვყოფილიყავით დაკავშირებული, თუმცა გამუდმებით, ხან ვისთან კავშირს გვაწერდნენ და ხან _ ვისთან. სამწუხაროდ, ჩვენში მყარად ფესვგადგმულია წარმოდგენა, რომ წარმატებას საკუთარი შრომით ვერ მიაღწევ, აცილებლად ვიღაც უნდა გეხმარებოდეს, ან გარკვეული პრივილეგია გქონდეს. ის კი არა, რომ შენ უფრო მეტს შრომობ, მეტი ისწავლე, მეტი განათლება მიიღე _ ამის გამო კი არა, აუცილებლად ვიღაც დაგეხმარა, ან ვიღაც მოატყუე. სწორედ ეს სტერეოტიპი უნდა დავამსხვრიოთ, რადგან ასეთი რწმენა საზოგადოების განვითარებას აფერხებს. სინამდვილეში, ყოველგვარი დახმარების გარეშე წარმატების მიღწევა აბსოლუტურად შესაძლებელია და თიბისი ბანკის თანამშრომლებს რომ გადახედოთ, ამაში დარწმუნდებით. ისინი განსაკუთრებული ქონების მქონე ოჯახის შვილები არ არიან, მათ დაუღალავი შრომით შექმნეს საკუთარი თავი და ახლა წარმატებული ადამიანები არიან. ასეთი ადამიანები მუშაობენ ,,ბორჯომისა'' და ლისის კომპანიებსა და GღDჩ-შიც. ესენი არიან ადამიანები, რომლებმაც მოახერხეს, რომ თავის დროზე, კონცენტრირებული ყოფილიყვნენ სწავლაზე, შემდეგ ეშრომათ თავდაუზოგავად, რის საფუძველზეც კონკრეტულ შედეგს მიაღწიეს. აუცილებელია, რომ ეს ახალგაზრდა თაობას შთავუნერგოთ, რადგან სამწხუაროდ, არის ნაწილი, რომელსაც ეუბნებიან, რომ აქ, შენს ქვეყანაში წარმატებას ვერ მიაღწევ, ამიტომ შენი ბედი ქვეყნის საზღვრებს გარეთ უნდა სცადოო, რაც კატასტროფაა და დამღუპველია ამ ქვეყნისთვის. პირიქით, ადამიანი საკუთარი შესაძლებლობების ყველაზე მეტ რეალიზებას საკუთარ სამშობლოში ახდენს. როდესაც ხედავ, რომ შეგიძლია, შენს ქვეყანაში შეცვალო გარემო, გააუმჯობესო ადამიანების ყოფა, მაგალითი შექმნა, რომელსაც სხვები მიბაძავენ, მერწმუნეთ, ამაზე დიდი ჯილდო, თუნდაც ფულადი, არ არსებობს! 

_ პოლიტიკური სპექტრი არცთუ დიდი სიხარულით შეხვდა მოძრაობა ,,ლელოს'' დაფუძნებას. ყველაზე მეტად კი ის არ გაუხარდათ, რომ პოლიტიკაში მდიდარი ადამიანები მოდიან, რაც ძალიან კარგია, პირიქით, თქვენს პრეზენტაციას ერთგვარი ცინიზმი და აგრესიული განცხადებები მოჰყვა, რატომ მიიღეს ეს სიახლე ასე არაერთგვაროვნად? 

_ ვფიქრობ, საზოგადოებამ ეს ფაქტი ძალიან კარგად მიიღო, ვერც კი წარმოიდგენთ, ისეთი ენთუზიაზმია მათში. ჩემთვის ყველაზე მთავარი ისაა, რომ სრულიად უცხო ადამიანები მაჩერებენ და საკუთარ მხარდაჭერას გამოხატავენ. ის, რომ პოლიტიკური მოთამაშეებისთვის ეს სასიამოვნო ფაქტი არაა, არც უნდა გაგიკვირდეთ, რადგან ისინი კონკურენტებად აღგვიქვამენ და შესაბამისად, ცდილობენ, რაც შეიძლება, მეტი ტალახი გვესროლონ. საბედნიეროდ, საზოგადოება პოლიტიკოსების ამ რეაქციას იგნორირებას უწევს და ჩვენთვის მთავარი, სწორედ მათი, ხალხის რეაქციაა. ცალკეული პოლიტიკოსები ფიქრობენ, რომ პოლიტიკაში ჩვენი შემოსვლით, მათი კონკურენტუნარიანობა შემცირდა, რადგან ხედავენ, რომ საკმაოდ ძლიერი და წარმატებული გუნდი ვართ. პოლიტიკაში იმიტომ კი არ მივდივართ, რომ სხვაგან წარუმატებლები ვიყავით, არამედ იმიტომ, რომ სხვაგან წარმატებულები ვართ და ვფიქრობთ, უკვე აღარ შეიძლება განზე დგომა. აუცილებლად უნდა შევცვალოთ ის რეალობა, რაც ქვეყანაში ჩამოყალიბდა დღეს და რომელიც სამწუხაროდ, უპერსპექტივობის განცდას ბადებს ადამიანებში. 

ვფიქრობ, ჩვენი პოლიტიკაში შესვლის ერთადერთი მოტივატორი არის ის, რომ გამოვიყენოთ ჩვენი ცოდნა, გამოცდილება, უნარები, რეპუტაცია, რათა ქვეყანაში არსებული ვითარება კარდინალურად შევცვალოთ. ეს არის ჩვენი ამოცანა, თორემ საკუთარი თავის დამტკიცება არ გვჭირდება. სამწუხაროდ, პოლიტიკაში უმეტესად, ხელმოცარული ადამიანები მიდიან, ჩვენს შემთხვევაში, სხვა ფენომენთან გვაქვს საქმე _ თუ სხვაგან წარმატებას მივაღწიეთ, ვალდებულები ვართ, ქვეყნის დღევანდელი მდგომარეობაც შევცვალოთ და ადამიანებს იმედი ჩავუსახოთ. ვუთხრათ მათ, რომ ამ ქვეყანას აქვს საოცარი მომავალი, უბრალოდ, უკეთესად უნდა ვმართოთ. ის, რომ კარგად და ეფექტურად მართვა შეგვიძლია, ვფიქრობ, უკვე დავამტკიცეთ. მეამაყება, რომ ჩვენს ყველა კომპანიაში, რომელიც თავის დროზე შევქმენით, დანერგილი გვაქვს კორპორატიული მართვის საუკეთესო სტანდარტები. ეს არ არის ერთი ადამიანის მართვა, ეს მართვის სრულიად სხვა პრინციპია, როდესაც უფლებები დელეგირებულია, როდესაც თითოეულ რგოლში არის ძლიერი მმართველი, რომელიც ზურგსუკან არ იყურება და ვიღაცის სასიამოვნოდ კი არა, საჭიროების მიხედვით იღებს გადაწყვეტილებას. გვინდა, ეს კულტურა შემოვიტანოთ პოლიტიკაში, რაც დღეს არ არის. რაც მთავარია, უიმედობა, რასაც საზოგადოებაში ვხედავთ, ქვეყნის მომავლის მიმართ პოზიტიური დამოკიდებულებით უნდა შევცვალოთ, რაც აბსოლუტურად შესაძლებელია. 

_ გასაგებია, მაგრამ ანაკლიაში, ,,ლელოს'' პრეზენტაციის შემდეგ, მიხეილ სააკაშვილმა თქვა, რომ ,,თერთფართხუნა ტანსაცმელში ჩაცმული, კრიალოსნიანი ბიჭების დრო არასდროს დადგება''... ეს განცხადება რას ნიშნავს, ასე რატომ ეშინია თქვენი? 

_ სამწუხაროდ, მიხეილ სააკაშვილი სალანძღავ სიტყვებს არა მხოლოდ ამ მოძრაობის დაფუძნების შემდეგ, არამედ მანამდეც არ იშურებდა. ყოვლად მიუღებელ და ამაზრზენ ლანძღვას ვისმენთ მისგან. ჩემი აზრით, ამით საკუთარ თავსა და პარტიას უფრო აზიანებს, ვიდრე ჩვენ. მეორე მხრიდანაც ვიღებთ ,,ეპითეტებს'' და როგორც ჩანს, არავის მოსწონს ძლიერი მოთამაშის გამოჩენა. ამ შემთხვევაში, ქვეყნის ინტერესებიდან გამომდინარე კი არ ფიქრობენ, საკუთარი სუბიექტური გადასახედიდან მსჯელობენ, რას შემატებს ან დააკლებს ახალი პოლიტიკური სუბიექტის გამოჩენა მათ.

ქვეყნისთვის აუცილებელია, რომ გამოვიდეს ჩიხიდან, სადაც ორი პოლიტიკური ძალა ერთმანეთის განადგურებას ცდილობს, ამასობაში კი ქვეყანა თავზე გვენგრევა, მოსახლეობაშიც ამის გამოა უიმედობის განცდა, რისთვისაც ყველაზე კარგი პასუხი, ახალი პოლიტიკური მოთამაშის შემოსვლაა, რომელსაც წარმატებული ისტორია აქვს, რომლის წევრები არიან წარმატებული ადამიანები, რომელსაც ძალა შესწევს, ქვეყანას დიდი სამსახური გაუწიოს. იმის ნაცვლად, რომ მიესალმონ, მიდის ლანძღვა-გინება. ეს არის სამწუხარო მოცემულობა, რაც დღევანდელ პოლიტიკას ახასიათებს. 

_ ინგა გრიგოლიასთან ინტერვიუში მამუკა ხაზარაძემ თქვა, რომ სააკაშვილის დროს ავიწროებდნენ, საზოგადოებამ კი ამის შესახებ არაფერი იცოდა. არადა, ,,ვარდების რევოლუციის'' დროს, თიბისი-ს სააკაშვილის პარტნიორად მოიაზრებდნენ, მაგრამ თუ ასე გავიწროვებდათ სააკაშვილი, აქამდე ხმა რატომ არ ამოიღეთ? 

_ როდესაც ბანკში ოფიციალური პოზიციები გიჭირავს, პოლიტიკური განცხადებების უფლებაც კი არ გაქვს. ამით საფრთხის ქვეშ აყენებ დეპოზიტარების ინტერებს, მით უმეტეს, როდესაც საჯარო კომპანია ხდები, როგორც ჩვენ გავხდით, კატეგორიულად არ შეიძლება პოლიტიკური განცხადებები, რადგან ეს არის, როგორც დეპოზიტარების, ასევე ინვესტორების ღალატი! მიუხედავადიმისა, რომ უსამართლო მოქცევის უამრავი პრეცენდენტი ყოფილა ჩვენს ისტორიაში, საჯარო განცხადებებს, სწორედ ამის გამო ვერ ვაკეთებდით! ახლა, როდესაც ამ პოზიციებიდან გადავდექით, წამოვედით ბანკის სამეთვალყურეო საბჭოდან, ასევე ბანკთან დაკავშირებული სხვა კომპანიებიდანაც, შეგვიძლია ასეთი განცხადებები გავაკეთოთ. ამ მხრივ, არავინ გვზღუდავს და უფრო თავისუფლად ვსაუბრობთ ჩვენს გეგმებზე. 

რაც შეეხება პარტნიორობას, ნაციონალური მოძრაობის ლიდერები დარწმუნებულები იყვნენ, რომ შევარდნაძის პარტნიორები ვიყავით, რამდენადაც მცირე ზომის, მაგრამ თიბისი-მ იმ პერიოდშიც წარმატებას მიაღწია. მართალია, ზურაბ ჟვანიამ ეკონომიკის მინისტრის პორტფელი შემომთავაზა, მაგრამ მაინც ვგრძნობდით, რომ შევარდნაძესთან აფილირებულ ბიზნეს-გუფად გვთვლიდნენ. ისევ საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტების მხარდაჭერითა და მათი კონსოლიდაციით ჩვენს ირგვლივ, შევძელით, რომ განვვითარებულიყავით, თუმცა 2007-2008 წლებში, უმძიმესი პერიოდი გავიარეთ. 2008 წელს, აგვისტოს ომის შედეგად, საერთოდ დანგრევის პირას მივედით. დღეს, ყოვლად უსინდისო ბრალდებას რომ გვიყენებენ, სინამდვილეში, 2008 წლის აგვისტოს ომისა და 2009 წლის გლობალური ფინანსური კრიზისის მსხვერპლი ვართ, რის შედეგადაც, მე და მამუკამ თიბისი ბანკის 50% დავკარგეთ. დღეს გვეუბნებიან, რომ თურმე, ვისარგებლეთ, არადა, სარგებელი ისაა, როდესაც ქონებას ზრდი, ჩვენ კი, როგორც გითხარით, 50% დავკარგეთ. 

ურთულესი პერიოდი გავიარეთ და პატარა სასწაულიც მოვახდინეთ _ მთელი საბანკო სექტორი გაკოტრდა. ერთ მომენტში, მახსოვს, მე და ვახტანგ ბუცხრიკიძე გვიან საღამომდე ვიყავით ბანკში და კარი იმ განცდით დავკეტეთ, რომ მეორე დღეს, რუსები თბილისში შემოვიდოდნენ. ყველაფერი დაკარგული გვეგონა, შეგუებულებიც ვიყავით, რომ აღარაფერი გვექნებოდა, მაგრამ მახსოვს, ჩემებს ვუთხარი, შემოვლენ თბილისში? ხელახლა გავანთავისუფლებთ ქვეყანას, ხელახლა ავაშენებთ ახალ ინსტიტუტს. ასე უნდა შეხვდე კრიზისს, ესაა სწორი პასუხი, უიმედობა ამ დროსაც არ უნდა გქონდეს... მეორე დღეს, თბილისთან ახლოს, ბომბი ჩამოვარდა, ვერტმფრენების საშინელი ხმაური იყო, როდესაც რადიოსალოკაციო ცენტრი დაიბომბა. დღეს კი ადამიანები, რომლებსაც 2008 წელს არ განუცდიათ ის, რაც ჩვენ გამოვიარეთ, უსინდისოდ ამბობენ, რომ 2008 წელს, ჩვენ სარგებელი მივიღეთ. ამ დროს, ყველაფერი ნათელია _ აგვისტოს ომის დაწყებამდე, ბანკის აქციების 80% გვქონდა მე და მამუკას, ომის შემდეგ კი 30% დაგვრჩა. მაინც მგონია, რომ აბსოლუტურად სწორი გადაწყვეტილება მივიღეთ _ ჩვენი ქონების სანაცვლოდ, ბანკი გადავარჩინეთ. მოვახერხეთ, რომ გაკოტრებული და განადგურებელი ინსტიტუტი, 2014 წელს, ლონდონის საფონდო ბირჟაზე გავიტანეთ. ეს იყო პატარა სასწაული, რაც ბანკის თანამშრომლებთან ერთად შევქმენით. დღეს წამოვედით ბანკიდან და მცირე ზომის აქციონერებად დავრჩით. ვფიქრობ, იმ ადამიანებს, რომლებიც დღეს თიბისი ბანკს მართავენ, ქვეყნის მართვის სადავეები რომ ჩააბაროთ, უპრობლემოდ გადაიბარებენ და არაჩვეულებრივ შედეგებსაც მიაღწევენ. ვფიქრობ, ეს ისეთი აქტივია ამ ქვეყნისთვის, რომელსაც ვერაფერი შეედრება, ესაა წარმოუდგენელი ღირებულების აქტივი, რომელიც ამ ადამიანების სახით, ქვეყანას გააჩნია. 

