ეკონომიკა - ვერსია - ვერსია http://versia.ge Mon, 22 Apr 2019 18:07:55 +0400 Joomla! - Open Source Content Management en-gb რა ჯდება შუალედური არჩევნები http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6109-რა-ჯდება-შუალედური-არჩევნები.html http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6109-რა-ჯდება-შუალედური-არჩევნები.html

12 საარჩევნო ოლქსა და 410 საარჩევნო უბანზე თანხა მთავრობის სარეზერვო ფონდიდან გამოიყო

შუალედური არჩევნები, რომელიც 19 მაისს გაიმართება, სახელმწიფო ბიუჯეტს 4 466 910 ლარი დაუჯდება. ,,ვერსიამ'' გაარკვია, რომ საქართველოს მთავრობის 2019 წლის 2 აპრილის #707 განკარგულებით, ეს თანხა ფინანსთა სამინისტრომ ცენტრალურ საარჩევნო კომისიას (ცესკო) მთავრობის სარეზერვო ფონდიდან გამოუყო. საარჩევნო კოდექსის თანახმად, არჩევნების გეგმას ცესკო ამტკიცებს, ამავე კოდექსის 53-ე მუხლის თანახმად კი, უკვე დამტკიცებულ გეგმას ფინანსთა სამინისტროს წარუდგენს. ეს იმიტომ, რომ საერთო არჩევნებისგან განსხვავებით, რომელიც ზუსტად ვიცით, როდის ტარდება, ცესკო სახელმწიფო ბიუჯეტში დაფინანსებას წინასწარ ითვალისწინებს. შუალედური არჩევნები კი დაუგეგმავი იყო, შესაბამისად, გეგმა, რომელიც ცესკო-მ მარტში დაამტკიცა, თანხის გამოყოფის მიზნით, ფინანსთა სამინისტროს წარუდგინა.

არჩევნების გეგმა, რომელიც ცესკო-მ ფინანსთა სამინისტროში თანხის გამოსაყოფად გადააგზავნა, 2019 წლის 20 მარტის #10/2019 დადგენილებით დაამტკიცეს. ესაა დადგენილება, რაც მიმდინარე წლის 19 მაისს, საქართველოს პარლამენტის შუალედური, მუნიციპალიტეტების მერების რიგგარეშე და საკრებულოების შუალედური არჩევნებისთვის, სახელმწიფოს მიერ გამოყოფილი თანხის განაწილებისა და გამოყენების წესს განსაზღვრავს. 

ფინანსთა სამინისტრომ ცესკო-ს გეგმა დაამტკიცა და საქართველოს მთავრობის 2 აპრილის #707 განკარგულებით, მთავრობის სარეზერვო ფონდიდან, შუალედური არჩევნების ჩასატარებლად, ცესკო-ს 4 466 910 ლარი გამოუყო. აქედან, შრომის ანაზღაურების მიზნით 2 664 104 ლარი განისაზღვრა, საქონელი და მომსახურებისთვის _ 724 192 ლარი, სხვა ხარჯებისთვის _ 1 078 614 ლარი. 

ცესკო-ს არჩევნების გეგმაში _ 06.04.01 კოდი არჩევნების ჩატარების ღონისძიებებს განსაზღვრავს, რაც 3 504 702 ლარით ფინანსდება, აქედან შრომის ანაზღაურების მიზნით 2 551 096 ლარია გამოყოფილი, საქონელი და მომსახურების მიზნით _ 645 392 ლარი, ხოლო სხვა ხარჯებისთვის _ 308 214 ლარი. 

ამავე გეგმაში _ 06.04.02 კოდი არჩევნებისთვის მოხელეთა მომზადება-გადამზადებას ეხება, რაც მთლიანობაში, 191 808 ლარით ფინანსდება, აქედან შრომის ანაზღაურების მიზნით 113 008 ლარია განსაზღვრული, საქონელი და მომსახურების მიზნით _ 78 800 ლარი. 

06.04.04 კოდი საარჩევნო სუბიექტების წარმომადგენელთა დაფინანსებას განსაზღვრავს, რისთვისაც 770 400 ლარი გამოყვეს. 

ცნობილია, რომ 19 მაისის შუალედური არჩევნები საქართველოს 12 საარჩევნო ოლქსა და 410 საარჩევნო უბანზე გაიმართება, თუმცა საინტერესოა, როგორ და რა პრინციპით განაწილდება მთლიანი თანხა კვალიფიციურ სუბიექტებს შორის, რაც ცესკოს არჩევნების გეგმაში მხოლოდ ზოგადადაა მოცემული. 

დეტალების გასარკვევად, ,,ვერსია'' ცესკო-ს დაუკავშირდა. ჩვენს კითხვაზე, რა ოდენობის თანხაა გამოყოფილი თბილისში, მთაწმინდის მაჟორიტარი დეპუტატის, ხოლო რეგიონებში _ მერებისა და საკრებულოების წევრების ასარჩევად, ცესკო-ს საფინანსო დეპარტამენტის უფროსმა, ოთარ ბუსკივაძემ გვიპასუხა: 

,,ცესკო-ს საარჩევნო გეგმაში, 06.04.04 კოდი საარჩევნო სუბიექტების წარმომადგენელთა დაფინანსებას ეხება, რისთვისაც მთლიანობაში 770 400 ლარია გამოყოფილი. ესაა 19 კვალიფიციური სუბიექტის დაფინანსება 410 უბანსა და 12 ოლქში. ეს დაფინანსება გათვალისწინებულია საარჩევნო კოდექსის 43-ე მუხლის თანახმად, რომლითაც კვალიფიციურ საარჩევნო სუბიექტს, თითო უბანზე მიეცემა 100 ლარი, ხოლო თითო ოლქში _ 150 ლარი. შესაბამისად, ოლქების მიხედვით დაყოფა ჩვენთვის მნიშვნელოვანი არაა, მაგრამ მაგალითად, რამდენი უბანიცაა მთაწმინდაზე, მათ რაოდენობას ვამრავლებთ 19-ზე და შემდეგ 100-ზე, სწორედ ამის მიხედვით ვიღებთ მთაწმინდის ხარჯს. 

12 საარჩვენო ოლქში, 19 საარჩევნო სუბიექტზე _ 150 ლარია გათვალისწინებული, ხოლო 410 უბანზე _ 100 ლარი, 19 სუბიექტზე''. 

,,ვერსია'' იმითაც დაინტერესდა, კონკრეტულად რას ნიშნავს ცესკო-ს საარჩევნო გეგმაში არჩევნების ჩატარების ღონისძიებები, რეალურად, რა პრინციპით ნაწილდება ამ მიზნით გამოყოფილი თანხა და რას ნიშნავს არჩევნებისთვის მოხელეთა მომზადება-გადამზადება? ოთარ ბუსკივაძემ აგვიხსნა, რომ ცესკო-ს გეგმაში არჩევნების ჩატარების ღონისძიებები 06.04.01 კოდიდითაა წარმოდგენილი, რისთვისაც 3 504 702 ლარია გამოყოფილი: 

,,ამ კოდში ყველაზე დიდი დაფინანსება შრომის ანაზღაურებისთვისაა გამოყოფილი _ 2 551 096 ლარი. ესაა საუბნო-საარჩევნო კომისიებისა და საოლქო-საარჩევნო კომისიების შრომის ანაზღაურება, ასევე საარჩევნო ადმინისტრაციის შრომის ანაზღაურება. რაც შეეხება საქონელსა და მომსახურების მუხლს, რომელიც 645 392 ლარითაა დაფინანსებული, ყველა იმ საარჩევნო ინვენტარის შესყიდვაა გათვალისწინებული, რაც საარჩევნო ლოგისტიკას უკავშირდება, მათ შორის, ბიულეტენების ბეჭდვა, სხვადასხვა საარჩევნო ინვენტარი, კალმები, მელნები, სახაზავები და ასე შემდეგ. 

სხვა ხარჯების მუხლი _ 308 214 ლარი, საოლქო კომისიების დაფინანსებაა. მოგეხსენებათ, შუალედური არჩევნები 12 საარჩევნო ოლქში ტარდება და ესაა საოლქო-საარჩევნო კომისიების დაფინანსება, რომლითაც ისინი ადგილზე აფინანსებენ სხვადასხვა ხარჯებს, რაც უკავშირდება არჩევნების ორგანიზებას უშუალოდ ოლქში. რაც შეეხება 06.04.02 კოდს, რაც არჩევნებისთვის მოხელეთა მომზადება-გადამზადებას ეხება, ესაა ცესკო-თან არსებული სსიპ ,,საარჩევნო სისტემების განვითარების, რეფორმებისა და სწავლების ცენტრის'' დაფინანსება. ესაა საარჩევნო ოლქებსა და საარჩევნო უბნებში შესაბამისი საოლქო და საუბნო-საარჩევნო კომისიების ტრენინგების ხარჯები. რა თქმა უნდა, საერთო არჩევნებზე, ყველა ოლქი და უბანია დაფარული, ხოლო მიმდინარე წლის 19 მაისის არჩევნებზე მხოლოდ ის ოლქები, სადაც შუალედური არჩევნები ტარდება და სადაც საარჩევნო მოხელეებმა ტრენინგები უნდა გაიარონ''.

მაია მიშელაძე

]]>
versiaprinti@yahoo.com (super admin) ეკონომიკა Wed, 17 Apr 2019 13:48:00 +0400
„რუსთავი 2“, შესაძლოა, დააჯარიმონ http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6101-„რუსთავი-2“,-შესაძლოა,-დააჯარიმონ.html http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6101-„რუსთავი-2“,-შესაძლოა,-დააჯარიმონ.html

პოლიტიკურ რეკლამებში დახარჯული 75 მილიონი _ საპრეზიდენტო არჩევნების დროს „რუსთავი 2“-ზე ყველაზე მეტი რეკლამა გრიგოლ ვაშაძემ განათავსა, „იმედზე“ კი _ სალომე ზურაბიშვილმა

საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნულმა კომისიამ ვრცელი ანგარიში გამოაქვეყნა. ოფიციალური დოკუმენტი საქართველოს პრეზიდენტის 2018 წლის წინასაარჩევნო პერიოდში, ფასიანი და უფასო პოლიტიკური რეკლამების ანალიზს ეხება. გაირკვა, რომ ამ პერიოდში, სატელევიზიო სარეკლამო შემოსავალი 75 262 955 ლარი იყო, თუმცა ამ ანგარიშში ყველაზე მნიშვნელოვანი ისაა, რომ წინასაარჩევნო პერიოდში, სამაუწყებლო კომპანია ,,რუსთავი 2''-მა უფასო პოლიტიკური რეკლამების ლიმიტი გაზარდა, რისი ვალდებულებაც კანონით არ ჰქონდა. შესაბამისად, ნაციონალური მოძრაობის საპრეზიდენტო კანდიდატს, გრიგოლ ვაშაძეს ამ ტელეკომპანიაში, ლიმიტს მიღმა, 388 წუთი დაეთმო. მეტიც, კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის ანგარშში პირდაპირ წერია, რომ ,,რამდენიმე კვალიფიციური საარჩევნო სუბიექტის წინასაარჩევნო რეკლამა მიმართული იყო მხოლოდ ერთი საპრეზიდენტო კანდიდატის ანტირეკლამაზე და მისი არჩევის ხელშეშლას ემსახურებოდა''.

საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის ანგარიშის მიხედვით ირკვევა, რომ 2018 წლის წინასაარჩევნო პერიოდში, კერძოდ, პირველ და მეორე ტურში, სატელევიზიო კომპანიებში განთავსებული უფასო პოლიტიკური რეკლამის მიახლოებითი ღირებულება 30 მილიონი ლარი იყო, ხოლო ფასიანი პოლიტიკური რეკლამების – 8 მილიონი ლარი. საარჩევნო სუბიექტების მიერ ფასიანი და უფასო პოლიტიკური რეკლამების საერთო ღირებულებამ, ჯამში, დაახლოებით, 38 მილიონი ლარი შეადგინა. 

