ეკონომიკა - ვერსია - ვერსია http://versia.ge Fri, 29 May 2020 01:08:34 +0400 Joomla! - Open Source Content Management en-gb „ტყე შეუნახე შვილებსა,“ მღვდელი ხარ, „შენი ვალია!“ http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6786-„ტყე-შეუნახე-შვილებსა,“-მღვდელი-ხარ,-„შენი-ვალია-“.html http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6786-„ტყე-შეუნახე-შვილებსა,“-მღვდელი-ხარ,-„შენი-ვალია-“.html

რატომ გადასცა სახელმწიფომ ეკლესიას ტყეები საკუთრებაში _ ხელოვნურად შექმნილი აჟიოტაჟი თუ საპატრიარქოს წინასაარჩევნოდ მოსყიდვა?

79 მომხრე და არცერთი წინააღმდეგი _ 22 მაისს, საქართველოს პარლამენტმა ტყის კოდექსი ამ შედეგით დაამტკიცა. კოდექსის განხილვას საზოგადოების ერთი ნაწილის აღშფოთების გარეშე არ ჩაუვლია. კერძოდ, ვნებათაღელვა ამ კოდექსის მე-15 მუხლს მოჰყვა, რომლითაც საქართველოს მართლმადიდებლურ ეკლესიას უფლება მიეცა, რომ მის ირგვლივ მდებარე 20 ჰექტარი ტყის ფართობი საკუთრებაში დაირიგესტრიროს. ,,ვერსია’‘ დაინტერესდა, კონკრეტულად რა ცვლილებები შევიდა ტყის კოდექსში, რომელმაც ხალხი კვლავ ეკლესიის მომხრეებად და მოწინააღმდეგეებად დაყო.

დავიწყოთ იმით, რომ ტყის კოდექსის მე-15 მუხლი მართლმადიდებლური ეკლესიისთვის ტყის გადაცემის შესაძლებლობას ადგენს. 

„საქართველოს სამოციქულო მართლმადიდებელ ეკლესიას საკუთრებაში შეიძლება გადაეცეს ამ კანონის ამოქმედებამდე არსებული მართლმადიდებლური ეკლესია-მონასტრების მიმდებარე ტყის ფართობი, არაუმეტეს 20 ჰა თითოეულის შემთხვევაში და საქართველოს ტყის კოდექსით განსაზღვრული მიჩენილი ტერიტორიები“, – ვკითხულობთ კანონპროექტის განმარტებით ბარათში. 

განმარტებითი ბარათის მიხედვითვე, ამგვარი ჩანაწერი ხელს შეუწყობს გადაწყვეტილების მიღების გამარტივებას, რადგან გადასაცემი ფართობი წინასწარ, კანონის საფუძველზე დაზუსტდება. 

პროექტის მიხედვით, ეკლესიისთვის ტყის ფართობის გადაცემა შეიძლება განხორციელდეს საქართველოს სამოციქულო ავტოკეფალური მართლმადიდებელი ეკლესიის შესაბამისი განაცხადის საფუძველზე, გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს შუამდგომლობით. 

ცვლილებები ეხება ახალი ტყის კოდექსის ამოქმედებას, რომლითაც ტყის ახლებური განმარტება განისაზღვრა. ტყეზე საკუთრების ფორმებად სახელმწიფო და კერძო საკუთრება დადგინდა, ხოლო ცნება _ „ყოფილი საკოლმეურნეო ტყეები“ კი გაუქმდა. 

ვინაიდან ტყის კოდექსის ამ მუხლის ცვლილება სახელმწიფო ქონების საკუთრებაში გადაცემასაც გულისხმობდა, პარლამენტში წარდგენილი იყო კანონპროექტთა პაკეტი _ ტყის კოდექსსა და სახელმწიფო ქონების შესახებ კანონში შესატანი ცვლილებების სახით. კანონპროექტის ინიციატორია საქართველოს მთავრობა, ავტორი კი _ საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრო. 

2019 წლის ოქტომბერში, პარლამენტმა ტყის კოდექსი პირველი მოსმენით განიხილა და კენჭი უყარა, შემდეგ _ 2020 წლის თებერვლის დასაწყისში განაახლა განხილვა, მაგრამ კორონავირუსმა თემა გადაფარა და ცხადია, მეორე-მესამე მოსმენა გადაიდო. საბოლოოდ, ცვლილებათა პაკეტის განხილვას საკანონმდებლო ორგანო ერთი კვირის წინ დაუბრუნდა და როგორც უკვე აღვნიშნეთ, კი არ განიხილა, არამედ, მესამე მოსმენით დაამტკიცა კიდეც. 

ზემოაღნიშნული ცვლილების წინააღმდეგ რამდენიმე არასამთავრობო ორგანიზაციამ არაერთი განცხადება გაავრცელა. ,,ტოლერანტობისა და მრავალფეროვნების ინსტიტუტმა (TDI)’‘ კი საქართველოს პარლამენტს ოფიციალურადაც მიმართა, რათა საპატრიარქოსთვის ტყეების გადაცემის კანონპროექტისთვის მხარი არ დაეჭირა. 

ორგანიზაციის განცხადებით, ეს ინიციატივა დამატებით ქონებრივ და ფინანსურ პრივილეგიებს ანიჭებს დომინანტ რელიგიურ ორგანიზაციას, ასევე, არღვევს სახელმწიფოსა და რელიგიის ურთიერთგამიჯვნის კონსტიტუციურ პრინციპს. სახელმწიფო ქონების შესახებ კანონი, რომელიც პრივილეგიებს ანიჭებს საქართველოს მართლმადიდებელ ეკლესიას, სხვა რელიგიურ გაერთიანებებს სახელმწიფო ქონების შეძენის შესაძლებლობას არ აძლევს. 

TDI აღნიშნავს, რომ სახელმწიფოს მიერ, საპატრიარქოსთვის გადაცემული ქონებისა და დაფინანსების მასშტაბი წინაასარჩევნო პერიოდებში იზრდება, რაც მისივე შეფასებით, ხელისუფლების მხრიდან გავლენიანი ინსტიტუტის მიერ პოლიტიკური მხარდაჭერის სურვილით შეიძლება აიხსნას. 

„გაუგებარია, რა რელიგიური შინაარსის ინტერესი შეიძლება ჰქონდეს საპატრიარქოს ტყეების საკუთრების უფლებით ფლობასთან დაკავშირებით. საპატრიარქო სახელმწიფოსგან ყოველწლიურად იღებს დიდი მასშტაბის უძრავ ქონებას: მიწის ნაკვეთებსა და შენობა-ნაგებობებს. სხვადასხვა მონაცემზე დაყრდნობით, დღემდე, სახელმწიფოს მიერ საპატრიარქოსთვის გადაცემული ქონება 64 კმ2-მდე ფართობს მოიცავს, ხოლო ადგილობრივი და ცენტრალური ბიუჯეტებიდან ყოველწლიური დაფინანსება, დაახლოებით, 30 მილიონ ლარს აღწევს“, _ ვკითხულობთ TDI-ს განცხადებაში. 

საქართველოს მთავრობის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარდგენილი „საქართველოს ტყის კოდექსი“ პარლამენტში მესამე მოსმენაზე გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრის მოადგილე ნინო თანდილაშვილმა გაიტანა. 

კანონპროექტის განხილვის დაწყებამდე, პარლამენტის გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების კომიტეტის თავმჯდომარე ნინო წილოსანმა განაცხადა, რომ ტყის სექტორის რეფორმის ნაწილში, რაც ტყის სრულიად ახლებურ გამოყენებასა და მოვლას გულისხმობს, ცვლილებების ეს პროექტი უმნიშვნელოვანესია: 

„ყველა აცნობიერებს, თუ რამდენად მნიშვნელოვანია ეს კოდექსი საქართველოში გარემოს დაცვისთვის, ტყის რესურსის ეფექტიანად და მდგრადი განვითარების პრინციპების გამოყენებისთვის. ამ კანონმდებლობის მიღებით, ნამდვილად ძალიან მნიშვნელოვანი პროცესები დაიწყება ტყის რესურსის ეფექტიანად და სათანადოდ გამოყენებისთვის’‘. 

გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრის მოადგილის, ნინო თანდილაშვილის განცხადებით, ცვლილებათა პროექტში ბევრი შესწორება შევიდა. საბოლოოდ, ტყის კოდექსმა ფუნდამენტური და მნიშვნელოვანი როლი უნდა შეასრულოს ტყეების სამომავლო განვითარებისა და ბუნების დაცვის საქმეში. 

მისივე თქმით, ცვლილებების პროექტის განხილვის პარალელურად, სხვადასხვა ორგანიზაციის მიერ საზოგადეობაში არაერთი მცდარი ინფორმაცია გავრცელდა, რომ არჩევნების წინ, საპატრიარქოს მოსყიდვის მიზნით, საქართველოს მთავრობამ ტყეები ეკლესია-მონასტრებს საკუთრებაში თითქოს მიზანმიმართულად გადასცა. 

„პირდაპირ შემიძლია ვთქვა, რომ თუ ამ კანონით, საპატრიარქოს გარკვეული რაოდენობის ტყეები გადაეცემა ეკლესია-მონასტრების მიმდებარედ, რომელთა დიდი ნაწილი, რა თქმა უნდა, ტყის ფონდშია განთავსებული, მას უფრო მეტი ვალდებულებები ექნება ამ კოდექსითა და ახალი კანონმდებლობით, ვიდრე უფლებები. ეს ვალდებულებები მოიცავს ტყის მოვლას, აღდგენას, ტყის მდგრად მართვას, სატყეო სპეციალისტების დაქირავებას, ინვენტარიზაციას, მართვის გეგმების შედგენასა და მთელ რიგ სხვა ვალდებულებებს, ისეთებს, რაც სხვა დანარჩენ ტყით მოსარგებლეებსაც დაეკისრებათ, რომლებიც ტყის გარკვეულ ტერიტორიებს სხვადასხვა მიზნებისათვის მიიღებენ სახელმწიფოსგან’‘, _ აღნიშნა ნინო თანდილაშვილმა. 

მისი თქმით, სპეკულაციები, რომ ტყის ნაწილი თითქოს უსასყიდლოდ გადაეცემა საპატრიარქოს, მორიგი ტყუილი და ყველა იმ პირის შეურაცხყოფაა, ვისაც ამ კოდექსის საბოლოო კონდიციამდე მიყვანის საქმეში წვლილი მიუძღვის: 

„პირიქით, საპატრიარქოს შეეზღუდა ჰექტრულად რაოდენობა ფართობებისა, რაც შეიძლება, რომ მან ეკლესია-მონასტრების მიმდებარედ, სახელმწიფოსგან მიიღოს და ისარგებლოს. საპატრიარქოს ვალდებულებაა, მოუაროს და უპატრონოს იმ ეკლესია-მონასტრებს, რომლებიც ისტორიულად, ტყის ფონდშია განთავსებული _ აი, ესაა ასახული ამ კანონში ცალსახად, რომლის მთავარი მიზანია, რომ ჩვენ უკეთესად მოვუაროთ იმ მნიშვნელოვან რესურსს, რაც გვაქვს, ვგულისხმობ ტყეს ანუ 40%-ს ჩვენი ქვეყნის ტერიტორიისა, რომელიც უმნიშვნელოვანესი რესურსია ეკოსისტემური თვალსაზრისითაც და ცხადია, თავისი ეკონომიკური ღირებულებაც გააჩნია“. 

მას შემდეგ, რაც პარლამენტმა ტყის კოდექსი დაამტკიცა, მედიაში ახალქალაქისა და კუმურდოს მიტროპოლიტის, მეუფე ნიკოლოზის (ფაჩუაშვილი) კომენტარი გავრცელდა. მეუფე ნიკოლოზმა ჟურნალისტებს განუცხადა, რომ მას შემდეგ, რაც ეკლესიას ტყე გადაეცემა, იგი შენარჩუნდება და ტყეში შესვლას არავინ არავის აუკრძალავს. მეტიც, ტყის გადაცემით, ეკლესიას უფრო მეტი პასუხისმგებლობა დაეკისრება: 

„პირობას გაძლევთ ნამდვილად, რომ ეკლესია, სასულიერო პირი, მე არ მეგულება ასეთი ბარბაროსი ვინმე, რომ ტყე მიიღოს, შემდეგ გაჩეხოს და გაყიდოს. ასეთი რამ არ იქნება. ასე რომ, თუ ტყე გადაეცემა ეკლესიას, ეს იმას ნიშნავს, რომ ტყე შენარჩუნდება და ექნება ყველას, არც ტყეში შესვლას აუკრძალავენ ვინმეს’‘.

მაია მიშელაძე

 

]]>
versiaprinti@yahoo.com (super admin) ეკონომიკა Wed, 27 May 2020 10:22:34 +0400
გია ხუხაშვილი: „ოცნება“ და ნაციონალური მოძრაობა ერთმანეთს ციფრების რახა-რუხში ეჯიბრებიან!“ http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6776-გია-ხუხაშვილი-„ოცნება“-და-ნაციონალური-მოძრაობა-ერთმანეთს-ციფრების-რახა-რუხში-ეჯიბრებიან-“.html http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6776-გია-ხუხაშვილი-„ოცნება“-და-ნაციონალური-მოძრაობა-ერთმანეთს-ციფრების-რახა-რუხში-ეჯიბრებიან-“.html

„შესაძლოა, 100-200 კაცი ჩამობლაყუნდეს, მაგრამ რეალურად, ტურისტული სეზონი ჩავარდნილია!“

ნაციონალურმა მოძრაობამ, ხელისუფლების საპირწონედ, მოქალაქეთა ფინანსური მხარდაჭერის გეგმა წარადგინა. როგორც გეგმის პრეზენტაციისას პარტიის პოლიტსაბჭოს თავმჯდომარე ნიკა მელიამ განაცხადა, დახმარების სახით, 18 წლამდე ასაკის ბავშვებმა 500 ლარი, 18 წელს ზევით მოქალაქეებმა კი 1 000 ლარი უნდა მიიღონ. 

,,უალტერნატივო და უპირობო გამოსავალია, რომ ამ ადამიანებს შევეხიდოთ. ჩვენ ვიმუშავეთ კოლეგებთან, რეფორმების გუნდთან ერთად და ერთადერთ სწორ გამოსავლად, რომელიც აუცილებლად უნდა გაკეთდეს, მიგვაჩნია სწრაფი, სამართლიანი მხარდაჭერის გეგმა. ყველა მოქალაქე, 18 წლის ზემოთ, მიიღებს 1 000 ლარს, გარდა იმ მოქალაქეებისა, რომელთა შემოსავალი 40 000 ლარი და მეტია, ასევე, ყველა ბავშვი _ 500 ლარს. მოქალაქეების დახმარების ნაცვლად, ხელისუფლება მხოლოდ საკუთარ კეთილდღეობაზე ფიქრობს. ერთადერთი, რაც მილიარდერის ხელისუფლებამ გააკეთა, მშრალი დაპირებაა, რომელიც 2 700 000 ადამიანს არ შეეხო’‘, _ განაცხადა მელიამ. 

ექსპერტი გია ხუხაშვილი ,,ვერსიასთან’‘ საუბრისას ამბობს, რომ სინამდვილეში, ხელისუფლების მიერ შემუშავებული ანტიკრიზისული გეგმა და მისი ოპონენტის ანუ ნაციონალური მოძრაობის ფინანსური მხარდაჭერის პროგრამა სოციალური პროექტებია და ეკონომიკასთან საერთო არაფერი აქვთ. მეტიც, ხუხაშვილის თქმით, ქვეყანას ანტიკრიზისული გეგმა საერთოდ არ გააჩნია.

_ ბატონო გია, თითქოს მივეჩვიეთ, რომ საპარლამენტო, ადგილობრივი თვითმმართველობისა თუ საპრეზიდენტო არჩევნების დროს, პარტიები ან ცალკეული კანდიდატები საკუთარი პროგრამის ეკონომიკური ნაწილის პრეზენტაციისას, ბევრ ისეთ დაპირებას გასცემენ, რაც მათი კომპენტენციის ფარგლებს სცილდება და ხშირად უტოპიურიცაა. ნაციონალური მოძრაობის ანტიკრიზისული გეგმაც ამ კონტექსტში უნდა განვიხილოთ? 

_ დიახ, ეს არის პოპულისტური დაპირება, მაგრამ გასაგებია, რომ ოპოზიციონერები ეცდებიან, ასეთი დაპირებები გასცენ _ მათი პასუხისმგებლობა არაა და არც თანხაა მათი მოსაზიდი, შესაბამისად, განცხადების უკან არაფერი დგას. ლოგიკურია, რომ მათი განაცხადი იმაზე მეტი უნდა იყოს, ვიდრე ამას ხელისუფლება აკეთებს. ასე იქცევა ყველა, რა, ,,ქართული ოცნება’‘ ასე არ იქცეოდა? 

ეს არის ოპოზიციური ტექნოლოგია, რომელიც სტანდარტულია და ყველა ქვეყანაში ასე ხდება ანუ ოპოზიცია აკეთებს განაცხადს, რითაც უნდა მოიგოს ადამიანების გულები _ ესენი გაძლევენ ცოტას, მაგრამ მე რომ ვიყო ხელისუფლებაში, ბევრს მოგცემდიო. ამ დაპირების უკან ამის მეტი არაფერი დგას, რაც ძალიან ჩვეულებრივი ამბავია. 

ეს დაპირება ციფრებში რომ დავთვალოთ, დაახლოებით, 3 მილიარდ ლარზეა საუბარი, მაგრამ სახელმწიფო ბიუჯეტს ამ 3 მილიარდი ლარის ერთჯერადად გადახდის საშუალება არ აქვს, მით უმეტეს, მაშინ, როდესაც უამრავი სხვა პრობლემა არსებობს. მეორე მხრივ, განცხადებას ხელს რა უშლის? ამიტომაც აცხადებენ, მაგრამ ,,ქართული ოცნება’‘ რომ ოპოზიციაში იყოს, შესაძლოა, 2 000-ლარიანი დახმარების დაპირებაც გაეცა. 

_ სხვათა შორის, არც ,,ქართული ოცნების’‘ ანტიკრიზისული გეგმაა იდეალური... 

_ საერთოდ არ არსებობს ანტიკრიზისული გეგმა! ეს არ არის ეკონომიკური გეგმა, ესაა სოციალური პაკეტი და მეტი არაფერი. გასაგებია, რომ ბიუჯეტს მეტის თავი არ აქვს და რაც შეუძლიათ, მხოლოდ იმას გასცემენ. 

_ საერთოდ, რას ნიშნავს და როგორი უნდა იყოს ანტიკრიზისული გეგმა? 

_ ანტიკრიზისული გეგმა ისეთი უნდა იყოს, რომელიც ქვეყანას კრიზისს კი არ გადააგორებინებს, არამედ, კრიზისიდან გამოიყვანს. გასაგებია, რომ ეს სოციალური პაკეტები ობიექტურად აუცილებელია და ამ მხრივ საკრიტიკო არაფერი მაქვს, მაგრამ კრიზისიდან გამოყვანის გეგმა ხელისუფლებას არ წარმოუდგენია და რაზე გელაპარაკოთ? 