ჩვენს მიერ განვლილი ურთულესი პერიოდი ახსენეთ და დიახ, ასე იყო, რადგან სხვადასხვა დროს, სერიოზული პრობლემები გვქონდა. 1998 წელს, რუსეთში შექმნილი ფინანსური კრიზისის გამო, როდესაც ,,ბორჯომის'' ექსპორტი აკრძალეს, ეს ბიზნესი ჩავარდა, მაგრამ ეს პრობლემაც დავძლიეთ. ამას იმიტომ გეუბნებით, რომ ცხოვრობამ კრიზისის მართვა და მასთან გამკლავება გვასწავლა, იმდენნაირი კრიზისული ვითარება გამოვიარეთ, რომ ერთგვარი იმუნიტეტიც გამოგვიმუშავდა. ამ ერთი წლის განმავლობაში, როდესაც სახელმწიფო გვებრძვის, როდესაც სახელმწიფო უწყება არ დარჩენილა, დაწყებული ეროვნული ბანკით და დამთავრებული პროკურატურით, ასევე ჩვენი რეპუტაციის შელახვის მიზნით, მმართველი პარტიის რიგი ლიდერების განცხადებების ჩათვლით, პირდაპირ გეუბნებით, არაფერი გამოუვათ! მათ ცილისმწამბლურ კამპანიას კარგად უპასუხეს ჩვენმა აქციონერებმა, როდესაც 98%-მა მხარი დაუჭირა ჩვენს ხელახლა არჩევას, ეს იყო ყველაზე კარგი პასუხი და სახეში სილის გაწვნა მათთვის, რომლებიც ბინძური კამპანიით ცდილობდნენ ჩვენი რეპუტაციის დანგრევას, თუმცა ამ მხარდაჭერამ საერთოდ გამოიყვანა მწყობრიდან ის ხალხი, რომლებიც გვებრძვიან და საშინელი ბრალდება წაგვიყენეს _ ფულის გათეთრება. ამაზე უბედური ბრალდება არ არსებობს, ჩემთვის ეს მკვლელობის ტოლფასი დანაშაულია! სამწუხაროდ, ამ მუხლს ავტორიტარულ სახელმწიფოებში იყენებენ, რათა პოლიტიკური ოპონენტების დევნა დაიწყონ იმიტომ, რომ ეს მუხლი საშუალებას იძლევა, დააყადაღონ ქონება და ანგარიშები, მთლიანად დაანგრიონ ბიზნესმენების რეპუტაცია. სხვათა შორის, 2011 წელს, როდესაც ბიძინა ივანიშვილი გამოვიდა პოლიტიკურ ასპარეზზე, წინა ხელისუფლებამ, სწორედ ფულის გათეთრების ბრალდება წაუყენა. სამწუხაროდ, ეს ტენდენცია არ იცვლება და ჩვენ სწორედ ამის შეცვლა გვინდა იმიტომ, რომ ესაა უნივერსალური იარაღი, გააკეთო ყველაფერი, რაც გინდა და გაანადგურო ოპონენტი! ყველა, ვისაც ოდნავ მაინც შერჩა სინდისი, ხვდება, თუ რა უზნეო და ყოვლად უსაფუძვლო ბრალდება წაგვიყენეს, მაგრამ ჩვენ ამასაც ზუსტად ისე ვხვდებით, როგორც 2008 წლის ომს შევხვდით, როდესაც გვეგონა, რომ რუსები თბილისში შემოვიდოდნენ და თუ ბანკს დაგვინგრევდნენ, მზად ვიყავით, ახალი აგვეშენებინა _ აი, ასე ვუპასუხებთ ჩვენს წინააღმდეგ შემოტევასაც, ღვარძლისა და გაბოროტების გარეშე, კონსტრუქციული მიდგომითა და მცდელობით, რათა არსებული ვითარება შევცვალოთ! მხოლოდ ჩემი და მამუკას პრობლემა კი არაა ეს, არამედ სისტემურია, რომელსაც შესაძლოა, რომ ნებისმიერ ადამიანს, ვისაც ამ სისტემის ოპონენტად ჩათვლიან, ხვალ იგივე გაუკეთონ! ამიტომ ეს სისტემა უნდა შეიცვალოს! რაც მთავარია, ნებისმიერი ეკონომიკური რეფორმა, ან გადასახადების სიმცირე კარგავს თავის ღირებულებას, თუ ქვეყანაში კანონის უზენაესობა არ არის, თუ სამართლიანი სასამართლო და დამოუკიდებელი პროკურატურა არ არის. სხვა ყველაფრის ფასი კაპიკია, თუ ეს ინსტიტუტები არ ფუნქციონერებენ ისე, როგორც ნორმალურ, დემოკრატიულ ქვეყნებში უნდა ფუნქციონირებდნენ! 

_ რადგან სიტყვამ მოიტანა, ამ თემასაც შევეხოთ, 2011 წელს, როდესაც ბიძინა ივანიშვილსა და ,,ქართუ ბანკს'' პრობლემები შეექმნა, ერთადერთი უწყება, რომელიც ღიად მხარში ამოუდგა, თიბისი იყო. 

_ მაშინ ბიძინა ივანიშვილს საერთოდ არ ვიცნობდი, არც შევხვედრილვარ მანამდე არასდროს, მაგრამ როდესაც ,,ქართუს'' წინააღმდეგ პოლიტიკურად მოტივირებული შეტევა დაიწყო, რისთვისაც კანონში მხოლოდ ამ ინსტიტუტზე შეტევის განსახორციელებლად მიიღეს ცვლილება, ცხადია, მამუკა და მე მხარში ამოვუდექით. გიმეორებთ, საჯარო განცხადებას ვერ გავაკეთებდით იმის გამო, რომ თიბისი ბანკის სამეთვალყურეო საბჭოში მაღალი თანამდებობები გვქონდა, მაგრამ იმავე დღეს შევხდით საერთაშორისო სავალუტო ფონდის მისიის ხელმძღვანელს, მსოფლიო ბანკის წარმომადგენლებს, გერმანიის განვითარებისა და რეკონსტრუქციის ბანკის წარმომადგენელს, საქართველოში არსებულ ყველა საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტის წარმომადგენლებს. ყველას ვუთხარით, რომ ეს იყო კატასტროფული შედეგების მომტანი საბანკო ინდუსტრიისთვის, ეკონომიკისთვის, ამიტომ თქვენს ხელთ არსებული ყველა ბერკეტი გამოიყენეთ და ეს პროცესი შეაჩერეთ! ვფიქრობ, ეფექტურად იმოქმედეს და ეს პროცესი შეჩერდა, თუმცა, რა თქმა უნდა, ,,ქართუს'' ზიანი მიადგა. აბსოლუტურად გულღიად გეუბნებით, იმ მომენტში, ამ უსამართლობის აღსაკვეთად, ყველაფერი გავაკეთეთ. შედეგიც დადგა, მაგრამ საჯარო განცხადებას ვერ გავაკეთებდით, ამის უფლება არ გვქონდა. მიმაჩნია, რომ ,,ქართუს'' წინააღმდეგ განხორციელებული შეტევა ყოვლად მიუღებელი და დაუშვებელი იყო. უბედურება ისაა, რომ ახლა ჩვენს მიმართ იგივე ხორციელდება _ ესაა სრულიად უსამართლო და გაცილებით მასშტაბური შეტევა. წარმოიდგინეთ, რომელი საერთაშორისო ინსტიტუტი ითანამშრომლებს ადამიანებთან, რომლებსაც ფულის გათეთრებაში ედებათ ბრალი? მიუხედავად ამისა, მაინც ვახერხებთ თანამშრომლობას იმ პირობებში, როდესაც ჩვენს წინააღმდეგ შეტევა დაიწყეს, ჩვენი და ჩვენი რეპუტაციის განადგურება გადაწყვიტეს. ამიტომ, ერთხელ და სამუდამოდ, ეს სისტემა უნდა შევცვალოთ! 

_ ბატონო ბადრი, შავ კატას, რომელმაც ამის შემდეგ, თქვენსა და ბიძინა ივანიშვილს შორის გაირბინა, ვანო ჩხარტიშვილი ჰქვია? 

_ ვანო ჩხარტიშვილს ვიცნობ წლების განმავლობაში. როდესაც საქართველოდან წავიდა, მაშინ პირადად მთხოვა დახმარება და რაც შემეძლო, დავეხმარე კიდეც. პასუხად კი იცით, რა მივიღე? როდესაც საქართველოში დაბრუნდა, გადაწყვიტა, რომ შეიძლებოდა, ჩვენი ინსტიტუტისთვის სრულიად უსამართლოდ წაეგლიჯა ფული. ეს იყო ყოვლად მიუღებელი, ამორალური მცდელობა და ამიტომ ამ თემაზე მეტი კომენტარი არ მინდა. არ ვიცი, რატომ გადაწყვიტა, რის საფუძველზე, ან რატომ ჩათვალა, რომ შეიძლებოდა ამის გაკეთება, არ მესმის, მაგრამ ეს მისი უბედურებაა. 

_ კანონის უზენაესობა ახსენეთ, რაც დამოუკიდებელი სასამართლოს გარეშე, წარმოუდგენელია. არც თქვენ და არც ბატონი მამუკა არ ასახელებთ კონკრეტულ მოსამართლეებს, რომლებიც თავის დროზე, ვანო ჩხარტიშვილმა ორივე ინსტანციის _ თბილისის საქალაქოსა და სააპელაციო სასამართლოებში მოისყიდა, მაგრამ მე ჩამოგითვლით: ტაბატაძეს, ნათია გუჯაბიძესა და გიორგი სულაკაძეს გულისხმობთ? 

_ ჩემი აზრით, ყველაზე მარტივია, ნახოთ, კონკრეტულად რა საქმეები განიხილეს მოსამართლეებმა და ვის სასარგებლოდ გამოიტანეს გადაწყვეტილებები. ვფიქრობ, ყველაზე მარტივი ანალიზი ესაა. შეგიძლიათ, კონკრეტულ საქმეებს გადახედოთ, ვინ ვის წინააღმდეგ, ან ვის სასარგებლოდ იღებდა გადაწყვეტილებებს და აქედან გამოიტანოთ დასკვნები. 

_ ბატონო ბადრი, ამ მოსამართლეების განხილული ყველა საქმე დეტალურად აღვწერე სტატიაში, რომელიც სამი წლის წინ, ,,ვერსიაში'' გამოქვეყნდა. ორივე ინსტანციის სასამართლოში, ვანო ჩხარტიშვილი იმ ქონების ხელში ჩასაგდებად დაობდა, რომელიც ლონდონის სამეფო (საარბიტრაჟო) სასამართლომ, გარდაცვლილი ბადრი პატარკაციშვილის ოჯახს მიაკუთვნა. საქალაქო სასამართლოში, გიორგი სულაკაძის ხელში ხვდებოდა ყველა საქმე, რომლის მოსარჩელე, ან მოპასუხე ვანო ჩხარტიშვილი იყო, ერთ ეპიზოდში, რომელიც ,,ფოთის წისქვილკომბინატსა'' და შპს ,,აგრიკომს'' ეხებოდა, თიბისიც იყო ჩართული და ეს საქმე, რომელსაც საქალაქო სასამართლოში მოსამართლე კაკაბაძე იხილავდა, რატომღაც ტაბატაძის ხელში მოხვდა, ხოლო სააპელაციო სასამართლოში _ ნათია გუჯაბიძის ხელში აღმოჩნდა, რომელიც პარალელურად, ,,რუსთავი 2''-ის საქმესაც იხილავდა. ამ მოსამართლეებმა ჩხარტიშვილის სასარგებლო გადაწყვეტილებები მიიღეს! 

_ ... თითოეული მოქალაქის პასუხისმგებლობაა, რომ ქვეყანაში დამოუკიდებელი სასამართლო და პროკურატურა არსებობდეს! ამას აუცილებლად უნდა მივაღწიოთ. რაც შეეხება ეკონომიკურ რეფორმებს, ჩემი აზრით, შესანიშნავი გამოცდილება გვაქვს და კარგი ინიციატივების შეთავაზება შეგვიძლია, მაგრამ თუ ფუნდამენტი არ შეიქმნა, რასაც დამოუკიდებელი სასამართლო და პროკურატურა ჰქვია, ჩათვალეთ, რომ ყველაფერი წყალშია გადაყრილი. ძალიან ცნობილი, ლეგენდარული ეკონომისტი ფრიმანი, გამუდმებით პრივატიზაციაზე საუბრობდა, ხოლო სიკვდილის წინ თქვა, მთავარი კანონის უზენაესობააო.

მაია მიშელაძე

]]>
versiaprinti@yahoo.com (super admin) ეკონომიკა Wed, 18 Sep 2019 12:56:47 +0400
ინტერნეტთაღლითობა _ მთავარი კიბერსაფრთხე! http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6333-ინტერნეტთაღლითობა-_-მთავარი-კიბერსაფრთხე.html http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6333-ინტერნეტთაღლითობა-_-მთავარი-კიბერსაფრთხე.html

ეროვნული ბანკი მოსახლეობის ინფორმირებას განაგრძობს _ როგორ დავიცვათ თავი ფიშინგისგან

ინტერნეტთაღლითებისგან მოსახლეობის დაცვის მიზნით, საქართველოს ეროვნული ბანკი საზოგადოების ინფორმირებისა და ცნობიერების ამაღლების კამპანიას განაგრძობს. ამჯერად, საბანკო ასოციაციის ჩართულობით, ეროვნულმა ბანკმა ინტერნეტთაღლითობის _ ფიშინგის თემაზე, საგანმანათლებლო ვიდეორგოლი მოამზადა. ვიდეორგოლში მარტივი ენითაა ახსნილი ინტერნეტთაღლითების მიერ მომხმარებელთა თანხების მითვისების ფართოდ გავრცელებული სქემები, ასევე რჩევები, თუ როგორ ავიცილოთ თავიდან ამ ტიპის საფრთხეები. საქართველოს ეროვნული ბანკი კიდევ ერთხელ შეახსენებს მოსახლეობას, გამოიჩინონ მეტი ყურადღება და სიფრთხილე ფინანსური და პირადი მონაცემების ინტერნეტსივრცეში გამოყენებისას.

ტექნოლოგიურ განვითარებასთან ერთად, ინტერნეტთაღლითობა გააქტიურდა. სპეციალისტების შეფასებით, ეს ბოლო პერიოდის ერთ-ერთი, მნიშვნელოვანი გამოწვევაა, მათ შორის, დასავლეთ ევროპის ქვეყნებშიც. 2019 წლის მდგომარეობით, გლობალური მასშტაბით, ფიშინგი ერთ-ერთ მთავარ კიბერსაფრთხედ დასახელდა. ბოლო თვეებში, საქართველოშიც გახშირდა ინტერნეტთაღლითობის ფაქტები, რაც თაღლითების მიერ, ყალბი ვებგვერდების საშუალებით, ფინანსური ინსტიტუტების მომხმარებლების პირადი მონაცემების მოპარვას გულისხმობს. ამ მონაცემების ხელში ჩაგდებით, თაღლითები ახორციელებენ არასანქცირებულ გადარიცხვებს. თუმცა ისიც გასათვალისწინებელია, რომ ფიშინგი ყოველთვის ვებგვერდების, ან ინტერნეტსივრცის საშუალებით არ ხორციელდება. მაგალითად, არაავტორიზებულმა პირებმა/თაღლითებმა, მომხმარებელს ინფორმაცია ტელეფონის, ან სხვა საკომუნიკაციო არხის საშუალებითაც შეიძლება გამოსტყუონ. 

ინტერნეტთაღლითობის შემთხვევები სულაც არაა იშვიათი. ამას ხელი შეუწყო ტექნოლოგიურმა განვითარებამ, საინფორმაციო სისტემებზე დამოკიდებულებამ, ინტერნეტის ხელმისაწვდომობამ და ფინანსურ პროდუქტებზე, მაგალითად, ინტერნეტბანკსა და საგადახდო ბარათებზე წვდომის ზრდამ. ტექნოლოგიებისა და ფინანსური პროდუქტების განვითარებასთან ერთად, ინტერნეტთაღლითობის მეთოდებიც იხვეწება. შესაბამისად, აუცილებელია, რომ მომხმარებელი ინფორმირებული იყოს, რათა თაღლითობის შემთხვევები თავიდან აირიდოს. 

აღსანიშნავია, რომ კომერციულ ბანკებს დანერგილი აქვთ თაღლითობისგან დამცავი, მონიტორინგის სხვადასხვა სისტემა, რომლითაც შესაძლებელია თაღლითური ტრანზაქციების აღკვეთა. ეროვნული ბანკი აქცენტს მომხმარებლების ინფორმირებასა და ბანკებში არსებული კონტროლის მექანიზმების არსებობაზე აკეთებს, რათა ,,წარმატებული შემთხვევების'' რაოდენობა მინიმუმამდე შემცირდეს და აი, რატომ: 

მომხმარებლების თანხების მისათვისებელად, თაღლითები საკმაოდ დახვეწილ მეთოდებს იყენებენ; თანხის დაკარგვის რისკის თავიდან ასაცილებლად, საჭიროა, რომ ინტერნეტსივრცეში, პირადი და ფინანსური, მათ შორის საბანკო მონაცემების გაზიარებისას, მეტი სიფრთხილე და ყურადღება გამოიჩინოთ; საეჭვო შემოთავაზების მიღებისას, აღნიშნული ინფორმაცია მომსახურე ბანკთან უნდა გადაამოწმოთ; შესაძლო თაღლითობის ფაქტის აღმოჩენისას კი საჭიროა საკუთარ ანგარიშებზე სწრაფი რეაგირება _ პირველ რიგში, ეს თქვენს მომსახურე ბანკს უნდა შეატყობინოთ, რათა ბარათი დაბლოკონ, ხოლო თქვენს ანგარიშზე/ელექტრონულ საფულეზე წვდომის რეკვიზიტები უნდა შეცვალოთ, რომ თაღლითობის შემდგომი შემთხვევები აირიდოთ. რაც მთავარია, ეს ფაქტი სამართალდამცავ ორგანოებსაც უნდა შეატყობინოთ. 