ორივე ტურის ფარგლებში, ყველაზე მეტი უფასო პოლიტიკური რეკლამა გრიგოლ ვაშაძემ განათავსა, რაც 9 752 702 ლარი დაჯდა, დავით ბაქრაძემ – 5 032 654 ლარის, კახა კუკავამ – 3 768 919 ლარის, ხოლო სალომე ზურაბიშვილმა 2 647 891 ლარის რეკლამა განათავსა. 

რაც შეეხება ფასიან პოლიტიკურ რეკლამას, ორივე ტურის ფარგლებში, ყველაზე მეტი ფასიანი პოლიტიკური რეკლამა სალომე ზურაბიშვილმა განათავსა, რაც 4 967 848 ლარი დაჯდა, გრიგოლ ვაშაძემ – 2 383 708 ლარის, ხოლო დავით ბაქრაძემ 600 555 ლარის რეკლამა. 

ამავე ანგარიშით ვიგებთ, რომ წინასაარჩევნო პერიოდში, ,,რუსთავი 2''-ზე, ორივე ტურის ფარგლებში, საარჩევნო სუბიექტების ფასიანი და უფასო პოლიტიკური რეკლამების საერთო ღირებულება 9 174 146 ლარი იყო, აქედან ფასიანი პოლიტიკური რეკლამის ღირებულება – 3 744 651 ლარი, ხოლო უფასო პოლიტიკური რეკლამის – 5 429 495 ლარი. ამავე პერიოდში, ტელეკომპანია ,,იმედზე'' საარჩევნო სუბიექტების მიერ ფასიანი და უფასო პოლიტიკური რეკლამების საერთო ღირებულება 7 042 253 ლარი იყო, აქედან ფასიანი პოლიტიკური რეკლამის ღირებულება – 1 771 453 ლარი, ხოლო უფასო პოლიტიკური რეკლამის – 5 270 800 ლარი. 

ისიც გაირკვა, რომ ,,რუსთავი 2''-ზე ყველაზე მეტი ღირებულების რეკლამა გრიგოლ ვაშაძემ განათავსა – ამ მიზნით, ნაციონალური მოძრაობისა და რამდენიმე პოლიტიკური სუბიექტის ერთობლივმა კანდიდატმა 4 589 869 ლარი დახარჯა, აქედან 2 245 138 ლარი _ ფასიანი, ხოლო 2 344 731 ლარი _ უფასო პოლიტიკური რეკლამებისთვის. დავით ბაქრაძემ 1 293 181 ლარის რეკლამა განათავსა, აქედან 354 926 ლარი _ ფასიანი, ხოლო 938 255 ლარი უფასო პოლიტიკური რეკლამები დაუჯდა. 

რაც შეეხება სალომე ზურაბიშვილს, ,,რუსთავი 2''-ზე მან 1 229 971 ლარის ღირებულების რეკლამა განათავსა, აქედან 1 090 012 ლარი _ ფასიანი, ხოლო 139 959 ლარი უფასო პოლიტიკური რეკლამებისთვის დახარჯა. 

ტელეკომპანია ,,იმედზე'' ყველაზე მეტი ღირებულების რეკლამა სალომე ზურაბიშვილმა განათავსა – ამ მიზნით, ,,ქართული ოცნების'' მიერ მხარდაჭერილმა კანდიდატმა 2 003 803 ლარი დახარჯა, აქედან 1 632 908 ლარი _ ფასიანი, ხოლო 370 895 ლარი უფასო პოლიტიკური რეკლამები დაუჯდა. დავით ბაქრაძემ ,,იმედზე'' 1 273 317 ლარის ღირებულების რეკლამა განათავსა, აქედან 138 545 ლარი _ ფასიანი, ხოლო 1 134 772 ლარი _ უფასო პოლიტიკური რეკლამები. გრიგოლ ვაშაძეს ,,იმედზე'' ფასიანი პოლიტიკური რეკლამები არ განუთავსებია. შესაბამისად, უფასო პოლიტიკური რეკლამების მიახლოებული ღირებულება 1 451 003 ლარია. 

2018 წლის საქართველოს პრეზიდენტის არჩევნების მეორე ტურში საუკეთესო შედეგის მქონე ორი კანდიდატი გავიდა. ამიტომ მეორე ტურში ფასიანი პოლიტიკური, წინასაარჩევნო რეკლამა ორმა საარჩევნო სუბიექტმა – სალომე ზურაბიშვილმა და გრიგოლ ვაშაძემ განათავსეს. საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის ანგარიშში წერია, რომ მეორე ტურში გრიგოლ ვაშაძეს, ,,რუსთავი 2''-ის გარდა, არცერთ სხვა მაუწყებელში ფასიანი პოლიტიკური რეკლამა არ განუთავსებია. შესაბამისად, მხოლოდ ,,რუსთავი 2''-ის ეთერში, ამ მიზნით, მან 1 060 017 ლარი დახარჯა. 

მეორე ტურის ფარგლებში, სამაუწყებლო კომპანია ,,რუსთავი 2''-ის ეთერში, სალომე ზურაბიშვილა 454 286 ლარის ღირებულების ფასიანი პოლიტიკური რეკლამა განათავსა, ხოლო ,,იმედზე'' _ 730 445 ლარის. 

,,იმედისა'' და ,,რუსთავი 2''-ის მიღმა, მეორე ტურის ფარგლებში, სალომე ზურაბიშვილმა, ჯამში, 1 195 916 ლარის ღირებულების ფასიანი პოლიტიკური რეკლამები შემდეგ სამაუწყებლო არხებზეც განათავსა: ტელეკომპანია ,,პირველი'', ,,მაესტრო'', GDშ, ,,კავკასია'', ტელეკომპანია ,,დია'', ,,გურია'', ,,გურჯაანი'', ,,ოდიში'', ,,რიონი'', ,,თრიალეთი'', ,,ობიექტივი'', ,,ქვემო ქართლი'', ,,ტვ 25'', ,,პალიტრა Nეწს'', ,,მარნეული ტვ'', ,,ფარვანა'', AGთV, ,,თანამგზავრი'', ,,ტოკ ტვ'', ,,მეცხრე ტალღა''. 

,,წინასაარჩევნო პერიოდში, სამაუწყებლო კომპანია ,,რუსთავი 2''-მა, უფასო პოლიტიკური რეკლამის ლიმიტები გაზარდა, რისი ვალდებულებაც მოქმედი კანონმდებლობით არ ჰქონია. აღსანიშნავია, რომ ამ საკითხით სახელმწიფო აუდიტის სამსახურიც დაინტერესდა და კომისიისაგან დეტალური ინფორმაცია გამოითხოვა, რაც სახელმწიფო აუდიტის სამსახურისთვის სრულად იქნა მიწოდებული. ლიმიტების გაზრდით, ,,რუსთავი 2''-ზე, მხარდამჭერ კვალიფიციურ სუბიექტებთან ერთად, გრიგოლ ვაშაძეს კანონით გათვალისწინებული უფასო პოლიტიკური რეკლამის სავალდებულო ლიმიტებს მიღმა, 388 წუთით მეტი დრო დაეთმო, რომლის მიახლოებითი ღირებულება 1 281 511 ლარი იყო. ამავე პერიოდში, დავით ბაქრაძეს (მხარდამჭერ კვალიფიციურ საარჩევნო სუბიექტთან ერთად), ლიმიტებს მიღმა _ 198 წუთი დაუთმეს, რომლის მიახლოებითი ღირებულება 655 424 ლარი იყო. ეს ფაქტი განსაკუთრებით საყურადღებო იყო იმის გათვალისწინებით, რომ რამდენიმე კვალიფიციური საარჩევნო სუბიექტის წინასაარჩევნო რეკლამა, მხოლოდ ერთი საპრეზიდენტო კანდიდატის ანტირეკლამაზე იყო მიმართული და მისი არჩევის ხელშეშლას ემსახურებოდა. ამავე პარტიების მიერ, ტელეკომპანიებში მიტანილი საარჩევნო რეკლამა არ ემსახურებოდა მათივე საპრეზიდენტო კანდიდატების არჩევის ხელშეწყობას და არ მოუწოდებდა ამომრჩეველს მათი მხარდაჭერისკენ'', _ ვკითხულობთ კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის ანგარიშში. 

ფასიანი პოლიტიკური რეკლამების ანალიზი კომისიამ პოლიტიკური გაერთიანებების მიერ სახელმწიფო აუდიტის სამსახურში წარდგენილ და საჯაროდ ხელმისაწვდომ დოკუმენტაციასთან შედარების შედეგად მოამზადა. ყველაზე მნიშვნელოვანი ისაა, რომ ორ შემთხვევაში მნიშვნელოვანი სხვაობა გამოკვეთა. კერძოდ, კომისიაში წარდგენილი დოკუმენტაციის საფუძველზე, პირველ ტურში, ,,რუსთავი 2''-ზე ერთიანმა ნაციონალურმა მოძრაობამ 855 036 ლარის ღირებულების ფასიანი პოლიტიკური რეკლამა განათავსა, ხოლო სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მონაცემებით, ეს ციფრი მხოლოდ 610 843 ლარია! ამასთან, კომისიაში წარდგენილი დოკუმენტაციის საფუძველზე, მეორე ტურში, სალომე ზურაბიშვილს ,,რუსთავი 2''-ზე 454 286 ლარის ღირებულების ფასიანი პოლიტიკური რეკლამა განუთავსებია, ხოლო სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მონაცემებით, ეს ციფრი 632 188 ლარია! 

ამასთან დაკავშირებით, კომუნიკაციების ეროვნულმა კომისიამ ,,რუსთავი 2'' ოფიციალურად გააფრთხილა კიდეც. სამაუწყებლო კომპანიის იურისტები კი ამ საკითხს სწავლობენ. 

მეტიც, ასეთი შეუსაბამობის გამო, შესაძლოა, ,,რუსთავი 2'' დაჯარიმდეს კიდეც.

მაია მიშელაძე

]]>
versiaprinti@yahoo.com (super admin) ეკონომიკა Wed, 10 Apr 2019 12:46:48 +0400
კობა გვენატაძის სკანდალური საპარლამენტო გამოსვლის დეტალები http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6097-კობა-გვენატაძის-სკანდალური-საპარლამენტო-გამოსვლის-დეტალები.html http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6097-კობა-გვენატაძის-სკანდალური-საპარლამენტო-გამოსვლის-დეტალები.html

რა ინფორმაცია მიაწოდა ეროვნული ბანკის პრეზიდენტმა დეპუტატებს თიბისის სკანდალზე

 

5 და 8 აპრილს, საქართველოს პარლამენტის პლენარულ სხდომაზე, დეპუტატებმა საქართველოს ეროვნული ბანკის (სებ-ი) პრეზიდენტს, კობა გვენეტაძეს მოუსმინეს. სებ-ის პრეზიდენტმა ის რეფორმა შეაჯამა, რაც საბანკო რეგულაციებს ეხებოდა, თუმცა მის გამოსვლაში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი და თავისი შინაარსით სკანდალური იყო ეპიზოდი, რომელიც თიბისი ბანკსა და მის დამფუძნებლებს _ მამუკა ხაზარაძესა და ბადრი ჯაფარიძეს ეხებოდა. პროკურატურაში დაწყებული გამოძიება, რის გამოც თიბისის სამეთვალყურეო საბჭო ხაზარაძემ და ჯაფარიძემ უკვე დატოვეს, საზოგადოების დიდ ინტერესს იწვევს. ამიტომ გასაკვირი არაა, რომ კობა გვენეტაძის შეფასებას ყველა _ დეპუტატებიცა და ჟურნალისტებიც მოუთმენლად ელოდა, მაგრამ ისიც ფაქტია, სებ-ის პრეზიდენტი თითქმის ორსაათნახევრის განმავლობაში, ცარიელ დარბაზში საუბრობდა.