როგორი უნდა იყოს ანტიკრიზისული გეგმა ანუ ხელისუფლების ნაცვლად, ეს გეგმა მე წარვადგინო?! ზოგადად, სხვადასხვა სახის დახმარება ეკონომიკური ანტიკრიზისული გეგმა არ არის. დახმარებას სოციალური პროექტი ჰქვია და ეკონომიკასთან კავშირი არ აქვს! ის, რაც ხელისუფლებამ და ოპოზიციამ წარადგინეს ანუ იმას ამდენს მივცემ, ამას კი _ იმდენსო, სინამდვილეში, მოკლევადიანი სოციალური დახმარების გეგმაა. 

რაც შეეხება გრძელვადიან ეკონომიკურ გეგმას ანუ როგორ უნდა მოხდეს ეკონომიკური რესტარტი და მოდერნიზაცია, ამ კუთხით, ხელისუფლებას არაფერი უთქვამს. პრემიერმა მხოლოდ ტურიზმის გახსნაზე ისაუბრა, რაც სრული აბსურდია იმიტომ, რომ წელს სეზონი ჩავარდნილია. ტურისტის გარეშე ტურიზმი გინდა გახსენი, გინდა _ გამოხსენი, რა მნიშვნელობა აქვს? რამდენიც გინდა, იმდენი ლენტა გაჭერი, რა აზრი აქვს, თუ ტურისტი არ ჩამოვა? შესაძლოა, 100-200 კაცი მართლაც, ჩამობლაყუნდეს, მაგრამ რეალურად, ტურისტული სეზონი ჩავარდნილია! 

აქედან გამომდინარე, ტურიზმზე აქცენტის გაკეთება და ისევ იმის ყვირილი, პირველ რიგში, ტურიზმი უნდა გავხსნათო, არასერიოზულია. კი ბატონო, გახსნან, საწინააღმდეგო არაფერი მაქვს, მაგრამ ამას არ ჰქვია ეკონომიკური გეგმა, რადგან ხელისუფლებისგან დამოუკიდებელი მიზეზების გამო, წელს ტურისტული სეზონი ჩავარდნილია და სჯობს, ამ აზრს შეეგუონ. 

_ ადრეც მითხარით, რომ კრიზისი ახალ შესაძლებლობებს აჩენს და, სხვათა შორის, ეს პრემიერ-მინისტრმაც აღნიშნა, როდესაც თქვა, საქართველოს, როგორც ტურისტულ ბრენდს, გამაძლიერებელი კომპონენტი _ COVID-19-თან ეფექტურად მებრძოლი უნდა დავუმატოთო. 

_ დიახ, ასეა, მაგრამ ამ შესაძლებლობას გამოყენება უნდა. ჯერჯერობით, რაც მოვისმინეთ, ფერმერებისთვის შეთავაზებულ დიზელის საწვავზე 1 ლარის ფასდაკლება იყო. ფანტაზიაც არ ეყოთ, რომ რამე ახალი მოეფიქრებინათ, რადგან 2005 წლის გაზაფხულზე, მიშამ სწორედ ასე დაარიგა საწვავი, მთლად უფასოდ, მაგრამ შედეგი რა იყო? _ ნული და ახლაც იგივე იქნება. ცუდი კი არ არის და საწინააღმდეგოც არაფერი მაქვს, მაგრამ ეს არ არის ეკონომიკა, ამით გრძელვადიან შედეგს ვერ მიიღებთ. კი ბატონო, ხალხს მუქთა დიზელი უნდა, მაგრამ შედეგი რა იქნება? _ ისევ ნული. რეალურად, ესეც სოციალური პროექტია, ეკონომიკას კი სისტემური მიდგომა სჭირდება. 

თუ გვინდა, რომ სოფლის მეურნეობა ავაღორძინოთ, თვითკმარი გავხდეთ და ქვეყნის სასურსათო უსაფრთხოება უზრუნველვყოთ, მხოლოდ მოსავალი კი არ უნდა მოვიყვანოთ, ეს მოსავალი უნდა დავაბინაოთ, ტრანსპორტირებაზე ვიზრუნოთ, შევფუთოთ, შევინახოთ და სხვა სეზონზე გავყიდოთ, ან გადავამუშავოთ _ ეს არის დიდი, ერთიანი სისტემა, რასაც პროტექციონისტული პოლიტიკა სჭირდება ყველა მიმართულებით, საიდანაც ერთი ელემენტიც რომ ამოგივარდეთ, არაფერი გამოგივათ. მაგალითად, კახეთში, ზაფხულში, ღორებს აჭმევენ კიტრს, რატომ? _ იმიტომ, რომ ფიზიკურად ვერ ინახავენ პროდუქციას, რადგან სისტემა არ არსებობს. მარნეულში კიტრი ლპება, ახალქალაქში კი _ კარტოფილი, რადგან ტრანსპორტირება ვერ ხერხდება. ჩვენ კი ზამთარში, თურქულ კიტრსა და კარტოფილს მივირთმევთ. 

არის გარკვეული სეგმენტები, სადაც პროდუქტი გვაქვს, მაგრამ სისტემა არ არის და შესაბამისად, ეს პროდუქტი ვერ მიგვაქვს მომხმარებლებთან. მოიგონეს რაღაც კომპანია, შპს ,,ჯიბე’‘, რომელსაც მარნეულელი და ბოლნისელი ფერმერებისგან სურსათი უნდა შეეძინა. სინამდვილეში, ,,ჯიბე’‘ მარნეულში ხალხს ევაჭრებოდა, კიტრს 80 თეთრად შეიძენდა თუ 1 ლარად და ეს მაშინ, როდესაც თბილისში 5-6 ლარი ღირდა, თურქული კი _ 3 ლარი. ასეთი არაჯანსაღი სიტუაციაა და აქედან გამოსავალი სისტემურადაა მოსაძებნი, ოღონდ ისე კი არა, მხოლოდ ლოზუნგებით ვილაპარაკოთ, გამოვაცხადოთ და მეორე წუთში დავივიწყოთ. 

_ თუ ხელისუფლებას არ აქვს ანტიკრიზისული და ეკონომიკის გადარჩენის სისტემური გეგმა, ხომ შეიძლება, ასეთი გეგმა ოპოზიციამ შექმნას და წარუდგინოს საზოგადოებას. ამის ნაცვლად, ხელისუფლებაცა და ოპოზიციაც ერთმანეთს არარეალურ დაპირებებში ეჯიბრებიან. 

_ დიახ, რადგან ასეთია ჩვენი პოლიტიკური ელიტა _ არაკვალიფიციური და პოპულისტური. ხელისუფლება და ოპოზიცია ძალიან ჰგავს ერთმანეთს, სწორედ ციფრების რახა-რუხში ეჯიბრებიან და რეალურ გეგმაზე არ საუბრობენ. ერთადერთი, ვინც რეალური გეგმა დადო, ლელო იყო. მან წარუდგინა საზოგადოებას გეგმა და საგზაო რუკა, თუ რა ნაბიჯები უნდა გადაიდგას მის შესასრულებლად. აქ ჩანდა გარკვეული კვალიფიკაცია, დანარჩენი ყველაფერი ციფრების რახა-რუხი, არჩევნებზე გათვლილი რიტორიკა და დემაგოგიაა. 

რეალურად, ოპოზიციას ბევრი ხელჩასაჭიდი აქვს, რადგან ხელისუფლება, ფაქტობრივად, გაკოტრდა, ჩათვალეთ, რომ აღარ არსებობს, ისეთ დღეში ჩაიგდო თავი, როდესაც პრეზიდენტმა პატიმრები შეიწყალა. ხელისუფლებამ სამარცხვინო კაპიტულაცია გამოაცხადა და ფაქტობრივად, პოლიტიკური სუიციდი ჩაიდინა. ეს იყო სამარცხვინო საქციელი, რადგან იმის თავიც არ აქვთ, რომ გარკვეული საკითხი ბოლომდე გაიტანონ, მხოლოდ წინ და უკან დადიან.

მაია მიშელაძე

 

]]>
versiaprinti@yahoo.com (super admin) ეკონომიკა Wed, 20 May 2020 01:44:51 +0400
რამდენი ფერმერი დააზარალა კორონაპანდემიამ და როგორ დაიხარჯება სოფლის მეურნეობის მხარდასაჭერად გამოყოფილი 300 მილიონი http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6772-რამდენი-ფერმერი-დააზარალა-კორონაპანდემიამ-და-როგორ-დაიხარჯება-სოფლის-მეურნეობის-მხარდასაჭერად-გამოყოფილი-300-მილიონი.html http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6772-რამდენი-ფერმერი-დააზარალა-კორონაპანდემიამ-და-როგორ-დაიხარჯება-სოფლის-მეურნეობის-მხარდასაჭერად-გამოყოფილი-300-მილიონი.html

ფერმერთა ასოციაციების რა რეკომენდაციები გაითვალისწინა და ეფექტურია თუ არა მთავრობის პროგრამა

დღეიდან, სოფლის მეურნეობის ანტიკრიზისული გეგმა ამოქმედდება. ამ გეგმის ფარგლებში, სოფლის მეურნეობის დასახმარებლად, მთავრობამ 300 მილიონი ლარი გამოყო. სხვადასხვა სახის დახმარებას, მთლიანობაში, 200 000-მდე ფერმერი მიიღებს. მეოთხედიდან ათ ჰექტრამდე რეგისტრირებული მიწის მესაკუთრეებს მთავრობა სასოფლო-სამეურნეო საქონლისა და ხვნის მომსახურებას დაუსუბსიდირებს, ჰექტარ მიწაზე კი დახმარება 200 ლარით განისაზღვრება. რაც მთავარია, თითოეული ფერმერი, ერთ ჰექტარზე 150 ლიტრ დიზელის საწვავს მიიღებს, რაც გარანტირებულად, საბაზრო ფასზე 1 ლარით იაფი იქნება. 

სპეციალისტების განცხადებით, პრემიერ-მინისტრმა, გიორგი გახარიამ სოფლის მეურნეობის ანტიკრიზისულ გეგმაში ფერმერთა ასოციაციების რეკომენდაციების უმრავლესობა გაითვალისწინა, თუმცა კრიზისი, რაც კორონავირუსმა გამოიწვია, ტურიზმის გარდა, აგროსექტორსაც შეეხო, რასაც ლარის კურსის გაუფასურება და გასაღების ბაზრების პრობლემაც დაერთო. 

ფაქტია, რომ სოფლის მეურნეობა სერიოზული გამოწვევების წინაშე დგას. 

როგორ გაუმკლავდება ამ გამოწვევებს აგროსექტორი ანტიკრიზისული გეგმის ფონზე, რამდენად ეფექტურია გახარიას პროგრამა და ფერმერთა ასოციაციების რა რეკომენდაციები გაითვალისწინა პრემიერმა? _ ამ თემებზე ,,ვერსია’‘ საქართველოს ფერმერთა ასოციაციის თავმჯდომარე ნინო ზამბახიძეს ესაუბრა.

 

_ ნინო, რამდენად დაეხმარება ფერმერებს მთავრობის ანტიკრიზისული გეგმა, რომელიც სოფლის მეურნეობისთვის შეიქმნა? 

_ ფერმერთა ასოციაციაში ჩავატარეთ კვლევა _ ,,COVID-19’‘-ის გავლენა სოფლის მეურნეობაზე და ყველა ის მოთხოვნა, რაც ფერმერებს ჰქონდათ, ანტიკრიზისულ გეგმაში სრულადაა გათვალისწინებული. 

პირადად მე, იმ ადამიანების გუნდს მივეკუთვნები, რომელიც სუბსიდიისა და ვაუჩერიზაციის წინააღმდეგია, რადგან ეს ეკონომიკისთვის კარგი არ არის, თუმცა ამ კონკრეტულ მომენტში, მნიშვნელოვანი იყო ფერმერთა ასეთი მხარდაჭერა, რადგან ფინანსურ კაპიტალზე ხელმისაწვდომობა მათთვის შეზღუდულია. 

მნიშვნელოვანია, რომ 200-ლარიანი ვაუჩერი, რასაც ეს გეგმა ითვალისწინებს, თანხა კი არა, ქულებია, რაც ფერმერს ლიბერთი ბანკის ბარათზე დაერიცხება. შესაბამისად, მას შეუძლია, ეს ქულები აგრომაღაზიაში, მისთვის სასურველი ნივთების, თუნდაც შხამ-ქიმიკატების შესაძენად გადაცვალოს. 

რაც შეეხება დიზელის საწვავს, მნიშვნელოვანი და ხაზგასასმელია, რომ ეს არ არის სახელმწიფო სუბსიდია. ესაა სახელმწიფოს მიერ, კერძო კომპანიისთვის მიცემული ბაზარი ანუ ბიზნესის კეთილი ნება, რათა ფერმერებმა დიზელის საწვავი ფასდაკლებით შეიძინონ, რაც ძალიან დიდი შეღავათია. 

_ ესე იგი, სოფლის მეურნეობის ანტიკრიზისულ გეგმას პოზიტიურად აფასებთ? 

_ უნდა აღვნიშნოთ, რომ ჩვენს კვლევაშიც იყო, თუ რას უნდა პასუხობდეს მოკლე, საშუალო და გრძელვადიანი გეგმები. 

მოგეხსენებათ, დღეს მსოფლიოში სასურსათო უსაფრთხოებაზე დაიწყეს ფიქრი, რაც ძალიან მნიშვნელოვანია. სასურსათო უსაფრთხოებაზე ფიქრმა სხვადასხვა ქვეყანას მიაღებინა გადაწყვეტილება, რომ შეამცირონ ექსპორტი, საერთოდ აკრძალონ, ან გარკვეული კვოტები დააწესონ, რაც იმას ნიშნავს, რომ ჩვენნაირი ქვეყნებისთვის იმპორტი შეიზღუდება. არადა, ჩვენი ქვეყანა, დაახლოებით, 70%-ით იმპორტზეა დამოკიდებული, რაც ნიშნავს, რომ რეალურად, სასურსათო დეფიციტის საფრთხე დადგება. რა თქმა უნდა, ეს გეგმა ამ პრობლემას 100%-ით ვერ მოაგვარებს, მაგრამ ნამდვილად, წინგადადგმული ნაბიჯია. 

მნიშვნელოვანია ისიც, რომ ამ გეგმის ფარგლებში, მიწების რეგისტრაცია წახალისდება იმ ფერმერებისთვის, რომლებიც მიწას არ არეგისტრირებენ. თუ თანამედროვე სოფლის მეურნეობის განვითარებაზე ვსაუბრობთ, მოსახლეობის 47%, მთლიან შიდა პროდუქტში (მშპ) მხოლოდ 9%-ს არ უნდა ქმნიდეს. 

რაც მთავარია, ყველა განვითარებულ ქვეყანაში, ფერმერი, რომელიც რეგისტრირებულია, მხარდაჭერილია სახელმწიფოსგან. არ არსებობს ქვეყანა, სადაც სოფლის მეურნეობაა განვითარებული, იქ სახელმწიფო ინტერვენცია არ ხდებოდეს, თუმცა ამ შემთხვევაში, ისინი რეგისტრირებულნი არიან და შესაბამისად, ვალდებულნიც, რომ ხარისხიანი პროდუქტი აწარმოონ. 

გარდა ამისა, სტატისტიკის ცენტრებს სავალდებულო ინფორმაციასაც აწვდიან იმის შესახებ, რომელი ფერმერი რას აწარმოებს. ჩვენს ქვეყანაში ასეთი სტატისტიკა არ არსებობს. ,,COVID-19’‘-მა ბევრი ფერმერი დააზარალა, თუმცა დაზუსტებული ინფორმაცია რომ მომთხოვოთ, რამდენი ფერმერი დაზარალდა, ან რა სახის ზარალი მიიღო, ვერ მოგცემთ, რადგან შესაბამისი ბაზა არ არსებობს. 

ერთადერთი, რაზეც გული მწყდება და რაც ძალიან მნიშვნელოვანია, მაგრამ არ არის გათვალისწინებული ამ გეგმაში, ესაა საგადასახადო შეღავათი საშემოსავლო კუთხით. იცით, რომ პირი, რომელიც დასაქმებული იყო სოფლის მეურნეობაში და რომლის წლიური ბრუნვა 200 000 ლარამდე იყო, ოღონდ ეს მხოლოდ პირველად წარმოებას ეხებოდა და არა _ გადამამუშავებელს, საშემოსავლო გადასახადით არ იბეგრებოდა, თუმცა რამდენიმე თვის წინ, საგადასახადო კოდექსში შეტანილი ცვლილებების გამო, პირი ჩანაცვლდა ფიზიკური პირით. იმის ნაცვლად, რომ სახელმწიფო ამსხვილებდეს და კოოპერაციას უწყობდეს ხელს, ასეთი ბიუროკრატიული ჩანაწერით, ფერმერების ფრაგმენტიზაციას უწყობს ხელს. შესაბამისად, კრიტიკულად მნიშვნელოვანია, რომ არამცთუ ზღვარი დაწესდეს საშემოსავლო გადასახადის პირველადი წარმოების კუთხით, არამედ, საერთოდ მოიხსნას. იმედი მაქვს, ჩვენს ამ თხოვნას გაითვალისწინებენ. 

ამავდროულად, მნიშვნელოვანია დეფინიციაც, რადგან ზუსტად უნდა ვიცოდეთ, ვინ არის ფერმერი და საკანონმდებლო მიმართულებით ამაზე ბევრია სამუშაო. აუცილებლად გასათვალისწინებელია ისიც, რომ ერთწლიანი კულტურების ხელშეწყობის პროგრამაში, დიდი როლი დაიკავოს ხორბალმა, რადგან დაახლოებით, 70%-ით, რუსეთიდან იმპორტირებულ ხორბალზე ვართ დამოკიდებულნი. 

ვნახეთ, რომ ხორბალზე რუსეთმა კვოტა დააწესა და ყველაზე კრიზისულ სიტუაციაში, ზუსტად იგივე ბერკეტი გამოიყენა, რასაც ყოველთვის იყენებდა, რადგან ის ჩვენი ქვეყნის ოკუპანტია. რომ არა ამერიკის შეეერთებული შტატები, ძალიან მძიმე მდგომარეობაში ვიქნებოდით. 

 

მთლიანობაში, ანტიკრიზისული გეგმა, რომელიც მოკლევადიანია, ძალიან კარგი ინექციაა. მართალია, ბევრ ფერმერს გული ეტკინა, რადგან ამ გეგმაში ბევრი ლაფსუსი გაიპარა, მაგრამ ამ ეტაპზე, მოკლევადიანი პერსპექტივით, კარგია. 