თაღლითობის შემთხვევების შესამცირებლად, საქართველოს ეროვნული ბანკი მუდმივად ახდენს საზოგადოების ინფორმირებას სხვადასხვა გზით, იქნება ეს საგანმანათლებლო ვიდეორგოლი, ბროშურა, თუ განცხადება. ეროვნული ბანკის ერთ-ერთი პრიორიტეტი მოსახლეობის ფინანსური განათლების დონის ამაღლებაა, რაც ფინანსური რისკებისა და თაღლითობისგან თავის დაცვის გზების შესახებ, მომხმარებელთა ცნობიერების ამაღლებასაც გულისხმობს. შესაბამისად, ეროვნული ბანკის მიერ განვითარებული სასწავლო მასალები, თუ ჩატარებული ტრენინგები, ფინანსურ თაღლითობასა და ამ საფრთხისგან თავიდან არიდებასაც ეხება. გარდა ამისა, ეროვნული ბანკი, კომერციულ ბანკებს გარკვეულ მოთხოვნებს უწესებს, მათ შორის, საოპერაციო რისკების მართვის ჩარჩოს დახვეწის შესახებ, რაც თაღლითობის რისკების იდენტიფიცირების, მონიტორინგის, ანგარიშგებისა და კონტროლის საკითხებს ასახავს. კომერციული ბანკებისთვის, ქვეყნის მთავარმა ბანკმა კიბერუსაფრთხოების მოთხოვნებიც დააწესა, რაც ბანკებმა უნდა დაიცვან. 

საქართველოს ეროვნული ბანკის პრეზიდენტის 2016 წლის 6 იანვრის #1/04 ბრძანებით დამტკიცებული ,,საგადახდო მომსახურების დროს მომხმარებლისათვის აუცილებელი ინფორმაციის მიწოდების წესი'', მომხმარებლისთვის საგადახდო მომსახურების პირობების ხელმისაწვდომობასა და სრულ გამჭვირვალობას უზრუნველუყოფს, რათა საგადახდო მომსახურების მომხმარებელს, გათვითცნობიერებული არჩევანის გაკეთების საშუალება ჰქონდეს. 

მოქალაქეებს კარგად უნდა ესმოდეთ იმ პროდუქტების, მაგალითად, ინტერნეტბანკისა და საგადახდო ბარათის პირობები, რომლებითაც სარგებლობენ. ამისთვის დაკვირვებით უნდა გაეცნოთ ხელშეკრულებას, დასვათ შეკითხვები ფინანსურ ორგანიზაციასთან, მოიძიოთ მეტი ინფორმაცია ინტერნეტ და ბარათების უსაფრთხოებასთან დაკავშირებით. მეტიც, არსებობს გარკვეული რჩევები, რაც თაღლითობისგან თავის დაცვაში დაგეხმარებათ: 

  • მავნე და ჯაშუშური პროგრამებისგან თავის დაცვის მიზნით, გამოიყენეთ ლიცენზირებული პროგრამები და ანტივირუსები; 
  • საჯარო წი-ფი-ით სარგებლობისას, არ შეხვიდეთ ინტერნეტბანკში და არ შეიყვანოთ ბარათის მონაცემები; 
  • გამოიყენეთ რთული პაროლები და გაააქტიურეთ ორდონიანი ავტორიზაციის ფუნქცია მობილურ და ინტერნეტბანკში, ხოლო ბარათებზე _ 3D დაცვის მექანიზმი; 
  • გამოიყენეთ დამცავი ბარიერი (Fირეწალლ); 
  • გაააქტიურეთ „სპამისა“ და ,,ფიშინგის'' ფილტრები, დაშიფრეთ მნიშვნელოვანი მესიჯები ელექტრონული ფოსტით გაგზავნისას. რაც მთავარია, არავის გაუზიაროთ თქვენი პაროლები, ბარათისა და ინტერნეტბანკის მონაცემები; 
  • სიფრთხილით მოეკიდეთ ინტერნეტსივრცეში არსებულ შემოთავაზებებს, რომლებიც გარკვეულ ბმულზე გადასვლასა და ზემოთხსენებული მონაცემების შეყვანას გთხოვენ; 
  • დარწმუნდით, რომ აღნიშნული ვებგვერდი ყალბი არაა და ინფორმაცია თქვენს მომსახურე ბანკთან გადაამოწმეთ! 

 

მაია მიშელაძე

 

]]>
versiaprinti@yahoo.com (super admin) ეკონომიკა Wed, 18 Sep 2019 12:56:22 +0400
ახალი პრემიერი უმუშევრობის შემცირების პირობას დებს http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6326-ახალი-პრემიერი-უმუშევრობის-შემცირების-პირობას-დებს.html http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6326-ახალი-პრემიერი-უმუშევრობის-შემცირების-პირობას-დებს.html

საინვესტიციო გარემოს გაუმჯობესება და მცირე და საშუალო ბიზნესის ხელშეწყობა _ გიორგი გახარიას სამთავრობო პროგრამის ეკონომიკური აქცენტები

საქართველოს პარლამენტმა, 98 ხმით, პრემიერ-მინისტრის პოსტზე, მხარი გიორგი გახარიას და მის ახალ მთავრობას დაუჭირა. სინამდვილეში, შს ექსმინისტრის ახალი კაბინეტი ძველი და კარგად ნაცნობი სახეებითაა წარმოდგენილი, თუმცა ამ ცვლილებებზე დიდხანს არ შევჩერდებით, რადგან ,,ვერსია'' გახარიას სამთავრობო პროგრამის ეკონომიკური ნაწილით დაინტერესდა. ამ მხრივ კი, მთავრობის ახალ კაბინეტში ნამდვილად არაფერი შეცვლილა: გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრი ისევ ლევან დავითაშვილია, ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრი _ ნათია თურნავა, რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის _ მაია ცქიტიშვილი, ფინანსთა მინისტრი კი _ ივანე მაჭავარიანი.

საქართველოს მთავრობის 2019-2020 წლების სამოქმედო გეგმა ორიენტირებული იქნება სწრაფი და თითოეული მოქალაქისთვის ხელშესახები შედეგების მიღწევაზე. მთავრობის ძალისხმევა ოთხ საკვანძო მიმართულებას მოიცავს: უსაფრთხოება და ადამიანის უფლებები; ეკონომიკური განვითარება; განათლება და ადამიანური კაპიტალის განვითარება; სახელმწიფო მმართველობა, თუმცა ვიდრე ამ პროგრამის ეკონომიკურ ნაწილზე შევჩერდებით და დეტალურად მიმოვიხილავთ, აუცილებლად უნდა აღვნიშნოთ, რომ მმართველმა პარტიამ ამ ტიპის სამთავრობო ცვლილება 2020 წლის საპარლამენტო არჩევნებს ,,დაუმიზნა''. 

დავუბრუნდეთ პრემიერ-მინისტრის სამთავრობო პროგრამის ეკონომიკურ ნაწილს, რომლითაც ვიგებთ, რომ ქვეყნის ეკონომიკური პოლიტიკა თავისუფალი ბაზრის პრინციპებს ეფუძნება, სადაც კერძო სექტორი ეკონომიკის მთავარი მამოძრავებელი ძალაა. მთავრობის ეკონომიკური პოლიტიკა მიმართული იქნება ეკონომიკის სტრუქტურულ გაჯანსაღებაზე, ბიზნესისა და საინვესტიციო გარემოს შემდგომ განვითარებაზე, მცირე და საშუალო ბიზნესის ხელშეწყობასა და ინფრასტრუქტურის სწრაფ განვითარებაზე. 

მაკროეკონომიკური სტაბილურობა, საჯარო ფინანსების მართვის ეფექტიანობა, დასაქმება და უმუშევრობის შემცირება, ბიზნესისა და საინვესტიციო გარემოს გაუმჯობესება _ ესაა ქვეყნის ეკონომიკური პოლიტიკის ძირითადი მიმართულებები მომდევნო ერთი წლის განმავლობაში: 

,,საინვესტიციო გარემოს გაუმჯობესების მიზნით, აქტიურად გატარდება „ერთი ფანჯრის პრინციპზე“ აგებული პოლიტიკა. გაძლიერდება საკოორდინაციო მექანიზმები, როგორც ცენტრალური ხელისუფლების უწყებებთან, ასევე ადგილობრივ თვითმმართველობებთან. შედეგად, გაიზრდება კომუნიკაციის ეფექტიანობა საერთაშორისო და ადგილობრივ ინვესტორებთან; გაგრძელდება ინოვაციური და მაღალტექნოლოგიური საინვესტიციო პროექტების მხარდაჭერა. 

ფართოდ დაინერგება რეგულირების გავლენის შეფასების (RIA) ინსტრუმენტი, რაც მოგვცემს საშუალებას, რომ თითოეული გადაწყვეტილება ეკონომიკაში, წინასწარ იყოს გაანალიზებული შესაძლო, ნეგატიური გავლენებისაგან თავიდან არიდების მიზნით; მიღებულ იქნება „მეწარმეთა შესახებ“ ახალი კანონი, რომელშიც აისახება ასოცირების შეთანხმებითა და მისი დანართებით გათვალისწინებული, ევროკავშირის შესაბამისი რეგულაციების მოთხოვნები, რითაც საქართველოს კორპორაციული სამართალი დაუახლოვდება ევროკავშირის კანონმდებლობას'', _ ვკითხულობთ პროგრამაში. 

მცირე და საშუალო მეწარმეობის განვითარების თვალსაზრისით, მთავრობა ფინანსებზე ხელმისაწვდომობის ინსტრუმენტების განვითარებას გეგმავს, რომელთა მიზანიც ბიზნესისთვის არასაკმარისი უზრუნველყოფით გამოწვეული შეზღუდვების შემცირებაა, რაც ხელს უშლის სიცოცხლისუნარიან ბიზნესს კრედიტის აღებაში. ამ მიზნით, საქართველოს მთავრობა საკრედიტო-საგარანტიო სქემას შექმნის, რაც მცირე და საშუალო ბიზნესს საგრძნობლად გაუმარტივებს ფინანსებზე წვდომას, ხელს შეუწყობს ეკონომიკის დამატებით დაკრედიტებას, მცირე და საშუალო ზომის საწარმოებში ლიკვიდობის გაუმჯობესებას. 

სააგენტო „აწარმოე საქართველოში“, კვლავ აქტიურად გააგრძელებს მუშაობას ადგილობრივი წარმოებისა და სასტუმრო ინდუსტრიის განვითარების, ექსპორტის ხელშეწყობისა და ინვესტიციების მოზიდვის მიმართულებებით. მცირე და საშუალო საწარმოების ფინანსებზე ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესების მიზნით, სააგენტოს ინდუსტრიული მიმართულების კომპონენტის ფარგლებში, საწარმოებისა და სასტუმროების სესხის პროცენტის თანადაფინანსება ისევ გაგრძელდება. მეტიც, მცირე და საშუალო მეწარმეების მხარდაჭერის მიზნით, ფინანსებთან წვდომის კომპონენტის ანუ თანადაფინანსების გრანტების გაცემა ,,საქართველოს ინოვაციებისა და ტექნოლოგიების სააგენტოშიც'' გაგრძელდება. 

საქართველო, როგორც რეგიონალური ჰაბი და რეგიონული ეკონომიკური პოლიტიკა, პრემიერ მინისტრის სამოქმედო გეგმის ეკონომიკური ნაწილის უმთავრესი მიმართულებებია: 

,,ქვეყნის გრძელვადიანი ეკონომიკური განვითარებისთვის მნიშვნელოვანია საქართველოს, როგორც საერთაშორისო საინვესტიციო, საკომუნიკაციო, სატრანსპორტო, ლოგისტიკური, ენერგეტიკული, ტექნოლოგიური, საგანმანათლებლო და საფინანსო ჰაბის ჩამოყალიბება, რაც მოგვცემს, როგორც ქვეყნის შიდა, ისე რეგიონალური პოტენციალის მაქსიმალურად გამოყენების საშუალებას. ამით ხელი შეეწყობა ქვეყნის სატრანსპორტო-ლოგისტიკური სექტორის, ეროვნული წარმოების კონკურენტუნარიანობისა და წარმადობის განვითარებას და ასევე ექსპორტის ზრდას, მეტი პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების მოზიდვას, ქვეყანაში თანამედროვე ტექნოლოგიებისა და ინოვაციების დანერგვასა და საერთაშორისო ეკონომიკურ პროცესებში ქვეყნის სრულფასოვან მონაწილეობას. მნიშვნელოვანია უფრო მეტად შეეწყოს ხელი საქართველოს გავლით ენერგოდერეფნების განვითარებას, მათ შორის, ევროპულ ენერგობაზრებზე პირდაპირი წვდომის მიმართულებით. აუცილებელია აქტიური მუშაობა საქართველოში გამავალ სატრანსპორტო დერეფანში მეტი საერთაშორისო ტვირთების მოსაზიდად, ასევე ახალი სატრანსპორტო დერეფნების შექმნისა და გაფართოებისთვის. გაგრძელდება ანაკლიის საზღვაო ნავსადგურის მშენებლობის პროექტი, რომელიც არა მხოლოდ მნიშვნელოვან გავლენას მოახდენს საქართველოს სატრანზიტო პოტენციალის ამაღლებაზე, არამედ გაზრდის საქართველოს როლს რეგიონში და აქცევს მას ლოგისტიკურ ჰაბად. საქართველოს მთავრობის ეკონომიკური პოლიტიკის ერთ-ერთი პრიორიტეტია ქვეყნის რეგიონების განვითარება, მათ შორის უთანასწორობის აღმოფხვრა, ადგილობრივ დონეზე ხარისხიანი მომსახურების მიწოდების ეფექტიანი და ინოვაციური სისტემების დანერგვა, რეგიონების როლის ზრდა ქვეყნის ეკონომიკის განვითარებაში''. 

საქართველოს მთავრობას აქვს რეგიონული განვითარების სტრატეგიული ხედვა, რომელიც ეფუძნება ევროკავშირის რეგიონების ეკონომიკური და სოციალური განვითარების გათანაბრების პოლიტიკის მიდგომებს. ეს გულისხმობს ინტეგრირებულ, დარგთაშორის და ტერიტორიაზე მორგებულ დაგეგმვასA და შესაბამისი პოლიტიკის განხორციელებას. 

ინფრასტრუქტურული განვითარება _ ჩვენი ქვეყნის გეოგრაფიული მდებარეობისა Aდა ლოგისტიკური პოტენციალის სრულად ასათვისებლად, ახალი მაგისტრალური გზების მშენებლობა კვლავ გაგრძელდება. ქვეყნის მასშტაბით, საერთაშორისო მნიშვნელობის სატრანზიტო და რეგიონების დამაკავშირებელი საავტომობილო გზები აშენდება; გაგრძელდება რეგიონული და ადგილობრივი მნიშვნელობის გზების მშენებლობა; რეგიონების, სოფლის მეურნეობისა და ტურიზმის განვითარების მიზნით, უზრუნველყოფილი იქნება შიდასახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გზების რეაბილიტაცია. 

,,მოსახლეობისთვის 24-საათიან რეჟიმში ხარისხიანი სასმელი წყლის მიწოდება, მთავრობის ერთ-ერთი პრიორიტეტია. 2020 წლისთვის, 24-საათიანი წყალმომარაგებით უზრუნველყოფილი იქნება დამატებით 430 000 ადამიანი. აქტიურად გაგრძელდება წყალმომარაგება-კანალიზაციისა და გამწმენდი ნაგებობების მშენებლობა-რეაბილიტაციის პროექტები მთელ რიგ ქალაქებსა და სოფლებში, მათ შორის, საზღვრისპირა სოფლებში. ქვეყნის ინტერნეტიზაციის პროექტის ფარგლებში, რეგიონებში დამატებით აშენდება მაღალსიჩქარიანი ოპტიკური ინფრასტრუქტურა, რის შედეგადაც, საქართველოს მოსახლეობის 85%-ზე მეტს ექნება წვდომა მაგისტრალურ ოპტიკურ-ბოჭკოვან ინტერნეტ-ინფრასტრუქტურასთან''. 