სებ-ის პრეზიდენტმა გამოსვლა საბანკო რეგულაციებით დაიწყო. კობა გვენეტაძემ საზოგადოებას რეფორმის აუცილებლობა აუხსნა და აღნიშნა, რომ საქართველოს 700 ათასი მოქალაქე გადახდისუუნარო აღმოჩნდა. რაც მთავარია, ასი ათასობით ადამიანს, მის შემოსავალთან შედარებით, არაადეკვატურად მაღალი სესხები ჰქონდა: 

,,მინდა, საზოგადოებას შევახსენო, თუ რა მძიმე მდგომარეობა იყო რეგულაციების შემოღებამდე ფიზიკური პირების არაჯანსაღი დაკრედიტების კუთხით. ტექნოლოგიების სწრაფმა განვითარებამ და სხვადასხვა კომპანიებისა და ფინანსური ინსტიტუტების სრულიად უპასუხისმგებლო, ე.წ. მტაცებლურმა, აგრესიულმა დაკრედიტებამ, მოსახლეობის დიდი ნაწილი ძალიან რთულ მდგომარეობაში ჩააყენა. მოქალაქეებისგან ბევრ წერილს ვიღებთ, რომლებმაც უძრავი ქონება დაკარგეს, ან გაუთვითცნობიერებლად მიღებული გადაწყვეტილებების გამო, დაკარგვის რისკის ქვეშ არიან. ძალიან კარგად მესმის, რომ მოსახლეობის გარკვეული ნაწილისთვის, მოკლევადიან პერიოდში, ამ რეგულაციებს პოზიტიური გავლენა ვერ ექნებოდა. პრობლემები შეექმნათ იმ ტიპის ბიზნესებს, რომელთა ბიზნესმოდელი აგებული იყო სწრაფ სასესხო პროდუქტებზე და გადახდისუნარიანობის ყოველგვარი ანალიზის გარეშე გაიცემოდა. თუმცა ამავდროულად, უნდა შევხედოთ დიდ სურათს, თუ რა შედეგი დაგვიდგებოდა ამ ტიპის დაკრედიტების გაგრძელების შემთხვევაში. სხვა ქვეყნების გამოცდილებით, დარწმუნებით შეგვიძლია ვთქვათ, რომ რამდენიმე წელიწადში, უმძიმესი შედეგი დადგებოდა მოსახლეობის დიდი ნაწილისა და მთლიანად ქვეყნის ეკონომიკისათვის, მეტიც, უმუშევრობაც მნიშვნელოვნად გაიზრდებოდა. როგორც ეროვნული ბანკის, ისე მთავრობისა და პარლამენტის ფუნქცია, როლი და მანდატია, რომ არ დაველოდოთ ვითარების რადიკალურად გაუარესებას და სამომავალო პრობლემების ასარიდებლად, დროულად მივიღოთ ზომები''. 

კობა გვენეტაძის განცხადებით, დაკრედიტების ზრდის ტემპი ეკონომიკის ზრდის ტემპებთან შედარებით, საკმაოდ მაღალი იყო. მისი თქმით, ბოლო 6 წლის განმავლობაში, ფიზიკური პირების დაკრედიტება მშპ-სთან მიმართებაში, 15%-დან 40%-მდე გაიზარდა, რაც ჩვენნაირი ეკონომიკის მქონე ქვეყნისთვის, საკმაოდ მაღალი მაჩვენებელია. სამწუხაროდ, ბოლო 3-5 წლის განმავლობაში, საკრედიტო ზრდა, წლიურად, 20%-ზე მაღალი იყო. 

მნიშვნელოვანია, რომ საკრედიტო ზრდაში, ამ 20%-ის ორი მესამედი სწორედ ფიზიკური პირების დაკრედიტებაზე მოდიოდა, ხოლო ბიზნესებზე მხოლოდ _ ერთი მესამედი. 

გვენეტაძისვე თქმით, ფიზიკური პირების დაკრედიტებაში მაღალია სამომხმარებლო სესხების წილი, რაც ხშირ შემთხვევაში, მაღალპროცენტიანი და მოკლევადიანია და მისი სარგებელი ეკონომიკისთვის მცირეა. 

ყველაზე მნიშვნელოვანი ისაა, რომ თუ მსესხებელს რაიმე ტიპის ფორმალური, ან არაფორმალური შემოსავალი აქვს, ამ შემოსავლების ფარგლებში, საკრედიტო რესურსზე წვდომას აუცილებლად შეძლებს: 

,,სამწუხაროდ, საზოგადოებაში ხშირად ვრცელდება არასწორი ინფორმაცია, რომ არაფორმალურ სექტორში მომუშავე პირებს, გზავნილების მიმღებებსა და უცხოეთში მყოფ ჩვენ მოქალაქეებს სესხზე წვდომა მნიშვნელოვნად შეეზღუდათ, რაც სიმართლეს არ შეესაბამება. თუკი მსესხებელს რაიმე ტიპის ფორმალური, ან არაფორმალური შემოსავალი გააჩნია, იგი ამ შემოსავლების ფარგლებში, შეძლებს საკრედიტო რესურსზე წვდომას, თუკი სესხის გამცემ ორგანიზაციას მიაწოდებს ინფორმაციას საკუთარი შემოსავლისა და მისი წყაროს შესახებ. 2019 წლის პირველი კვარტლის ტენდენცია ჩვენი პროგნოზის შესაბამისია. წინასწარი არასრული ინფორმაციით, პირველ კვარტალში, მთლიანი საკრედიტო პორტფელის ზრდამ კურსის ეფექტის გამორიცხვით, წლიურად, დაახლოებით 15% შეადგინა, რაც საკმაოდ კარგი მაჩვენებელია. ამასთან, იანვარ-თებერვალში, მნიშვნელოვნად გაზრდილია ბიზნესსესხების წილი მიუხედავად იმისა, რომ ამ პერიოდში, სისტემის ერთ-ერთი მსხვილი სესხი (დაახლოებით, 300 მილიონი ლარი, რომელიც მთლიანი საკრედიტო პორტფელის 1%-ზე მეტია) დაიფარა. რაც შეეხება ფიზიკური პირების დაკრედიტებას, სამომხმარებლო სესხების წლიური ზრდა შემცირდა, თუმცა 5%-ის ფარგლებში რჩება, ხოლო იპოთეკური სესხების წლიური ზრდა, ამ ეტაპზე, კვლავ 30%-ს აჭარბებს. აღნიშნულ ზრდაში იზრდება ლარით გაცემული იპოთეკური სესხების წილი''. 

კობა გვენეტაძემ ისიც აღნიშნა, რომ ამ რეფორმას გარკვეული პოზიტიური შედეგი უკვე მოჰყვა. სებ-ის პრეზიდენტმა იპოთეკური სესხების პორტფელის გაუმჯობესება იგულისხმა, უფრო ზუსტად ის ტენდენცია, რომ რეფორმის შემდეგ გაცემულ იპოთეკურ სესხებში, ლარის წილი მკვეთრად გაიზარდა, რაც მოსახლეობის დაცულობის გარანტიაა. 

გვენეტაძის თქმით, საფინანსო ბაზარზე უკვე გაჩნდა ლარში გასაცემი იპოთეკური სესხები შემცირებული საპროცენტო განაკვეთებით. 

ამის შემდეგ დაიწყო სებ-ის პრეზიდენტის გამოსვლის ყველაზე მნიშვნელოვანი და სკანდალური ნაწილი, სადაც კობა გვენეტაძემ დეტალურად ახსნა, როდის, როგორ და რა მიზნით დაიწყო თიბისი ბანკის, უფრო ზუსტად, 11 წლის წინანდელი ტრანზაქციის შემოწმება. მისი თქმით, თიბისი ბანკის ზედამხედველობის მიმართულებით, ყველაზე მნიშვნელოვანი საკითხი ამ ბანკთან დაკავშირებული პირების დაკრედიტება და ინტერესთა კონფლიქტთან დაკავშირებული სხვა საკითხები იყო: 

„ბანკის დამფუძნებელი ადმინისტრატორების ბიზნესებთან დაკავშირებული ინტერესთა კონფლიქტის შემთხვევების გამო, ბოლო წლებში, ეროვნულ ბანკს არაერთხელ მოუწია ზომების მიღება, თუმცა ჩვენ ამ თემებზე საჯაროდ არ ვსაუბრობთ, ვინაიდან საზედამხედველო ღონისძიებები კონფიდენციალურია. თიბისი ბანკში ინტერესთა კონფლიქტთან დაკავშირებული საკითხების მოგვარებას, პირველ რიგში, სამეთვალყურეო საბჭოს გაძლიერებითა და დამოუკიდებელი წევრების როლის გაზრდით ვცდილობდით. სწორედ სამეთვალყურეო საბჭოს მოვალეობაა ბანკის აქციონერების ინტერესების დაცვა, რასაც საბჭო ჯეროვნად ვერ ახერხებდა თავმჯდომარისა და მისი მოადგილის დომინანტური გავლენის გამო. ეს ყველაფერი 2018 წლის შემოწმებით არ დაწყებულა, გაცილებით ადრე დაიწყო. სხვათა შორის, ამასთან დაკავშირებით, ეროვნული ბანკი, თიბისი ბანკს ჯერ კიდევ ერთი წლით ადრე აფრთხილებდა. 2018 წლის 22 თებერვალს ანუ იქამდე, ვიდრე ცნობილი გახდებოდა დღეს უკვე ყბადაღებული 17 მილიონი დოლარის სესხის ამბავი, თიბისი ბანკს გავუგზავნეთ ოფიციალური წერილი, სადაც პირდაპირ ნათქვამია, რომ სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარისა და მოადგილის მიერ, აღმასრულებელი და საზედამხედველო ფუნქციების შეთავსება ქმნის ინტერესთა კონფლიქტის წარმოშობისა და უფლებამოსილების გადაჭარბებული კონცენტრაციის შესაძლებლობას. აღნიშნულს ხაზს უსვამს სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარისა და მისი მოადგილის ანაზღაურებაც, რაც დასაბუთებულია მათი საკვანძო როლით, მათ შორის აღმასრულებელი ფუნქციების შეთავსებით. აღნიშნული საფრთხეს უქმნის საბჭოს მიერ მასზე დაკისრებული საზედამხედველო როლის ეფექტიან შესრულებას. ბანკისათვის პოტენციური ზარალის რისკებს ქმნის დამფუძნებელი აქციონერების მხრიდან, ბანკის საკუთარი ბიზნესინტერესებისათვის შესაძლო გამოყენება. სხვადასხვა დროს, ირღვეოდა ინტერესთა კონფლიქტის მართვის დებულებით განსაზღვრული მოთხოვნები ბანკის აქციონერებთან დაკავშირებულ მხარეებთან ტრანზაქციების განხორციელებისას. ასევე, შეინიშნება ხარვეზები სხვა დაკავშირებული მხარეების დაკრედიტებისა და ზოგადად, ინტერესთა კონფლიქტის სათანადოდ მართვის პროცესში. აღნიშნული საკითხი საჭიროებს დამატებით ჩართულობას სამეთვალყურეო საბჭოს დამოუკიდებელი წევრების მხრიდან''. 