_ რამდენად შესაძლებელია, რომ სოფლის მეურნეობის ანტიკრიზისული გეგმის საშუალებით, ნელ-ნელა, სასურსათო ბაზარი იმპორტზე დამოკიდებულებისგან გათავისუფლდეს, რადგან ამ კრიზისშიც კი, როდესაც დედაქალაქში, რამდენიმე დღით, სურსათის დეფიციტი დაფიქსირდა, მარნეულსა და ბოლნისში ფერმერებს ბოსტნეული გაუფუჭდათ. 

_ როდესაც ჩვენ თავისუფალი, საბაზრო ეკონომიკა გვაქვს, ერთ და ორ წელიწადში, იმპორტი 100%-ით ვერ ჩანაცვლდება. ეს იმიტომ, რომ ისიც კი არ ვიცით, მიწის რა ფართობებია კერძო და რა _ სახელმწიფო საკუთრებაში. როდესაც ამბიცია უნდა გვქონდეს, რომ საკუთარი, თვითკმარი პროდუქცია ვაწარმოოთ, მაშინ ევროპული მოდელი უნდა გადმოვიტანოთ, რაც ფერმერების გაერთიანებისკენაა მიმართული. ამ შემთხვევაში, ვგულისხმობ სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივს, რაც მენტალურად, ძალიან რთულად გადავიტანეთ, რადგან კოოპერატივები, მაინც კოლმეურნეობებთან და საბჭოთა კავშირთან ასოცირდება. დღეს, იმპორტის სრულად ჩანაცვლება, პრაქტიკულად შეუძლებელია, რადგან ქვეყანაში დანაწევრებულია მიწები, მოსახლეობის 47%-ს, საშუალოდ, 1.25 ჰა აქვს და ასობით ფერმერია, რომელიც 5 ჰა-სა და ცოტა მეტს ფლობს.

ამავდროულად, მნიშვნელოვანია ისიც, რომ ჩვენს ქვეყანაში არ არსებობს თანამედროვე ტექნოლოგია, რომელიც მოსავლის აღების შემდგომ მენეჯმენტს უწყობს ხელს და რომლითაც მთელი მსოფლიო ვითარდება _ მოსავალს იღებენ, შემნახველ მეურნეობებში ინახავენ პროდუქციას, რაც მთელი წელიწადი ჰყოფნით. ჩვენთან რა ხდება? _ იმიტომ, რომ ფერმერს არ აქვს ფინანსური კაპიტალი, არ აქვს შემნახველი მეურნეობები, მოსავლის აღების პერიოდში, პროდუქციას მთლიანად ყიდის და როდესაც დეფიციტზე ვდგებით, ეს პროდუქტი აღარ გვაქვს. მაგალითად, სამცხე ჯავახეთი და ქვემო ქართლი კარტოფილის წარმოებითაა ცნობილი, მოსავლის აღების დროს, ფერმერები სრულად ყიდიან კარტოფილს და ძალიან ცოტას ინახავენ საკუთარ სარდაფებში. სხვათა შორის, პროდუქტის გაფუჭების კოეფიციენტი მაღალია და იმიტომაა ადგილობრივი პროდუქცია ძვირი, ვიდრე იმპორტირებული. ჩვენს ქვეყანაში, მასშტაბის ეკონომია არ არსებობს, რადგან ჰექტრული მოსავალი დაბალია, გარდა ამისა, მეზობელი ქვეყნებიდან ყიდულობენ ჩვენს წარმოებულ პროდუქციას და როდესაც ქვეყანა გადადის დეფიციტზე, შესაძლოა, იგივე ჩვენი პროდუქტი, სამმაგ ფასში ვიყიდოთ შემდეგ. 

ეს მოკლევადიანი გეგმა კარგია, მაგრამ შუალედური და გრძელვადიანი გეგმები უნდა იყოს თანმიმდევრული, ამიტომ ნელ-ნელა უნდა დავიწყოთ იმპორტის ჩანაცვლება. კარგი ის არის, რომ გინდა, თუ არა, იწყებ ფიქრს სასურსათო უსაფრთხოებაზე. 

_ პრემიერ-მინისტრმა ახალ შესაძლებლობად ტურიზმის აღორძინება განიხილა, რაც კორონაკრიზისის დროს, ყველაზე მეტად დაზიანდა. აგროტურიზმის განვითარების რა პოტენციალი გვაქვს ანუ საერთო კონტექსტში როგორ უნდა ჩაჯდეს? მაგალითად, ,,ხვანჭკარას’‘ დასაგემოვნებლად, უცხოელი ტურისტები _ რაჭაში, ხოლო ქვევრის, ან ტანიანი ღვინის დასაგემოვნებლად _ კახეთში უნდა წავიყვანოთ, მხოლოდ ესაა აგროტურიზმი? 

_ მგონია, რომ აბსოლუტურად სწორად ხედავთ, რა არის აგროტურიზმი, თუმცა მისი პოტენციალი სულ სხვაა და ახლავე აგიხსნით: მსოფლიო ტურიზმის ორგანიზაციიდან რომ ამოიღოთ ინფორმაცია, ყოველდღე, სხვადასხვა ქვეყანაში, დაახლოებით, 70 მილიონი კაცი გადაადგილდება, აქედან დაახლოებით, 2/3 _ აგროტურიზმზე მოდის. თუმცა აგროტურიზმი მხოლოდ ადგილწარმოშობის პროდუქტი არ არის, რაც თქვენ ბრძანეთ, რომ მაგალითად, ,,ოჯალეში’‘ _ ოჯალეშში უნდა მიირთვათ, არა, აგროტურიზმი რეგიონის გაძლიერების შესაძლებლობაა. დღეს, ჩვენ ხუთვარსკვლავიანი სასტუმრო და უმაღლესი დონის მომსახურება აღარ გვიკვირს, მყუდრო გარემოში ყოფნა გვირჩევნია. გვინდა, რომ კონკრეტული რეგიონის სიძველეებს, ოჯახურ სითბოს გავეცნოთ, რაც დღევანდელ მსოფლიოს ნამდვილად აკლია. 

აგროტურიზმის განვითარების ყველაზე კარგი მაგალითია იტალია, უფრო ზუსტად, ტოსკანა, სადაც აგროტურიზმმა მთელი რეგიონი განავითარა. ეს ძალიან დიდი პოტენციალია, განსაკუთრებით გლობალიზაციისა და ინტერნეტიზაციის პირობებში, როდესაც არავითარი ბარიერი არ არსებობს. ამასთან დაკავშირებით, ხშირად მომყავს ხოლმე ეს მაგალითი: ჩემმა მეგობარმა, რომელიც ავსტრალიაში ცხოვრობს, ადრე დამირეკა და მითხრა, რომ მოვდივარ ქვემო ქართლში, დაშბაშის კანიონი უნდა ვნახოო. ამიტომაც ვამბობ, რომ აგროტურიზმი მხოლოდ ტურიზმს კი არა, მთელ რეგიონს, სოფლის მეურნეობის პროდუქტების წარმოებასა და სერვისებსაც ანვითარებს. ბევრი ტურისტი რომ ჩადის რეგიონში, შესაძლოა, ვიღაცამ ინტერნეტ-კაფე გახსნას, ვიღაცამ _ სილამაზის სალონი, ვიღაცამ _ თონე. ვფიქრობ, ტურიზმი არის ის დარგი, რომელიც სოფლის მეურნეობის განვითარებასაც უწყობს ხელს. მაგალითად, შარშან, იმის გამო, რომ დიდი ტურისტული ნაკადი იყო, რაც ჰქონდათ ფერმერებს წარმოებული, ყველაფერი გაყიდეს. სხვათა შორის, წელსაც დიდი მოლოდნი გვქონდა ამ მხრივ და მზაობაც იყო, მაგრამ კორონავირუსმა შეგვიშალა ხელი. 

აგრარულ კომიტეტში შევიტანეთ კანონპროექტი აგრო და ეკოტურიზმის შესახებ, რადგან მათი დიფერენცირება და დეფინიცია გვინდა. უნდა განვსაზღვროთ, რა არის ზოგადად, აგროტურიზმი. ვფიქრობ, საკანონმდებლო ბაზის დახვეწა, სახელმწიფოს მიერ მცირე და საშუალო ბიზნესის ხელშეწყობა, საშუალებას მოგვცემს, რომ ეკონომიკა, რომელიც კორონავირუსის გამო, დიდი გამოწვევების წინაშე დგას, ძალიან სწრაფად ჩავაყენოთ კალაპოტში. 

* * * 

ორგანიზაცია ,,მომავლის ფერმერის’‘ დამფუძნებელი, რუსუდან გიგაშვილი ,,ვერსიასთან’‘ საუბრისას აცხადებს, რომ მართალია, სოფლის მეურნეობის ანტიკრიზისულ გეგმაში გახარიას მთავრობამ ფერმერებისთვის მნიშვნელოვანი საკითხები სრულად ვერ გაითვალისწინა, მაგრამ ამ ეტაპზე, კრიტიკულად მაინც არ შეაფასებს. მეტიც, რუსუდან გიგაშვილის თქმით, შეცდომებისგან დიდი და განვითარებული ქვეყნების მთავრობებიც კი არ ყოფილან დაზღვეულნი, რომლებმაც საკუთარ ქვეყნებში, მსგავსი პროგრამები წარადგინეს: 

,,მაგალითად, აშშ-ის მთავრობამ ისეთი სოციალური პაკეტი წარადგინა, რომ ექსპერტების დიდი კრიტიკა დაიმსახურა. COVID-19-ის პირობებში, როდესაც ხალხმა იხუვლა და სოფლებში გაცვივდნენ, როდესაც მცირე ბიზნესები გაჩერდნენ და საკმაოდ მწვავე ეკონომიკური კრიზისია მოსალოდნელი, როდესაც კონკრეტული ადამიანების გადარჩენა და გამოკვებაა მთავარი, ამ გეგმას კრიტიკულად ვერ შევაფასებ. ამ 300 მილიონი ლარიდან, 90 მილიონი ლარი _ სუფთა სოციალური დახმარებაა, რაც ამ გეგმის პირველ სამ კომპონენტს მოიცავს. ვგულისხმობ პირდაპირ ვაუჩერებს, საწვავსა და საბრუნავ თანხას, რათა ფერმერი დაკმაყოფილდეს. დღეს, როდესაც მწვავე ეკონომიკური კრიზისია და ხალხს სოფლად, უბრალოდ, ფული არ აქვს, რათა მუშა-ხელი აიყვანოს, ან თუნდაც საწვავი შეიძინოს, ამ ტიპის სოციალური დახმარება კონტექსტიდან ამოვარდნილი არაა. 

სხვა საკითხია, რა ეკონომიკური ეფექტი მოჰყვება ამ გეგმას? _ არაფერი. როგორც კომუნალური გადასახადები დაგვიფარა სახელმწიფომ და მათ შორის, ისეთებსაც, რომლებსაც საერთოდ არ სჭირდებოდა დახმარება, ისეა, ეს გეგმაც. იგივე, ამერიკის მაგალითზე გეტყვით, რომ ერთ-ერთმა მსხვილმა კომპანიამ სუბსიდია მიიღო შეცდომით, რადგან გარკვეულ კრიტერიუმებში ჩაჯდა. შესაბამისად, ამ ტიპის ლაფსუსები, ამ შემთხვევაშიც იქნება, რადგან შეცდომებისგან დაზღვეული არავინაა’‘. 

ნინო ზამბახიძის მსგავსად, რუსუდან გიგაშვილიც თვლის, რომ მიწა, როგორც კაპიტალი, საქართველოში ჯერ შეფასებული არ არის და ზოგადად, მიწის რეგისტრაცია საკმაოდ მწვავე პრობლემაა ქვეყანაში. მთავრობის ანტიკრიზისული გეგმა ამ პრობლემას სრულად არა, მაგრამ ნაწილობრივ მაინც მოაგვარებს: 

,,ამ პროგრამით, მიწების რეგისტრაცია დაიწყება, მაგრამ საკმაოდ მტკივნეული პროცესი გვექნება გასავლელი და შესაძლოა, დიდი ოდენობის თანხაც დავხარჯოთ, რომ როგორმე, მოქნილი ბაზა მივიღოთ. კარგია, რომ ფერმერების ამ სოციალურ დახმარებას მიწების რეგისტრაციაც მიება, რადგან აქამდე, სრული ქაოსი გვქონდა. თუმცა ისიც უნდა გავითვალისწინოთ, რომ ფერმერები, რომლებსაც მიწები იჯარით აქვთ აღებული, დახმარებას ვერ მიიღებენ და ცხადია, ისინი უკმაყოფილებას გამოხატავენ. ზოგადად, ფერმერები ითხოვდნენ და ეს მოთხოვნა ახლაც ძალაში რჩება, რომ თუ ირიგაციის გადასახადისგან გათავისუფლდნენ, მიწის გადასახადისგან რატომ არ თავისუფლდებიან? მაგალითად, წყალი ყველგან ხელმისაწვდომი არ არის საქართველოში და მოსახლეობის დიდი პროცენტი წყლის რესურსით ვერ სარგებლობს, სამაგიეროდ, მიწის გადასახადი ყველას უწევს. ამასთან, მიწის გადასახადი მკაფიოდ დასაბუთებული და კლასტერიზებული არ არის ანუ კარგი, ნოყიერი მიწა მაქვს, თუ რიყე, მნიშვნელობა არ აქვს, ერთ ფასს ვიხდი, რაც უთანასწორობის შეგრძნებას იწვევს’‘.

მაია მიშელაძე

]]>
versiaprinti@yahoo.com (super admin) ეკონომიკა Wed, 20 May 2020 01:44:24 +0400
როგორ აპირებს მთავრობა პოსტპანდემიურ პერიოდში ტურისტების მოზიდვას http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6764-როგორ-აპირებს-მთავრობა-პოსტპანდემიურ-პერიოდში-ტურისტების-მოზიდვას.html http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6764-როგორ-აპირებს-მთავრობა-პოსტპანდემიურ-პერიოდში-ტურისტების-მოზიდვას.html

გიორგი გახარია: „საქართველო ტურისტებისთვის მსოფლიო ბაზარზე უნდა პოზიციონირებდეს, როგორც ვირუსისგან უსაფრთხო ქვეყანა!“

15 ივნისიდან, ადგილობრივი ტურისტული სერვისები აღდგება, ხოლო 1 ივლისიდან, საქართველო უცხოელ ტურისტებს მიიღებს. გასული კვირის მთავარი ეკონომიკური მოვლენა პოსტკრიზისულ პერიოდში ტურიზმის აღორძინების ანტიკრიზისული გეგმა იყო. ამ გეგმით, ეკონომიკური აღდგენის პროცესი საქართველოში ტურიზმითა და სოფლის მეურნეობით დაიწყება. მოგვიანებით, ამას მშენებლობა, დეველოპმენტი, ასევე, ინდუსტრია და განათლება მოჰყვება. პანდემიის შემდეგ, საქართველოს მთავრობა ტურიზმის სექტორის სრული დატვირთვით ამუშავებას გეგმავს. როგორც ქვეყნის პრემიერ-მინისტრი, გიორგი გახარია აცხადებს, ეკონომიკისთვის კრიზისი შესაძლებლობად უნდა იქცეს. ტურიზმის გახსნის ეფექტურმა სტრატეგიამ კი საქართველოს საერთაშორისო პოზიციონირებას კიდევ ერთი, ძალიან მნიშვნელოვანი ნიშანი უნდა დაუმატოს და ეს ნიშანი უსაფრთხო ქვეყანაა. მეტიც, გახარიას თქმით, საქართველოს, როგორც ტურისტულ ბრენდს, გამაძლიერებელი კომპონენტი _ ჩოვიდ-19-თან ეფექტურად მებრძოლი უნდა დაემატოს. როგორ უნდა ამუშავდეს ტურიზმი კორონავირუსის კრიზისის შემდეგ და რა კონკრეტული გეგმა აქვს მთავრობის მეთაურს, _ სწორედ ეს საკითხები განიხილეს ბათუმში, სადაც გიორგი გახარია სასტუმროსა და ტურისტული კომპანიების წარმომადგენლებს შეხვდა.

ბათუმში ვიზიტამდე, გიორგი გახარიამ პოსტკრიზისულ პერიოდში, ტურიზმის აღორძინების ანტიკრიზისული გეგმა წარადგინა. მისი თქმით, საქართველო უნდა იყოს ერთ-ერთი პირველი ქვეყანა, რომელიც უახლოეს პერიოდში, ტურიზმის დარგს აამუშავებს ყველა იმ უსაფრთხოების სტანდარტის დაცვით, რა რეკომენდაციებსაც ტურიზმის საერთაშორისო ორგანიზაცია სულ მალე შეიმუშავებს. როგორც მთავრობის მეთაურმა აღნიშნა, პოსტკრიზისულ პერიოდში, ჯერ ტურიზმი გაიხსნება, შემდეგ _ სოფლის მეურნეობა, რასაც სამშენებლო და დეველოპმენტის მხარდაჭერა მოჰყვება, მეოთხე ეტაპზე კი მთავრობა განათლების ანტიკრიზისულ გეგმასაც წარადგენს. 

მთავრობის მეთაურის შეფასებით, იმ გადაწყვეტილებამ, რომელიც საქართველოს მთავრობამ ადრეულ ეტაპზე მიიღო და რის გამოც საკარანტინო ზონებად გადააქცია სასტუმროები, ქვეყანამ უდიდესი გამოცდილება შეიძინა. 

მნიშვნელოვანია ისიც, რომ საქართველოს მთავრობა ჩოვიდ- 19-გან უსაფრთხო ტურისტულ ზონებად განიხილავს წყალტუბოს, გუდაურის, საირმის, აბასთუმნის, ბორჯომისა და სხვა კურორტებს, რომლებიც ისტორიულად პოზიციონირდებოდნენ, როგორც სასუნთქი ორგანოების სარეაბილიტაციო ზონები: 

„ჩვენ ამაზეც ვფიქრობთ, რადგან ტურიზმის აღდგენისთვის აუცილებელია რამდენიმე კრიტიკულად მნიშვნელოვანი კონტროლის წერტილი და პირველ რიგში, ეს არის საზღვარი, როგორც სახმელეთო, ისე საჰაერო. ჯანდაცვის სამინისტროს უკვე მიღებული აქვს დავალება, რათა საზღვრებზე გაძლიერდეს თითოეული შემომსვლელის კონტროლი და თუ აქამდე, 14-დღიანი ან 24-საათიანი კარანტინი გვჭირდებოდა, ეს პროცედურა 1 საათში უნდა დასრულდეს. ამისთვის საჭირო შესაძლებლობები და ტექნოლოგიები არსებობს და ჯანდაცვის სამინისტრო ამ საკითხს უახლოეს პერიოდში გადაწყვეტს. შემდგომი საკითხია სასტუმროების მართვა და ყველა იმ სტანდარტის გათვალისწინება, რომელიც დაკავშირებულია ჩოვიდ-19-ის პრევენციასთან’‘. 