ენერგეტიკა _ ქვეყნის ენერგეტიკული უსაფრთხოებისა და დამოუკიდებლობის ხარისხის ამაღლება, იმპორტირებულ ენერგორესურსებზე დამოკიდებულების ეტაპობრივი შემცირება ადგილობრივი ენერგეტიკული რესურსების ათვისების, მიწოდების წყაროებისა და მარშრუტების დივერსიფიკაციის გზით, ესაა მტავრობის ენერგეტიკული პოლიტიკის ძირითადი მიმართულებები. მთავრობის სამოქმედო გეგმის ამ ნაწილში აღნიშნულია, რომ განვითარდება ინფრასტრუქტურა გაზისა და ელექტროენერგიის უსაფრთხო და სტაბილური გადამცემი და გამანაწილებელი სისტემის შესაქმნელად. გაზმომარაგების გაუმჯობესების მიზნით, უკვე დაწყებულია 210-280 მილიონი კუბური მეტრის მოცულობის გაზსაცავის პროექტის განხორციელება; დამატებითი რესურსები გამოიყოფა რეგიონებში მოსახლეობის გაზიფიცირების უზრუნველსაყოფად, რის შედეგადაც 2020 წლის ბოლოსთვის, გაზმომარაგებაზე წვდომა ექნება 1.3 მილიონ აბონენტს; გაგრძელდება მუშაობა განახლებადი ენერგიის ათვისების კუთხით, ასევე, განხორციელდება ენერგოეფექტური ღონისძიებები სხვადასხვა მიმართულებით. 

გარემოს დაცვა და სოფლის მეურნეობა _ გარემოს დაცვა, მისი მდგრადობის შენარჩუნება და ბუნებრივი რესურსების რაციონალური გამოყენება, სოფლის მეურნეობის მდგრადი განვითარების პარალელურად, მნიშვნელოვან გამოწვევას წარმოადგენს. ეს საკითხი განსაკუთრებით აქტუალურია კლიმატის ცვლილების მიმდინარე პროცესში. კლიმატგონივრული სოფლის მეურნეობის განვითარების ხელშეწყობა, ერთდროულად, სამ ურთიერთგადამკვეთ გამოწვევას პასუხობს, კერძოდ, სასურსათო უსაფრთხოების უზრუნველყოფას, კლიმატის ცვლილებასთან ადაპტაციასა და კლიმატის ცვლილების შერბილების ხელშეწყობას. 

,,კლიმატის ცვლილებით განპირობებული ბუნებრივი კატასტროფების საფრთხეების რისკების შემცირების მიზნით, გაფართოვდება ჰიდრომეტეოროლოგიური დაკვირვების ქსელი, გაძლიერდება მოდელირების შესაძლებლობები და დაინერგება ადრეული შეტყობინების ეროვნული სისტემა. 

გაუმჯობესდება ატმოსფერული ჰაერის, წყლისა და ნიადაგის ხარისხის მონიტორინგისა და შეფასების სისტემა, ასევე ატმოსფერულ ჰაერში მავნე ნივთიერებათა გაფრქვევისა და წყლის გამოყენების აღრიცხვის სისტემები. გაგრძელდება წყლის რესურსების ინტეგრირებული მართვის სისტემაზე გადასვლა, რომელიც ეფუძნება წყლის რესურსების მდგრადი მართვისა და სააუზო მართვის ევროპულ პრინციპებს. გაუმჯობესდება ნარჩენებისა და ქიმიური ნივთიერებების მართვის სისტემა; ევროკავშირის სტანდარტების შესაბამისად დაინერგება სხვადასხვა მექანიზმები, რაც წაახალისებს ნარჩენების წარმოქმნის პრევენციასა და ნარჩენების ხელახალ გამოყენებას''. 

ტრანსპორტი _ ევროკავშირთან ასოცირების შესახებ შეთანხმებისა და ერთიანი საჰაერო სივრცის შესახებ შეთანხმების შესაბამისად, ტრანსპორტის სფეროში, საქართველოს კანონმდებლობა ევროკავშირის დირექტივებსა და რეგულაციებს დაუახლოვდება, რაც ხელს შეუწყობს სატრანსპორტო ოპერაციების უსაფრთხოების ზრდასა და ევროკავშირთან სექტორულ ინტეგრაციას... 

თანამედროვე სახელმწიფოში, ადამიანური კაპიტალი ქვეყნის განვითარების უმთავრესი რესურსია, რომელიც ეკონომიკურ საქმიანობაში უნდა ჩაერთოს. ადამიანური რესურსების განსავითარებლად კი აუცილებელია კარგი განათლება და უნარების განვითარება, ხოლო განათლების ეფექტიანი სისტემის უზრუნველყოფით, მნიშვნელოვანია ხარისხიან ჯანდაცვაზე ხელმისაწვდომობა; ღირსეული სოციალური უზრუნველყოფა; ჯანსაღი ცხოვრების წესი; შესაძლებლობის არსებობა ადამიანების კულტურულ და სპორტულ ცხოვრებაში ჩასართავად. შესაბამისად, მთავრობის პოლიტიკა მიმართულია არა ცალკეული სექტორის, არამედ ადამიანური კაპიტალის განვითარებისთვის საჭირო ეფექტური სისტემის ჩამოყალიბებაზე.

მაია მიშელაძე

]]>
versiaprinti@yahoo.com (super admin) ეკონომიკა Tue, 10 Sep 2019 22:12:02 +0400
აზიის განვითარების ბანკმა საქართველოს 2 მილიარდი დოლარი გამოუყო http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6315-აზიის-განვითარების-ბანკმა-საქართველოს-2-მილიარდი-დოლარი-გამოუყო.html http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6315-აზიის-განვითარების-ბანკმა-საქართველოს-2-მილიარდი-დოლარი-გამოუყო.html

რომელი პროექტები დაფინანსდება მომდევნო ხუთ წელიწადში და რას გულისხმობს მთავრობის ახალი სტრატეგია

 

აზიის განვითარების ბანკმა _ ADB, საქართველოში, სუვერენული სესხების მოცულობა 2 მილიარდი აშშ დოლარით განსაზღვრა. სუვერენული სესხები მთავრობის ახალი სტრატეგიის ხელშესაწყობად, მომდევნო ხუთი წლის განმავლობაში გამოიყოფა, რასაც თანადაფინანსების სახით, ADB-ს პარტნიორებისგან მობილიზებული ფულადი სახსრებიც დაემატება. თანადაფინანსებაში მთავრობის სამი მთავარი პროექტი, კერძოდ, აღმოსავლეთ-დასავლეთისა და ჩრდილოეთ-სამხრეთის სატრანსპორტო, ეკონომიკური დერეფნების, ანაკლიის ღრმაწყლოვანი პორტისა და სპეციალური ეკონომიკური ზონის განვითარება მოიაზრება. 

ცალკეული ექსპერტების შეფასებით, საქართველოს რეგიონულ ცენტრად გარდაქმნის თვალსაზრისით, ეს პროექტები განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია. გაუმჯობესებული საგზაო კავშირების, ასევე ზღვაზე გასასვლელის არმქონე ქვეყნების – სომხეთისა და აზერბაიჯანის ბაზრების გახსნითა და ცენტრალური აზიის რეგიონული ეკონომიკური თანამშრომლობის დერეფნების გაზრდით შავი ზღვისა და ევროპის მიმართულებით, ეს ყველაფერი შესაძლებელი გახდება.

რას გულისხმობს მთავრობის ახალი სტრატეგია და უფრო კონკრეტულად, რომელ პროექტებს დააფინანსებს აზიის განვითარების ბანკი? საქართველოს მთავრობის სახელით, ADB-თან მთავარი მომლაპარაკებელი, ფინანსთა სამინისტრო იყო. შესაბამისად, „ვერსია“ ვანო მაჭავარია¬ნის უწყების საზოგადოებასთან ურთიერთობის სამსახურს დაუკავშირდა. 

2019 წლის 23 აგვისტოს, აზიის განვითარების ბანკის (ADB) დირექტორთა საბჭომ, 2019-2023 წლებისთვის, ქვეყანასთან თანამშრომლობის სტრატეგია _ Country Partnership Strategy  (CPS) განიხილა და დაამტკიცა. ფინანსთა სამინისტროში „ვერსიას“ განუმარტეს, რომ ეს სტრატეგია ADB-ს „სტრატეგია 2030“-ს ეფუძნება და სრულ შესაბამისობაშია საქართველოს მთავრობის სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების სტრატეგიასთან _ „საქართველო 2020“. ქვეყანასთან თანამშრომლობის სტრატეგიის მიზანი რეგიონული კავშირების გაღრმავება, კერძო სექტორის განვითარება, ურბანული განვითარების მხარდასაჭერად სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურის გაძლიერება და ADB-ის როლის გაფართოება/გავრცელებაა, როგორც განათლებისა და პროფესიული განვითარების მიმართულებით, ასევე საჯარო მმართველობის კუთხითაც. 

„CPS-ის პრიორიტეტული სექტორები, მათ შორის, ტრანსპორტი, წყალმომარაგება და წყალარინების სისტემები, ასევე ენერგეტიკა, განათლება, კერძო სექტორი, საჯარო სექტორის მართვა და ფინანსები, ADB-ის საქმიანობის უმნიშვნელოვანეს სფეროებს წარმოადგენს. საქართველოსთვის განსაზღვრულია სუვერენული სესხების გამოყოფა შემდგომი 5 წლის განმავლობაში და ამ მხრივ, აღსანიშნავია უკვე გაფორმებული/მიმდინარე და დაგეგმილი მსხვილი პროექტები, როგორც გზების, წყალმომარაგება/წყალარინების სექტორებში, ასევე ქალაქების განვითარების მხარდასაჭერად“, _ აცხადებენ ფინანსთა სამინისტროში. 

„ვერსიას“ განუმარტეს, კონკრეტულად, რომელ მსხვილ პროექტებს დააფინანსებს აზიის განვითარების ბანკი მომდევნო 5 წელში: 

ჩრდილოეთ-სამხრეთის (ქვეშეთი-კობი) გზის პროექტი _ ეს პროექტი ითვალისწინებს ჩრდილოეთ-სამხრეთის კორიდორზე არსებული ქვეშეთი-კობის შემოვლითი საავტომობილო გზის მონაკვეთის მშენებლობას. პროექტის სავარაუდო ღირებულება 558.6 მილიონი აშშ დოლარია. პროექტი განხორციელდება ADB-ს, ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკისა _ EBRD და საქართველოს მთავრობის თანადაფინანსებით, საიდანაც 370 მილიონი ევროს ოდენობის სესხი ADB-მ უკვე გამოყო. 

აღმოსავლეთ-დასავლეთის ჩქაროსნული ავტომაგისტრალის ხევი-უბისას მონაკვეთი (ე.წ. F2 მონაკვეთი) _ ეს პროექტი ითვალისწინებს ხევი-უბისას მონაკვეთის (12 კმ) მშენებლობის დაფინანსებას. აღნიშნულ მონაკვეთს სრულად აფინანსებს ADB და პროექტისთვის ბანკის მხრიდან გამოყოფილი სესხის ოდენობა 255 მილიონი ევროა. 

„აღმოსავლეთ-დასავლეთის ჩქაროსნული ავტომაგისტრალის გაუმჯობესების პროექტი“ _ ეს პროექტი, აღმოსავლეთ-დასავლეთის ჩქაროსნული ავტომაგისტრალის შორაპანი-არგვეთას მონაკვეთის (ე.წ. F4 მონაკვეთი) საავტომობილო გზის (14.7 კმ) მშენებლობას გულისხმობს. მისი ღირებულება, დაახლოებით, 350 მილიონი აშშ დოლარია. 

საცხოვრებლად უკეთესი ქალაქების საინვესტიციო პროგრამა (Livable Cities Investment Program) _ ეს პროგრამა ორიენტირებული იქნება ურბანული სექტორის ოპერაციებზე, რათა ინტეგრირებული და პროგრამული გადაწყვეტილებები მიაწოდოს მთავრობას საცხოვრებლად უკეთესი ქალაქების განსავითარებლად საქართველოში. მაგალითად, ეკონომიკურად კონკურენტული, სოციალურად ჩართული და გარემოს დაცვაზე ორიენტირებული ურბანული და ტურისტული ადგილები (ცლუსტერს). ამ კუთხით შეირჩა ოთხი რეგიონი საქართველოში: კახეთი, მესტია, ზუგდიდი და თბილისი. პროგრამის ჯამური ბიუჯეტი 400 მილიონი აშშ დოლარია. 

„აზიის განვითარების ბანკი _ ADB, საქართველოს ერთ-ერთი, უმსხვილესი და მრავალმხრივი განვითარების პარტნიორია, რომელთანაც 2007 წლიდან, მჭიდროდ ვთანამშრომლობთ. საქართველოში ბანკის მხრიდან დაფინანსების ოდენობა, დაახლოებით, 2.8 მილიარდი აშშ დოლარია, მათ შორის სახელმწიფო სექტორში, დაახლოებით, 1.8 მილიარდი აშშ დოლარი. 

აღსანიშნავია ADB-ს მხარდაჭერა საინვესტიციო პროექტების დაფინანსების კუთხით ისეთი მნიშვნელოვანი სექტორების განვითარების მხრივ, როგორებიცაა, მდგრადი ურბანული ტრანსპორტი, წყალმომარაგება/წყალარინები, ენერგეტიკა და სხვა. ამ სექტორებში მნიშვნელოვანია ADB-ის დაფინანსების წილი და ამ მიმართულებით, ბანკთან მუშაობა მომავალშიც გაგრძელდება. ამასთან, მნიშვნელოვანია ითქვას, რომ წარმატებით ვთანამშრომლობთ ბანკთან საქართველოს მთავრობის რეფორმების განსახორციელებლად საბიუჯეტო მხარდამჭერი პროგრამების (PBL) დაფინანსების კუთხითაც. 2008-16 წლებში, ADB-მ გააფართოვა საქართველოს მთავრობისადმი საბიუჯეტო დახმარება 500 მლნ აშშ დოლარის საერთო ღირებულების 5 პროგრამული სესხის მეშვეობით“, _ განუმარტეს „ვერსიას“ ფინანსთა სამინისტროში. 

როგორც კერძო ინვესტიციების კატალიზატორი ADB, ფინანსურ მხარდაჭერას უწევს კერძო სექტორსაც. კერძოდ, სესხების, სააქციო კაპიტალში ინვესტირების, კომერციული საწარმოებისთვის გაცემული სესხების დაფინანსების სახით. ADB-ის კერძო სექტორის ოპერაციები საქართველოში, ახალი ინვესტიციების შესაძლებლობებს სწავლობს ვაჭრობის დაფინანსების, საბანკო და არასაბანკო დაფინანსების სფეროში, ინფრასტრუქტურისა და აგრობიზნესის სექტორებში. რაც მთავარია, გრძელდება მიკრო, მცირე და საშუალო საწარმოების განვითარების ხელშეწყობა.