კობა გვენეტაძის განცხადებით, აქციონერებმა 2008 წელს, რისკის ქვეშ დააყენეს თიბისი ბანკის დეპოზიტარები, განსაკუთრებით იმ პერიოდში, როდესაც ქვეყანა და საფინანსო სექტორიც მნიშვნელოვანი პრობლემების წინაშე იდგა. იმის გამო, რომ ინტერესთა კონფლიქტის მარეგულირებელი კანონმდებლობის მოთხოვნების უხეში დარღვევით, ბანკის მსხვილმა აქციონერებმა კომპანიების _ ,,სამგორისა'' და ,,სამგორი თრეიდის'' გამოყენებით, თიბისიდან 17 მილიონი დოლარი ისესხეს, ეროვნული ბანკის ეჭვების საფუძვლიანობა დადასტურდა: 

„ეროვნული ბანკის მანდატითა და საუკეთესო პრაქტიკით, ჩვენ ვალდებულები ვიყავით, შეგვესწავლა არსებული ფაქტები და გამოვლენილ დარღვევაზე თვალს ვერ დავხუჭავდით. არავის მოსწონს, როდესაც მის მიმართ სანქციას იყენებენ, თუმცა გადაწყვეტილების გასაჩივრება სასამართლოში სავსებით შესაძლებელია. მართალია, გადაწყვეტილების მიღებამდე, საკითხს დეტალურად ვსწავლობთ და არ მახსოვს, რომ ეროვნულ ბანკს წაეგოს რომელიმე სასამართლო პროცესი, რომელიც ჩვენს საზედამხედველო ზომას შეეხებოდა, მაგრამ გასაჩივრება ნორმალური მოვლენაა და თუ ჩვენი ზედამხედველობის რომელიმე სუბიექტი გადაწყვეტილებას არ ეთანხმება, მე თავად ვეუბნები მას, რომ სასამართლოში გვიჩივლოს. ერთ-ერთი შეხვედრისას, ნამდვილად ვუთხარი ბატონ ხაზარაძეს, რომ არსებული კანონმდებლობით, ეროვნული ბანკის მანდატითა და საუკეთესო პრაქტიკით, ჩვენ ვალდებული ვიყავით შეგვესწავლა არსებული ფაქტები და გამოვლენილ დარღვევაზე თვალს ვერ დავხუჭავდით. ამასთან, მე ჩვენი გადაწყვეტილების კანონთან შესაბამისობაში დარწმუნებული ვიყავი, მაგრამ თუ ის სხვანაირად ფიქრობდა, შეეძლო სასამართლოსთვის მიემართა. ბატონმა მამუკამ და ბატონმა ბადრიმ საჯაროდაც განაცხადეს, რომ ისინი, როგორც ფიზიკური პირები, გააგრძელებენ სამართლებრივ დავას ეროვნული ბანკის მიმართ და ალბათ, არავის ეპარება ეჭვი, რომ თავიანთი ინტერესების დასაცავად, მათ საკმარისი რესურსი გააჩნიათ. თუმცა ეროვნული ბანკის საქმიანობისთვის ხელის შეშლის მცდელობა, მათ შორის, საქმის ძირითადი არსის გადაფარვის მცდელობითა და არასწორი ინფორმაციის გავრცელებით, არანორმალური პროცესია“. 

მეტიც, სებ-ის პრეზიდენტმა მამუკა ხაზარაძისა და ავთანდილ (ჭუტა) წერეთლის მეგობრობაზეც ისაუბრა. მისი თქმით, ხაზარაძემ არაერთხელ აღნიშნა, რომ წლების განმავლობაში, წერეთელი მისი მეგობარი და ბიზნესპარტნიორი იყო, რაც კობა გვენეტაძის შეფასებით, სწორედ ის კრიტერიუმებია, რომელზე დაყრდნობითაც ბანკის ინსაიდერი (ბანკთან დაკავშირებული ფიზიკური პირი, ბანკის ადმინისტრაციული მუშაკი და აქციონერი (პარტნიორი), მასთან ცოლ-ქმრული, ახლო ნათესაური კავშირის მქონე, ან საქმიანი ინტერესებით დაკავშირებული პირი, _ ავტ.) დგინდება: 

,,შესაბამისად, სხვა მიზეზებს საერთოდ რომ თავი დავანებოთ, სწორედ ამ ფაქტორების გამო, ბატონ მამუკას ამგვარი ურთიერთობების შესახებ უნდა განეცხადებინა. შედეგად, გაცემის მომენტშივე, ეს სესხი ინსაიდერულად დაკლასიფიცირდებოდა და მისი ამ ფორმით გაცემა ვეღარ მოხდებოდა''. 

რაც შეეხება იმას, თუ რატომ დაინტერესდა ეროვნული ბანკი 11 წლის წინანდელი ტრანზაქციით, კობა გვენეტაძემ განმარტა, რომ ეროვნული ბანკის საზედამხედველო ჩარჩო შეზღუდული არ არის ხანდაზმულობით და მას ანალოგიური რეაგირება უნდა მოეხდინა ნებისმიერი პერიოდის შესახებ ინფორმაციაზე, ხოლო დარღვევების აღმოჩენის შემთხვევაში, სათანადო ზომები მიეღო: 

,,მით უფრო, ამ კონკრეტულ შემთხვევაში, როდესაც დარღვევის ჩამდენი პირები, კვლავ ბანკის მოქმედი და დომინანტური გავლენის მქონე ადმინისტრატორები იყვნენ. მხარეები ხშირად საუბრობენ დოკუმენტაციის შენახვის 6-წლიან ვადაზე, რაც არასწორია, რადგან ჯერ ერთი, დოკუმენტაციის შენახვის 6-წლიანი ვადა აითვლება საქმიანი ურთიერთობის დამთავრებიდან ანუ ანგარიშის დახურვიდან, რაც ამ შემთხვევაში, არა 2008 წელი, არამედ 2017 წელია, რადგანაც ვალის მონაცვლე კომპანიამ თიბისი ბანკში ანგარიში 2017 წელს დახურა; მეორეც, კომერციული ბანკების საქმიანობის შესახებ კანონის 23-ე მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, კომერციული ბანკი ვალდებულია კლიენტების, მათ მიერ და მათ ანგარიშებზე განხორციელებული ნებისმიერი ოპერაციის შესახებ ინფორმაცია ელექტრონული ფორმით შეინახოს, არანაკლებ 15 წლის განმავლობაში, რაც ნიშნავს, რომ 2008 წლიდან ვითვლით 15 წელს. ეს კი, პატივცემულო დეპუტატებო, 2023 წელს გვაძლევს, ახლა კი 2019 წელია“. 

კობა გვენეტაძის განმარტებით, პარლამენტის სხდომებზე, კონსტიტუციით უზრუნველყოფილი დამოუკიდებელი მანდატის მქონე რეგულატორის მიერ განხორციელებული საზედამხედველო ღონისძიებების განხილვა, მით უფრო, კონკრეტული საზედამხედველო ზომების გამოყენება, საფრთხის შემცველ პრაქტიკას აყალიბებს. ეს კი მნიშვნელოვან ზიანს მიაყენებს საზედამხედველო ორგანოს დამოუკიდებლობას, საზედამხედველო ღონისძიებების შეუფერხებლად განხორციელებას შეზღუდავს და საბოლოოდ, რისკის ქვეშ დააყენებს ქვეყნის საფინანსო სექტორის მდგრადობას. გვენეტაძის თქმით, სადავო საკითხები სასამართლოში უნდა გადაწყდეს: 

,,ეროვნული ბანკი დამოუკიდებელი, აპოლიტიკური ორგანიზაციაა, რომლის საქმიანობა, მათ შორის, საზედამხედველო პოლიტიკა, არაერთი საერთაშორისო, პრესტიჟული ორგანიზაციის მიერაა შეფასებული და ეს შეფასება ყოველთვის საუკეთესოა. ეს შეფასებები ეფუძნება კვლევებს, ინტერვიუებს, შემოწმებებს, გამოკითხვებს არა მხოლოდ საქართველოში, არამედ ჩვენს პარტნიორ ქვეყნებშიც. სწორედ ეროვნული ბანკის პრინციპული ზედამხედველობის შედეგად, საქართველოს საბანკო სისტემა ერთ-ერთი, ყველაზე წარმატებულია რეგიონში. სწორედ უკომპრომისო საბანკო ზედამხედველობის შედეგია, რომ საქართველოდან, ორი მსხვილი ბანკის აქციები საერთაშორისო ბაზარზეა განთავსებული და საერთაშორისო ინვესტორების მაღალი ნდობით სარგებლობს. საერთაშორისო ორგანიზაციების დადებითი შეფასებაც ადასტურებს, რომ ეროვნული ბანკი სწორ საზედამხედველო პოლიტიკასა და წარმატებულ რეფორმებს ატარებს. ჩემი მოვალეობაა, მივიღო საჭირო, ზოგჯერ რთული და არაპოპულარული ზომები სისტემაში რისკების შესამცირებლად, სხვადასხვა გავლენის ჯგუფების ინტერესების მიუხედავად“.

მაია მიშელაძე

]]>
versiaprinti@yahoo.com (super admin) ეკონომიკა Wed, 10 Apr 2019 12:46:32 +0400
რას მოუტანს საქართველოს შავი ზღვის რესურსების კომპლექსური ათვისებისა და წყალბადის ენერგეტიკის განვითარების პროექტი http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6095-რას-მოუტანს-საქართველოს-შავი-ზღვის-რესურსების-კომპლექსური-ათვისებისა-და-წყალბადის-ენერგეტიკის-განვითარების-პროექტი.html http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6095-რას-მოუტანს-საქართველოს-შავი-ზღვის-რესურსების-კომპლექსური-ათვისებისა-და-წყალბადის-ენერგეტიკის-განვითარების-პროექტი.html

ჩემი სამშობლო _ საქართველო

მთელი თავისი ისტორიის განმავლობაში, საქართველო ყოველთვის მრავალეროვანი იყო, ხოლო მისი უნიკალურობა იმაში მდგომარეობს, რომ ის ერთადერთი ქვეყანაა მსოფლიოში, სადაც ებრაელებსა და სხვა ერის წარმომადგენლებს, ყოველთვის თანაბარი უფლებები ჰქონდათ! ადამიანები საკუთარი სიცოცხლის გადარჩენის მიზნით გაურბოდნენ დარბევებს, და ვისაც წილად ერგო ბედნიერება, საქართველომდე აღწევდა. ამგვარად, იმისთვის, რომ ეცოცხლათ, ბებიის (მამის მხრიდან), ოლგა ლაზარეს ასული ჩარნის ოჯახი, ჯერ კიდევ მე-19 საუკუნის შუა ხანებში გაექცა დარბევას. ბაბუის ოჯახმაც (კაგანოვსკები) იმავე მიზეზით გაიარა პოლონეთი, რუსეთი, აზერბაიჯანი და სამუდამოდ დარჩა საქართველოში.

მე-19 საუკუნის ბოლოს, რუსეთის იმპერიაში, მშობლები დედის მხრიდან (გელბჰაიერები), შუა აზიაში, ტაშკენტში გადაასახლეს, სადაც 1902 წელს დაიბადა დედაჩემი _ ფენია. გასაგებია, რომ ისინი უცხო გარემოში აღმოჩნდნენ, სადაც სრულიად სხვა წესებით ცხოვრობდნენ. როდესაც დედას 12 წელი შეუსრულდა, შუახნის მეზობელი გამოეცხადათ და ბებიას განუცხადა, რომ მისი ქალიშვილი ფენია მოსწონდა, რომ მეორე დღეს მოიტანდა ყალიმს და გოგონას ცოლად წაიყვანდა?! იმ მამაკაცს უკვე ჰყავდა რამდენიმე ცოლი. მანამდე ორი არასრულწლოვანი ცოლი _ ათი და თერთმეტი წლის გარდაეცვალა. ღამით, პანიკაში, ჩემი წინაპრები გაიქცნენ და მრავალი ტანჯვა-წამების შემდეგ, რა თქმა უნდა, თბილისში აღმოჩნდნენ, სადაც ბებიაჩემის, ნასტიას მამა _ აბრამ გელბჰაიერი, ნავთლუღის რაიონში, უძველესი ებრაული სასაფლაოს (აშკენაზების) ზედამხედველი იყო. იქ ცხოვრობდა და იქვე დაიღუპა (ერთხელ, ღამით ხმაურმა გააღვიძა, რომელსაც მოროდიორების ნიჩბები გამოსცემდნენ, ისინი ახალ საფლავებს თხრიდნენ. ნაძირლები ფიქრობდნენ, რომ ებრაელ მიცვალებულებს ძვირფასეულობასთან ერთად მარხავდნენ. ატყდა ჩხუბი, რომელშიც ბაბუა მოკლეს. იგი იქვე დაასაფლავეს, ამჟამად კი ის ადგილი ჩვენი ოჯახის სასაფლაოა). 