მთავრობის გეგმის შესაბამისად, 15 ივნისიდან, საქართველო გაიხსნება ადგილობრივი ტურიზმის სერვისების მისაწოდებლად, ხოლო 1 ივლისიდან, ქვეყანა მზად იქნება, რათა უცხოელი ტურისტებიც მიიღოს. მთავრობის მეთაურის განმარტებით, ეს გაკეთდება, როგორც სახმელეთო საზღვრებზე მეზობელ ქვეყნებთან უსაფრთხო დერეფნების შექმნით, ასევე, უსაფრთხო დერეფნების შექმნის შესაძლებლობაზე მოლაპარაკებების თვალსაზრისით, საქართველოსთვის ტურისტულად საინტერესო ქვეყნებთან. გახარიას თქმით, მოლაპარაკებები უკვე დაწყებულია და შესაბამისად, საქართველო იქნება ერთ-ერთი პირველი ქვეყანა, რომელიც გახსნის საზღვრებს და ინფრასტრუქტურას, რათა უცხო ქვეყნებიდან სტუმრები მიიღოს. 

ტურიზმის ეფექტურად გახსნას, გარკვეული სამუშაოები და ღონისძიებები სჭირდება, რაც გახარიას განცხადებით, მთავრობამ, უახლოესი ერთი თვის განმავლობაში უნდა განახორციელოს. მისი თქმით, ტურიზმს სჭირდება კონკრეტული დახმარება, მათ შორის, ფინანსური, რათა 15 ივნისიდან და 1 ივლისიდან, სტუმრები მიიღოს. პრემიერმა ის ღონისძიებებიც განსაზღვრა, რაც ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროების ერთობლივი ძალისხმევით შემუშავდა და პოსტკრიზისული ეკონომიკური აღორძინების ეტაპზე, ტურისტული სექტორის მხარდაჭერას ისახავს მიზნად: 

„2020 წლისთვის, ტურიზმის სექტორი სრულად გათავისუფლდება ქონების გადასახადისგან. ეს დარგისთვის ძალიან მნიშვნელოვანი ნაბიჯია. გარდა ამისა, ტურიზმის სექტორში მომუშავე კომპანიების საშემოსავლო გადასახადები გადავადდება წლის ბოლომდე. ვერავის დავპირდებით საშემოსავლოს სრულად ჩამოწერას, თუმცა გადავადებისა და შემდგომი ეტაპობრივი გადახდის სქემებზე საუბარი შესაძლებელია. კრიზისის მართვის პირობებში, 50 ნომრამდე სასტუმროებს სესხის პროცენტის სუბსიდირებას დავპირდით, გავაკეთეთ და რამდენიმე ათასმა ბიზნესოპერატორმა და კომპანიამ ისარგებლა ამ შეღავათით. დღეს ვაწესებთ ახალ ნორმას _ ყველა სასტუმროს, რომლის წლიური ბრუნვაც 20 მილიონ ლარამდე იყო, დავუსუბსიდირებთ საბანკო სესხის 80%-ს სესხის პირველ 5 მილიონ ლარზე, რაც იქნება ასევე სერიოზული მხარდაჭერა დარგის განვითარებისთვის’‘. 

ტურიზმის აღორძინების ანტიკრიზისული გეგმა გიორგი გახარიამ ბათუმში, სასტუმროებისა და ტურისტული კომპანიების წარმომადგენლებს დეტალურად გააცნო. უახლოეს პერიოდში, ტურიზმის საერთაშორისო ორგანიზაცია, მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციასთან ერთად, იმ კონკრეტულ წესებს შეიმუშავებს, რომლითაც ტურიზმის უსაფრთხოდ გახსნა განისაზღვრება. ამ მიზნით, ქართული მხარე გაეროს ტურიზმის მსოფლიო ორგანიზაციასთან ერთად, აქტიურად მუშაობს. მთავრობის მეთაურის განცხადებით, მნიშვნელოვანია, რომ ადამიანებმა ვირუსთან ადაპტაცია ისწავლონ, რადგან ეკონომიკა არ უნდა გაჩერდეს. გახარია ამბობს, რომ საქართველო ერთ-ერთი პირველი ქვეყანა უნდა იყოს, რომელიც ტურიზმს ნელ-ნელა და ფრთხილად გახსნის. 

აჭარის სასტუმრო და ტურისტული კომპანიების წარმომადგენლებთან შეხვედრისას გიორგი გახარიამ მთავრობის მიერ, ტურიზმის სექტორის დასახმარებლად განხორციელებულ და დაგეგმილ ღონისძიებებზეც ისაუბრა. მისი თქმით, როგორც კი კრიზისი დაიწყო, ქვეყანამ ფრთხილი ნაბიჯები გადადგა, რადგან ზუსტი პროგნოზის გასაკეთებლად, როდემდე გაგრძელდებოდა ეს კრიზისი, მზად არავინ ყოფილა. სხვათა შორის, ამ კითხვაზე ზუსტი პასუხი, დღესაც არავის აქვს. პირველი ნაბიჯი, რაც მთავრობამ ტურიზმის ინდუსტრიის გადასარჩენად გადადგა, ერთგვარი ცეცხლის ჩაქრობა იყო: 

„ეს ნიშნავს, რომ საშუალო ზომის სასტუმროებს, რომლებსაც პირველ რიგში დახმარება სჭირდებოდა, კრედიტის საპროცენტო განაკვეთის თანადაფინანსებაში მივეხმარეთ, ბევრს გადავუვადეთ საშემოსავლო გადასახადი, მაგრამ ახლა ვხედავთ, რომ ეს საკმარისი არაა. უკვე ისე განვითარდა ეს კრიზისული პროცესები, რომ შემდგომი ნაბიჯებიც გადავდგით _ ტურიზმის ინდუსტრია, სრულად, 20 წლის განმავლობაში, ქონების გადასახადისგან გათავისუფლდება; სასტუმროების რაოდენობა, რომელთაც სესხის პროცენტის თანადაფინანსებაში მივეხმარებით, გავზარდეთ და ეს აღარ იქნება 50 ნომრამდე, არამედ, იქნება სასტუმროები, რომელთა ბრუნვა 20 მილიონამდეა; მნიშვნელოვანი სისტემური ნაწილია ტურისტული ინდუსტრიის ტურ-ოპერატორები და ამიტომ, მათაც მივეხმარებით პროცენტის დაფინანსების ნაწილში; გიდები ცალკე საკითხია, დიდი სოციუმია და მათთვისაც გარკვეულ ნაბიჯებს გადავდგამთ _ გარდა ფინანსური დახმარებისა, ელემენტარული, სტრუქტურირების თვალსაზრისითაც დავეხმარებით, რომ მათი საქმიანობა უფრო ეფექტური, მოწესრიგებული და შედეგიანი იყოს ყველა ჩვენგანისთვის’‘. 

მთავრობის მეთაურის შეფასებით, საქართველოს ყველა მოცემულობა აქვს იმისთვის, რომ ეს კრიზისი გამოიყენოს, როგორც შესაძლებლობა ეკონომიკაში. ამ მხრივ, მნიშვნელოვანია, ეკონომიკის ძლიერი მხარეები ისეთ კონკურენტულ უპირატესობად ვაქციოთ, რაც მომავალში, გარღვევის შესაძლებლობას შექმნის. თუმცა ეს არ ნიშნავს, რომ მთავრობა ილუზიებსა და ოცნებებშია, რადგან გახარიას თქმით, საერთაშორისო სავალუტო ფონდისა და დონორებისგან საქართველოს სრული მხარდაჭერა აქვს: 

„საქართველო იყო პირველი ქვეყანა, რომელმაც საერთაშორისო სავალუტო ფონდთან, ახალ პროგრამაზე გააფორმა ხელშეკრულება. ეს ნიშნავს, რომ სრული, აბსოლუტური ტურბულენტობის პერიოდში, საერთაშორისო სავალუტო ფონდი ჩვენი ქვეყნის მაკროეკონომიკურ სტაბილურობას ენდო და თქვა, რომ საქართველოს ეკონომიკას, ამ კრიტერიუმებითა და პირობებით, ასეთი დარტყმის გადატანა შეუძლია. ყველა ჩვენი ნაბიჯი, რომელიც გადადგმული იყო, როგორც ეკონომიკისა და ბიზნესის დახმარება, სამუშაო ადგილების შენარჩუნების თვალსაზრისით, სოციალური დახმარება თითოეულ მოქალაქეს, ფინანსური დახმარება, ეს ყველაფერი განხილულია დეტალურად, თითოეული ლარის დონეზე. საქართველო იყო პირველი ქვეყანა, რომელმაც საერთაშორისო დონორებთან დაასრულა მოლაპარაკება და ქვეყნის მთავრობისთვის, ბიუჯეტისთვის მოიპოვა 1.6 მილიარდი დოლარი მხარდაჭერისთვის. ასეთი გაურკვევლობისა და ტურბულენტობის პერიოდში, მსგავს მხარდაჭერაზე თანხმობა არა მხოლოდ ჩვენი, არამედ, ყველას დამსახურებაა, ესაა ქვეყნის მაკროეკონომიკის სტაბილურობისა და ფუნდამენტის სიჯანსაღე. მთავრობის სახელით, ველაპარაკებოდით ყველა დონორს, მათ შორის, საერთაშორისო სავალუტო ფონდს და კერძო სექტორისთვის, დამატებით 1.5 მილიარდი აშშ დოლარის ოდენობის დაფინანსება მოვიპოვეთ’‘. 

მთავრობის მეთაურმა ხაზი გაუსვა საქართველოს, როგორც უსაფრთხო ტურისტული ლოკაციის პოზიციონირების გაძლიერების აუცილებლობას. აქედან გამომდინარე, ქვეყანას, როგორც ტურისტულ ბრენდს, გამაძლიერებელი კომპონენტი _ ჩოვიდ-19-თან ეფექტურად მებრძოლი _ უნდა დაემატოს. 

„ყველაზე მნიშვნელოვანი, რაზეც დღეს უნდა შევთანხმდეთ, არის ის, რომ ამ ვირუსის წინააღმდეგ ბრძოლაში, ეკონომიკის დარგების _ სოფლის მეურნეობის, ვაჭრობის, მშენებლობის, პირველ რიგში კი ტურიზმის ეფექტური გახსნა უნდა გახდეს წინაპირობა, რათა საქართველო, როგორც ტურისტული ბრენდი, მსოფლიო ბაზარზე პოზიციონირებდეს არა მხოლოდ ზღვის, მთის, ღვინის, მდიდარი ისტორიის, კულტურის, სამზარეულოს მქონე სახელმწიფო, არამედ, უსაფრთხო ქვეყანა ვირუსის თვალსაზრისით... ეს კრიზისი ჩვენი ქვეყნის ეკონომიკისთვის უნდა იყოს შესაძლებლობა და ამ კრიზისიდან ქართული ეკონომიკა უნდა გამოვიდეს კიდევ უფრო გაძლიერებული. ჩვენ აქ შეიძლება ზრდისა და გარღვევის ისეთი მიმართულებები და წერტილები, ან სექტორები აღმოვაჩინოთ, რომლებზეც ადრე საერთოდ არ გვიფიქრია და ვერც წარმოვიდგენდით. აგრეთვე, ტურიზმის გახსნის სტრატეგიამ და ეფექტურობამ სულ მალე, დაახლოებით, აგვისტოსთვის საქართველოს საერთაშორისო პოზიციონირებას უნდა დაუმატოს კიდევ ერთი ძალიან მნიშვნელოვანი ნიშანი, რომ ეს არის უსაფრთხო ქვეყანა, რომელიც პანდემიას უმკლავდება ეფექტურად, რაც პირველ რიგში, თქვენი ინტერესია, რადგან უფრო მეტი ტურისტი ჩამოვა, გეყოლებათ მეტი სტუმარი და გექნებათ მეტი შემოსავალი. ეკონომიკისთვის კრიზისი უნდა გახდეს შესაძლებლობა, ეს უნდა ჩავიბეჭდოთ ყველამ თავში, თითოეულმა მოქალაქემ, ეს კრიზისი ჩვენი ქვეყნისთვის უნდა გახდეს შესაძლებლობა, ხოლო ტურიზმის გამკლავება ამ კრიზისთან, კიდევ ერთი დამატებითი პლიუსი უნდა იყოს საქართველოს, როგორც ტურისტულად მიმზიდველი ქვეყნის პოზიციონირებაში საერთაშორისო ბაზარზე... 

ქართული ტურიზმი კი არ უნდა შეშინდეს და უკან დაიხიოს, მან უნდა დაუმტკიცოს ყველას, რომ ჩოვიდ-19-ის ინფექციასაც ვმართავთ, მაგრამ ამავდროულად, შეგვიძლია მივიღოთ ტურისტები და სტუმრები ჩვენს ქვეყანაში. ესაა ფორმულა, რომლითაც უნდა გავუმკლავდეთ ამ გამოწვევას და ავაღორძინოთ ჩვენი ქვეყნის ეკონომიკა, პირველ რიგში, აჭარაში. სამწუხაროდ, ყველა უნდა შევეგუოთ, რომ პირბადე, სოციალური დისტანცია და ჰიგიენის წესები ჩვენი ცხოვრების ყოველდღიური ნაწილი გახდა, ეს არის ის, რასაც ვუწოდებთ ადაპტაციას. ჩვენ უნდა გავიაროთ ეს ადაპტაცია და მთელ მსოფლიოს ვანახოთ, რომ შეგვიძლია მივიღოთ ტურისტები, ვამუშაოთ ეკონომიკა და ამავდროულად, შეგვიძლია წარმატებულად ვუმკურნალოთ ჩოვიდ-19-ით ინფიცირებულ ჩვენს მოქალაქეებსაც და სტუმრებსაც’‘.

მაია მიშელაძე

]]>
versiaprinti@yahoo.com (super admin) ეკონომიკა Wed, 13 May 2020 11:49:50 +0400
რა დარღვევებია აღმოჩენილი კონკურენციის სააგენტოში და რატომ არაა ქვეყანაში კონკურენტული გარემო http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6760-რა-დარღვევებია-აღმოჩენილი-კონკურენციის-სააგენტოში-და-რატომ-არაა-ქვეყანაში-კონკურენტული-გარემო.html http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6760-რა-დარღვევებია-აღმოჩენილი-კონკურენციის-სააგენტოში-და-რატომ-არაა-ქვეყანაში-კონკურენტული-გარემო.html

აუდიტის სამსახურის მორიგი სკანდალური დასკვნა

სახელმწიფო აუდიტის სამსახური კონკურენციისა და მომხმარებელთა უფლებების დაცვით დაინტერესდა. უწყებამ შეისწავლა, სრულად უზრუნველყოფს თუ არა არსებული რეგულაციები ქვეყანაში კონკურენციის დაცვასა და ხელშეწყობას. აუდიტის შედეგად, გარკვეული სახის ხარვეზები გამოვლინდა, რომლებიც შეეხებოდა, როგორც კონკურენციის მარეგულირებელ გარემოს, ასევე, სააგენტოს საქმიანობის სხვადასხვა მიმართულებას. აუდიტის ეს ანგარიში მნიშვნელოვანია, რადგან ჯანსაღი კონკურენციის არსებობა ხელს უწყობს ადგილობრივი და პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების დაბანდებას, მომხმარებლებს კი საშუალებას აძლევს, შესაბამისი პროდუქტი და მომსახურება ნაკლებ ფასად, უკეთესი ხარისხითა და არჩევანის მრავალფეროვნებით მიიღონ. კონკურენციის ხელშეწყობის სახელმწიფო პოლიტიკას კონკურენციის სააგენტო აღასრულებს, როგორც დამოუკიდებელი უწყება. მისი საქმიანობის ძირითადი მიმართულებებია კონკურენციის შემზღუდველი შეთანხმებებისა და დომინირებული მდგომარეობის ბოროტად გამოყენების ფაქტების გამოვლენა, ასევე, მოსალოდნელ კონცენტრაციებსა და სახელმწიფო დახმარებების გაცემის მიზანშეწონილობაზე გადაწყვეტილების მიღება.

ხარვეზები სტრატეგიასა და სამოქმედო გეგმაში 

2014 წელს, კონკურენციის სააგენტომ შეიმუშავა და დაამტკიცა 2014-2017 წლების სამოქმედო გეგმა და განსაზღვრა შემდეგი პრიორიტეტები: თავისუფალი ვაჭრობისა და კონკურენციის ხელშეწყობა, დაცვა და განვითარება; საკანონმდებლო ბაზის სრულყოფა; თანამშრომლობის გაძლიერება სახელმწიფო და საერთაშორისო დონეზე; მართვისა და ორგანიზების გაუმჯობესება; ადამიანური რესურსებისა და ორგანიზაციის ინსტიტუციური განვითარება. 

,,მიუხედავად იმისა, რომ სააგენტომ პრიორიტეტები განსაზღვრა, თავისუფალი ვაჭრობის ხელშეწყობის, დაცვისა და განვითარების კომპონენტის ნაწილში ჩამოთვლილი ღონისძიებების, კერძოდ, დომინირებული მდგომარეობის ბოროტად გამოყენების ფაქტების, კონკურენციის შემზღუდველი ხელშეკრულებების, ეკონომიკური აგენტების არაკეთილსინდისიერი ქცევისა და სხვა არაკონკურენტული ქმედებების გამოვლენისა და აღკვეთის შესრულების ინდიკატორებად, მხოლოდ საკანონმდებლო ბაზის შემუშავება მიიჩნიეს. ეს ინფორმაცია ზოგადია და არ მიუთითებს, რომელ სეგმენტებს მიიჩნევს სააგენტო არსებითად, ან სად გეგმავს მოსალოდნელი არაკონკურენტული ქმედებების შესწავლა-გამოვლენას, ასევე იმასაც, თუ რა ნაწილში საჭიროებს კანონმდებლობა დახვეწას და რა მოსალოდნელი ეფექტი შეიძლება იქონიოს ბაზარზე ორგანიზაციის ქმედებებმა’‘, _ ვკითხულობთ აუდიტის დასკვნაში. 

მეტიც, მომავალი საქმიანობის შესახებ, კონკურენციის სააგენტოს განახლებული დოკუმენტი არ გამოუქვეყნებია. სახელმწიფო აუდიტორებმა ისიც გაარკვიეს, რომ სააგენტოს თანმიმდევრული და ნათლად განსაზღვრული სტრატეგია და სამოქმედო გეგმა არ ჰქონია. შესაბამისად, ორგანიზაცია მოკლებული იყო შესაძლებლობას, მკაფიოდ განესაზღვრა მომავალი მიზნები, რომლებიც უფრო მეტად შეუწყობდა ხელს ინსტიტუციის ზრდასა და განვითარებას. 