მაია მიშელაძე

]]>
versiaprinti@yahoo.com (super admin) ეკონომიკა Wed, 04 Sep 2019 11:01:40 +0400
Ryanair თბილისიდან და ქუთაისიდან პირდაპირი ავიარეისებს 6 ნოემბრიდან განახორციელებს http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6293-ryanair-თბილისიდან-და-ქუთაისიდან-პირდაპირი-ავიარეისებს-6-ნოემბრიდან-განახორციელებს.html http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6293-ryanair-თბილისიდან-და-ქუთაისიდან-პირდაპირი-ავიარეისებს-6-ნოემბრიდან-განახორციელებს.html

პირველი ფრენა 6 ნოემბერს შესრულდება და ფასი 19.99 ევროდან იწყება. ფრენები კვირაში ოთხი სიხშირით განხორციელდება. არსებული ინფორმაციით, თბილისიდან ამ ეტაპზე „რაინეარი“ მხოლოდ მილანში იფრენს, ქუთაისიდან კი, იტალიის ქალაქ ბოლონიასა და საფრანგეთის ქალაქ მარსელში. ქართულ მხარესა და ირლანდიურ დაბალბიუჯეტიან ავიაკომპანია „რაინეარს“ შორის დღეს ურთიერთთანამშრომლობის შესახებ ხელშეკრულება გაფორმდა

]]>
versiaprinti@yahoo.com (super admin) ეკონომიკა Wed, 21 Aug 2019 14:56:53 +0400
ვასაძის 600-ათასიანი ბედნიერება - რატომ დააფინანსა სახელმწიფომ რადიკალი ბიზნესმენის კომპანია http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6276-ვასაძის-600-ათასიანი-ბედნიერება-რატომ-დააფინანსა-სახელმწიფომ-რადიკალი-ბიზნესმენის-კომპანია.html http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6276-ვასაძის-600-ათასიანი-ბედნიერება-რატომ-დააფინანსა-სახელმწიფომ-რადიკალი-ბიზნესმენის-კომპანია.html

„შეღავათიანი აგროკრედიტის“ პროექტით ნაციონალური მოძრაობის წევრებიც სარგებლობენ

ბიზნესმენ ლევან ვასაძის კომპანია ,,ბაგრატიონი 1882'' სახელმწიფოსგან 600 000 ლარით დაფინანსდა, - ამის შესახებ ,,თავისუფლების მონიტორის'' მორიგ ჟურნალისტურ გამოძიებაშია ნათქვამი, რომელიც „ჩვენი ფულით დაფინანსებულ მილიონერ ბიზნესმენებზე“ მოგვითხრობს. სინამდვილეში, 2014 წელს, ვასაძის კომპანია სახელმწიფო პროგრამა - „შეღავათიანი აგროკრედიტის“ ფარგლებში, ერთ-ერთი კომერციული ბანკისგან დაფინანსდა. 600 000 ლარი კი ამ შეღავათიანი აგროსესხის პროცენტის ფულია, რომელიც ამავე პროექტის ფარგლებში, სოფლისა და სოფლის მეურნეობის განვითარების სააგენტომ გადაიხადა. 

„თავისუფლების მონიტორის“ გამოძიება ორ სახელმწიფო პროგრამას -  ,,შეღავათიან აგროკრედიტსა'' და ,,აწარმოე საქართველოში'' ეხება, თუმცა იმის გამო, რომ „ვერსია“ ლევან ვასაძის კომპანიით დაინტერესდა, ამ ფილმის მხოლოდ იმ ნაწილს განვიხილავთ, რომელიც აგროსესხებს ეხება. 

მაშ ასე, „თავისუფლების მონიტორის“ ჟურნალისტური გამოძიების შედეგად გაირკვა, რომ სახელმწიფო პროგრამა „შეღავათიანი აგროკრედიტის“ ფარგლებში, ბიზნესმენ ლევან ვასაძის კომპანია ,,ბაგრატიონი 1882'', 2014 წელს დაფინანსდა. 600 000 ლარი კი ამ სესხის პროცენტის თანხაა, რომელიც ამ პროექტის ფარგლებში სახელმწიფომ ანუ სოფლისა და სოფლის მეურნეობის განვითარების სააგენტომ გაიღო. 

„თავისუფლების მონიტორის“ ავტორმა, ნინო ზურიაშვილმა „ვერსიას“ განუმარტა, რომ ბოლო ხუთი წლის განმავლობაში, „შეღავათიანი აგროკრედიტის“ ფარგლებში, სახელმწიფომ, ჯამში, 264 000 000 ლარი დახარჯა. ფილმში კი, რომელიც გამომძიებელმა ჟურნალისტებმა მოამზადეს, სხვა კომპანიებსა და კიდევ ერთ სახელმწიფო პროგრამაზეა საუბარი. ნინო ზურიაშვილის განმარტებით, სახელმწიფოს მიერ სხვადასხვა პროგრამით დაფინანსებული კომპანიების დიდი ნაწილი „ქართული ოცნების“ შემომწირველები არიან. 

სიტუაციაში უკეთYგარკვევის მიზნით, „ვერსია“ სოფლისა და სოფლის მეურნეობის განვითარების სააგენტოს საზოგადოებასთან ურთიერთობის სამსახურის უფროსს, გიორგი ავალიანს დაუკავშირდა: 

„სრული პასუხისმგებლობით ვაცხადებთ, რომ განურჩევლად პოლიტიკური, ეროვნული, რელიგიური, სექსუალური, თუ სხვა კუთვნილებისა, საქართველოს ნებისმიერ მოქალაქეს შეუძლია ისარგებლოს „შეღავათიანი აგროკრედიტის“ პროგრამით. ნებისმიერი ბენეფიციარი, რომელიც ამ პროგრამით სარგებლობას გადაწყვეტს, ინდმეწარმე იქნება, თუ შპს, მიდის მისთვის ხელსაყრელ ბანკში, რომელთანაც აქვს ურთიერთობა და ითხოვს შეღავათიან აგროკრედიტს - 20 000-დან 1 500 000 ლარამდე ფარგლებში. ამის შემდეგ, ბანკი ამოწმებს, რამდენად გადამხდელუნარიანია ესა თუ ის კომპანია, ან საწარმო და იღებს გადაწყვეტილებას, გასცეს თუ არა სესხი. როგორც კი ბანკი სესხს გასცემს, ავტომატურად ფორმდება სამმხრივი ხელშეკრულება, სადაც სოფლისა და სოფლის მეურნეობის განვითარების სააგენტო ბენეფიციარისთვის წლიური, 11%-ის თანადაფინანსების ნაწილში ერთვება. შესაბამისად, როდესაც საუბრობენ, რომ სახელმწიფომ ლევან ვასაძე 600 000 ლარით დააფინანსა, სიმართლე არაა, რადგან ეს თანხა ვასაძეს კი არ მივეცით, მისმა კომპანიამ ისარგებლა „შეღავათიანი აგროკრედიტის“ პროექტით და ჩვენ ამ სესხის პროცენტი დავაფინანსეთ“. 

გიორგი ავალიანმა „ვერსიას“ ისიც განუმარტა, რომ 2013 წლიდან დღემდე, „შეღავათიანი აგროკრედიტის“ პროექტის ფარგლებში არსებული სესხების ყველაზე მაღალი საპროცენტო განაკვეთი წლიური 16%-ია. ამ 16%-დან პროექტის ბენეფიციარები, მაქსიმუმ, 5%-ს იხდიან, დარჩენილ 11%-ს კი სოფლისა და სოფლის მეურნეობის განვითარების სააგენტო იხდის 66 თვის განმავლობაში.

გიორგი ავალიანმა „ვერსიას“ აუხსნა, რომ „შეღავათიანი აგროკრედიტის“ პროექტის მიზანია, საქართველოს ნებისმიერ მოქალაქეს, ფერმერს, კომპანიასა თუ ბიზნესმენს, იაფ ფულზე წვდომის საშუალება ჰქონდეს. მთავარია, ამ სახელმწიფო პროგრამაში ჩართულმა კომერციულმა ბანკებმა სესხი დააფინანსონ, რის შემდეგაც, სახელმწიფოს მთავრობის 2013 წლის დადგენილების მიხედვით, სოფლისა და სოფლის მეურნეობის განვითარების სააგენტო, სესხზე არსებული პროცენტის თანადაფინანსების ნაწილში, ავტომატურად ჩაერთვება:

„ამის შემდეგ, ჩვენთვის მნიშვნელობა არ აქვს, ესა თუ ის ბიზნესმენი, ფერმერი თუ კომპანია, რომელიც „შეღავათიანი აგროკრედიტის“ პროექტით სარგებლობს, „ქართულ ოცნებას“ დააფინანსებს. თუ რომელიმე სხვა პარტიას, რადგან ეს ჩვენი საქმე ნამდვილად არ არის“.

„ვერსიამ“ გაარკვია, რომ „ქართული ოცნების“ შემომწირველებისა და მილიონერი ლევან ვასაძის გარდა, „შეღავათიანი აგროკრედიტის“ პროექტით ნაციონალური მოძრაობის წარმომადგენლები, მათი ოჯახის წევრები და ამ პარტიასთან (სხვა ოპოზიციურ პარტიებთანაც) აფილირებული პირებიც სარგებლობენ. ასე, მაგალითად, „შეღავათიანი აგროკრედიტის“ ფარგლებში, გიორგი რურუამ (ნიკა რურუას ძმა) გრანტი მიიღო. უფრო კონკრეტულად, ამ პროექტის ფარგლებში, შპს „აგროვია“ დაფინანსდა, რომლის 80%-იან წილს გიორგი რურუა ფლობს,  20%-ს კი - გიორგი მესხიძე. 

გარდა ამისა, „შეღავათიანი აგროკრედიტის“ ფარგლებში, დაფინანსება მიიღო შოთა უტიაშვილმა და მისმა მამამ, ასევე, ლაგოდეხის მაჟორიტარმა დეპუტატმა წინა მოწვევის პარლამენტში, გურამ კაკალაშვილმა. 

„ვერსია“ გურამ კაკალაშვილს დაუკავშირდა, რომელმაც ჩვენს ხელთ არსებული ინფორმაცია დაგვიდასტურა და გვითხრა, რომ ამ პროექტის ფარგლებში სესხი მან კი არა, მისმა მეუღლემ მიიღო, თუმცა იმის გამო, რომ თვითონ ნაციონალური მოძრაობის წევრი იყო, მეუღლეს დაფინანსების ნაწილში პრობლემა არ შექმნია. 

სხვათა შორის, რადიკალიზმით ცნობილმა ბინესმენმა, რომელმაც წარსულში ბედი პოეზიაშიც მოსინჯა და ბედნიერების ძებნა დაიწყო, ამ დღეებში, საზოგადოების ყურადღება კიდევ ერთი რადიკალური განცხადებით მიიპყრო. კერძოდ, ვასაძემ ხელისუფლებას მიმართა და ჟურნალისტების დასჯა მოსთხოვა: 

„არნახულად გაზრდილია ძალადობა და აგრესია ტრადიციული ქვეყნების ცხოვრებაში, დემოკრატიისა და ლიბერალიზმის დაცვის სახელით. უხეში სამხედრო ძალის ჩარევის შედეგად, იხოცება და სახლიდან იდევნება მილიონობით ადამიანი ჩვენს ქვეყანაში, რომელიც ბუნებრივია, კაცობრიობის საერთო სახლის ნაწილია. ვხედავთ ამ აგრესიის მკვეთრ, ლოკალურ გამოვლინებებს ჩვენს ქვეყანაშიც, რომელიც ბუნებრივია, კაცობრიობის საერთო სახლის ნაწილია. ვხედავთ ამ აგრესიის მკვეთრ ლოკალურ გამოვლინებებს და როგორც ყოველთვის, აგრესიის მთავარი სამიზნე არის ჩვენი ეკლესია, ოჯახი, ჩვენი ეროვნული ღირებულებები. ქვეყნის ცენტრალური ტელეარხებიდან, რომელთა აბსოლუტური უმრავლესობაც ქცეულა გაუნათლებლობის, უგემოვნების, აგრესიისა და უზნეობის მთავარ წყაროებად,

გაისმის მოწოდებები ეკლესიაზე შეტევისაკენ. ჩვეულებრივ ამბად იქცა საჯაროდ, ცნობილი გარყვნილი არაადამიანების მხრიდან, ქართული ოჯახური და ეროვნული ტრადიციების დაცინვა და შეურაცხყოფა. ყველაზე საშიში ის არის, რომ ამგვარი პოლიტიკის გაგრძელებამ, შეიძლება, სავალალო შედეგი გამოიღოს. უკვე დაიწყო ჭინკების ცემა-ტყეპა ხალხის მხრიდან, საზოგადოებრივი თავშეყრის ადგილებში. ეს არის თქვენი პასიურობის შედეგი. როდესაც ხალხი ხედავს, რომ მის ღირსებას არ იცავს მისი რჩეული კანონიერი ხელისუფლება, იგი საკუთარ ხელში იღებს ამ ღირსების დაცვის სადავეებს. სწორედ აქედან გამომდინარე, მოვუწოდებ ხელისუფლებას, სასწრაფოდ მიიღოს საკანონმდებლო ცვლილებები და შეიქმნას საზოგადოებრივი კომისია, რომელიც უმკაცრესად გააკონტროლებს მედიასა და უცხოეთიდან დაფინანსებულ არასამთავრობო ორგანიზაციებს; რომელიც მკაცრად დასჯის და საქმიანობას აუკრძალავს თითოეულ მათგანს ქვეყნის ტრადიციული ღირებულების შეურაცხყოფის შემთხვევაში“, - აცხადებს ვასაძე.

 მაია მიშელაძე

]]>
versiaprinti@yahoo.com (super admin) ეკონომიკა Tue, 30 Jul 2019 15:37:37 +0400
„საბკულტურა“ _ თავისუფალი და ღია სივრცე წიგნების მოყვარულთათვის http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6258-„საბკულტურა“-_-თავისუფალი-და-ღია-სივრცე-წიგნების-მოყვარულთათვის.html http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6258-„საბკულტურა“-_-თავისუფალი-და-ღია-სივრცე-წიგნების-მოყვარულთათვის.html

17 ივლისს, ფაბრიკაში „საბას“ ახალი ინიციატივის, პროექტის _ „საბკულტურა“ პრეზენტაცია გაიმართა. ეს წიგნის მოყვარულთა და მკითხველთა ახალი მოძრაობაა, რომლის წევრებსაც სჯერათ, რომ კითხვა ცვლის ფიქრებს, ფიქრები _ ქმედებებს, ხოლო ქმედებები _ გარემოს.  

„საბკულტურა“ თავისუფალი, ღია სივრცეა, სადაც წიგნებზე და წიგნებიდან მიღებული ცოდნის შესახებ საუბარი და დისკუსია, როგორც ციფრულ, ასევე რეალურ სივრცეში წარიმართება. სინამდვილეში, ესაა ,,საბას'' ვებგვერდის განახლებული აპლიკაცია მობილური ტელეფონებისთვის, რაც ნიშნავს, რომ თუ ამ აპლიკაციას ჩვენს ტელეფონებში ჩამოვტვირთავთ, ერთი წლის მანძილზე, ,,საბას'' მრავალფეროვან ბიბლიოთეკაზე წვდომა გვექნება.  

ღოგორც ,,საბას'' ერთ-ერთმა სულისჩამდგმელმა, პოეტმა რატი ამაღლობელმა პრეზენტაციაზე აღნიშნა, იმისათვის, რომ კითხვა უფრო საინტერესო და ყოველდღიური პროცესი გახდეს, „საბა“ არაერთ პროექტსა და აქტივობას გეგმავს. 

,,სწორედ ამის დასაწყისია განახლებული  saba reader-იც. რეალუად, „საბკულტურა“, „საბასა“ და „ლივინგსტონის” ერთობლივი პროექტია, რომლის შედეგად, შაბა ღეადერ-ს ისეთი ფუნქციები დაემატა, რაც თანამედროვე ტექნოლოგიებით, კითხვის საუკეთესო გამოცდილებას ემსახურება ანუ კითხვა სასიამოვნო, ყოველდღიური პროცესი იქნება''.

რატი ამაღლობელმა ,,ვერსიას'' განუმარტა, რომ წიგნის უმთავრესი პოპულარიზატორი და გამავრცელებელი მკითხველია: ,,ყველაზე მნიშვნელოვანი წიგნები, რაც ოდესმე წამიკითხავს, ახლობლებისა და მეგობრების რჩევით, სხვა ადამიანების ინტერესით, მათი ერთგვარი წარდგინებით, პრეზენტაციითა და რეკომენდაციით მოვიდა ჩემთან. ამდენად, ურთიერთობის ეს უშუალო ფორმა ლიტერატურაში, გვინდა, რომ ,,საბკულტურის'' პლატფორმაში, ერთგვარ ფორმად და წესად ვაქციოთ''. 

კომპანია ,,ლივინგსტონის'' მმართველმა პარტნიორმა, ვახო ვახტანგიშვილმა ,,ვერსიასთან'' საუბრისას აღნიშნა, რომ ,,საბკულტურა'' ორი ნაწილისგან შედგება:

,,პირველი, რაც გვინდოდა შეგვექმნა, მკითხველების გაერთიანება იყო, რადგან მკითხველები მთლად დაფასებული ხალხი არ ვართ. ჩვენთვის ვკითხულობთ წიგნებს, მაგრამ ამაში ტაშს არავინ გვიკრავს, ამიტომ გადავწყვიტეთ, რომ ახლა პირიქით იყოს _ მწერლებთან ერთად, მკითხველებიც დავაფასოთ, რადგან მკითხველების გარეშე, მწერლობასაც არ აქვს აზრი. შესაბამისად, ,,საბკულტურას'' იდეის ქვეშ გავაერთიანეთ ეს ხალხი, მაგრამ რაც მთავარია, გვინდა, წიგნებზე ხელმისაწვდომობის სახით, ამ ხალხს მეტი კომფორტი შევუქმნათ. ,,საბას'' ვებგვერდზე, წიგნებისა და ხმოვანი წიგნების სახით, უდიდესი კატალოგია, ამიტომ მობილური აპლიკაციის საშუალებით, მკითხველები მათ გადმოწერას შეძლებენ. მნიშვნელოვანია ისიც, რომ ეს ყველაფერი ეკონომიურადაც ხელმისაწვდომია, პირობითად, 5 000-ზე მეტი წიგნი, შეგიძლიათ, 5 ლარად გადმოწეროთ''.  