საქართველოში ქცევის ნორმად ყოველთვის იყო სტუმართმოყვარეობა, მეგობრობა და ურთიერთდახმარება. მეზობლები ხშირად ყველაზე ახლობელი ადამიანები იყვნენ. შორეულ 1919 წელს, მეგობარმა დავითს (კაგანოვსკი _ მამაჩემი) ქორწილში წასვლა შესთავაზა, რომელიც საღამოს, მეზობელთან უნდა გამართულიყო. დავითი მაშინ 21 წლის იყო, კარგად ცეკვავდა და საკმაოდ კარგი მოლაპარაკე იყო. ქორწილში დავითმა პატარძალი გამოიცეკვა, შემდეგ კიდევ რამდენჯერმე ეცეკვა მას. შუაღამე გადასული იყო, ყველა დაიღალა, უმეტესობა ალკოჰოლით გაბრუებული ისვენებდა, ყოველი მათგანი _ საკუთარი ჩვევის მიხედვით. კიდევ ერთი ცეკვის დროს, დავითმა პატარძალი მიიყვანა მაგიდასთან, სადაც სიძეს სასმელისგან გათიშულს, თეფშის გვერდით ეძინა. გოგონა შეშინებული უყურებდა თავის ქმარს, დავითმა კი მიუთითა სიძეზე და უთხრა: „... ნუთუ, ებრაელ გოგოს სურს, მთელი ცხოვრება ამას უყუროს?“ ისინი ერთად გაიქცნენ ქორწილიდან და შექმნეს კაგანოვსკების ოჯახი, რომელმაც შემდეგში სიცოცხლე მაჩუქა. 

მე თბილისში გავიზარდე, მივიღე განათლება და გავიარე პიროვნებად ჩამოყალიბების ყველა საფეხური. ბუნებრივია, ვამაყობდი საქართველოთი, რომელიც სსრკ-ს ყველაზე განათლებული რესპუბლიკა, ამიერკავკასიის კულტურის ცენტრი იყო, განვითარებული სოფლის მეურნეობითა და მრეწველობით. 

საქართველო, რომელიც მიყვარს, ყოველთვის გამოირჩეოდა სხვა ქვეყნებისგან იმით, რომ ადამიანი უმთავრესად ფასდებოდა მისი პიროვნული თვისებებით და არა ეროვნული, ან რელიგიური ნიშნებით. მე ამით ვხელმძღვანელობ, რამაც საშუალება მომცა, ცხოვრებაში ბევრი შეცდომა ამეცილებინა თავიდან. 

1970 წელს, საქართველოს მინისტრთა საბჭომ, სამუშაოდ აფხაზეთში მიმავლინა, სადაც ყველა დონეზე თავის გამოჩენა და სათანადო პატივისცემის დამსახურება შევძელი. გარწმუნებთ, ეს არ არის გადამეტებული ტრაბახი. საკმარისია აღინიშნოს, რომ ჩემი მეგობრისა და კოლეგის, რამინ ჯომიდავას თანაავტორობით, ჩვენ შევიმუშავეთ შავი ზღვის გადარჩენის საერთაშორისო პროექტი, რომელიც ჯერ კიდევ 1991 წელს (19-21 ივნისს), კრანს-მონტანაში (შვეიცარია) ფორუმზე, ევროპული ქვეყნების, აშშ-ს, კანადისა და იაპონიის მთავრობებისა და სახელმწიფოს მეთაურების განსჯის საგნად იქცა. ამ ფორუმზე წარდგენილ ჩვენს პროგრამას, როგორც ქართულ ინიციატივას, გაგებით შეხვდნენ. სახელმწიფოსა და მთავრობის მეთაურებმა აღიარეს, რომ აუცილებელია საერთაშორისო საზოგადოების გაერთიანება შავი ზღვის გადასარჩენად. 

ამის საფუძველზე, საქართველოს ხელმძღვანელობამ, საქართველოს მინისტრთა კაბინეტთან, შავის ზღვის პრობლემებთან დაკავშირებით, სახელმწიფო კომისია შექმნა, რომელშიც ჩვენ, როგორც პროგრამის ავტორებმა, მივიღეთ კომისიის თავმჯდომარის მოადგილეების სტატუსი (ჩემი შრომის წიგნაკი დღემდე ინახება მინისტრთა კაბინეტის არქივში). კომისიის მუშაობა წარმატებული იყო. მოკლე დროში, 17 სახელმწიფოს მეთაური დათანხმდა თანამშრომლობას. გაეროს ეგიდით, სოხუმში, შავი ზღვის პრობლემებთან დაკავშირებული, საერთო ცენტრის ორგანიზების სამუშაოები გაიშალა. თუმცა ომმა (1992 წელს) მთელი ჩვენი ძალისხმევა გადახაზა. იმ მომენტისთვის, აფხაზეთის მოსახლეობის საერთო რაოდენობიდან, რაც 525 ათასს შეადგენდა, 350 ათასი ქართველი, განდევნილ იქნა მშობლიური ადგილებიდან. მე ვიყავი საომარი მოქმედებების ზონიდან, ებრაელების ისრაელში გაყვანის ორგანიზატორთა რიცხვში, რის გამოც დაუსწრებლად ვარ გასამართლებული აფხაზეთში, როგორც „აფხაზი ხალხის მტერი“. ორგანიზებულად გამოვიყვანეთ ბერძნებიც. ბუნებრივია, ამგვარ სიტუაციაში, შავი ზღვის გადარჩენის პროგრამაზე მუშაობა დროებით შეჩერდა. 

სამწუხაროდ, უკვე 27 წელზე მეტი გავიდა, რამინ ჯომიდავა კი, რომელიც ევროპის მთავრობებისა და სახელმწიფო მეთაურების კრებაზე წარადგენდა პროექტს, როგორც საქართველოს წარმომადგენელი, თავის ქვეყანაში კვლავ დევნილად რჩება და საცხოვრებელიც კი არ გააჩნია. პროექტის დანერგვის მის მრავალწლიან ძალისხმევას, სამშობლოში გაგებით არ ეკიდებიან. 

ამასობაში, მოცემულ საკითხში საქმეთა ვითარების ანალიზმა აჩვენა, რომ შავი ზღვის პრობლემებით სერიოზულად არავინაა დაკავებული, ხოლო ევროპაში, ამ თემასთან დაკავშირებული ორგანიზაციების დაფინანსება ხორციელდება ფონდებისა და სახელმწიფოების მიერ, მაგრამ მუშაობენ სათანადო უკუგების გარეშე (ჩატარდა სხვადასხვა ღონისძიება, ლექცია, როგორც ზომები „ვეშაპისებრთათვის საფრთხის შესამცირებლად ხმელთაშუა და შავი ზღვების წყლებში, აგრეთვე მოსახლეობის ინფორმირების მიზნით, ამ ძუძუმწოვრებთან დაკავშირებით“ (როდესმე თუ გინახავთ ვეშაპისებრნი შავ ზღვაში?), შავი ზღვის დაბინძურების საერთაშორისო მონიტორინგის პროგრამის ორგანიზაციის მეთოდური საკითხების გადაწყვეტა, წყლების, ფსკერზე ნალექების, მცურავი ნაგავისა და სხვათა ქიმიური ანალიზის ჩათვლით). 

ამ მოჩვენებით სამუშაოს შეესაბამება ანალოგია _ ცოცხალი ორგანიზმის თავში აღმოჩენილია სიმსივნე, რომელიც სწრაფად ვითარდება, ხოლო ექიმთა კონსილიუმი დარდობს პარაზიტებზე, რომლებიც თმაში გაჩნდნენ. 

შეიძლება ვიკამათოთ, მოხდება თუ არა კატაკლიზმები შავ ზღვაზე, თუმცა ეჭვგარეშეა, რომ ზღვა კვდება. მისი წყლის სივრცის 93% უკავია უჟანგბადო, უსიცოცხლო გარემოს. მეცნიერთა გაანგარიშება გვიჩვენებს, რომ შესაძლებელი კატაკლიზმის საფრთხე, ასჯერ მეტად საშიშია ჩერნობილის კატასტროფაზე. უფრო მეტიც, კატაკლიზმის შემთხვევაში, რამდენიმე კმ-ის რადიუსში, ზღვისგან არაფერი ცოცხალი არ დარჩება. ცნობისთვის, 1927 წელს, ცნობილი ყირიმის მიწისძვრის შედეგად, სევასტოპოლის მიდამოებში მოხდა გოგირდწყალბადის გამობოლქვა და 10 წუთის განმავლობაში, მესაზღვრეები და მეცნიერები აკვირდებოდნენ 500 მეტრის სიმაღლისა და 2 კმ-ზე მეტი სიგრძის ცეცხლის კედელს. ამ მომენტიდან, გოგირდწყალბადის მასა, წელიწადში 2 მეტრით იწევს მაღლა. 

უნდა აღინიშნოს, რომ შავი ზღვის გადარჩენისას, მსოფლიოს მეცნიერები ზღვის რესურსებს განიხილავენ, როგორც თხევად წაიღისეულს ენერგეტიკული, მინერალური და ბიოლოგიური რესურსების მოსაპოვებლად. შავი ზღვა ერთადერთია დედამიწაზე, რომლის სიღრმის ფენები მუდმივად გოგირდწყალბადითაა გაჯერებული. შავ ზღვაში გოგირდწყალბადის მარაგი მილიარდობით ტონას შეადგენს, ხოლო მისი ყოველწლიური ნამატი _ 75-80 მლნ ტონას. იქვე მნიშვნელოვანი მოცულობითაა მძიმე წყალი, კეთილშობილი ლითონები და სხვა ქიმიური ელემენტები და მათი შენაერთები. 

სამწუხაროა, რომ დღეს, საქართველო მაღალგანვითარებული ქვეყნიდან, რეგიონში ყველაზე ღარიბ ქვეყნად გადაიქცა. სოფლის მეურნეობის დეგრადაციაზე ისიც კი მიუთითებს, რომ თუ ადრე საქართველო ჩაით უზრუნველყოფდა საბჭოთა კავშირის იმპერიას (დაახლოებით, 300 მილიონი ადამიანი), დღეს საკუთარი მოსახლეობის დასაკმაყოფილებლად, ყოველწლიურად 800-900 ტონა ჩაის ყიდულობს. მრეწველობა განადგურებულია. ყველა ტურისტული მიმართულებით, მხოლოდ სასტუმროები და რესტორნები მუშაობენ. 

ამ სიტუაციაში, რ. ჯომიდავას მიერ შემუშავებული შავი ზღვის გადარჩენის პროექტებსა და ტექნოლოგიებს, შეუძლიათ საქართველოს მოუტანონ არა მხოლოდ ეკონომიკური სარგებელი, არამედ მაღალი პოლიტიკური დივიდენდები. უფრო მეტიც, ამ სამუშაოების სათანადო ორგანიზება, ხელს შეუწყობს არა მხოლოდ საქართველოს საერთაშორისო იმიჯის გამყარებას, არამედ მის ეკონიმიკურ პროგრესსაც. ეს სამუშაო მიზნად ისახავს არა ბიუჯეტის სახსრების დახარჯვას, არამედ საქართველოს ტერიტორიაზე, რეალური ეკონომიკური პროექტების დანერგვას. ის ითვალისწინებს ფულადი ნაკადების მოზიდვას არა მხოლოდ შავიზღვისპირა ქვეყნების მხრიდან, არამედ კერძო ინვესტორებიდანაც, რა თქმა უნდა, ამ საკითხების სახელმწიფოს მხრიდან მხარდაჭერის პირობებში. 