,,ჩატარებული მოკვლევის ეფექტიანი შედეგის მაგალითია კონკურენციის სააგენტოს მიერ 2019 წელს შედგენილი ანგარიში, სადაც 2015 წელს განხორციელებული მოკვლევის ფარგლებში დამტკიცებული გადაწყვეტილების, კონკურენტულ გარემოზე შემდგომი ზეგავლენის შეფასება აისახა. სააგენტოს მოკვლევა ეხებოდა სახელმწიფოს მიერ გამოცხადებულ ტენდერში საპროექტო, სამშენებლო და საინჟინრო სამუშაოების ექსპერტიზის შესყიდვას. აღნიშნული შეფასების მომსახურების ბაზარი კონცენტრირებული იყო საბაზრო ძალაუფლების ერთი სუბიექტის ხელში’‘. 

სააგენტოს გადაწყვეტილებამ ხელი შეუწყო შესაბამის ბაზარზე კვალიფიციური ეკონომიკური აგენტების რაოდენობის არსებით ზრდას. თუ გადაწყვეტილების მიღებამდე, ამ ბაზარზე მხოლოდ ერთი აკრედიტებული სუბიექტი ოპერირებდა, 2018 წლის მდგომარეობით, მათი რაოდენობა 37-მდე გაიზარდა. შედეგად, ადამიანურ რესურსებზეც გაიზარდა მოთხოვნა, რაც თავის მხრივ, დასაქმებულ ფიზიკურ პირთა რაოდენობის ზრდაზე, ბაზრის სტრუქტურასა და გაუმჯობესებულ კონკურენტულ გარემოზე აისახა. 

ხარვეზები კომპანიების შერწყმის პროცესში 

ერთი მხრივ, კომპანიების შერწყმა ეკონომიკის განვითარებას უწყობს ხელს, თუმცა მეორე მხრივ, შესაძლებელია, ბაზარზე საპირისპიროდაც იმოქმედოს. მოსალოდნელია ისიც, რომ გაერთიანების პროცესს, კონკრეტული მოთამაშის დომინანტური პოზიციის გაძლიერებაც ახლდეს _ მომხმარებლის მიმართ გაზრდილი ფასებითა და ინოვაციური შეთავაზებების შემცირებით. 

,,ევროკომისიის მიერ დადგენილი შერწყმის პროცედურების მიხედვით, ევროკავშირის საზღვრებში ნებისმიერი სახის გაერთიანება, შერწყმის განხორციელებამდე უნდა ეცნობოს კომისიას. კომისია სრულად შეისწავლის ყველა იმ გაერთიანებას, რომელიც აღემატება წლიური ბრუნვის დადგენილ ზღვრებს. თუ გაერთიანების აგენტები არ ოპერირებენ ერთსა და იმავე, ან მსგავს ბაზრებზე, ასევე, მათი წილი ბაზარზე მოქცეულია დადგენილი წლიური ბრუნვის ფარგლებს ქვემოთ და მიიჩნევა, რომ გაერთიანებამ არ უნდა შეუქმნას საფრთხე კონკურენციას, მსგავს შემთხვევებში, შესაბამისი კრიტერიუმების საფუძველზე, კომისია გამარტივებულ პროცედურას იყენებს’‘. 

სახელმწიფო აუდიტორებმა ევროპული ქვეყნების კონკურენციის პოლიტიკის განვითარების წლიური დოკუმენტები შეისწავლეს. შედეგად გამოიკვეთა, თუ რამდენად მნიშვნელოვან ყურადღებას ანიჭებენ კონკურენციის სააგენტოები სხვადასხვა კომპანიების შერწყმას, მათი აქტუალობისა და ეკონომიკაზე შესაძლო პოზიტიური თუ ნეგატიური ეფექტების გამო. მაგალითად, ნიდერლანდებში მოქმედი კონკურენციის სააგენტო ინტენსიურად ახორციელებს იმ კომპანიების შემდგომ მონიტორინგს, რომელთა გაერთიანება კონკურენციასთან თავსებადად იყო მიჩნეული. 

,,შეფასების მიზანია, გაანალიზდეს, რა ეფექტები იქონია ეკონომიკაზე კონცენტრაციების გადაწყვეტილებამ. მაგალითად, 2016 წელს, ნიდერლანდების კონკურენციის სააგენტომ გამოაქვეყნა კვლევა, სადაც აღწერილია 2007-2013 წლებში, 14 საავადმყოფოს გაერთიანების შედეგად მიღებული ეფექტები. გაერთიანებული საავადმყოფოების მონაცემები შეუდარდა ისეთ საავადმყოფოებს, სადაც შერწყმა არ განხორციელებულა. ვინაიდან კვლევის შედეგებით, კომპანიების გაერთიანებებმა არ აჩვენა რაიმე სახის გაუმჯობესება ხარისხის ნაწილში, სააგენტო მიიჩნევს, რომ შემდგომში მათი შერწყმის შესაძლებლობები უფრო დეტალურად უნდა იქნეს განხილული. ნორვეგიის კონკურენციის სააგენტო, ანალოგიური რისკის შესამცირებლად, მაღალი კონცენტრაციის ბაზრებზე მოთამაშე დიდი ბრუნვის მქონე კომპანიებს პერიოდულად სთხოვს შერწყმის შესახებ ინფორმაციას. 2018 წელს, ევროკომისიამ 128 მილიონი ევროთი დააჯარიმა ერთ-ერთი კომპანია, როდესაც მან სხვა კომპანიის კონტროლი დაიწყო, ვიდრე კომისიისგან თანხმობას მიიღებდა. ევროკომისიამ სხვა კომპანია 110 მილიონი ევროთი მხოლოდ იმიტომ დააჯარიმა, რომ მცდარი მონაცემები მიაწოდა იმ კომპანიაზე, რომლის შესყიდვა ჰქონდა განზრახული. პოლონეთში, შეტყობინებას ექვემდებარება კონცენტრაცია, როდესაც კომპანიების ბრუნვა ჯამურად აღემატება 50 მილიონ ევროს. სააგენტოს გვერდის ავლით გაერთიანების მცდელობისთვის, მაქსიმალური ჯარიმის ოდენობა განისაზღვრება წინა წლის ჯამური ბრუნვის 10%-ით. 2018 წელს, ლიეტუვაში, სააგენტოს შეტყობინების გარეშე განხორციელებული კონცენტრაციის შედეგად, სხვადასხვა კომპანიის ჯარიმის ოდენობა ერთი მილიონი ევრო იყო’‘. 

კონკურენციის შესახებ საქართველოს კანონის მიხედვით, კონცენტრაცია ექვემდებარება სააგენტოსთვის წინასწარ შეტყობინებას სააგენტოს თავმჯდომარის მიერ დამტკიცებული წესის შესაბამისად, როდესაც გაერთიანების მსურველი ეკონომიკური აგენტების ერთობლივი წლიური ბრუნვა 20 მილიონ ლარს, ან აქტივების ჯამური ღირებულება _ 10 მილიონ ლარს აღემატება. ამასთან, კონცენტრაციაში მონაწილე მინიმუმ ორი ეკონომიკური აგენტიდან, თითოეულის წლიური ბრუნვა _ 5 მილიონ ლარს და აქტივების ჯამური ღირებულება _ 4 მილიონ ლარს აღემატება. 

ამ კრიტერიუმების დაკმაყოფილების შემდეგ, მოსალოდნელი გაერთიანების შესახებ, ეკონომიკური აგენტები ინფორმაციას აწვდიან სააგენტოს, რომელიც ვალდებულია, ერთი თვის ვადაში მიიღოს გადაწყვეტილება კონკურენტულ გარემოსთან შერწყმის თავსებადობის, ან პირიქით _ დაუშვებლობის შესახებ. ისეთი ეკონომიკური აგენტების გაერთიანება, რომლებიც ბაზარზე დომინირებულ მდგომარეობას მოიპოვებენ, თუმცა არ ზღუდავენ კონკურენციას, თავსებადია კონკურენტულ გარემოსთან და სააგენტოს მიერ არ იზღუდება. დომინირებული მდგომარეობის ერთ-ერთ კრიტერიუმად, ეკონომიკური აგენტის მიერ შესაბამისი ბაზრის 40%-ის, ან მეტის ფლობა მოიაზრება. 

კანონის მოთხოვნის მიუხედავად, რომელიც ეკონომიკურ სუბიექტებს ავალდებულებს, რომ მოსალოდნელი კონცენტრაციის შესახებ სააგენტოს შეატყობინონ, სამწუხაროდ, საქართველოში, კონკურენციის სააგენტოს კანონდამრღვევთა წინააღმდეგ, მათი აღმოჩენის და დასჯის ქმედითი მექანიზმი არ გააჩნია. 

სახელმწიფო აუდიტის შედეგად გაირკვა, რომ დაარსების დღიდან, სააგენტოს კონცენტრაციის შესახებ განცხადებით მიმართა 12-მა სუბიექტმა. ყველა შემთხვევაში, გარკვეული რეკომენდაციების გათვალისწინებით, გაცემულია დადებითი შეფასება მათი შემდგომში გაერთიანების მიზნით. ტექნიკისა და სამედიცინო დაწესებულების ბაზრებზე დომინანტური პოზიციის გამო, 3 ეკონომიკურ აგენტს დაევალა, რომ ყოველი მომდევნო წლის 30 იანვრამდე, სააგენტოსთვის წარედგინა ინფორმაცია იმ ახალი გარიგებების შესახებ, რომელთაც შესაძლოა, მნიშვნელოვნად შეეზღუდა კონკურენცია შესაბამის ბაზრებზე. 

,,სააგენტოში მხოლოდ ერთი შემთხვევა დაფიქსირდა, როდესაც მესამე პირის მიერ შემოსული საჩივრის საფუძველზე, დადასტურდა ინფორმაცია შეტყობინების გარეშე დარეგისტრირებული ეკონომიკური აგენტების კონცენტრაციის შესახებ. ვინაიდან ორგანიზაციას არ გააჩნდა სანქცირების სათანადო ბერკეტი, კანონდარღვევაზე რეაგირება ვერ განხორციელდა. ამის საფუძველზე, მიზანშეწონილად ჩაითვალა, რომ კანონში კონკურენციის შესახებ, ცვლილებები შესულიყო, რათა სააგენტოს გვერდის ავლით განხორციელებული კონცენტრაციები სანქცირებას დაექვემდებაროს, ან რეაგირების სხვა მექანიზმი დადგინდეს, რაც მნიშვნელოვანი ფაქტორი იქნება მსგავსი ტიპის დარღვევების პრევენციისთვის’‘.

სახელმწიფო აუდიტორებმა ისიც გაარკვიეს, რომ კონკურენციის სააგენტოს შესათანხმებელი კონცენტრაციების გამოვლენის შესაძლებლობა და მისი გვერდის ავლით, გაერთიანებული კომპანიების განცალკევების საშუალება არ გააჩნია. აქედან გამომდინარე, არსებობს რისკი, რომ ეკონომიკურმა აგენტებმა, რომელთა გაერთიანებამ შესაძლოა საფრთხე შეუქმნას ბაზარზე კონკურენტულ გარემოს, სააგენტოს თანხმობის გარეშე მოახერხონ შერწყმა, ვინაიდან კონცენტრაციის შესახებ შეტყობინება, ეკონომიკური აგენტების კეთილსინდისიერებაზეა დამოკიდებული. 

კონკურენციის სააგენტოს წარმომადგენლებმა, სახელმწიფო აუდიტორებს განუმარტეს, რომ კონკურენციის შესახებ საქართველოს კანონში ინიცირებული ცვლილებების მიხედვით, სააგენტოს ენიჭება იმ ეკონომიკური აგენტების დაჯარიმების, ხოლო საჭიროების შემთხვევაში, მათი განცალკევების უფლებამოსილება, რომელთაც სააგენტოსთვის შეტყობინების წარდგენა ევალებოდათ. 

ბაზრის მონიტორინგის ნაკლოვანებები 

სხვადასხვა სექტორებში კონკურენციის შესაძლო შემზღუდველი ქმედებების გამოსავლენად, ბაზრის მონიტორინგი ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი მექანიზმია. კარგი პრაქტიკის მიხედვით, კონკურენციის სააგენტოები ამ საშუალებას იყენებენ, როგორც მოსალოდნელი რისკების შესამცირებელ პრევენციულ ღონისძიებად, ასევე, იმ ფაქტების გამოსავლენადაც, რომლებიც შესაძლოა, შემდგომში საქმის უფრო დეტალურ შესწავლას დაექვემდებაროს. 

,,მოსალოდნელი შედეგების მისაღებად, სააგენტოს უნდა გააჩნდეს ნათლად ჩამოყალიბებული ხედვა და სწორად განსაზღვრული პრიორიტეტები, რომლებიც კონკრეტულ კრიტერიუმებზე იქნება დაფუძნებული. ბაზრის შესწავლამდე, ეს კრიტერიუმები მოსალოდნელ შედეგებს უნდა დაუკავშირდეს. კონკრეტული სამიზნე ბაზრის შესწავლის ინიცირება კი დამოკიდებულია სააგენტოს წლიურ გეგმასა და სტრატეგიულ მიზნებზე, ადამიანურ და ფინანსურ რესურსებზე, სასარგებლო შედეგების დადგომის ალბათობებსა და ბაზრის შესწავლით გამოწვეული მოსალოდნელი სარგებლის შეფასებაზე’‘. 

კონკურენციის სააგენტოს მიერ შეფასებული სამი ბაზრიდან, არსებითი არაკონკურენტული გარემოებები არცერთ შემთხვევაში არ გამოვლენილა. სახელმწიფო აუდიტორებმა სასტუმროების დაჯავშნის ონლაინ-პლატფორმების ბაზრის მონიტორინგი განახორციელეს, რაც ორი წლის განმავლობაში მიმდინარეობდა. ამ კონკრეტული ბაზრის მონიტორინგის დაწყების საფუძველი იყო სააგენტოში შემოსული განცხადება, რომელიც ეხებოდა ბაზრის მონაწილე ერთერთი ეკონომიკური აგენტის მხრიდან, ე.წ. პარიტეტული სახელშეკრულებო პირობების საქართველოს კონკურენციის კანონმდებლობის საწინააღმდეგოდ გამოყენების შესაძლო ფაქტს. სააგენტოს ანგარიშის მიხედვით, გარდა მონიტორინგის პროცესში განხორციელებული კორექტირებებისა, კანონსაწინააღდეგო სხვა ქმედებები არ გამოვლენილა. 

2016 წელს, სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა მგზავრთა ავიაგადაყვანის ბაზრის მონიტორინგი საკუთარი ინიციატივით განახორციელა, რათა კონკურენციის შესაძლო შეზღუდვისა და არაკეთილსინდისიერი ფაქტები გამოევლინა. სააგენტოს შეფასებით, მგზავრთა ავიაგადაყვანის ბაზარზე, კონკურენციის შემზღუდველი პირობები და ხელოვნურად შექმნილი ბარიერები არ არსებობდა. 

2015 წელს, სახელმწიფო აუდიტის სამსახური ყავის ბაზარზე არსებული კონკურენტული გარემოთი დაინტერესდა. საბოლოო ანგარიშში ასახული დარღვევები მხოლოდ ფიტოსანიტარული ნორმების დაუცველობას ეხებოდა, რის გამოც კონკურენციის სააგენტომ შესაბამისი რეკომენდაციებით მიმართა სურსათის ეროვნულ სამსახურს. სხვა სახის არაკონკურენტული ქმედებები აუდიტორებს არ გამოუვლენიათ. 

საბოლოოდ, სახელმწიფო აუდიტორებმა დაასკვნეს, რომ სააგენტოს მიერ შესრულებული ბაზრის მონიტორინგის ანგარიშები ნაკლებად ასახავს იმ საბოლოო შედეგებს, რომლებიც გათვალისწინებულია საუკეთესო პრაქტიკებითა და ევროკავშირის რეკომენდაციებით. 

,,სააგენტოს მიერ ბაზრის შესწავლა, სრულყოფილად არ ეფუძნება რისკზე ორიენტირებულ მიდგომას, რაც მნიშვნელოვად ზრდის ისეთი სფეროების შესწავლის ალბათობას, სადაც შესაძლოა, რომ ეკონომიკური აგენტების ანტიკონკურენტული ქმედებები საერთოდ არ გამოვლინდეს, ან აღნიშნული ქმედებების გავლენა უმნიშვნელო იყოს. ამასთან, იმის რისკიც არსებობს, რომ ყურადღების მიღმა დარჩეს ისეთი ბაზრები, სადაც სათანადოდ არ არის დაცული კონკურენტული გარემო და მომხმარებელთა ინტერესები. გამონაკლისია შემთხვევები, როდესაც შესწავლილია ისეთი ბაზრებიც, სადაც კონკურენციის საწინააღმდეგო ქმედებები არ ვლინდება, თუმცა სააგენტო მაღალი საზოგადოებრივი ინტერესებიდან გამომდინარე ახორციელებს შემოწმებას’‘.

მაია მიშელაძე

]]>
versiaprinti@yahoo.com (super admin) ეკონომიკა Wed, 13 May 2020 11:49:34 +0400
მანდატურებზე დახარჯული 30 მილიონი _ აუდიტის სკანდალური დასკვნა http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6753-მანდატურებზე-დახარჯული-30-მილიონი-_-აუდიტის-სკანდალური-დასკვნა.html http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6753-მანდატურებზე-დახარჯული-30-მილიონი-_-აუდიტის-სკანდალური-დასკვნა.html

რატომ არაა ყველა სკოლაში მანდატურის სამსახური და უსაფრთხოა თუ არა საქართველოში საგანმანათლებლო გარემო

სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა უსაფრთხო საგანმანათლებლო გარემოს ეფექტიანობის აუდიტი გამოაქვეყნა. სახელმწიფო აუდიტორები დაინტერესდნენ, რამდენად უზრუნველყოფილია ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებებში მოსწავლეთათვის უსაფრთხო ფიზიკური და ფსიქოლოგიური გარემო და ასევე, რამდენად ეფექტიანია სამინისტროს მიერ, ცნობიერების ამაღლების კუთხით გატარებული ღონისძიებები. აუდიტის შედეგად, ის ხარვეზები გამოვლინდა, რაც სისტემის პროდუქტიულობასა და ეფექტიანობას ხელს უშლის. ამჯერად, ვნახოთ, რამდენად უსაფრთხო გარემოა ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებებში და რა ნაკლოვანებები აღმოაჩინეს აუდიტორებმა.

უსაფრთხო გარემო სკოლებში 

„ზოგადი განათლების შესახებ“ საქართველოს კანონის მიხედვით, დაუშვებელია სკოლაში ძალადობა მოსწავლის, ან ნებისმიერი სხვა პირის მიმართ. სკოლა ვალდებულია, რომ სკოლის ან/და მის მიმდებარე ტერიტორიაზე, სასკოლო დროს შექმნას ჯანმრთელობისთვის, სიცოცხლისა და საკუთრებისთვის უსაფრთხო გარემო. რაც მთავარია, სკოლამ უნდა დაიცვას უსაფრთხოებისა და საზოგადოებრივი წესრიგის დაცვის წესი და პირობები ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებებში. 