როგორც ვახო ვახტანგიშვილმა ,,ვერსიას'' განუმარტა, ამ პროექტის მესამე ნაწილი საერთო კომუნიკაციის პლატფორმა იქნება, სადაც მკითხველები ,,ჩრდილიდან'' გამოვლენ და რეალურ, ან თუნდაც ვირტუალურ სივრცეში, ამა თუ იმ წიგნზე, საკუთარ მოსაზრებებსაც გაუზიარებენ ერთმანეთს.  

პრეზენტაციის დასასრულს, ფაბრიკაში შეკრებილი საზოგადოებისთვის, ლევან ბერძენიშვილმა მინი-ლექცია გამართა და დამსწრეებს ლიტერატურის მნიშვნელობაზე ესაუბრა. 

„საბა“, რომელიც 17 წლის წინ, თიბისის ხელშეწყობით შეიქმნა, ყველაზე ავტორიტეტული ლიტერატურული პრემიაა საქართველოში. 2012 წლიდან, მას ელექტრონული წიგნების წამყვანი, ინოვაციური ვებპლატფორმა დაემატა, დღეს ელექტრონული წიგნების სახლს, უკვე 190 000-ზე მეტი რეგისტრირებული მომხმარებელი ჰყავს, ხოლო მის კატალოგში _ 6 000-მდე ელექტრონული წიგნია. 

მაია მიშელაძე

]]>
versiaprinti@yahoo.com (super admin) ეკონომიკა Tue, 23 Jul 2019 14:27:49 +0400
ბიზნესმენების ათპუნქტიანი გეგმა, რომელიც ქართულ ტურიზმს გადაარჩენს http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6252-ბიზნესმენების-ათპუნქტიანი-გეგმა,-რომელიც-ქართულ-ტურიზმს-გადაარჩენს.html http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6252-ბიზნესმენების-ათპუნქტიანი-გეგმა,-რომელიც-ქართულ-ტურიზმს-გადაარჩენს.html

„მთავრობა ხართ, თუ ოპოზიცია, თქვენთვის იჩხუბეთ და ჩვენ გვაცადოთ საქმის კეთება!“ _ რა შეცვალა "გავრილოვის ღამემ" ტურიზმის სექტორში და რა მოჰყვა გაბუნიას მიერ პუტინის გინებას

,,სავსე თვითმფრინავი, 95% რუსები. ფრენა: თბილისი-მინსკი, შემდეგ მოსკოვი, ან სანკტ-პეტერბურგი. საქართველო სტუმართმოყვარე და დაუვიწყარია! პირდაპირი ავიამიმოსვლა თბილისთან ახლა არაა, მაგრამ ფრენების უამრავი, ალტერნატიული ვარიანტი არსებობს. 

რუსები, რომლებსაც გადაწყვეტილებების დამოუკიდებლად მიღება შეუძლიათ და საკუთარი ცხოვრების მართვას არ ანდობენ მედიასა და პოლიტიკოსებს, სიამოვნებით ისვენებენ საქართველოში. და რას აკეთებთ თქვენ? #შპენდყოურსუმმერინგეორგია'', _ ესაა ერთ-ერთი, რუსული ტურისტული კომპანიის წარმომადგენლის, დინა პარიჟსკაიას პოსტი, რომელიც 15 ივლისს, სოციალურ ქსელში გამოაქვეყნა. 

დიახ, ,,გავრილოვის ღამისა'' და ტელეკომპანია ,,რუსთავი 2''-ის წამყვანის, გიორგი გაბუნიას უცენზურო გამოსვლის შემდეგ, თბილისის აეროპორტში, მინსკის გავლით, რუსი ტურისტებით სავსე თვითმფრინავი დაეშვა.

 

საქართველოში ტურიზმის განვითარებას და ზოგადად, ამ სექტორს პრობლემები ისედაც არ აკლდა. ხალხი მომსახურების დაბალ ხარისხსა და მაღალ ფასებს უჩიოდა. ტურისტული სეზონისთვის (ზამთრისა და ზაფხულის კურორტების ჩათვლით) დამახასიათებელი შავი იუმორიც გვქონდა _ აი, ის, საქართველოში დასვენების ფასად, ევროტურს რომ თავისუფლად დაგეგმავდით და შოპინგისთვისაც დაგრჩებოდათ თანხა, თუმცა პრობლემების მიუხედავად, სექტორი დინჯად, მაგრამ საკმაოდ სწრაფად იზრდება და სერვისიც ნელ-ნელა იხვეწება. 

მოკლედ, ყველაფერ ამას წელს საკმაოდ სერიოზული პოლიტიკური პრობლემები დაემატა. 

ჯერ იყო და, 20 ივნისის ,,გავრილოვის ღამის'' შემდეგ, რუსეთის პრეზიდენტმა, ვლადიმერ პუტინმა საქართველოში ავიარეისებზე ემბარგო დააწესა ანუ მარტივად რომ ვთქვათ, 21 ივნისს, რუსულ ავიაკომპანიებს 8 ივლისიდან, მოსკოვიდან თბილისში და პირიქით, ფრენები აუკრძალა. ამის მიუხედავად, რამდენიმე დღეში, სოციალურ ქსელში, რამდენიმე ახალგაზრდის ინიციატივით, გაჩნდა ჰაშთეგი ,,გაატარე ზაფხული საქართველოში'' _ #შპენდყოურსუმმერინგეორგია. 

ამ მართლაც საინტერესო და შესანიშნავი წამოწყების არსი ისაა, რომ ცნობილი და უცნობი ადამიანები მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნიდან, საკუთარ მეგობრებს, ახლობლებსა და ნაცნობ-უცნობებს მოუწოდებენ, ზაფხული საქართველოში გაატარონ. 

მეტიც, ცნობილი ქართველებიც აპირებენ, ერთი ან ორი კვირა საქართველოს სხვადასხვა კურორტზე დაისვენონ და მეგობრებსაც იგივეს მოუწოდებენ. 

მოკლედ, პიარკამპანია ,,ამოიქოქა'' და რუსთაველზე, ანტისაოკუპაციო აქციების პარალელურად, ,,გაატარე ზაფხული საქართველოში'' იმდენად გააქტიურდა, რომ არცერთ რუს ტურისტს თუ ტურისტულ ორგანიზაციას, მათ შორის, დსთ-ს ქვეყნებიდანაც, საქართველოში ჯავშანი არ გაუუქმებია. 

სასიხარულო და საამაყო ეიფორია ხანმოკლე აღმოჩნდა. ,,გავრილოვის ღამიდან'' ორი კვირის შემდეგ, 7 ივლისს, სამაუწყებლო კომპანია ,,რუსთავი 2''-ის პირდაპირ ეთერში, გიორგი გაბუნიამ რუსეთის პრეზიდენტს, მისსავე ენაზე აგინა. 

,,ვერსიის'' წინა ნომერში უკვე დავწერე, რომ ეს იყო უხამსი და მდარე ხარისხის პერფორმანსი, მაგრამ პრობლემა გაცილებით ღრმა და მწვავე აღმოჩნდა. 8 ივლისიდან, რუსმა და ყაზახმა ტურისტებმა, ერთმანეთის მიყოლებით, საქართველოს სხვადასხვა სასტუმროებში ჯავშნები გააუქმეს... 

ისევ ემბარგოს ანუ ფრენების აკრძალვას დავუბრუნდეთ. პრინციპში, რუსეთისგან ემბარგო არ გვიკვირს, რადგან 2006 წლის ცივი და უხვთოვლიანი ზამთარი ჯერ კიდევ მწარედ გვახსოვს _ შუა იანვარში გაზი რომ გადაგვიკეტა ჩრდილოელმა მეზობელმა და მეგობარმა აზერბაიჯანმა გაგვიმართა ხელი. 

ამას 2007 წელი და რუსეთში აკრძალული ქართული ღვინო, მინერალური წყლები და სხვა სახის პროდუქცია მოჰყვა. 

მოკლედ, ბაზრების დივერსიფიკაციის თემა მძიმედ და ნელ-ნელა, მაგრამ ავად თუ კარგად, მაინც აითვისა ქართულმა ბიზნესმა. სხვათა შორის, რუსეთის ბაზარზე არ, ან ვერ ჩამოკიდების თემაც საკმაოდ მტკივნეულია და ევროპასთან, თუნდაც ჩინეთთან თავისუფალი სავაჭრო რეჟიმების მიუხედავად, არცთუ მარტივია, როგორც ერთი შეხედვით ჩანს. 

ჩვენ, ჟურნალისტები, პოლიტიკოსებს ხშირად ვსაყვედურობთ ხოლმე მოკლე მეხსიერებას, მაგრამ ბიზნესს მეხსიერების პრობლემა არ აქვს, მით უმეტეს, თუ ამ პრობლემის ძირი პოლიტიკურია. უფრო გასაგებად რომ ავხსნა, ევროპისა და ჩინეთის ბაზრები კი არის ღია და თავისუფალი, მაგრამ ამ თავისუფლებასაც თავისი ფასი აქვს _ ესაა საერთაშორისო სტანდარტი, დაწესებული კვოტა ანუ პროდუქციის ლიმიტირებული რაოდენობა და ბევრი ნიუანსი, რაზეც წლების განმავლობაში, ,,ვერსიაში'' არაერთხელ გაგვიმახვილებია ყურადღება. 

ამ პრობლემათაგან უმთავრესი და ყველაზე მტკივნეული, სწორედ საექსპორტო პროდუქციის ლიმიტია, თორემ არავის აქვს ,,ჯვარი დაწერილი'' რუსეთის ბაზარზე და დიდი სიამოვნებით გაიტანენ საკუთარ პროდუქციას ,,ევროპებსა'' და ,,ამერიკებში''. 

სიტყვა გამიგრძელდა, მაგრამ ბაზრების დივერსიფიკაცია ტურიზმსაც ეხება, იგივე ,,გავრილოვის ღამის'' შემდეგ, ისეთი ,,ყოვლისმცოდნენიც'' გამოჩნდნენ, რომლებმაც ტურიზმის სექტორის წარმომადგენლებს უსაყვედურეს კიდეც _ აბა, რა ეგონათ, მხოლოდ რუს ტურისტებზე რომ იყვნენ დამოკიდებულნიო. 20 ივნისის შემდეგ, ამ თემაზე იმდენი სიბრიყვე და სისულელე მოვისმინე და წავიკითხე, ყველას განხილვა შორს წაგვიყვანს. ამ სტატიით კი შევეცდები, მავანთ ავუხსნა, რომ სწორედ, ტურიზმის სექტორში დასაქმებულებს სურთ ბაზრების დივერსიფიკაცია და ამაში ხელისუფლების დახმარებას ითხოვენ, თუმცა ვიდრე საქართველოს სასტუმროებისა და რესტორნების ფედერაციის დამფუძნებელთან, შალვა ალავერდაშვილთან ინტერვიუს შემოგთავაზებთ, სოციალურ ქსელში გამოქვეყნებული მისივე პოსტი უნდა გაგიზიაროთ, რომელიც 8 ივლისს, გიორგი გაბუნიას ცნობილი მონოლოგის მეორე დღეს დაწერა: 

,,ყველას კარგად გვახსოვს, როგორ დაიწყო 2019 წელი. ჯერ ვირუსების გამო, საკმაოდ დიდი ზარალი ნახა ტურიზმის სექტორმა, მერე თითქოს ფეხზე წამოდგომა დავიწყეთ, მაისმა იანვარი დააბალანსა, ივნისი უკვე თებერვალს ავსებდა და მერე მოხდა გავრილოვი. ეს ის თემაა, როცა მტყუან-მართალი ისტორიამ უნდა გამოაჩინოს. ჩვენ, ყველამ ერთად დავიწყეთ 24-საათიანი მუშაობა, რომ არ მივსულიყავით იმ შედეგამდე, რაც ციფრებით, მინუს 2 მილიარდ ლარს უდრის. ცოტა რაღაცები გამოვასწორეთ, ცოტა მეტი ადამიანი დავარწმუნეთ იმაში, რომ მაინც საქართველოში დაესვენათ, ყველამ ერთად დავიჯერეთ, რომ შეგვიძლია არ დავნებდეთ და ჩვენი შრომა შედეგს გამოიღებს და მერე იყო გუშინდელი განცხადება. დღეს დილიდან, უკვე აღარც გვეკონტაქტებიან, უბრალოდ, გვიუქმებენ ჯავშნებს. 

არ ვართ ჩვენ არავისტები, ჩვენ საქართველოისტები ვართ, ამ ქვეყნისთვის ვმუშაობთ, უამრავ გადასახადებს ვიხდით ბიუჯეტში და ვცდილობთ, აქ ჩამოსული სტუმარი ბედნიერი გავუშვათ, ვცდილობთ, ყველაფერ ქართულს მაქსიმალური პოპულარუზაცია გავუკეთოდ, ვცდილობთ, მაქსიმალურად შევუწყოთ ხელი ქართულ წარმოებებს და რაც შეიძლება, მეტი ქართული პროდუქცია შევიძინოთ და ა.შ. 

მოკლედ, მთავრობა ხართ, თუ ოპოზიცია, იქნებ, თქვენთვის იჩხუბოთ ერთმანეთში და ჩვენ გვაცადოთ საქმის კეთება და გპირდებით, ორივეს შეგინახავთ, ორივეს გეყოფათ ჩვენი გადახდილი გადასახადები, ორივე კარგად იქნებით, თუ ჩვენ დაგვაცდით ბიზნესის წარმოებას და თქვენს პარტიულ ვნებებს ნუ გადააყოლებთ ქვეყანას!''

ახლა კი, დაპირებული ინტერვიუ შალვა ალავერდაშვილთან: 

_ შალვა, ტურიზმის სექტორში რა ვითარებაა? 

_ მაქსიმალურად გადასულები ვართ ბაზრების დივერსიფიკაციაზე ანუ სხვა ბაზრებიდან სტუმრების შემოყვანაზე ვმუშაობთ. გარდა ამისა, 15 ივლისს, ერთ-ერთმა რუსულმა ტურისტულმა კომპანიამ საქართველოში რუსი ტურისტები ბელორუსიის გავლით ჩამოიყვანა, თუმცა რუსეთსა და პოსტ-საბჭოთა ქვეყნებიდან, ძირითადად ყაზახეთიდან, ტურისტების რაოდენობა საკმაოდ შემცირდა. 

_ ბაზრების დივერსიფიკაციაში კონკრეტულად რომელ ქვეყნებს გულისხმობთ? 

_ მართალია, ტურისტულ კომპანიას არ წარმოვადგენ, სასტუმროებისა და რესტორნების ქსელის სახელით ვსაუბრობ, მაგრამ გადავერთეთ იმ ქვეყნებზე, საიდანაც შეგვიძლია მეტი ტურისტი შემოვიყვანოთ. ონლაინ-გვერდის booking.com-ის საშუალებით ბევრი ჯავშანი შემოგვდის, განსაკუთრებით ტურისტული კომპანიებიც გააქტიურდნენ. 

რაც შეეხება ალტერნატიულ ბაზრებს, ესაა არაბეთი და ინდოეთი. სხვათა შორის, მთავრობის წარმომადგენლებსაც ვთხოვე, რომ ამ ქვეყნებთან სავიზო და სასაზღვრო პროცედურები გავამარტივოთ, განსაკუთრებით ინდოეთთან. ეს იმიტომ, რომ მართალია, ინდოელ ტურისტებს ვაძლევთ ვიზებს, მაგრამ ხშირ შემთხვევაში, ვიზიან მოქალაქეებს თბილისის აეროპორტიდან უკან ვაბრუნებთ. შესაბამისად, ვთხოვ ხელისუფლებას, რომ თუ ვიზას ვაძლევთ, უკან ნუ გავაბრუნებთ, მაგრამ თუ დასაბრუნებელია, ვიზას ნუღარ მივცემთ-თქო. 