ჯომიდავას ერთ-ერთი პროექტის მიზანია, შავი ზღვის გოგირდწყალბადის დამუშავება, მისი განლაგების განსაკუთრებული თვისებების გამოყენებით, რომელიც ამ თვისებებს უპირატესობად გადააქცევს. საუბარია, მისგან წყალბადის გამოყოფაზე, ენერგეტიკაში მისი შემდგომი გამოყენებით, აგრეთვე წყლის სიღრმიდან სხვა ფასეული ქიმიური ელემენტებისა და ნაერთების მიღებაზე, შემდგომ მათი კომერციალიზაციისა და ბიზნესის მიზნით. ქვეყანაში წყალბადის ენერგეტიკის განვითარება, მისგან გამომდინარე ყველა დადებითი შედეგით, არის გარემოს ეკოლოგიური გაჯანსაღებისა და მოსახლეობის სოციალურ-ეკონომიკური პირობების გაუმჯობესების საწინდარი. 

მსოფლიოს წამყვანი ქვეყნები უკვე იწყებენ წყალბადის, როგორც საწვავისა და ქიმიური ნედლეულის გამოყენებას, რომელსაც გააჩნია რიგი სხვა უძვირფასესი თვისებები. წყალბადის უნივერსალურობა მდგომარეობს იმაში, რომ მას ენერგეტიკის სხვადასხვა სფეროში, ტრანსპორტში, მრეწველობასა და საყოფაცხოვრებო საქმიანობაში, ნებისმიერი სახეობის საწვავის შეცვლა შეუძლია. 

იგი ცვლის ბენზინს ავტომობილის ძრავებში, ნავთს _ საავიაციო რეაქტიულ ძრავებში, აცეტილენს _ შედუღებისა და მეტალის ჭრის პროცესში, გამოიყენება ბუნებრივი აირის მაგივრად, საყოფაცხოვრებო და სხვა მიზნებისთვის, ცვლის მეთანს საწვავ ელემენტებში, კოქსს _ მეტალურგიულ პროცესებში (მადნის პირდაპირი აღდგენა), ნახშირწყალბადს _ რიგ მიკრობიოლოგიურ პროცესებში. მისი მიღება და შენახვა შესაძლებელია ნებისმიერი რაოდენობით. ამავდროულად, წყალბადი არის ნედლეული რიგი უმნიშვნელოვანესი ქიმიური სინთეზისთვის (ამიაკი, მეთანოლი, ჰიდრაზინი), სინთეტიკური ნახშირწყალბადის მისაღებად. 

საყოფაცხოვრებო და სამრეწველო დანიშნულების ავტოტრანსპორტის _ „წყალბადის მომავლის“ მიმზიდველობას მსოფლიოს ყველა ექსპერტი აღიარებს. 

Ford, General Motors, Toyota, Nissan და მრავალი სხვა კომპანია, ერთმანეთის მიყოლებით, თავს იწონებს საწვავი ელემენტების მქონე კონცეპტ-ავტომობილებით და აპირებენ „თავს მოგვახვიონ“ ჩვეულებრივი მოდელების წყალბადის მოდიფიკაციები. გერმანიაში, იაპონიასა და აშშ-ში, უკვე გამოჩნდა წყალბადის გასამართი სადგურები. BMW-სა და Mazda-ს წყალბადის ავტომობილები, აერთიანებენ ჩვეულებრივი ავტომობილების მფლობელებისთვის ჩვეულ დინამიკას ნულოვანი გამონაბოლქვით! წყალბადის საწვავის მიმართ, დიდ ინტერესს იჩენენ ავიაკონსტრუქტორები. 

გასაგებია, რომ თუ საქართველო ამ საკითხით არ დაკავდება, არენაზე გამოვლენ სხვა შავი ზღვისპირა ქვეყნები, რომლებიც მთელ დივიდენდებს თავიანთ მხარეს გადაქაჩავენ. ცნობისთვის, საერთაშორისო ბაზარზე, ხარისხის მიხედვით, ტონა გოგირდის ღირებულება 300 დოლარს შეადგენს. გოგირდი გამოიყენება სახალხო მეურნეობის ყველა დარგში, ხოლო წყალბადი, ზოგადად, სტრატეგიულ მასალას წარმოადგენს. 

ნათელია, რომ შავი ზღვის გადარჩენით, უდიდესი მოგების მიღებაა შესაძლებელი. რ. ჯომიდავას პროექტებში, აკუმულირებულია მეცნიერების მიერ შემუშავებული გოგირდწყალბადის უტილიზაციის სქემები და სხვა მიმართულებები, ამიტომ გაოცებას იწვევს ის ფაქტი, რომ ადამიანს, რომელსაც მთელი ევროპა უსმენდა და უგებდა, ვერ უგებენ მისსავე სამშობლოში. ნუთუ, საქართველოს ხელისუფლებაში არ არიან ადამიანები, რომლებსაც შეუძლიათ თავისი სამშობლოს სასარგებლოდ გადაწყვეტილების მიღება, ან 25 წლის განმავლობაში, ვერ „მოასწრეს“ ამის შეთანხმება მათთან, რომლებიც გარედან მართავენ?

მინდა, უკეთესობის იმედი მქონდეს და უახლოეს დროში, გავხდე საქართველოს ყველა მიმართულებით ტრიუმფის მოწმე. უდავოა, რომ ყოველ ჩვენგანს შეუძლია ქვეყნის ეკონომიკის დადებით დინამიკაში თავისი წვლილის შეტანა. თუ ჩემს მიერ განხილული თემა მოიპოვებს საქართველოს ხელისუფლების რეალურ მხარდაჭერას, მე ჩემი მხრიდან, მშობლიურ თბილისს საჩუქრად გადავცემ პროექტს, რომელიც მცირე დანახარჯებით, გეომეტრიული პროგრესიით გაზრდის მოგებას, აამაღლებს მრავალი ადამიანის ცხოვრების დონეს, შექმნის ნედლეულის ბაზას და გააუმჯობესებს საექსპორტო პოტენციალს. 

P.s. კაცობრიობის წინაშე მდგარი გლობალური, სოციალური, ეკონომიკური და ეკოლოგიური პრობლემების გადაწყვეტის ერთადერთი გზა, ინტელექტუალური და ეკონომიკური რესურსების მაქსიმალური ინტეგრაციაა. განსაკუთრებით ეს ეხება გარემოსდაცვით და ენერგეტიკულ პრობლემებს. 

შავი ზღვის ეკოლოგიური უსაფრთხოებისა და ენერგეტიკული მინერალური, ბიოლოგიური რესურსების თანამედროვე, ეკოლოგიურად უსაფრთხო ტექნოლოგიების გამოყენებით ათვისების პრობლემა, უაღრესად აქტუალური და ურთულესი ამოცანაა, რომლის გადაწყვეტა მხოლოდ ერთი მხარის ძალისხმევით, შეუძლებელია. ამ რესურსების ათვისების პროექტის შემუშავებისათვის, საჭიროა ძალთა კონსოლიდაცია და სახსრების მობილიზაცია არა მხოლოდ შავი ზღვისპირა, არამედ ევროპის ქვეყნების, მსხვილი საერთაშორისო კორპორაციებისა, კომპანიებიასა და საერთაშორისო ორგანიზაციების მონაწილობით. 

რას მისცემს აღნიშნული ინოვაციური პროექტის განხორციელება საქართველოსა და შავი ზღვისპირა ქვეყნებს: 

გოგირდწყალბადის მოპოვება და გადამუშავება ამცირებს „მკვდარი გოგირდწყალბადის ზონას“, ამით იხსნება ეკოლოგიური კატასტროფის შესაძლებლობები. 

აღდგენადი, ეკოლოგიურად სუფთა ენერგიის წყაროს ჩართვა საერთო ენერგეტიკულ ბალანსში შესაძლებლობას გვაძლევს, რომ დროის მოკლე პერიოდში, მცირე დანახარჯებით, ენერგომატარებლების საგარეო მომწოდებლების გარეშე, სრული ენერგეტიკული დამოუკიდებლობა მოვიპოვოთ. 

სტრატეგიულად ღირებული ქიმიური კომპონენტების: გოგირდი, გოგირდმჟავა, წყალბადი, ამიაკი და სხვ. მიღებას. 

ეკოლოგიურად სუფთა, მაღალეფექტური საწვავის _ წყალბადის მიღებას. 

წყალბადის საწვავად გამოყენების შემთხვევაში, გამოირიცხება თბური ეფექტის ზრდა, რამდენადაც წვის შედეგად, წყალბადი გარდაიქმნება წყლად და უბრუნდება ბუნებრივ წრიულ ბრუნვას. 

 

დღეს, მსოფლიოს თანამედროვე ეკონომიკის პრიორიტეტულ მიმართულებებში, ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესია წყალბადის ენერგეტიკის განვითარება, ამაზე მკაფიოდ მეტყველებს საერთაშორისო წყალბადის საბჭოს შექმნა, სადაც გაერთიანებულია მსოფლიოს 53 წამყვანი ენერგეტიკისა და ტრანსპორტის ფირმები. 

იმედს გამოვთქვამთ, რომ წყალბადის საბჭო იქნება ის საერთაშორისო გაერთიანება, რომელიც აქტიურ მონაწილეობას მიიღებს კაცობრიობის წინაშე მდგარი, ყველა სერიოზული პრობლემის გადაჭრაში და ამ პროექტის რეალიზაციაშიც საბჭო გადამწყვეტ როლს შეასრულებს. 

ეს ყველაფერი, საქართველოს ისტორიულ შანსს აძლევს, დაიმკვიდროს ღირსეული ადგილი ეკოლოგიურად სუფთა, წყალბადის ენერგეტიკის განვითარების საქმეში, მაგრამ მარტო „კერძო პირების“ ძალისხმევა არ არის საკმარისი ასეთი გლობალური პრობლების გადასაწყვეტად. ამ მასშტაბური პრობლემის გადაჭრას, პირველ რიგში, მთავრობის მხარდაჭერა სჭირდება. 

პროექტის აქტუალობიდან და მასშტაბურობიდან გამომდინარე, საჭიროდ მიგვაჩნია, ჩამოყალიბდეს საქართველოს მთავრობასთან საპროგრამო მუშა-ჯგუფი, რომელიც გერმანელ უწყებებთან და კომპანიებთან ერთად, „შავი ზღვის რესურსების კომპლექსური ათვისებისა და წყალბადის ენერგეტიკის განვითარების“ საერთაშორისო პროექტს შიმუშავებს, მისი შემდგომი კომერციალიზაციისთვის. 

ყოველივე ზემოთქმულიდან და პროექტის მნიშვნელობიდან გამომდინარე, რამდენადაც წარმოდგენილი პროექტი წლების განმავლობაში მუშავდებოდა საქართველოში და დღესაც უნდა გაგვაჩნდეს დიდი სურვილი და მონდომება, საქართველომ ეს საერთაშორისო ინიციატივა ბოლომდე უნდა მიიყვანოს.

ვალერი კაგანოვსკი

]]>
versiaprinti@yahoo.com (super admin) ეკონომიკა Wed, 10 Apr 2019 12:46:23 +0400
„სკაი დეველოპმენტს“ უკანონო მშენებლობაში ადანაშაულებენ http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6088-„სქაი-დეველოპმენტს“-უკანონო-მშენებლობაში-ადანაშაულებენ.html http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6088-„სქაი-დეველოპმენტს“-უკანონო-მშენებლობაში-ადანაშაულებენ.html

ადვოკატები _ მიხეილ რამიშვილი, მია ზოიძე და გიორგი ცობეხია თბილისის მერს საჩივრით მიმართავენ

სამშენებლო კომპანია ,,სკაი დეველოპმენტს'' უკანონო მშენებლობაში ადანაშაულებენ. რამდენიმე დღეში, გლდანის მეორე მიკრორაიონის, ნანეიშვილის ქუჩა #23-ის ,,ა'' და ,,ბ'' კორპუსის მოსახლეობის სახელით, ადვოკატები _ მიხეილ რამიშვილი, მია ზოიძე და გიორგი ცობეხია თბილისის მერს, კახა კალაძეს საჩივრით მიმართავენ, რომლითაც ამავე ტერიტორიაზე, ,,გ'' კორპუსის მშენებლობის შეჩერებას მოითხოვენ. ამავე მოთხოვნით, ათიოდე დღის წინ, მოსახლეობამ საპროტესტო აქცია გამართა, რასაც გლდანის გამგებელიც გამოეხმაურა. მეტიც, გამგეობაში კომპანიის, მოსახლეობისა და იურისტების მონაწილეობით, შეხვედრა შედგა და გამგებელმა უკანონო მშენებლობა დროებით შეაჩერა.