„2014-2020 წლების საქართველოს ადამიანის უფლებათა დაცვის ეროვნული სტრატეგიის მიხედვით, ადამიანის უფლებების დარღვევის თავიდან აცილების მიზნით, სახელმწიფომ ეფექტიანი პრევენციული ღონისძიებები უნდა განახორციელოს. განსაკუთრებული ყურადღება უნდა მიექცეს ადამიანის უფლებების დარღვევის მიუღებლობას და მასზე რეაგირების აუცილებლობის შესახებ საზოგადოების ცნობიერების ასამაღლებელი ღონისძიებების განხორციელებას. ამასთან, განათლების სისტემაში, ყველა ეტაპზე უნდა იქნას გათვალისწინებული ადამიანის უფლებების სფეროში განათლების მიღების შესაძლებლობა, მათ შორის, არაფორმალური განათლების სახით“, _ ვკითხულობთ აუდიტის დასკვნაში. 

საქართველოს კანონმდებლობაზე დაყრდნობით, სახელმწიფო აუდიტორები მიიჩნევენ, რომ უსაფრთხო საგანმანათლებლო გარემო მოსწავლეთა ფიზიკურ და ფსიქოლოგიურ დაცულობას გულისხმობს და ამ პროცესში ჩართული უნდა იყოს, როგორც სკოლის ადმინისტრაცია და მანდატური, ასევე ბავშვის მშობელი და მთლიანად საზოგადოება. 

ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებებში, უსაფრთხოებისა და საზოგადოებრივი წესრიგის დაცვას უზრუნველყოფს სსიპ „საგანმანათლებლო დაწესებულების მანდატურის სამსახური“. ვნახოთ, რა ოდენობის თანხა გაიხარჯა სახელმწიფო ბიუჯეტიდან იმისთვის, რომ სკოლებში უსაფრთხო საგანმანათლებლო გარემო ყოფილიყო. სახელმწიფო აუდიტის დასკვნის მიხედვით ირკვევა, რომ 2018 წელს, უსაფრთხო საგანმანათლებლო გარემოს უზრუნველყოფის მიზნით, 12 550 390 ლარი, ხოლო 2019 წელს _ 17 755 000 ლარი გახარჯეს. 

რაც შეეხება დარღვევების სტატისტიკას, ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლებში ამას მანდატურის სამსახური აწარმოებს. 2018 წლის მონაცემებით, ქვეყნის მასშტაბით, 486 სკოლაში ანუ სკოლების 21%-ში, 1 277 მანდატური გაანაწილეს. შესაბამისად, დარღვევები, რომლებიც აუდიტის დასკვნაში მოხვდა, მხოლოდ იმ სკოლების მონაცემებს ასახავს, სადაც მანდატურის სამსახურია წარმოდგენილი. 

„2016-2018 წლების სრული და 2019 წლის 6 თვის მონაცემების მიხედვით, სკოლებში დაფიქსირებულია 800 396 დარღვევის შემთხვევა, რომელთა 72% _ მოსწავლეთა დაგვიანებაა. სკოლაში მომხდარი მძიმე დარღვევის სახეობის მიხედვით, 2016 წელს, 5 361 დარღვევის შემთხვევა დაფიქსირდა; 2017 წელს _ 5 926 შემთხვევა; 2018 წელს _ 6 533, ხოლო 2019 წლის 6 თვის მონაცემებით _ 5 263 დარღვევა. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მონაცემებით, 2016-2018 წლებში, 553 არასრულწლოვანი მსჯავრდებული იყო, მათგან 141-ს თავისუფლება აღუკვეთეს. აღსანიშნავია, რომ წლების მიხედვით, ეს მაჩვენებელი მზარდია“. 

სკოლებში უსაფრთხო გარემოს შექმნის მიზნით, 2013 წლიდან, მანდატურის სამსახურის ფსიქოლოგიური მომსახურების ცენტრი ფუნქციონირებს. ეს ცენტრი ფსიქო-სოციალურ მომსახურებას სთავაზობს ქცევითი და ემოციური პრობლემების მქონე ბავშვებს, მოზარდებსა და მათ ოჯახებს. 

„ცენტრი ახორციელებს საგანმანათლებლო საქმიანობას მანდატურებთან, სკოლის მასწავლებლებსა და ადმინისტრაციასთან. ცენტრი ემსახურება 6-დან 18 წლამდე ასაკის სკოლის მოსწავლეებს, მათი ოჯახის წევრებს, პედაგოგებსა და მანდატურებს. ცენტრის მომსახურებაში შედის: ინდივიდუალური კონსულტაცია, ინდივიდუალური თერაპია, ჯგუფური თერაპია, თემატური ტრენინგ-პროგრამების შემუშავება და ჩატარება. 2018 წლის მონაცემებით, საქართველოს მასშტაბით, ფსიქოლოგიური მომსახურების 8 ცენტრი ფუნქციონირებდა, ხოლო 2019 წელს, კიდევ 2 ცენტრი დაემატა“. 

სახელმწიფო აუდიტორების მტკიცებით, იმ შემთხვევაში, თუ მოსწავლეს ფსიქოლოგიური მომსახურება სჭირდება, ცენტრს ის ორი გზით უკავშირდება: პირველი _ თვითდინებით ანუ მშობელი, ან მოსწავლე რეკავს ცენტრის ცხელ ხაზზე და მეორე _ მანდატური სკოლიდან, ფსიქოლოგიური მომსახურების ცენტრს, ელექტრონული პორტალის საშუალებით მიმართავს. ბულინგის პრევენციისას, მნიშვნელოვანი ამოცანაა მოსწავლეების ინფორმირება არა მხოლოდ პრობლემის, არამედ იმის შესახებაც, თუ ვის უნდა მიმართონ და რა კონკრეტული სტრატეგია აქვს სკოლას პრობლემის გადასაჭრელად.  

ამ ყველაფრის გათვალისწინებით, სახელმწიფო აუდიტორებმა დაასკვნეს, რომ ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებების მხოლოდ 21%-ია უზრუნველყოფილი მანდატურით მაშინ, როდესაც ქვეყნის მასშტაბით, 1 161 (50%) სკოლა ფიქსირდება, სადაც არ არის მანდატური და არც უსაფრთხოებაზე პასუხისმგებელი პირი. 

„გარდა ამისა, ფსიქოლოგიური მომსახურების ცენტრებით არ არის უზრუნველყოფილი ყველა რეგიონი, რაც ამ სერვისზე ხელმისაწვდომობას აფერხებს; მონაცემთა ბაზა, რომელსაც მანდატურის სამსახური ფლობს, არ მოიცავს ისეთ ინფორმაციას, როგორიცაა ფსიქოლოგიური მომსახურების ცენტრის მიერ, მოსწავლისთვის ჩატარებული კონსულტაციების რაოდენობა და თარიღები, შემთხვევის დასრულების პერიოდი და მიღწეული შედეგები. შესაბამისად, შეუძლებელია მონაცემების სრულად დამუშავება და ანალიზი შედეგების შესაფასებლად, აგრეთვე განსახორციელებელი ღონისძიებების დასაგეგმად“. 

ფსიქოლოგიური მომსახურების ნაკლოვანებები 

სახელმწიფო აუდიტორების მტკიცებით, სკოლებსა და ზოგადად, საგანმანათლებლო დაწესებულებებში მომხდარ ინციდენტებს სიღრმისეული ანალიზი სჭირდება. მეტიც, აუცილებელია მოსწავლეების რეფერირება (ბავშვთა დაცვის მიმართვიანობა, _ ავტ.) ფსიქოლოგიური მომსახურების ცენტრებში, ან საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სსიპ „სოციალური მომსახურების სააგენტოში“. 2016-2018 წლებში, ამ სააგენტოში 914 შემთხვევა იყო რეფერირებული. 

აუდიტის დასკვნის მიხედვით ირკვევა, რომ 2018 წლის მონაცემებით, მანდატურის სამსახურის ფსიქოლოგიური მომსახურების 8 ცენტრი, ქვეყნის მასშტაბით, მხოლოდ 7 ქალაქში არსებობდა: თბილისში, ქუთაისში, თელავში, ბათუმში, ფოთში, გორსა და რუსთავში. ფსიქოლოგიური მომსახურების ამ ცენტრებში დასაქმებულია 39 ფსიქოლოგი, 11 სოციალური მუშაკი, 2 ფსიქიატრი და ერთი კოორდინატორი. 2019 წლიდან, ფსიქო-სოციალური მომსახურების ცენტრები ზუგდიდსა და ახალციხესაც დაემატა. 

„რეგიონების მიხედვით, ისეთი შემთხვევები ფიქსირდება, როდესაც სკოლებმა, ფსიქოლოგიური მომსახურების მისაღებად, მოსწავლეები გადაამისამართეს, თუმცა მოცემულ რეგიონში, ფსიქოლოგიური მომსახურების ცენტრი არ ფუნქციონირებს, რაც ამ მომსახურებაზე ხელმისაწვდომობას აფერხებს. მიუხედავად იმისა, რომ ზოგიერთ რეგიონში არ არის წარმოდგენილი ფსიქოლოგიური მომსახურების ცენტრები, საჭიროების შემთხვევაში, მომსახურების მიღება ხორციელდება მეზობელ რეგიონებში არსებულ ცენტრებში. მაგალითად, გურიის რეგიონს ემსახურება აჭარის ცენტრი, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის რეგიონს _ სამეგრელო-ზემო სვანეთის, ხოლო მცხეთა-მთიანეთის რეგიონს _ თბილისის ფსიქოლოგიური მომსახურების ცენტრები. გარდა ამისა, ფსიქოლოგიური მომსახურების ცენტრებში დასაქმებული პერსონალის განაწილება არ შეესაბამება მათ დატვირთვას: იქ, სადაც მაღალია მოსწავლეთა მიმართვიანობა, ნაკლები ფსიქოლოგია დასაქმებული იმ ცენტრთან შედარებით, სადაც დაბალია აღნიშნული მაჩვენებელი“, _ აღნიშნულია აუდიტის დასკვნაში. 

2016-2018 წლებში, ცენტრში 6 951 შემთხვევაზე შევიდა შეტყობინება. მოსწავლეთა მიმართვიანობა გაზრდილია წლების მიხედვით. 2017 წელს, მიმართვიანობა 61%-ით გაიზარდა 2016 წელთან შედარებით, ხოლო 2018 წელს, მიმართვიანობა 17%-ით გაიზარდა 2017 წელთან შედარებით. 2019 წლის 6 თვეში, ცენტრში შესული შეტყობინებების რაოდენობა 1 932 ერთეული იყო. მანდატურის სამსახურის ფსიქოლოგიური მომსახურების ცენტრებში შესული შემთხვევების 72% რეფერირებულია სკოლიდან, თვითდინებით მიმართვა კი მხოლოდ 28%-ია, რაც აუდიტორების მტკიცებით, მშობლების ცნობიერების დაბალი დონითა და მოსწავლეთა საჭიროების არასათანადოდ შეფასებითაა გამოწვეული. 

„აუდიტის ჯგუფმა შემთხვევითობის პრინციპით შეარჩია და შეისწავლა ფსიქოლოგიური მომსახურების ცენტრის მიერ განხორციელებულ 76 ფაქტთან დაკავშირებული დოკუმენტაცია. 76 მოთხოვნილი შემთხვევიდან 14 მათგანთან (18%) დაკავშირებით, ვერ მოხერხდა დოკუმენტაციის მოძიება, 26 შემთხვევაში (34%) _ მოსწავლის მხრიდან უარი იყო ფსიქოლოგის მომსახურების მიღებაზე, ხოლო 36 შემთხვევაში წარმოდგენილია ინდივიდუალური ბარათები. დოკუმენტაცია არ არის სრულად შევსებული და უმეტეს შემთხვევაში, ვერ ხერხდება ინფორმაციის მიღება, თუ რა სახის სამუშაო ჩატარდა ბენეფიციართან, როგორ მოხდა პრობლემის იდენტიფიცირება და რა შედეგები მიიღო მოსწავლემ კონსულტაციების შედეგად. წარმოდგენილ დოკუმენტაციაში, ჩატარებული კონსულტაციების რაოდენობა არ ჩანს. 36 შემთხვევიდან 17 შემთხვევაში (47%), დოკუმენტაციიდან ირკვევა, რომ მოსწავლის მდგომარეობა გაუმჯობესდა. შესწავლილი კონსულტაციებიდან 19 შემთხვევაში, მოსწავლე რეფერირებულია სკოლიდან, ხოლო 13 შემთხვევაში _ ცენტრს მიმართეს თვითდინებით“. 

გარდა ამისა, აუდიტის ჯგუფმა გამოჰკითხა შერჩეული 207 სკოლის ადმინისტრაციის წარმომადგენელი და მშობელი. გამოკითხული დირექტორების 18%-ს არ აქვს ინფორმაცია ფსიქოლოგიური მომსახურების ცენტრის არსებობის შესახებ. 83 სკოლის დირექტორიდან, რომელიც ფლობს ინფორმაციას ცენტრის შესახებ, 82%-ს არ მიუმართავს აღნიშნული ცენტრისთვის მოსწავლის გადამისამართების მიზნით. გამოკითხული მშობლების 20% არ ფლობს ინფორმაციას ფსიქოლოგიური მომსახურების ცენტრის არსებობის შესახებ, ხოლო ინფორმირებული მშობლების მხოლოდ 13%-ს მიუმართავს აღნიშნული ცენტრისთვის. 

აქედან გამომდინარე, სახელმწიფო აუდიტორების დასკვნით, მომსახურების მიღებაზე მშობელთა უარი, ასევე, სკოლის ადმინისტრაციისა და მშობლების არასრულად ინფორმირებულობის დონე მიუთითებს, რომ გატარებული ღონისძიებები არასაკმარისია ცნობიერების ამაღლების კუთხით.

მაია მიშელაძე

]]>
versiaprinti@yahoo.com (super admin) ეკონომიკა Wed, 06 May 2020 09:38:37 +0400
აპირებს თუ არა ხელისუფლება ოჯახებისთვის 400-ლარიანი კომპენსაციის გადახდას - რა წერია ანტიკრიზისულ გეგმაში http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6740-აპირებს-თუ-არა-ხელისუფლება-ოჯახებისთვის-400-ლარიანი-კომპენსაციის-გადახდას-რა-წერია-ანტიკრიზისულ-გეგმაში.html http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6740-აპირებს-თუ-არა-ხელისუფლება-ოჯახებისთვის-400-ლარიანი-კომპენსაციის-გადახდას-რა-წერია-ანტიკრიზისულ-გეგმაში.html

საქართველოს მთავრობა ეკონომიკის ანტიკრიზისული გეგმის პროექტს ხვალ, პარასკევს, 24 აპრილს წარადგენს. წინასწარ ცნობილია, რომ პროექტი ორი ნაწილისგან შედგება - მიზნობრივი, სოციალური დახმარების ანტიკრიზისული და ბიზნესის დახმარების ანტიკრიზისული გეგმისგან. რაც მთავარია, 24 აპრილს, მთავრობა კორონავირუსის პანდემიის გამო დაწესებული შეზღუდვების თანმიმდევრული, ეტაპობრივი შემსუბუქებისა და ეკოყნომიკის თანდათანობით ამოქოქვის გეგმასაც გააცნობს საზოგადოებას. ანტიკრიზისული გეგმის ეს მცირე მონახაზი მხოლოდ ზოგად წარმოდგენას გვიქმნის, მაგრამ მაინც თამამად შეგვიძლია ვთქვათ, რომ 24 აპრილს, გახარიას მთავრობა სიურპრიზს ნამდვილად არ გვიმზადებს. მოსახლეობის სოციალური დახმარების ნაწილში უკვე დაანონსებული კომუნალური გადასახადებისა და საბანკო კრედიტების გადავადებასთან ერთად, უმუშევრობის ყოველთვიური გადასახადიც მოიაზრება. ამ ეტაპზე, თანხის ოდენობა უცნობია - წინასწარ გაჟღერებული 150 ლარი არა, მაგრამ ზუსტად ვიცით, რომ საარსებო მინიმუმის ტოლფასი იქნება. რაც შეეხება ბიზნესის სტიმულირებას, მეტ-ნაკლებად გეგმის ეს ნაწილიც ვიცით, რადგან ხელისუფლება ბიზნესის სტიმულირებას საგადასახადო შეღავათებისა და საბანკო კრედიტების გადავადებით აპირებს. 

 მთავრობის ანტიკრიზისული გეგმა მხოლოდ მას შემდეგ შევაფასოთ, როდესაც საკუთარ ხედვას დეტალურად გაგვაცნობს. მანამდე კი, ეკონომიკის ექსპერტების დახმარებით, ერთგვარი ანტიკრიზისული გეგმა ჩვენც შევქმნათ. ეგებ, გამზადებული სტატიის სახით, ამ გეგმას მთავრობის წევრებმაც გადახედონ და გაითვალისწინონ კიდეც.  

ექსპერტი გია ხუხაშვილი „ვერსიასთან“ საუბრისას აცხადებს, რომ ანტიკრიზისული გეგმის სოციალური პაკეტი, რასაც ხელისუფლება მოსახლეობასა და ბიზნესს სთავაზობს, კორონავირუსის გამო დაპაუზებულ ეკონომიკას ვერ ამოქოქავს, რადგან საშემოსავლო და ქონების გადასახადის გადავადება არა თუ ეკონომიკურ, არამედ სოციალურ პრობლემასაც ვერ გადაჭრის:

„ბიზნესი, რომელიც ახლა გაჩერებულია, საშემოსავლო გადასახადს ისედაც ვერ იხდის იმიტომ, რომ არ მუშაობს. საშემოსავლო გადასახადს ბიზნესი მხოლოდ მაშინ იხდის, როდესაც მუშაობს და ხელფასებს გასცემს, ვინაიდან საშემოსავლო გადასახადი სწორედ ხელფასიდან იქვითება. შესაბამისად, გაუგებარია, რას უვადებენ ბიზნესს? რაც შეეხება ქონების გადასახადის გადავადებას, არც ესაა წვრილი და საშუალო ბიზნესის მხარდაჭერის აქტი, რადგან წვრილ და საშუალო ბიზნესს ისეთი ქონება არ აქვთ, რომ მისი გადავადება რამე შეღავათს აძლევდეთ - ზოგადად, ქონების გადასახადის გადავადება მსხვილი კომპანიებისთვისაა გარკვეული სარგებლის მომტანი. საშუალო და მცირე ბიზნესს დღეს მხოლოდ ის აწუხებთ, რომ ისინი კრედიტებით მუშაობენ. მართალია, ახლა გაჩერებულები არიან, მაგრამ კრედიტისა და პროცენტის გადახდის ვალდებულება მათთვის არავის მოუხსნია - ეს მრიცხველი მათთვის ახლაც ჩართულია და რესტარტის დროს, როდესაც გახსნის დრო დაუდგებათ, შეიძლება, ისეთი ტვირთი ჰქონდეთ აკიდებული, გახსნას ვინ ჩივის, შესაძლოა, გაკოტრდნენ კიდეც“. 