_ 21 ივნისიდან, ინტენსიურ შეხვედრებს მართავთ ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროში. რა კონკრეტული შედეგი მოჰყვა, ან მოჰყვება ამ კომუნიკაციას? 

_ დიახ, ასეა და ათპუნქტიანი გეგმაც შევთავაზეთ ხელისუფლებას. ახლა ველოდებით, რომ ამ ათიდან რამდენიმე მნიშვნელოვანი პუნქტი მაინც შესრულდეს. მაგალითად, ამ კრიზისშიც კი, ჩვენ, ტურიზმის სექტორის წარმომადგენლები ხელისუფლებას ვთხოვთ, booking.com-ის პრობლემა მაინც მოაგვარონ. 

_ რას გულისხმობთ? 

_ booking.com-ზე რომ შეხვალთ, ნახავთ, რომ აფხაზეთი ცალკე, დამოუკიდებელ ქვეყანადაა აღიარებული. ხელისუფლებას ვთხოვთ, რომ ჰოლანდიის საელჩოს ოფიციალური ნოტა გაუგზავნოს, რათა booking.com-დან აფხაზეთი ამოიღოს, რადგან ის საქართველოს ნაწილია. ამას არც ფული სჭირდება და არც _ სხვა დამატებითი სამუშაო, უბრალოდ, საგარეო საქმეთა სამინისტრომ ჰოლანდიის საელჩოში სპეციალური ნოტა უნდა გააგზავნოს, რათა ამ ვებ-გვერდზე აფხაზეთი ცალკე სახელმწიფოდ არ იყოს გამოტანილი. 

_ ათპუნქტიანი გეგმა ,,გავრილოვის ღამის'' შემდეგ შესთავაზეთ ხელისუფლებას. კონკრეტულად, რას ითხოვთ მთავრობისგან? 

_ ერთ-ერთი ძირითადი პუნქტი ისაა, რომ ახლომდებარე აეროპორტებში, მაგალითად, ერევანში, ბაქოსა და ტრაპზონში დავაყენოთ უფასო, ე.წ შატლები, რომლებიც საქართველოში მარტივად შემოიყვანს რუს ტურისტებს. 

ასევე, იმ ქვეყნებიდან, სადაც მაღალი შეგნების დონეა, იგივე ბალტიისპირეთის ქვეყნებს ვგულისხმობ, რომელთა მოქალაქეებმაც საქართველოში ჩამოსვლის მზადყოფნა გამოთქვეს, დამატებითი, ჩარტერული რეისები უნდა დავნიშნოთ, თუმცა ბალტიისპირეთის ქვეყნების გარდა, იგივე შეიძლება ვთქვათ უკრაინასა და ყაზახეთზეც, საიდანაც ნამდვილად შეიძლება, რომ ტურისტული ნაკადები გაიზარდოს, თუ დამატებით ჩარტერებს დავნიშნავთ. 

ასე გაცილებით მეტ ტურისტს ჩამოვიყვანთ საქართველოში და რეალურად დავეხმარებით სექტორს, რომელიც საკმაოდ რთულ მდგომარეობაშია. 

მეტიც, ამგვარი მიდგომით, გრძელვადიან პერპექტივაში, მეტ დადებით შედეგს მივიღებთ და მომსახურების ხარისხიც გაიზრდება, თუმცა ფაქტია _ ამჟამად, სექტორი საკმაოდ ცუდ მდგომარეობაშია. 

დაყოვნების დრო არაა, გადაწყვეტილებები სწრაფად უნდა მივიღოთ! 

სხვათა შორის, ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროში დაგვპირდნენ, რომ ოფიციალურ განცხადებას მიმდინარე კვირაში გააკეთებდნენ და ჩვენს ათპუნქტიან გეგმა-შეთავაზებაზე, სწორედ მათ განცხადებას ველოდებით. 

P.s. როგორც ხედავთ, ბიზნესი თვითონ ეძებს გზებს პრობლემის მოსაგვარებლად და ხელისუფლებას სიტუაციის განმუხტვისა, თუ ვითარების უკეთეს კალაპოტში ჩასაგდებად, ათპუნქტიანი გეგმის სახით, გამზადებულ რეცეპტსაც სთავაზობს. ახლა ჯერი ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროზეა, კონკრეტულად კი, მინისტრ ნათია თურნავაზე, რომელიც ჩვენი რესპოდენტის მსგავსად, 21 ივნისიდან მოყოლებული დღემდე, ინტენსიურად ხვდება ტურიზმის სექტორის წარმომადგენლებს, ისმენს მათ პრობლემებს და თავის მხრივ, ხელისუფლების სახელით, სიტუაციის დარეგულირების პირობასაც დებს. 

წიწილებს შემოდგომაზე ითვლიან, ჰოდა, იქამდე არცთუ შორია, სულ რაღაც ერთი თვე დარჩა და ვნახოთ, რას, ან როგორ მოაგვარებს ხელისუფლება _ მარტივად რომ ვთქვათ, დაველოდოთ, როგორ ჩამოირეცხავს ,,გავრილოვის ღამის'' სირცხვილს. 

ისე, ობიექტურობისთვის უნდა ვთქვათ, რომ მთავრობამ კრიზისში გადასული ამ სირცხვილის პოლიტიკური ფასი უკვე გადაიხადა _ საქართველოს პარლამენტის ექსთავმჯდომარის, ირაკლი კობახიძისა და რუსი დეპუტატის ქართველი კოლეგის, ზაქარია ქუცნაშვილის შეწირვის სახით. 

პოლიტიკურ ფასზე ძვირი კი ამ კრიზისის ეკონომიკური ნაწილი ჯდება _ ერთი მერცხლის ჭიკჭიკი რომ გაზაფხულს ვერ მოიყვანს, ქართველებმა ეს კარგად ვიცით, ამიტომ თითო-ოროლა, თუნდაც საქართველოს მოყვარული და ჩვენი გულშემატკივარი რუსი ტურისტის არგადადებული შვებულება, შემოდგომაზე პოზიტიურ შედეგს ანუ კარგ სტატისტიკურ მაჩვენებლებს ვერ მოგვცემს. 

მეტი ძალისხმევაა საჭირო და სწორედ აქ სჭირდება ბიზნესს მახვილგონიერება, ხოლო ხელისუფლებას _ კეთილი ნების გამოჩენა. 

მინდა, ეს სტატია პოზიტიური ამბით დავასრულო: შალვა ალავერდაშვილმა მითხრა, რომ პუტინის ემბარგოსა და გაბუნიას გინების მიუხედავად, ერთ-ერთ რუსულ ტურ-ოპერატორს, რომელმაც ,,გავრილოვის ღამემდე'' ბევრად ადრე, მიმდინარე წლის ოქტომბრისთვის, საქართველოს სასტუმროებში, ჯამში 400 ნომერი შეიძინა, ჯავშანი არ გაუუქმებია, თან დააყოლა, სხვა, ალტერნატიულ გზებს გამონახავენ და ჩვენს ქვეყანაში აუცილებლად ჩამოვლენო...

მაია მიშელაძე

]]>
versiaprinti@yahoo.com (super admin) ეკონომიკა Wed, 17 Jul 2019 13:01:51 +0400
ჰაერის დაბინძურების შემზარავი სტატისტიკა http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6243-ჰაერის-დაბინძურების-შემზარავი-სტატისტიკა.html http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6243-ჰაერის-დაბინძურების-შემზარავი-სტატისტიკა.html

როგორ ებრძვის მსოფლიო ჰაერის დაბინძურებით გამოწვეულ სიკვდილიანობას და რატომ დაიმსახურა ქართულმა პრაქტიკამ ევროპის 15 ქვეყნის აუდიტორების მოწონება

ატმოსფერული ჰაერის დაბინძურება მთელ მსოფლიოში ყველაზე დიდი გარემოსდაცვითი რისკია. მეტიც, ჰაერის დაბინძურება სიკვდილიანობისა და ავადობის მთავარი მიზეზია. უმაღლესი აუდიტორული ორგანოები მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ ქმედითი და ხარჯთეფექტიანი პოლიტიკის განხორციელებაში. ამ მიზნით, ევროკავშირის წევრი და არაწევრი ქვეყნების (ჯამში, 15 ქვეყანა) უმაღლესმა აუდიტორულმა ორგანოებმა ატმოსფერული ჰაერის ხარისხის კომპლექსური აუდიტი განახოციელეს. ვნახოთ, რა ძირითადი პრობლემები გამოკვეთეს ალბანეთის, ბულგარეთის, ესტონეთის, საქართველოს, უნგრეთის, ისრაელის, კოსოვოს, მოლდოვას, პოლონეთის, რუმინეთის, სლოვაკეთის, ესპანეთის, შვეიცარიის, ჩრდილოეთ მაკედონიის და ნიდერლანდების უმაღლესმა აუდიტორულმა ორგანოებმა. 

ჰაერის დაბინძურების პრობლემის გლობალურობიდან გამომდინარე, ერთობლივ აუდიტში მონაწილე 15-ვე ქვეყნის აუდიტორებმა საუკეთესო პრაქტიკის მქონე ქვეყნების მაგალითების გაზიარება გადაწყვიტეს. სხვათა შორის, ელექტრონული მანქანების გამოყენების წახალისების სახელმწიფო პროგრამით, საუკეთესო ქვეყნების ჩამონათვალში, საქართველოც მოხვდა.

 

ძირითადი პრობლემა 

2018 წლის ოქტომბერ-ნოემბერში, ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციამ, ჰაერის დაბინძურებისა და ჯანდაცვის საკითხებთან დაკავშირებით, გლობალური კონფერენცია გამართა. გაირკვა, რომ მსოფლიოში, ჰაერის დაბინძურება ყოველი მე-9 ადამიანის გარდაცვალების მიზეზია; მსოფლიოში 10 ადამიანიდან, ყოველი 9 დიდი ოდენობით დამბინძურებლების შემცველ ჰაერს სუნთქავს; ინსულტით გარდაცვალების 24%, ჰაერის დაბინძურებითაა გამოწვეული _ ჰაერის დაბინძურების გამო, ყოველწლიურად, 1.4 მილიონი კვდება ინსულტით; ჰაერის დაბინძურება იწვევს გულის დაავადებით სიკვდილიანობის 25%-ს _ ყოველწლიურად, 2.4 მილიონი ადამიანი კვდება გულის დაავადებით; ფილტვის დაავადებათა ყველა შემთხვევისა და ფილტვის სიმსივნით გამოწვეული სიკვდილის 43%, ჰაერის დაბინძურებითაა განპირობებული _ ყოველწლიურად, 1.8 მილიონი ადამიანი კვდება ფილტვის დაავადებითა და ფილტვის სიმსივნით. 

სტატისტიკა, მართლაც, შემზარავია და ამიტომ გასაკვირი არაა, რომ ევროკავშირის წევრი და თუნდაც არაწევრი ქვეყნების მთავრობებმა ატმოსფერული ჰაერის დაბინძურების შესამცირებლად ქმედითი ნაბიჯები უნდა გადადგან. 

ამ მხრივ, განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ამა თუ იმ ქვეყნის უმაღლესი აუდიტორული ორგანოს ფუნქცია და როლი. ევროკავშირის წევრი და არაწევრი 15 ქვეყნის მთავრობების საქმიანობის შესახებ ინფორმაციის შესაგროვებლად და შესაფასებლად, ამ ქვეყნების უმაღლესმა აუდიტორულმა ორგანოებმა აუდიტის საერთო ფორმატი, ძირითადი და დამხმარე კითხვები შეიმუშავეს. ერთობლივ აუდიტში მონაწილე 15 ქვეყნიდან, რვა _ ბულგარეთი, ესტონეთი, უნგრეთი, პოლონეთი, რუმინეთი, სლოვაკეთი, ესპანეთი და ნიდერლანდები, ეცვროკავშირის წევრი სახელმწიფოა. შემდეგი შვიდი ქვეყანა _ ალბანეთი, საქართველო, ისრაელი, კოსოვო, ჩრდილოეთ მაკედონია, მოლდოვა და შვეიცარია ევროკავშირის არაწევრი ქვეყნებია. 

ერთობლივი აუდიტის მიზანია, შეფასდეს, თუ როგორ ხორციელდება ატმოსფერული ჰაერის ხარისხის შესახებ პოლიტიკა და პრაქტიკული ქმედებები იმ ქვეყნებში, სადაც ამ ტიპის აუდიტი განხორციელდა. გაირკვა, რომ 15-დან, 8 ქვეყნის უმაღლესმა აუდიტორულმა ორგანომ, თავისი ქვეყნის მთავრობის მიერ განხორციელებული ზომების ეფექტიანობისა და პროდუქტიულობის შეფასება ვერ შეძლო. 

ცალკეულ შემთხვევაში ამის მიზეზი ის იყო, რომ ქვეყანას დამტკიცებული არ ჰქონდა სათანადო პოლიტიკა, არ იყო განსაზღვრული შეფასების კრიტერიუმები, ან მონიტორინგის ინფორმაცია არ იყო ადეკვატური. დანარჩენი 7 ქვეყნის უმაღლესმა აუდიტორულმა ორგანომ გამოავლინა, რომ მათი ქვეყნების მთავრობების მიერ განხორციელებული ქმედებები, მხოლოდ ნაწილობრივ იყო ეფექტიანი. 

ამ ქვეყნების მთავრობებმა საკმარისად პრიორიტეტულად არ მიიჩნიეს ატმოსფერული ჰაერის დაბინძურების პრობლემა, რამაც შესაბამისი გავლენა მოახდინა ადამიანის ჯანმრთელობაზე. ქვეყნებს შორის გამოვლენილი განსხვავებების მიუხედავად, 15 ქვეყნის აუდიტორებმა დაასკვნეს, რომ შესაბამისი ქვეყნების მთავრობებმა (ესტონეთის გარდა), ატმოსფერული ჰაერის ხარისხის გასაუმჯობესებლად საკმარისი ზომები არ განახორციელეს. 

,,აუდიტში მონაწილე ქვეყნების უმრავლესობა ვერ იცავს ეროვნულ და საერთაშორისო სტანდარტების მოთხოვნებს და მათთან ატმოსფერული ჰაერის დაბინძურება კვლავ აღემატება დადგენილ ლიმიტებს, ან ზღვრულ ოდენობებს; ყველა ქვეყანას არ აქვს დამტკიცებული ეროვნული პოლიტიკა და შესაბამისად, არ აქვს განსაზღვრული შეფასების კრიტერიუმები; არ არსებობს კოორდინაცია სუბიექტებსა და დარგობრივ პოლიტიკას შორის; მთავრობები არ ფლობენ სრულ ინფორმაციას იმის შესახებ, თუ რა ბიუჯეტია საჭირო გარემოსდაცვითი ღონისძიებების განსახორციელებლად; იმ ქვეყნებში, სადაც გამოყოფილია ბიუჯეტი, ყოველთვის საკმარისი არაა; მონიტორინგის სისტემები ყოველთვის არ მუშაობს გამართულად; არსებობს საზოგადოების ინფორმირების გაუმჯობესების შესაძლებლობა'', _ ვკითხულობთ ერთობლივი აუდიტის დასკვნაში. 

სანქციები და მათი ეფექტურობა 

ევროკავშირის წევრი სახელმწიფოები ვალდებულნი არიან, ატმოსფერული ჰაერის ხარისხის შესახებ დირექტივა აღასრულონ. შეუსაბამობის შემთხვევაში, ევროკომისია უფლებამოსილია, სამართლებრივი ზომები მიიღოს და ამ ქვეყნის წინააღმდეგ ევროპის სასამართლოში საქმე აღძრას. 

,,ამის მიუხედავად, ევროპის აუდიტორთა სასამართლომ დაასკვნა, რომ კომისია შეზღუდულია წევრი სახელმწიფოების მუშაობის მონიტორინგში. ევროკომისიის მიერ, წევრი სახელმწიფოს მიმართ სამართლებრივი ზომების მიღებისა და მისი პოზიციის განმამტკიცებელი სასამართლო განჩინებების მიუხედავად, ქვეყნები ხშირად არღვევენ ატმოსფერული ჰაერის ხარისხის ლიმიტებს'', _ აღნიშნულია ერთობლივი აუდიტის დასკვნაში. 