გლდანის მეორე მიკრორაიონში, ნანეიშვილის ქუჩა #23-ში, ,,ა'' და ,,ბ'' კორპუსი სამშენებლო კომპანია ,,სკაი დეველოპმენტმა'' ააშენა. კორპუსებს შორის დაშორება 14 მეტრია და სტანდარტსაც მეტ-ნაკლებად აკმაყოფილებს. პროექტის მიხედვით, ამავე ტერიტორიაზე ერთსართულიანი სავაჭრო ცენტრის მშენებლობა და მის უკან საბავშვო მოედნის მოწყობა იგეგმებოდა, თუმცა ნათქვამია, მადა ჭამაში მოდისო და რაკიღა სამშენებლო კომპანიამ ,,ა'' და ,,ბ'' კორპუსის ბინები საკმაოდ სწრაფად გაყიდა, სავაჭრო ცენტრის უკან, სკვერის კი არა, 7-სართულიანი ,,გ'' კორპუსის მშენებლობა გადაწყვიტა, თან ისე, რომ ,,გ'' კორპუსი ,,ბ''-ზე მიბჯენილი იქნება, რადგან მათ შორის მხოლოდ 5-მეტრიანი დაშორებაა. სკვერს ვინღა ჩივის, სამშენებლო კომპანია ,,ბ'' კორპუსის მოსახლეობას კუთხის ფანჯრებსაც ამოუქოლავს, რადგან იმ პროექტში, რომელიც მერიაში წარადგინა და მშენებლობის ნებართვა მიიღო, ,,ბ'' კორპუსს კუთხის ფანჯრები აღარ აქვს! ადვოკატი მიხეილ რამიშვილი ,,ვერსიასთან'' საუბრისას აცხადებს, რომ სამშენებლო კომპანია ,,სკაი დეველოპმენტმა'' მშენებლობის ნებართვა უკანონოდ მიიღო: 

,,ნანეიშვილის ქუჩა #23-ში, ,,ა'' და ,,ბ'' კორპუსი უკვე აშენებულია და ორივე კორპუსს გვერდითა ფანჯრები აქვს. თუმცა პროექტში, რომელიც ერთი წლის წინ, კომპანიამ მერიაში წარადგინა და 7-სართულიანი კორპუსის მშენებლობის ნებართვა მიიღო, ,,ბ'' კორპუსის გვერდითა ფანჯრების ნაცვლად, მხოლოდ კედელი ჩანს. გამოდის, ,,გ'' კორპუსის მშენებლობის პარალელურად, რაც თავდაპირველად გათვალისწინებული ისედაც არ ყოფილა, ,,ბ'' კორპუსის მოსახლეობას გვერდითა ფანჯრებსაც ამოუქოლავენ''. 

მიხეილ რამიშვილმა ,,ვერსიას'' ისიც განუცხადა, რომ ადვოკატები უკანონო მშენებლობას აუცილებლად გაასაჩივრებენ, თუმცა კანონის მიხედვით, საჩივრით ჯერ თბილისის მერს, კახა კალაძეს უნდა მიმართონ. ადვოკატები საჩივარს უკვე ამზადებენ და 3-4 დღეში, მოსახლეობის სახელით, დედაქალაქის მერიას მიმართავენ. იურისტმა მია ზოიძემ ,,ვერსიას'' სარჩელის დეტალები განუმარტა: 

,,სამშენებლო კომპანია ვალდებული იყო, რომ არქიტექტურის სამსახურში, მესამე კორპუსის მშენებლობასთან დაკავშირებით, მისი მომიჯნავე შენობებზე შესაძლო გავლენების შესახებ საექსპერტო კვლევა წარედგინა. თუმცა როდესაც ამ საქმეში ჩვენ, ადვოკატები ჩავერთეთ და შესაბამისი დოკუმენტაცია შევისწავლეთ, გავარკვიეთ, რომ კომპანიას ამ ტიპის კვლევა არ მოუმზადებია. ერთადერთ საექსპერტო კვლევაში, რაც ,,სკაი დეველოპმენტმა'' არქიტექტურის სამსახურს წარუდგინა მითითებულია, რომ ვინაიდან პროექტი ერთიანადაა დამუშავებული, ახალი ბლოკის მშენებლობა, რომელსაც მიწისქვეშა სართული არ გააჩნია, უკვე არსებულ შენობებზე გავლენას არ იქონიებს, რაც ტყუილია! როგორც უკვე გითხარით, ,,გ'' კორპუსი ,,ბ''-ზეა მიბჯენილი და მათ შორის მანძილი მხოლოდ 5 მეტრია. შესაბამისად, მშენებლობის ნებართვის გაცემის დროს, მშენებლობის შეთანხმების პირობები დაირღვა. ფაქტია, კომპანიამ იცრუა, მაგრამ მერიამ ისე გასცა ნებართვა, რომ ადგილზე არავის გადაუმოწმებია''. 

მისივე თქმით, 2018 წლის აგვისტოში, ,,სკაი დეველოპმენტმა'' განაშენიანების ინტენსივობის კოეფიციენტის _ K2-ის გადამეტებისთვის, 67 146 000 ლარი გადაიხადა. ეს იქამდე მოხდა, ვიდრე თბილისის მერი, კახა კალაძე სპეციალურ რეგულაციას მიიღებდა და განაშენიანების ინტენსივობის კოეფიციენტების შეცვლას გააუქმებდა. ,,ვერსიის'' კითხვაზე, რა გამოსავალი არსებობს ამ შემთხვევაში, მია ზოიძემ გვიპასუხა: 

,,სრულიად შესაძლებელია, მერიამ ისეთი გადაწყვეტილება მიიღოს, რომ არც კომპანია დაზარალდეს და არც მოსახლეობა. კერძოდ, ,,გ'' კორპუსის ნაცვლად, ერთსართულიანი სავაჭრო ცენტრი უნდა აშენდეს, ხოლო მის უკან, საბავშვო მოედანი მოეწყოს, რაც პროექტის თავდაპირველი ვარიანტითიყო გათვალისწინებული და რის გამოც მოსახლეობამ ,,ა'' და ,,ბ'' კორპუსში ბინები შეიძინა. ჩვენ არ გავჩერდებით, ამ საქმეს აუცილებლად გავასაჩივრებთ ჯერ თბილისის მერიაში, შემდეგ სასამართლოში. მეტსაც გეტყვით, გარდა იმისა, რომ ახალი, 7-სართულიანი ,,გ'' კორპუსის მშენებლობა უკანონოა, ამავდროულად, ქალაქის განვითარების გენგეგმასაც არ შეესაბამება. აქედან გამომდინარე, არ მგონია, რომ ვინმემ ამ უსახური ბეტონის კონსტრუქციის მშენებლობა დაუშვას ისე, რომ ადამიანებს ფანჯრები ამოუქოლოს. ეს მახინჯი შენობა არავითარ სტანდარტებს არ შეესაბამება და რა თქმა უნდა, არ უნდა აშენდეს!'' 

მიხეილ რამიშვილმა ,,ვერსიას'' ნანეიშვილის ქუჩა #23-ის ,,ა'' და ,,ბ'' კორპუსის მოსახლეობის მოთხოვნები გააცნო და დასძინა, რომ ხალხი მშენებლობას კი არ ეწინააღმდეგება, საკუთარი ინტერესების დაცვას ითხოვს: 

,,როდესაც ათიოდე დღის წინ, მოსახლეობამ საპროტესტო აქცია გამართა, კომპანიის წარმომადგენლებმა პატრული გამოძახეს და განაცხადეს, ხალხი ჩვენს საკუთრებაში იჭრება და კანონიერ მშენებლობას ეწინააღმდეგებაო. თუმცა როდესაც ჩვენ, იურისტები ჩავერიეთ, გავარკვიეთ, რომ მშენებლობა არც ისე კანონიერი იყო. სხვათა შორის, ამ აქციაზე გლდანის გამგეობის წარმომადგენელიც მოვიდა და რამდენიმე დღით, მშენებლობა შეაჩერა. ერთი კვირის წინ, გლდანის გამგეობაში შეხვედრა გაიმართა, რომელსაც მოსახლეობა, ადვოკატები და კომპანიის წარმომადგენლები ვესწრებოდით. ამ შეხვედრაზე პირდაპირ განვაცხადე, რომ კანონდარღვევის თითოეულ ფაქტს გადავიღებდით და ინვესტორს ოფიციალურად გავუგზავნიდით. ამ შეხვედრაზე ჩემთვის სასიამოვნო ფაქტიც დაფიქსირდა, გლდანის გამგებელმა საკმაოდ სწორი და მკაცრი პოზიცია დააფიქსირა, მისი დამსახურებაა, რომ ,,გ'' კორპუსის სამშენებლო სამუშაოები შეჩერდა''. 

იურისტი გიორგი ცობეხია ხაზგასმით ამბობს, რომ 7-სართულიანი ,,გ'' კორპუსის მშენებლობა არ შეიძლება, რადგან მაღალი ძაბვის გადამცემი ხაზის ქვეშაა. კანონის მიხედვით კი, მაღალი ძაბვის გადამცემ ხაზს თავისი დაცვის ზონა აქვს, რაც ნიშნავს, რომ 25 მეტრის რადიუსში მშენებლობა არ შეიძლება.

მაია მიშელაძე

]]>
versiaprinti@yahoo.com (super admin) ეკონომიკა Wed, 03 Apr 2019 13:47:20 +0400
„აეროპორტების გაერთიანების“ 26-ჯერ შეცვლილი შესყიდვების გეგმა და დარღვევები შემოსავლებში http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6085-„აეროპორტების-გაერთიანების“-26-ჯერ-შეცვლილი-შესყიდვების-გეგმა-და-დარღვევები-შემოსავლებში.html http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6085-„აეროპორტების-გაერთიანების“-26-ჯერ-შეცვლილი-შესყიდვების-გეგმა-და-დარღვევები-შემოსავლებში.html

რა უზუსტობები აღმოაჩინეს სახელმწიფო აუდიტორებმა კომპანიის სამეთვალყურეო საბჭოში

სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა შპს „საქართველოს აეროპორტების გაერთიანება'' შეამოწმა. ესაა 2017 წლის შესაბამისობის აუდიტი, რომელიც კომპანიის სამეთვალყურეო საბჭოს საქმიანობას, შემოსავლებს, შესყიდვებსა და აქტივების მართვას ეხება. შპს „საქართველოს აეროპორტების გაერთიანება“ სახელმწიფოს წილობრივი მონაწილეობით შექმნილი საწარმოა, რომლის 100%-იან წილს სახელმწიფო ფლობს. უფლებამოსილებას კი საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს სსიპ ,,სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო'' ანხორციელებს. ,,საქართველოს აეროპორტების გაერთიანებაში'' სახელმწიფო აუდიტორებმა ხარვეზები გამოავლინეს, როგორც სამეთვალყურეო საბჭოს საქმიანობაში, ასევე კომპანიის მიერ განხორციელებულ შესყიდვებსა და აქტივების მართვაშიც.

სამეთვალყურეო საბჭო 

შპს ,,საქართველოს აეროპორტების გაერთიანების'' საქმიანობის ძირითადი მიმართულებები მის საკუთრებაში არსებული სამოქალაქო აეროპორტების მართვა და ოპტიმიზაცია, ახალი აეროპორტების დაპროექტება, მშენებლობა, არსებულის მოდერნიზება და განვითარებაა. 