გია ხუხაშვილმა „ვერსიას“ ისიც განუმარტა, რომ მცირე და საშუალო ბიზნესს საგადასახადო ტვირთიც აწევს. მისი თქმით, ბევრმა კომპანიამ მიმდინარე გადასახადები ვერ გადაიხადა, რაც ფორმალურად ერიცხებათ და ამის გამო, ჯარიმა-საურავებიც ემატებათ. შესაბამისად, ბიზნესის რესტარტის მომენტში, ამ კომპანიებს უამრავი ჯარიმა-საურავი და გადაუხდელი საბანკო პროცენტიც ექნებათ აკიდებული. სწორედ ამიტომ თვლის გია ხუხაშვილი, რომ შესაძლოა, მათი საქმიანობის გაგრძელებას აზრი აღარ ჰქონდეს და თავი გაკოტრებულად გამოაცხადონ: 

„აქედან გამომდინარე, თუ ხელისუფლებას რეალური, ქმედითი ნაბიჯების გადადგმა უნდა, მცირე და საშუალო ბიზნესს ეს ტვირთი გადავადებით კი არა, საბანკო პროცენტის შეჩერებით უნდა მოუხსნას. ხელისუფლებას ამ საკითხის გადაწყვეტა მარტივად შეუძლია, ბანკებთან ერთად, ერთგვარი კო-პროექტი უნდა შექმნას, ნაწილი ტვირთი თავის თავზე უნდა აიღოს, ხოლო ნაწილი - ბანკებმა, რადგან რეალურად, არც ბანკებს აწყობთ გადახდისუუნარო კლიენტები. შესაბამისად, გამოსავალი ესაა - უმუშევრობის პერიოდში, მცირე და საშუალო ბიზნესს საბანკო პროცენტების გადახდა უნდა შეუჩერდეთ და ჯარიმა-საურავებიც უნდა ჩამოაწერონ, პარალელურად, დავალიანების რესტრუქტურიზაციაც აუცილებელია. გარდა ამისა, სტარტაპის მომენტში, ამ კომპანიებს იაფი ფული ანუ მხარდაჭერა დასჭირდებათ. სტარტაპის მხარდაჭერა კი მხოლოდ იმ პირობით შეიძლება, თუ ეს კომპანიები სამუშაო ადგილებს შეინარჩუნებენ“.

რაც შეეხება ანტიკრიზისული გეგმის სოციალურ პაკეტს, გია ხუხაშვილს მიაჩნია, რომ უმუშევრობის გადასახადი, რასაც მთავრობა მოსახლეობის იმ ნაწილს სთავაზობს, რომელმაც ამ პერიოდში სამსახური დაკარგა, ეფექტური არ იქნება. ხუხაშვილის აზრით, ეს დახმარება ადამიანებმა კომპანიების გავლით უნდა მიიღონ და აი, რატომ:

„ხელისუფლება გვეუბნება, რომ ხალხი, რომელმაც სამსახური დაკარგა, საარსებო მინიმუმით, სავარაუდოდ, 200 ლარის ოდენობით იქნებიან უზრუნველყოფილნი. თუ ამ 200 ლარს ექვს თვეზე გადავამრავლებთ, საშუალოდ, ერთ კაცზე 1200 ლარი გამოდის. ახლა წარმოვიდგინოთ კაფე, სადაც პირობითად, 20 ადამიანია დასაქმებული და რომელიც ახლა გაჩერებულია. თუ 1200 ლარს 20 კაცზე გადავამრავლებთ, 24 000 ლარს მივიღებთ. ვფიქრობ, უმჯობესია, რომ ეს 24 000 ლარი პირდაპირ ამ კაფეს გადავცეთ იმ პირობით, რომ სოციალურ პასუხისმგებლობას აიღებს და ამ ადამიანებს ანუ 20-ვე დასაქმებულს სამსახურს შეუნარჩუნებს. მიმაჩნია, რომ დაფინანსება ხალხთან კი არა, ბიზნესთან უნდა  გავუშვათ იმ პირობით, თუ ეს ხალხი სამსახურს არ დაკარგავს და ხელფასსაც მიიღებს“. 

გია ხუხაშვილმა „ვერსიასთან“ საუბრისას ისიც აღნიშნა, რომ სინამდვილეში, ანტიკრიზისული გეგმა მოკლევადიანია, არადა, ხელისუფლებას ეკონომიკის მოდერნიზაციის გეგმაც შესამუშავებელი აქვს, რადგან პოსტკრიზისულ პეროდში, ტურიზმისა და ტურიზმთან დაკავშირებული ინფრასტრუქტურის აღორძინება იმ სახით, რაც კორონავირუსამდე იყო, ვეღარ და აღარ გამოვა:

„ხელისუფლებას წინ დიდი პრობლემები ელოდება, რადგან თუ სიკვდილის შიში ადამიანს ლოიალურს ხდის, შიმშილის შიში პირიქით, აგრესიულს გახდის. გარკვეულწილად, ჩვენი ხელისუფლება ხიბლში ჩავარდა, რადგან კორონავირუსისა და სიკვდილის შიშის გამო, ადამიანები სახლში დარჩნენ, ხელისუფლებას შეჰყურებენ თვალებში და ჰგონია, რომ ამგვარი „თაფლობისთვე“ დიდხანს გაგრძელდება, თუმცა როგორც კი სიკვდილის შიში გადაივლის და მშიერი ადამიანი მაცივარს გააღებს, რომელიც ცარიელი დახვდება, მთელი მისი აგრესია, სწორედ ხელისუფლებისკენ წავა“. 

გია ხუხაშვილის მსგავსად, პოსტკრიზისულ პერიოდს სოციალურად ფეთქებადსაშიშს უწოდებს ეკონომისტი მერაბ ჯანიაშვილიც, რომელმაც „ვერსიასთან“ საუბრისას აღნიშნა, რომ მთავრობას დღეს არსებული ეკონომიკური პოლიტიკის გადახედვა და მისი ძირეული შეცვლა მოუწევს:  

„პოსტკრიზისულ პერიოდში, მთავრობამ ეკონომიკური პოლიტიკა აბსოლუტურად უნდა გადააფასოს, ოღონდ ისე არა, როგორც ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრმა, ნათია თურნავამ განაცხადა, რომ თურმე, მის უწყებას ტურიზმის სამინისტრო უნდა დავარქვათ! მეტსაც გეტყვით, თურნავა კი არა, ის ადამიანებიც უნდა მოხსნან, რომლებმაც არაკრიზისულ პერიოდშიც კი, ჩვენი ეკონომიკა მთლიანად იმპორტსა და მოხმარებას ჩამოჰკიდეს და ადგილობრივი წარმოება გაანულეს! ჩვენ აუცილებლად უნდა გადავიდეთ ადგილობრივი წარმოების ხელშეწყობაზე, მაგრამ როდესაც ადგილობრივ წარმოებაზე ვსაუბრობ, მხოლოდ კარტოფილისა და პომიდვრის მოყვანას არ ვგულისხმობ. ადგილობრივი შეიძლება იყოს მაგალითად, მაღალტექნოლოგიური წარმოებაც, თუნდაც კომპიუტერის აწყობა, ან ახალი აპლიკაციების შექმნა. ახალი აპლიკაციების დაწერაში იმ რაოდენობის ფულის შოვნა შეიძლება, რასაც მთელი საქართველო რომ გადავხნათ, მაშინაც კი ვერ მივიღებთ. თუ ადგილობრივი წარმოების მხარდაჭერის ნაცვლად, ხელისუფლება მსხვილი ბანკებისა და ბანკირების დახმარებას განაგრძობს, კრიზისული პერიოდი შეიქმნება, რაც სოციალურ აფეთქებაში გადაიზრდება. ხალხი ამ კრიზისს ვერ გადაიტანს, დამშეული ადამიანები ქუჩაში გამოვლენ და ბანკირებთან ერთად, ამ ხელისუფლებასაც შეჭამენ“. 

მერაბ ჯანიაშვილს მიაჩნია, რომ მთავრობის ანტიკრიზისული გეგმის ძირითადი აქცენტი სოციალურ პაკეტს უნდა დაეთმოს. მისი თქმით, აუცილებელია, რომ სოციალური დახმარებები მიიღონ იმ ადამიანებმა, რომლებიც თვეზე მეტია, შემოსავლების გარეშე, სახლებში დარჩნენ, ასევე მათაც, რომლებმაც ამ პერიოდში სამსახურები დაკარგეს:

„რაც შეეხება ანტიკრიზისულ გეგმასა და ბიზნესის სტიმულირებას, სიმართლე გითხრათ, ჯერჯერობით, ბიზნესის სრულმასშტაბიან სტიმულირებაზე საუბარი არასერიოზული მგონია. ამ ეტაპზე, გაუგებარია, როდის დამთავრდება ეს ყველაფერი, ან როდემდე გაგრძელდება და თუ კორონავირუსის საწინააღმდეგო ვაქცინა არ გამოიგონეს, მერე რა პირობებში მოგვიწევს ცხოვრება. ვგულისხმობ ტურიზმის ინდუსტრიას, რომელმაც კორონავირუსის გამო, უდიდესი დარტყმა მიიღო. მეტიც, არა მარტო ახლანდელი, არამედ წინა ხელისუფლებების იდიოტური პოლიტიკა, რაც ეკონომიკის ტურიზმზე ჩამოკიდებაში გამოიხატება, უკვე ძალიან მწარე რეალობად გვექცა. კიდევ უფრო მძიმე სიტუაციაში აღმოვჩნდებით, როდესაც ის 350 000 ადამიანი, ვინც სწორედ ამ ბიზნესის საშუალებით საზრდოობდა, შემოსავლების გარეშე დარჩება! სამწუხაროდ, ტურიზმი ისეთი სფეროა, სადაც ხელისუფლებამ ძალიანაც რომ მოინდომოს, მოთხოვნას ვერ გააჩენს _ რა უნდა გააკეთოს მთავრობამ, თუ მოგზაურობა აიკრძალება, საერთაშორისო ვიზიტორებს ძალით ხომ ვერ ჩამოიყვანს?! შესაბამისად, ერთ-ერთი სექტორი ანუ ტურიზმი, საიდანაც მოსახლეობის საშუალო ფენა შემოსავალს იღებდა, განულდება და სერიოზულ დანაკლისს მიიღებს. ანალოგიური მდგომარეობაა გადმორიცხვების ნაწილშიც, რადგან ამ კრიზისის გამო, საზღვარგარეთ მცხოვრები ჩვენი თანამოქალაქეებიც უხელფასოდ დარჩნენ. ამიტომ, პოსტკრიზისულ პერიოდში, ძალიან დიდი მნიშვნელობა ექნება მთავრობის სტიმულირების გეგმას, რაც მცირე და საშუალო ბიზნესის რეალურ დახმარებას გულისხმობს“. 

 

მაია მიშელაძე 

 

]]>
versiaprinti@yahoo.com (super admin) ეკონომიკა Thu, 23 Apr 2020 12:19:01 +0400
რითი ხსნის სოფლის მეურნეობის სამინისტრო თბილისში ხილ-ბოსტნეულის დეფიციტს - ინტერვიუ მინისტრის მოადგილესთან http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6733-რითი-ხსნის-სოფლის-მეურნეობის-სამინისტრო-თბილისში-ხოლ-ბოსტნეულის-დეფიციტს-ინტერვიუ-მინისტრის-მოადგილესთან.html http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6733-რითი-ხსნის-სოფლის-მეურნეობის-სამინისტრო-თბილისში-ხოლ-ბოსტნეულის-დეფიციტს-ინტერვიუ-მინისტრის-მოადგილესთან.html

რამდენიმე დღეა, თბილისში მწვანილის დეფიციტია. დისტრიბუტორებს მარკეტები და პატარა მაღაზიები ახალი ბოსტნეულითა და მწვანილით არ მოუმარაგებიათ. მართალია, საქართველოს მთავრობის დადგენილებით, 17-დან 26 აპრილის ჩათვლით, საქართველოს მასშტაბით, ავტომობილებით გადაადგილება შეიზღუდა, მაგრამ დისტრიბუციისა და სატვირთო ავტომობილებს ეს შეზღუდვა არ ეხება. „ვერსია“ დაინტერესდა, რამ გამოიწვია დეფიციტი მწვანილით მომარაგების მხრივ და სიტუაციაში გარკვევის მიზნით, საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრის მოადგილეს, ხატია წილოსანს დაუკავშირდა.

 

- ქალბატონო ხატია, სადისტრიბუციო და სატვირთო ავტომობილებს შეზღუდვა არ შეხებია, მაშინ რატომ დაფიქსირდა მწვანილის დეფიციტი თბილისში?

- ადამიანების ჯანმრთელობის უზრუნველსაყოფად, საქართველოს მთავრობამ გარკვეული ნაბიჯები გადადგა და შესაბამისი ზომები მიიღო, რათა ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული ნებისმიერი საკითხი პრიორიტეტული ყოფილიყო. შესაბამისად, აუცილებლად უნდა შეზღუდულიყო გარკვეული ტიპის საქმიანობები, თუმცა ეს შეზღუდვა სურსათით უზრუნველყოფას არ შეხებია. პირველივე დღიდან, როდესაც ცალკეული მიმართულებებით შეზღუდვები ამოქმედდა, სურსათის მიწოდებასთან დაკავშირებული ყველა საკითხი მაქსიმალურად იყო დარეგულირებული.

როგორც იცით, პროდუქციის მიწოდების ნაწილში, M2 და M3 ტიპის ავტოსატრანსპორტო საშუალებებით დისტრიბუცია და ნებისმიერი მომსახურების მიწოდება დაშვებულია. კონკრეტულად მწვანილს რაც შეეხება, ამის მონიტორინგი ჩვენც განვახორციელეთ. სურსათის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სამსახური აქტიურად მუშაობს, რათა მაქსიმალური ინფორმაცია გვქონდეს, რა მდგომარეობაა თბილისის უბნებში. დიახ, გარკვეული შეფერხებები ამ სამსახურმაც აღმოაჩინა, თუმცა ხაზგასმით მინდა აღვნიშნო, რომ სასურსათო უსაფრთხოებისთვის აუცილებელ 9 ძირითად პროდუქტზე, რომლებიც მთავრობის გადაწყვეტილებით, პირველივე დღიდან სუბსიდირებულია, ამ პერიოდში არც მარაგი ამოწურულა და იგივე ფასები ფიქსირდება. ვგულისხმობ ხორბალსა და ხორბლის პროდუქტებს, ასევე, მაკარონს, ზეთს, ლობიოსა და სხვა მთავარ პროდუქტებს. ამ პროდუქტების მონიტორინგი ყოველდღიურ რეჟიმში ხორციელდება, როგორც ფასების, ასევე მარაგების თვალსაზრისით, შესაბამისად, 9 ძირითადი პროდუქტი მოსახლეობას შეუფერხებლად მიეწოდება.

რაც შეეხება ხილს, ბოსტნეულსა და განსაკუთრებით მწვანილს, თავისთავად ცხადია, რომ შესაძლოა, ამ მხრივ, გარკვეული შეფერხებები იყოს, მაგრამ მხოლოდ მოკლე ვადით და ცალკეულ შემთხვევებში. თანდათანობით შევძლებთ, რომ ხილი და ბოსნტნეული, ასევე, მწვანილი, მარკეტებსა და სავაჭრო ცენტრებს უწყვეტად მიეწოდებოდეს, თუმცა ცოტა ხანი, მაქსიმუმ, 2-3 კვირა, იმ რეჟიმის გათვალისწინებით ვიმოქმედოთ, რომელიც დღეს გვაქვს ქვეყანაში.

- უკავშირდება თუ არა მწვანილის მოკლევადიანი დეფიციტი იმას, რომ მარნეულიდან და ბოლნისიდან  (მართალია, მწვანილი ქუთაისიდანაც შემოდის, მაგრამ თბილისს ძირითადად ქვემო ქართლი ამარაგებს) პროდუქტები მხოლოდ შპს „ჯიბეს“ გამოაქვს? „ჯიბეს“ გარდა, სხვა მსხვილ დისტრიბუტორებსაც აქვთ უფლება, რომ მარნეულსა დოა ბოლნისში სოფლის მეურნეობის პროდუქტები შეიძინონ?

- გმადლობთ კითხვისთვის. თავისთავად ცხადია, რომ შპს „ჯიბე“ ერთადერთი კომპანია არ არის, რომელსაც უფლება აქვს მინიჭებული, რათა სასურსათო პროდუქტებით და მათ შორის ახალი ხილითა და ბოსტნეულით მოამარაგოს მოსახლეობა, რადგან აგრარული ბაზრებიც მუშაობენ. რაც შეეხება ბაზრებს, შემუშავებულია ჯანდაცვის სამინისტროს რეკომენდაციები, რაც აუცილებლად უნდა იყოს დაცული, ასევე, სურსათის ეროვნული სააგენტოს მიერ დადგენილი წესები და  რეგულაციები. შესაბამისად, რომელი კომპანიაც ამ რეგულაციებსა და წესებს დააკმაყოფილებს, მიიღებს შესაძლებლობას, რომ პროდუქციის მიწოდება და დისტრიბუცია განახორციელოს. გარდა ამისა, მწვანილის მოყვანა საქართველოს ყველა რეგიონშია შესაძლებელი. მესმის, რომ მარნეული და ბოლნისი ძირითადი მუნიციპალიტეტებია, რომლებიც მარკეტებსა და ბაზრებს ბოსტნეულით ამარაგებდნენ, მაგრამ თვითონაც აღნიშნეთ, რომ ამ მხრივ, დასავლეთ საქართველოც საკმაოდ აქტიურია.

ახლა, რაც შეეხება დეფიციტს, მწვანილის დეფიციტი არ იქნება, რადგან ბოსტნეული და მწვანილი მუდმივ რეჟიმში მიეწოდება ბაზრებსა და მარკეტებს! ბოლო დღეების დეფიციტი აღდგომის დღესასწაულს უკავშირდება, რადგან საქართველოში მოქმედი კანონმდებლობით, ამ პერიოდში, 2-3 დღე უქმეა, რის გამოც ფერმერები და კომპანიები სრული დატვირთვით არ მუშაობდნენ. სწორედ ამიტომ დაფიქსირდა თბილისის ცალკეულ უბნებში შეფერხებები.

- მას შემდეგ, რაც თბილისსა და საქართველოს რეგიონებში აგრარული ბაზრები დაიხურა, ე.წ. დეზერტირების ბაზრის გარდა, სხვა რომელი ბაზრები გახსენით?