ჩრდილოეთ მაკედონიის უმაღლესმა აუდიტორულმა ორგანომ დაასკვნა, რომ ევროკავშირის დონეზე, ატმოსფერული ჰაერის ხარისხის შესახებ განსაზღვრული პოლიტიკის მიზნებთან შეუსაბამობისათვის, ჩრდილოეთ მაკედონიას სანქციები არ დაკისრებია. მეტიც, სანქციები არც ეროვნულ და არც ადგილობრივ დონეებზე არ გამოუყენებიათ. იმის გამო, რომ ფულადი ჯარიმა არ არსებობს, ძალიან შენელებულია ატმოსფერული ჰაერის ხარისხის დაცვის გეგმების განხორციელების პროცესი. ეს საფრთხეს უქმნის მთავრობის მიერ განსაზღვრული მიზნების მიღწევას, ჰაერის დაბინძურების პრობლემის მოგვარებასა და დაბინძურების ახალი წყაროების აღკვეთას. 

ბულგარეთის უმაღლესმა აუდიტორულმა ორგანომ დაასკვნა, რომ სხვადასხვა ცენტრალური და ადგილობრივი ორგანოები, ატმოსფერული ჰაერის ხარისხის გაუმჯობესებაში მონაწილეობენ. თუმცა ამ ქვეყნის გარემოს დაცვისა და წყლის რესურსების მინისტრმა, მერებსა და სხვა ოფიციალურ პირებს, რომლებმაც ატმოსფერული ჰაერის ხარისხის გასაუმჯობესებელი პროგრამები არ შეიმუშავეს, ჯარიმები მაინც არ დააკისრა. 

რუმინეთის უმაღლესი აუდიტორული ორგანოს განცხადებით, გარემოსდაცვითი გადასახადები დაწესდა, როგორც გარემოსდაცვითი პოლიტიკის ინსტრუმენტი, რომელიც ფიზიკური და იურიდიული პირების ქცევით მოდელს გამოასწორებს და გარემოს დაცვის მიზნით, სწორი მიმართულებით წაიყვანს. თუმცა ისიც უნდა ითქვას, რომ აღნიშნული გადასახადების ეფექტიანობის აუდიტი ამ ქვეყანაში არ ჩატარებულა: 

 

,,ატმოსფერული ჰაერის ხარისხის შესახებ ევროკავშირის დირექტივაში განსაზღვრული სტანდარტების გარდა, ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციას რეკომენდებული აქვს დამბინძურებლების კონცენტრაციის კონკრეტული ზღვრული ოდენობები. ზოგიერთ შემთხვევაში ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის ატმოსფერული ჰაერის ხარისხის ინსტრუქციები უფრო მკაცრია, ვიდრე ევროკავშირის დირექტივა ატმოსფერული ჰაერის ხარისხის შესახებ''. 

მოქალაქეებს შეუძლიათ მნიშვნელოვანი როლის შესრულება მათი ქვეყნის მიერ ევროკავშირის დირექტივის განხორციელების მონიტორინგში, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც რთული პოლიტიკური არჩევანის გაკეთებაა საჭირო. ადგილობრივი ძალისხმევა მნიშვნელოვანია, თუმცა საზოგადოებრივ შემეცნებას საჭიროებს. მოქალაქეს მხოლოდ მაშინ შეუძლია პოლიტიკაში ჩართვა, როდესაც კარგადაა ინფორმირებული: 

,,სამოქალაქო აქტივობა სულ უფრო მეტ მნიშვნელობას იძენს და ეს, ბოლოდროინდელი სასამართლო განჩინებებითაც დასტურდება, როდესაც საზოგადოების წევრები და არასამთავრობო ორგანიზაციები, საკუთარ ეროვნულ ხელისუფლებას სასამართლოში უჩივიან.

ჩეხეთის რესპუბლიკაში, გერმანიაში, საფრანგეთში, იტალიასა და გაერთიანებულ სამეფოში, სასამართლოებმა მოქალაქეების სასარგებლოდ გამოიტანეს გადაწყვეტილება და ევროკავშირის წევრ სახელმწიფოებს, ჰაერის დაბინძურების წინააღმდეგ ქმედითი ზომების განხორციელება დაავალეს''. 

ატმოსფერული ჰაერის დაბინძურების პრობლემა იმდენად გლობალურია, რომ ერთობლივ აუდიტში მონაწილე 15-ვე ქვეყნის აუდიტორებმა საუკეთესო პრაქტიკის მქონე ქვეყნების მაგალითების გაზიარება გადაწყვიტეს: 

,,ერთობლივ აუდიტში მონაწილე სხვადასხვა ქვეყნის კარგი პრაქტიკის გაზიარებით, იმედი გვაქვს, სხვა ქვეყნების მთავრობებს, ერთმანეთისგან სწავლისა და გამოცდილების გაზიარების სურვილს გავუჩენთ''. 

ისრაელი 

საოჯახო საჭიროებებისთვის ცხელი წყლის მისაღებად, მზის გამათბობლები ხარჯთეფექტიანი საშუალებაა. მათი გამოყენება ნებისმერ კლიმატურ პირობებშია შესაძლებელი, რისთვისაც მხოლოდ მზის ენერგიას იყენებენ. მზის გამათბობლები, მზის სხივების კოლექტორისა და წყლის ავზისგან შედგება. კოლექტორი მზის სხივებს აგროვებს და მათ სითბოდ გარდაქმნის. წყალი ცხელდება და ინახება ავზებში. 

ისრაელი მზიანი ქვეყანაა და მზის ენერგიის გამოყენების დიდი პოტენციალი აქვს. მზით გამათბობლები ისრაელში გამოიგონეს და მსოფლიოში ის ერთ-ერთი პირველი ქვეყანა გახდა, რომელიც მას იყენებს. ამჟამად, მზით გამათბობლებს შინა მეურნეობების 85% იყენებს. შედეგად, ისრაელში, ელექტროენერგიის მოხმარების წლიური მაჩვენებელი 8%-ით შემცირდა და ელექტროენერგიით ჰაერის დაბინძურებამაც იკლო. 

სლოვაკეთი 

სლოვაკეთის რესპუბლიკის გარემოს დაცვის სამინისტროსა და საერთაშორისო ორგანიზაცია _ თAIEX EIღ-ის თანაორგანიზებით, სამუშაო შეხვედრა გაიმართა შინა მეურნეობების გათბობიდან მომდინარე ჰაერის დაბინძურების საკითხებზე. ის მიზნად ისახავდა კოლეგებს შორის საუკეთესო პრაქტიკის გაცვლა-გაზიარებას. ჯამში, ამ შეხვედრაში, 13 ქვეყნის წარმომადგენლები მონაწილეობდნენ. 

სლოვაკეთმა საკუთარი, საუკეთესო პრაქტიკა წარადგინა. ეს იყო პირველი სამუშაო შეხვედრა, ასეთი მკაფიო აქცენტებითა და საუკეთესო პრაქტიკის გასაზიარებლად. ამასთან, გარემოს დაცვის სამინისტროს ინიციატივით, გაიმართა სამუშაო შეხვედრა _ „დიალოგი სუფთა ჰაერის შესახებ“. ორივე ღონისძიება, ატმოსფერული ჰაერის ხარისხის დაცვის სფეროში საუკეთესო პრაქტიკის მაგალითადაა აღიარებული. 

უნგრეთი 

სამთავრობო ინიციატივის სახით, სამრეწველო შენობა-ნაგებობების მოდერნიზების გზით, მათი ენერგოეფექტურობის გაუმჯობესების პროგრამა დაინერგა. სახელმწიფო დახმარება გულისხმობს საგადასახადო შეღავათებს, ან საგრანტო დაფინანსებას, რაც შეიძლება თბოიზოლირებისთვის იქნეს გამოყენებული. მაგალითად, ჩანაცვლდეს კარებები, მოხდეს გათბობის სისტემების (საქვაბეების გამოცვლა) მოდერნიზება და განახლებადი ენერგიის სისტემების დამონტაჟება. 

შენობების მოდერნიზება და თბოიზოლაცია არა მხოლოდ ამცირებს გათბობიდან მომდინარე ატმოსფერული ჰაერის დაბინძურებას, არამედ ათობით ათას სამუშაო ადგილს ქმნის სამშენებლო სექტორში. ეს აძლიერებს ეკონომიკურ ზრდას და ამცირებს ქვეყნის დამოკიდებულებას იმპორტირებულ ენერგიაზე. ეს სქემა სტიმულირებულ იქნა, ბოლო წლებში, ბუნებრივი აირის კლებადი საცალო ფასებით, რამაც ბევრ ოჯახს უბიძგა, ძალიან დიდი დაბინძურებით გამორჩეული მყარი საწვავის გათბობის სისტემებიდან (ბევრ შემთხვევაში ხდებოდა საოჯახო ნარჩენების გამოყენება საწვავის სახით), ეკოლოგიის ნაკლებად დამაზიანებელ სისტემებზე გადასულიყო. 

ბულგარეთი 

ამ მხრივ, ბულგარეთში, მთელი რიგი ღონისძიებები განხორციელდა: საზოგადოებრივი ტრანსპორტის მოდერნიზება ანუ ძველი ავტოპარკის ჩანაცვლება ეკოლოგიურად მდგრადი სატრანსპორტო საშუალებებით, (სერტიფიცირებული ევრო 5 და 6 სტანდარტი); სოფიასა და პლოვდივში 496 ავტობუსი განახლდა, ხოლო მეტროპოლიტენის 10 მატარებელი, 20 ტრამვაი, 126 ავტობუსი და 100 ტროლეიბუსი ქვეყნის ხუთ, დიდ ქალაქში შეიძინეს; სოფიაში მეტროპოლიტენის ქსელი გაფართოვდა, ამოქმედდა მესამე ხაზი. ქალაქში ყოველდღიურად 380 000 ადამიანი მგზავრობს ამ სატრანსპორტო საშუალებით, რაც ეროვნული ტრანსპორტის 35%-ს შეადგენს. ამით წელიწადში 90 500 ტონით მცირდება აირების, მათ შორის, სასათბურე აირების ემისია; ბუნებრივი აირის გამოყენება საზოგადოებრივი შენობებისა და სახლების გასათბობად. ცენტრალური გათბობის ქსელთან 225 შენობაა დაკავშირებული სოფიაში, ხოლო 102 შენობა _ ბუნებრივი აირის ქსელთან, სტარა ზაგორაში; საკვამურებში ჰაერის ფილტრების დამონტაჟება (ასეა ქალაქებში: სოფია, პლოვდივი, სტარა ზაგორა, ბლაგოევგრადი და ველიკო ტურნოვო); ველოსიპედის მარშრუტების გაფართოება და ახალი ზოლების გაყვანა: 49.51 კმ _ სოფიაში, 48 კმ _ პლოვდივში და 7.8 კმ _ სტარა ზაგორაში; პარკების გაფართოება; გზების გასწვრივ არსებული მწვანე საფარის მოვლა-პატრონობა და ახლის შექმნა. 

საქართველო 

ატმოსფერული ჰაერის ხარისხის გასაუმჯობესებლად, ეროვნული სტრატეგიის შესაბამისად, საქართველოს მთავრობამ ელექტრონული მანქანების გამოყენების წახალისება გადაწყვიტა, რისთვისაც საგადასახადო შეღავათები დააწესა. 2017 წლიდან, ელექტრონული მანქანები გათავისუფლდა იმპორტის გადასახადისა და პარკირების საფასურისგან. თბილისის მუნიციპალიტეტის ტრანსპორტის დეპარტამენტი გეგმავს, რომ ელექტრონული მანქანები ლიცენზირების ვალდებულებისგანაც გაათავისუფლოს. 

„ელ.სივრცე“ _ ესაა ახლადშექმნილი ბიზნესწამოწყება, რომელიც საქართველოში, ელექტრონული მანქანებით სარგებლობასა და ახალი ტექნოლოგიების გამოყენებას უწყობს ხელს. კომპანიას საზოგადოებრივი დასამუხტი სადგურების ქსელიც გააჩნია _ სულ 52 ობიექტი, მთელი ქვეყნის მასშტაბით. კომპანიას მხარს უჭერს საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრო. დედაქალაქში 33 სადგურის ფუნქციონირებისთვის საჭირო ელექტროენერგიას თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია აფინანსებს. 

ესტონეთი 

ესტონეთმა ქმედითი ნაბიჯები გადადგა უსიამოვნო სუნის ზღვრული ოდენობების კონტროლის განსახორციელებლად. თუ მანქანის მიერ გამონაბოლქვი უსიამოვნო სუნი დადგენილ ლიმიტს აღემატება, წყაროს მფლობელი ვალდებულია, უსიამოვნო სუნის შემცირების სამოქმედო გეგმის შესაბამისად იმოქმედოს. 

ყველაზე პრობლემურ ადგილებში _ მუუგას მთავარ საზღვაო პორტსა და მაარდუს საცხოვრებელი ტერიტორიის მიმდებარე ადგილას, ატმოსფერულ ჰაერში წყალბადის სულფიდის ჭარბი ოდენობა, პრობლემის მთავარი წყაროა. 2016 წელს, „ელ.ცხვირის“ სახელწოდებით ცნობილი, ინოვაციური პროექტის განხორციელება, უსიამოვნო სუნის დოზის გასაზომად დაიწყო. Aმ პროექტის ფარგლებში, 20 დანადგარი ანუ უსიამოვნო სუნის სენსორი და ოთხი ქარის სენსორი დამონტაჟდა. მათგან იღებენ ინფორმაციას უსიამოვნო სუნის შემთხვევებისა და წყაროების შესახებ. პროექტის დაწყებიდან ორი წელი გავიდა და მოსახლეობისგან შემოსული საჩივრების რაოდენობამ იკლო, ხოლო გარემოს დაცვის ინსპექციამ, უსიამოვნო სუნის მიზეზების დადგენა და ქმედითი ზომების გატარება შეძლო. 

ესპანეთი 

ესპანეთის მოქალაქეებს, ჰაერის ხარისხის შესახებ ნებისმიერ ინფორმაციაზე წვდომა ონლაინ რეჟიმში აქვთ, მათ შორის, ოფიციალური და უწყებრივი საიტების, ჰაერის ხარისხის მონიტორინგის, ემისიის ანალიზატორისა და მთავრობის მიერ, მობილური ტელეფონების აპლიკაციებით გამოქვეყნებული ინფორმაციის საშუალებით. მათ ინფორმაცია მიეწოდებათ ჰაერის ხარისხის მონაცემთა ბაზიდან, რომლის მართვასა და ადმინისტრირებას გარემოს დაცვის სამინისტრო, რეგიონულ და ადგილობრივ ორგანოებთან ერთად ახორციელებს. ამას ესპანეთში, ჰაერის ხარისხის მართვაზე პასუხისმგებელი უწყებების წარმატებული კოორდინაციისა და თანამშრომლობის მაგალითად თვლიან. 

სტუდენტები და რიგითი მოქალაქეები, სწავლისა და შემეცნების მიზნით, ჰაერის ხარისხის მონიტორინგის სხვადასხვა საშუალებას სისტემატურად იყენებენ. ესეც სამაგალითო პედაგოგიური პრაქტიკის თვალსაჩინო ნიმუშია. 

P.S. ,,გავრილოვის ღამის'' შემდეგ, თბილისის გარდა, საპროტესტო აქციები საქართველოს სხვადასხვა ქალაქშიც გაიმართა. ნაციონალური მოძრაობის ქუთაისის ახალგაზრდული ორგანიზაციის წარმომადგენლებმა ამ ქალაქში ელექტრომობილების ქარხნის მშენებლობა გააპროტესტეს და ,,დანანებით'' აღნიშნეს, რომ ხელისუფლება საბჭოური ინდუსტრიის აღორძინებას გეგმავს, რაც რბილად რომ ვთქვათ, სრული სიბრიყვეა. ერთობლივი აუდიტის ეს ანგარიში, 2019 წლის იანვარში, ნიდერლანდების აუდიტის სასამართლოსა და პოლონეთის უმაღლესი აუდიტორული ორგანოს მიერ, უმაღლესი აუდიტორული ორგანოების ევროპული ორგანიზაციის გარემოსდაცვითი აუდიტის სამუშაო ჯგუფის მონაწილეობით მომზადდა, ხოლო 14 მარტს, საქართველოს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა ოფიციალურად გამოაქვეყნა. ასე რომ, ,,გავრილოვის ღამემდე'' ბევრად ადრე, ევროპის წამყვანმა სპეციალისტებმა, საქართველოში ელექტრომობილების გამოყენების წახალისების პროგრამა საუკეთესოდ მიიჩნიეს და თუ ქარხანაც აშენდება, სადაც ელექტრო მანქანებს გამოუშვებენ, ამას რა სჯობს!

მაია მიშელაძე

]]>
versiaprinti@yahoo.com (super admin) ეკონომიკა Wed, 10 Jul 2019 13:31:54 +0400