- ზოგადად, აგრარული ბაზრების მოწესრიგება და იმ სტანდარტებით ფუნქციონირება, რაც კანონმდებლობითაა დადგენილი, მხოლოდ ახლა კი არა, გრძელვადიან პერსპექტივაშიც აუცილებელია. მოგეხსენებათ, ბაზარი ის ადგილია, სადაც მომხმარებელი ეხება პროდუქტს და ამიტომ ყველა წესი დაცული უნდა იყოს, რათა არც ადამიანების ჯანმრთელობას შეექმნას საფრთხე და ეკონომიკური საქმიანობაც გამართული იყოს. საბითუმო ბაზრები თბილისში ფუნქციონირებს და ნებისმიერ შემთხვევაში, სურსათის ეროვნული სააგენტო მზადაა, გახსნას აგრარული ბაზრები იმ პირობით, თუ შემოწმების შემდეგ გაირკვევა, რომ ისინი დადგენილ სტანდარტებს აკმაყოფილებენ.

 

მაია მიშელაძე                                                                             

 

 

]]>
versiaprinti@yahoo.com (super admin) ეკონომიკა Wed, 22 Apr 2020 11:35:57 +0400
მსოფლიოში ნავთობი რეკორდულად გაუფასურდა - რატომ არ იაფდება საწვავი საქართველოში http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6731-მსოფლიოში-ნავთობი-რეკორდულად-გაუფასურდა-რატომ-არ-იაფდება-საწვავი-საქართველოში.html http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6731-მსოფლიოში-ნავთობი-რეკორდულად-გაუფასურდა-რატომ-არ-იაფდება-საწვავი-საქართველოში.html

კორონაპანდემიის გამო საერთაშორისო ბაზრებზე ნავთობის ფასი რეკორდულად დაეცა. ნავთობპროდუქტების იმპორტიორთა კავშირის ოფიციალური მონაცემებით, 20 აპრილის საღამოდან, ამერიკული WTI-ის ტიპის ნავთობის ფასი ნეგატიურია. მეტიც, პირველად ბოლო ათლწლეულების განმავლობაში, ნიუ იორკის NYMEX-ის ბირჟაზე, მაისის ფიუჩერსების ფასი ერთ ბარელზე, მინუს 37.63 დოლარამდე დაეცა. ლონდონის ICE ბირჟაზე, Bret-ის ტიპის ნავთობის ფასი, ერთ ბარელზე 25.57 აშშ დოლარია. როგორ აისახება ნავთობის ფასის ვარდნა საწვავის ფასებზე საქართველოში? უნდა ველოდოთ თუ არა ბენზინისა და დიზელის საწვავის გაიაფებას? - „ვერსიას“ ნავთობპროდუქტების იმპორტიორთა კავშირის თავმჯდომარე, ვანო მთვრალაშვილი ესაუბრება.

 

- ბატონო ვანო, კორონავირუსის პანდემიას საერთაშორისო ბაზრებზე ნავთობის ფასის რეკორდული ვარდნაც მოჰყვა...

- დიახ, რადგან COVID-19-დან გამომდინარე, კორონავირუსის პანდემიას უდიდესი გავლენა აქვს მსოფლიო პოლიტიკურ, ეკონომიკურ და სოციალურ ცხოვრებაში. შეიძლება ითქვას, რომ ამ მხრივ ნავთობის საერთაშორისო ბაზარზე უპრეცედენტო ვითარებაა - ბოლო ათწლეულებში უამრავი ომი და სხვა ტიპის გამოწვევა გვახსოვს, მაგრამ მსგავსი სახის ეკონომიკური პრობლემები არ ყოფილა. დავიწყოთ იქიდან, რომ დღეს, მსოფლიოს მასშტაბით, 3 მილიარდ ადამიანზე მეტი კარანტინშია. ამავდროულად, გადაზიდვები - სახმელეთო იქნება, საზღვაო თუ საჰაერო, მნიშვნელოვნად შემცირდა. ამას ისიც ემატება, რომ ეკონომიკური საქმიანობაც მკვეთრად შეზღუდულია. რა თქმა უნდა, ამ მდგომარეობას ნავთობის ფასის შემცირება მოჰყვა, ოღონდ პარალელურად, ნავთობის მოპოვება და წარმოებაც მკვეთრად შემცირდა. მაგალითად, ნიუ იორკის NYME-ის ბირჟაზე, ერთი ბარელი ნავთობის ფასი მინუს 37 აშშ დოლარამდე დაეცა და ასეთი ფაქტი მსოფლიო ისტორიას არ ახსოვს. ამას თავისი მიზეზი ჰქონდა: მაისის ფიუჩერსებით, ნავთობის მიწოდების კონტრაქტებს ვადა 21 აპრილს გაუვიდა. შესაბამისად, 20 აპრილს, იმის გამო, რომ ნავთობზე მოთხოვნა არ დაფიქსირდა, მათ, ვისაც მაისის ფიუჩერსები ჰქონდათ, იძულებულები იყვნენ, გაეყიდათ, ოღონდ გაყიდეს ასეთი ფირმულით: ვინც 20 აპრილს იყიდა ნავთობი, ერთ ბარელზე, დამატებით 37 დოლარი გადაუხადეს ანუ ნავთობი გაყიდეს და დამატებითმ ერთ ბარელზე 37 დოლარიც კი გადაუხადეს. 

- ნავთობის ფასის ასეთ მკვეთრ ვარდნას რა რეზონანსი მოჰყვა საქართველოში, ვგულისხმობ ნავთობპროდუქტების იმპორტიორებს - ბენზინისა და დიზელის საწვავიც ასევე, რეკორდულად რატომ არ გაიაფდა?

- ზოგს ასე წარმოუდგენია, რომ ვინაიდან საერთაშორისო ბაზარზე ნავთობი გაიაფდა, საქართველოშიც იმავე დღეს, ბენზინი უნდა გაიაფდეს. არადა, ნავთობპროდუქტების ფასები საქართველოში საერთაშორისო ბაზრებზე არსებულ ფასებს მიჰყვება. იმის გამო, რომ ერთი ბარელი ნავთობის ფასი გაიაფდა, საქართველოში არაბრენდირებულ ბენზინგასამართ სადგურებზე, საწვავის ფასი მკვეთრად შემცირდა. შესაძლოა, ბრენდირებულ კომპანიებში, საწვავის ფასი მეტია, მაგრამ ამას ლოგიკური ახსნა აქვს - ბრენდირებულ ბენზინგასამართ სადგურებს, არაბრენდირებულებისგან განსხვავებით, დარჩენილი მარაგები არ აქვთ. ამიტომ არაბრენდირებულ კომპანიებს გაცილებით მარტივად შეუძლია. თ, საერთაშორისო ტრენდს აჰყვნენ. მეორე მხრივ, ის ფასები, რაც ბენზინგასამართ სადგურებზე ფიქსირდება, საბოლოო არ არის, ფასების კლება ახლაც გრძელდება და მომავალშიც გაგრძელდება. გარდა ამისა, ისიც უნდა გავითვალისწინოთ, რომ ვინაიდან  ტრანსპორტითა და ავტომობილებით გადაადგილება შეზღუდულია, საწვავის მოხმარებაც ნულია. თუმცა ამის მიუხედავად, თუ არ ჩავთლით რუსეთსა სდა აზერბაიჯანს, საქართველოში საწვავის ფასი გაცილებით იაფია.

 

***

საინტერესოა, რა ღირს 1 ლიტრი ბენზინის ან დიზელის საწვავი საქართველოში. ნავთობპროდუქტების იმპორტიორთა კავშირის ოფიციალურ მონაცემებზე დაყრდნობით, „ვერსია“ ბრენდირებული კომპანიების ფასებს გთავაზობთ, რაც 21 აპრილს დაფიქსირდა. 

„სოკარი“: სუპერი -  2.53 ლარი; პრემიუმი -  2.43 ლარი; რეგულარი - 2.33  ლარი; ევრო დიზელი - 2.37 ლარი; დიზელი -  2.27 ლარი; გაზი - 1.44 ლარი.

„ვისოლი“: ეკო სუპერი -  2.48 ლარი; ეკო პრემიუმი -  2.35 ლარი; ევრო რეგულარი - 2.25 ლარი; ევრო დიზელი - 2.35 ლარი; ეკო დიზელი - 2.39 ლარი; დიზელ ენერჯი -  2.31 ლარი; გაზი - 1.46 ლარი.

„ლუკოილი“: სუპერი ეცტო 100 -  2.77 ლარი; ევრო სუპერი -  2.49 ლარი; პრემიუმ ავანგარდი -  2.25 ლარი; ევრო რეგულარი - 2.12 ლარი; ევრო დიზელი - 2.33 ლარი; დიზელი - 2.27 ლარი.

„რომპეტროლი“: სუპერი -  2.48 ლარი; ევრო პრემიუმი -  2.34 ლარი; ევრო რეგულარი - 2.24 ლარი; ეფიხ ევრო დიზელი - 2.34 ლარი; ევრო დიზელი -  2.31 ლარი.

„გალფი“:  სუპერი -  2.49 ლარი; G-Fორცე პრემიუმი -  2.35 ლარი; G-Force ევრო რეგულარი - 2.27 ლარი; რეგულარი - 2.19 ლარი; ევრო დიზელი - 2.39 ლარი; დიზელი - 2.29 ლარი; გაზი - 1.45 ლარი.

 

მაია მიშელაძე

 

 

 

 

 

 

]]>
versiaprinti@yahoo.com (super admin) ეკონომიკა Tue, 21 Apr 2020 18:04:30 +0400
როგორ შოულობენ საქართველოში ფულს კორონაპანდემიით და რატომ გაძვირდა ნიორი, ჯანჯაფილი და ლიმონი http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6697-როგორ-შოულობენ-საქართველოში-ფულს-კორონაპანდემიით-და-რატომ-გაძვირდა-ნიორი,-ჯანჯაფილი-და-ლიმონი.html http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6697-როგორ-შოულობენ-საქართველოში-ფულს-კორონაპანდემიით-და-რატომ-გაძვირდა-ნიორი,-ჯანჯაფილი-და-ლიმონი.html

კორონაპანდემიისას გარკვეული პროდუქცია საგრძნობლად გაძვირდა.  პირბადეებისა და სადეზინფექციო ხსნარების გარდა, მოთხოვნა კვების პროდუქტებზეც განსაკუთრებით ნიორზე, ლიმონსა და ჯანჯაფილზე (იგივე, კოჭა) გაიზარდა. ნივრით, ლიმონითა და ჯანჯაფილით მკურნალობის ხალხურ მეთოდებზე რომ აღარაფერი ვთქვათ, პროფესიონალი ექიმებიც გვირჩევენ, რომ იმუნიტეტის ასამაღლებლად რეგულარულად სწორედ ეს პროდუქტები მივიღოთ. როგორც ჩანს, ამ სამი პროდუქტის ამგვარმა სამკურნალო თვისებებმა შექმნა მორიგი კორონამითი, რომ თუ ნიორს, ლიმონსა და ჯანჯაფილს დიდი რაოდენობით მივიღებთ, ახალი „მკვლელი ვირუსი“ ვერ მოგვერევა. ცხადია, მითი იმიტომაცაა მითი, რომ ზღაპრისგან განსხვავებით, რეალობასთან მინიმალური კავშირი აქვს. ამ სამი პროდუქტის სამკურნალო თვისებები, მართლაც, აშკარაა, ოღონდ კორონავირუსის დამარცხებასთან საერთო ნამდვილად არაფერი აქვს. ასეა თუ ისე, ფაქტია, რომ სავარაუდოდ, ამ მითის გამო, 1 კგ. ნიორი 30-40 ლარი ღირს, 1 კგ. ლიმონი - 6-12 ლარი, ერთი კილოგრამი ჯანჯაფილი - 90 ლარი, ოღონდ ნივრისა და ლიმონისგან განსხვავებით, ჯანჯაფილი სანთლით საძებარია.

 

სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის - „საქსტატის“ მონაცემებზე დაყრდნობით, მიმდინარე წლის მარტში, წინა თვესთან შედარებით, ნიორი 273%-ით გაძვირდა,  ლიმონი კი - 66.85%-ით. ახლა ვნახოთ, რომელ ქვეყნებიდან და კონკრეტულად, რა ოდენობის ნიორი, ლიმონი და ჯანჯაფილის იმპორტი განხორციელდა საქართველოში 2020 წლის იანვარ-თებერვალში:

„ახალი და გაცივებული ნიორი - 157.3 ტონა (113.3 მილიონი აშშ დოლარი), აქედან 105.7 ტონა - ჩინეთიდან, 48.4 ტონა - ირანიდან, ხოლო 3.2 ტონა - სომხეთიდან შემოვიდა; ახალი ან ხმელი ლიმონი და ლაიმა _ 711.8 ტონა (340.6 მილიონი აშშ დოლარი), აქედან 690.3 ტონა - თურქეთიდან, 21.4 ტონა - ნიდერლანდებიდან, 0.1 ტონა დანარჩენი ქვეყნებიდან შემოვიდა; ჯანჯაფილი, იგივე კოჭა - 46.4 ტონა (111.5 მილიონი აშშ დოლარი), აქედან 44.2 ტონა - ნიდერლანდებიდან, 1.4 ტონა - ირანიდან, ხოლო 0.9 ტონა დანარჩენი ქვეყნებიდან შემოვიდა“.

„საქსტატის“ მონაცემებზე დაყრდნობით ირკვევა, რომ საქართველოში ამ სამი მაგიური პროდუქტის ძირითადი იმპორტიორი ქვეყნები ჩინეთი, ირანი და თურქეთია. კორონავირუსის გავრცელების გამო, ვიდრე ქვეყანაში საგანგებო მდგომარეობა გამოცხადდებოდა, პირველ რიგში, საზღვრები ჩინეთსა და ირანთან ჩაიკეტა, მოგვიანებით, როცა საგანგებო მდგომარეობა გამოცხადდა, გაირკვა, რომ თურქეთმა საკუთარი პროდუქციის, განსაკუთრებით, სასოფლო-სამეურნეო პროდუქტების ექსპორტი შეზღუდა, თუმცა ეს მხოლოდ ერთ-ერთი მიზეზია, სხვა მრავალ მიზეზთა შორის, რის გამოც საქართველოში ნიორი, ლიმონი და ჯანჯაფილი გაძვირდა.  

ორგანიზაცია „მომავლის ფერმერის“ დამფუძნებელმა, რუსუდან გიგაშვილმა „ვერსიას“ დეტალურად აუხსნა, რატომ გაძვირდა ბოსტნეული, განსაკუთრებით კი ნიორი.

„ბოსტნეული საკმაოდ ბევრი ფაქტორის გამო გაძვირდა, მაგრამ დავიწყოთ იმით, რომ იმპორტიორმა ქვეყნებმა სხვა ქვეყნებში ექსპორტზე გასატანი პროდუქტის მოცულობები შეამცირეს, რადგან შიდა მარაგებს იკეთებენ, შესაბამისად, იმპორტი შეფერხდა. მოგეხსენებათ, ნიორი ერთწლიანი კულტურაა, საქართველოში კი სწორი გათვლები არ არსებობს, რომელი კულტურა უნდა იყოს უპირატესი მიმდინარე წელს და რომელი - თვითკმარი. ამის გამო, ადგილობრივ ფერმერებს საკმაოდ ქაოტურად მოჰყავთ ერთწლიანი კულტურები, მაგალითად, თუ გახსოვთ, რამდენიმე წლის წინ, როდესაც ნივრის მაღალი ფასი დაფიქსირდა, იმ წელს ყველამ ნიორი დათესა, მაგრამ მომდევნო წელს ეს პროდუქტი ისე გაიაფდა, რომ თვითღირებულების ფასადაც ვერ ჩააბარეს ფერმერებმა.

ახლა კი ნივრის ასეთ მაღალ ფასს ხელს უწყობს ისიც, რომ კორონავირუსის პანდემიის გამო, საბაჟო პროცედურები და პროდუქციის ტრანსპორტირება გართულებული და დროში გაწელილია, რაც ასევე, აისახება ფასზე. გარდა ამისა, ჩემი პირადი გამოცდილებიდან გამომდინარე, გამოვთქვამ ეჭვს, რომ შუამავლები და რეალიზატორები თვითნებურადა ზრდიან ამა თუ იმ პროდუქტის მარჟას, რაც ნიშნავს, რომ ქვეყანაში შექმნილ მდგომარეობას, სამწუხაროდ, სათავისოდ იყენებენ. პირობითად თუ კონკრეტულ კულტურაზე მოგების მარჟა ადრე 15%-20% იყო, ახლა 30%-ია“.

რუსიკო გიგაშვილმა „ვერსიასთან“ საუბრისას ისიც აღნიშნა, რომ ნივრის, ლიმონისა და ჯანჯაფილის  გაძვირება აგრარული ბაზრების დახურვასაც უკავშირდება, თუმცა ბაზრების გარდა, სხვადასხვა სავაჭრო ობიექტიც გააჩერეს და გარე რეალიზატორებიც შეზღუდეს. ცხადია, ყველაფერი ეს ფასებზეც აისახა. აქვე, ხალხში გაჩენილი პანიკაც არ უნდა დაგვავიწყდეს. რუსიკო გიგაშვილმა „ვერსიას“ განუმარტა, რომ პანიკის გამო, ხალხი ისტერიულად და დიდი რაოდენობით ყიდულობს პროდუქტებს, რის გამოც მათზე დეფიციტი ჩნდება, დეფიციტის პირობებში, ბიზნესი ამ პროდუქციას აძვირებს, რადგან ზუსტად იცის, რომ მაინც გაყიდის.

„ვერსიის“ კითხვაზე, ამ პერიოდში, როდესაც ბაზარზე იმპორტირებული ბოსტნეული და ციტრუსი შეზღუდულია, ადგილობრივი, ქართული ნიორი რატომ გაძვირდა, რუსიკო გიგაშვილმა გვიპასუხა:

„ესაა სათბურისა და ე.წ. საადრეო ნიორი. საგაზაფხულო სამუშაოები სოფლად ახლა მიმდინარეობს, რადგან ერთწლიანი კულტურების ხვნა-თესვის პერიოდია. შესაბამისად, აგვისტოს ბოლოს, სექტემბრის დასაწყისში რეალური შედეგი გვექნება და შემოდგომაზე ვიმსჯელებთ, რამდენად სწორად ვაწარმოეთ ნიორი წელს. გარდა ამისა, ისიც უნდა გავითვალისწინოთ, რომ თურქეთიდან სოფლის მეურნეობის პროდუქტები დემპინგურ (ადგილობრივ ბაზარზე არსებულ ფასებზე ბევრად იაფად, _ ავტ.) ფასად შემოდის ჩვენთან. ვინაიდან ამჟამად, თურქეთიდან იმპორტი შეზღუდულია და ბაზარზე დაბალფასიანი ნიორი ანუ კონკურენცია არ არის, ადგილობრივი ანუ სასათბურე, გნებავთ, საადრეო ნივრის ფასი მაღალია“.

 

მაია მიშელაძე

 

 

 

]]>
versiaprinti@yahoo.com (super admin) ეკონომიკა Tue, 14 Apr 2020 20:47:22 +0400