კომპანია ანხორციელებს ქუთაისის, მესტიისა და ამბროლაურის აეროპორტების ოპერირებას. თბილისის აეროპორტის ოპერირების უფლება გადაცემულია შპს „ტავ ურბან საქართველოსთვის“,ბათუმის აეროპორტის ოპერირებას კი შპს „ტავ ბათუმი ოფერეიშენს“ ანხორციელებს. 

კომპანიის ხელმძღვანელი ორგანოებია: პარტნიორთა საერთო კრება (სსიპ ,,სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო''), სამეთვალყურეო საბჭო და დირექტორი. პარტნიორთა საერთო კრება აეროპორტების გაერთიანების მართვის უმაღლესი ორგანოა და გადაწყვეტილებებს იღებს ისეთ საკითხებზე, როგორებიცაა: სამეთვალყურეო საბჭოს წევრების დანიშვნა-გამოწვევა და კომპანიის ბიზნესგეგმის დამტკიცება. 

წესდების მიხედვით, სამეთვალყურეო საბჭო კონტროლს უწ¬ევს დირექტორის საქმიანობას და ყოველკვარტალურად ისმენს ინფორმაციას კომპანიის ბიზნესგეგმის შესრულების შესახებ. 

დირექტორი კომპანიის მიმდინარე საქმიანობას ხელმძღვანელობს. 

საქართველოს მთავრობის განკარგულებით, შპს „საქართველოს აეროპორტების გაერთიანების“ სამეთვალყურეო საბჭო 7 მინისტრის პირველი მოადგილეებით დაკომპლექტდა. 

კომპანიის წესდებით, საბჭო კვარტალში ერთხელ იკრიბება, სადაც სხვა საკითხების განხილვასთან ერთად, კომპანიის ბიზნესგეგმას ითანხმებს და ისმენს ინფორმაციას მისი შესრულების შესახებ. 

აუდიტის შედეგად გაირკვა, რომ ყოველკვარტალური შეკრების ვალდებულების მიუხედავად, 2017 წელს, სამეთვალყურეო საბჭო მხოლოდ ერთხელ _ 2017 წლის თებერვალში შეიკრიბა. 

მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების რეესტრიდან ამონაწერის თანახმად, 2017 წელს, სამეთვალყურეო საბჭოს წევრებად რამდენიმე მინისტრის ყოფილი პირველი მოადგილე იყო რეგისტრირებული. 

მართალია, 2017 წლის 16 ოქტომბერს, კომპანიამ ,,სახელმწიფო ქონების ეროვნულ სააგენტოს'' მიმართა, რათა საბჭოს წევრები შეეცვალა, მაგრამ სააგენტომ ეს ცვლილებები ოთხი თვის დაგვიანებით განახორციელა. აქედან გამომდინარე, სახელმწიფო აუდიტორებმა დაასკვნეს, რომ შპს ,,საქართველოს აეროპორტების გაერთიანებაში'', წესდებით გათვალისწინებული მოთხოვნები არ შესრულებულა _ სამეთვალყურეო საბჭოს სხდომა არ ჩატარებულა და არც ბიზნესგეგმის შესრულება განხილულა. 

აქედან გამომდინარე, სამეთვალყურეო საბჭოს მაღალი საზოგადოებრივი მნიშვნელობის მქონე კომპანიის ეფექტური კონტროლი არ განუხორციელებია. არადა, სახელმწიფო აუდიტორებმა ისიც გაარკვიეს, რომ ბიზნესგეგმით გათვალისწინებულ და ფაქტობრივ ხარჯებს შორის მნიშვნელოვანი სხვაობები არსებობს. ჯამში, კომპანიის დაგეგმილ და ფაქტობრივ მოგება-ზარალს შორის სხვაობა 10 089 285 ლარი ანუ 236%-ია. 

არსებითი ცვლილებებია განხორციელებული შესყიდვების გეგმაშიც. 

ხარვეზები შემოსავლებში 

შპს „საქართველოს აეროპორტების გაერთიანების“ შემოსავლების ძირითადი წყარო საავიაციო შემოსავლებია, რასაც მგზავრთა და საჰაერო ხომალდის საავიაციო უსაფრთხოებისთვის გაწეული მომსახურებით გამოიმუშავებს. 

ამავე კომპანიის შემოსავლებია შპს „ტავ ურბან საქართველოსა“ და შპს „ბათუმის აეროპორტთან“ გაფორმებული ხელშეკრულებების საფუძველზე მიღებული თანხაც. 

„საქართველოს აეროპორტების გაერთიანების“ მიერ, 2017 წელს მიღებული შემოსავლები აეროპორტების მიხედვით კი ასეთია: 

თბილისის საერთაშორისო აეროპორტი _ 32 994 966 ლარი; ქუთაისის საერთაშორისო აეროპორტი _ 4 515 449 ლარი; ბათუმის საერთაშორისო აეროპორტი _ 4 346 611 ლარი; მესტიის ადგილობრივი აეროპორტი _ 52 920 ლარი; ამბროლაურის ადგილობრივი აეროპორტი _ 15 405 ლარი; სულ _ 41 925 351 ლარი. 

აუდიტის შედეგად გაირკვა, რომ 2015 წლის 11 მარტის ხელშეკრულებით, შპს „ჯორჯიან ბასს“ ქუთაისის საერთაშორისო აეროპორტიდან მგზავრთა სახმელეთო საშუალებებით გადაყვანის ექსკლუზიური უფლებამოსილება მიენიჭა. სატრანსპორტო მომსახურების ეს ხელშეკრულება შპს „ჯორჯიან ბასთან“ 2015 წელს, ელექტრონული აუქციონის საფუძველზე გაფორმდა. აუქციონში მხოლოდ შპს „ჯორჯიან ბასი“ მონაწილეობდა. 

,,შესაბამის ვებგვერდზე, აუქციონის აღწერილობის გრაფაში, ის პირობები და კრიტერიუმები არ იყო ჩაშლილი, რაც პრეტენდენტებს უნდა დაეკმაყოფილებინათ. სამაგიეროდ, მინიშნება იყო, რომ დამატებით ინფორმაციას კომპანიაში მიიღებდით, რაც პროცესის გამჭვირვალობას ხელს უშლიდა და არაკონკურენტულ გარემოს ქმნინდა. ეს პირობები და კრიტერიუმები კომპანიას განსაზღვრული და შეთანხმებული ჰქონდა პარტნიორთან _ ეკონომიკის სამინისტროს სსიპ ,,სახელმწიფო ქონების ეროვნულ სააგენტოსთან''. ხელშეკრულების მიხედვით, შპს „ჯორჯიან ბასს“, ან მის პარტნიორს, სატრანსპორტო საქმიანობის წარმართვის არანაკლებ ორწლიანი გამოცდილება უნდა ჰქონოდა. შპს „ჯორჯიან ბასი“ 2014 წელს დაფუძნდა და შესაბამისად, ამ პირობას ვერ აკმაყოფილებდა'', _ ვკითხულობთ აუდიტის დასკვნაში. 

მეტიც, სახელმწიფო აუდიტორებმა გაარკვიეს, რომ სატრანსპორტო მომსახურების გამოცდილების დასადასტურებლად, შპს ,,საქართველოს აეროპორტების გაერთიანებას'' წარუდგინეს ინფორმაცია, რომლითაც შპს „ჯორჯიან ბასის“ დირექტორი, იმავდროულად, შპს GEO TRAVEL-ის ერთ-ერთი დამფუძნებელი და დირექტორიც იყო. 

შპს GEO TRAVEL-ის გამოცდილების დასადასტურებლად, ამ კომპანიასა და შპს „ეს სი თრეველს“ შორის 2011 წლის 12 თებერვალს გაფორმებული ხელშეკრულება წარადგინეს, რაც სატრანსპორტო მომსახურებას ეხება: 

,,ამ ხელშეკრულების ბოლო გვერდზე, ხელმოწერების ნაწილში, შპს GEO TRAVEL-ის ნაცვლად, შემსრულებლად დაფიქსირებულია 2014 წელს დაფუძნებული შპს „ჯორჯიან ბასი“. ეს ხელშეკრულება 2011 წელს ვერ გაფორმდებოდა და შესაბამისად, შპს GEO TRAVEL-ის გამოცდილება არ დასტურდება! ამასთან, ხელშეკრულებას თან არ ახლდა მომსახურების გაწევის დამადასტურებელი დოკუმენტები. აღნიშნული შეუსაბამობა შპს „საქართველოს აეროპორტების გაერთიანებამ“ ვერ შენიშნა და შედეგად, ხელშეკრულება გააფორმა შესაბამისი გამოცდილების არმქონე კომპანიასთან, რაც შეიცავს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულებების არაჯეროვნად შესრულების რისკებს''. 

ხელშეკრულების პირობებით, შპს „ჯორჯიან ბასს“, მგზავრები დავით აღმაშენებლის სახელობის ქუთაისის საერთაშორისო აეროპორტიდან ქუთაისის, თბილისის, ბათუმის, ზუგდიდის, გუდაურის, მესტიისა და ბაკურიანის მიმართულებებით და პირიქით უნდა გადაეყვანა. 

სახელმწიფო აუდიტორებისთვის წარდგენილი დოკუმენტაციით გაირკვა, რომ შპს „ჯორჯიან ბასის“ მიერ, 2017 წელს, მგზავრთა გადაყვანა შესრულდა მხოლოდ თბილისის, ბათუმისა და ქუთაისის მიმართულებებით. აქედან გამომდინარე, სახელმწიფო აუდიტორებმა დაასკვნეს, რომ კომპანიაში შესაბამისი კონტროლის მექანიზმები დანერგილი არაა, რაც მგზავრთა ყველა მიმართულებით გადაყვანის საჭიროებას გამოავლენდა. 

რაც მთავარია, შპს „ჯორჯიან ბასის“ მიერ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების შესრულებასაც უზრუნველყოფდა. სატრანსპორტო მომსახურების მხოლოდ ნაწილობრივ მიწოდება კი მგზავრთა კომფორტული და ხელმისაწვდომი ტრანსპორტირების შესაძლებლობებს ამცირებს, როგორც ადგილობრივი მოსახლეობისათვის, ასევე უცხოელი ვიზიტორებისათვის. 

,,ჯორჯიან ბასთან'' გაფორმებული ხელშეკრულებით, ვალდებულებების შესრულების დადგენილი ვადის გადაცილებისათვის, ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე კონტრაქტორს უნდა დაკისრებოდა პირგასამტეხლო _ 200 ლარის ოდენობით, ხოლო ერთი თვის განმავლობაში, ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე _ 0.01%-ის ოდენობით. 

სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის რეკომენდაციის საფუძველზე, შპს ,,საქართველოს აეროპორტების გაერთიანებამ'' პირგასამტეხლოები დაიანგარიშა და შპს „ჯორჯიან ბასს“ 171 533 ლარის გადახდა დააკისრა. 

დარღვევები შესყიდვებში 

„სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ საქართველოს კანონით, შესყიდვების წლიური გეგმის შემუშავების დროს, შემსყიდველმა უნდა გაითვალისწინოს შესყიდვის განხორციელების აუცილებლობა, მისაწოდებელი საქონლის რაოდენობა, ხოლო არსებული მარაგების გათვალისწინებით _ შესასრულებელი სამუშაოს, ან გასაწევი მომსახურების მოცულობა. 

სახელმწიფო აუდიტორებმა გაარკვიეს, რომ 2017 წლის შესყიდვების გეგმაში, შპს „საქართველოს აეროპორტების გაერთიანებამ“ ცვლილება 26-ჯერ განახორციელა. შესყიდვების გეგმის ჯამური ცვლილება 41 799 580 ლარია, რაც მთლიანი გეგმის 62.4%-ია. 

საბოლოოდ განსაზღვრული შესყიდვების სავარაუდო თანხა კი 2.7-ჯერ აღემატება პირველადი გეგმით განსაზღვრულ მაჩვენებელს: 

,,შესყიდვების გეგმის ხშირი, მნიშვნელოვანი და არასათანადოდ დოკუმენტირებული ცვლილებები მიუთითებს, რომ ,,საქართველოს აეროპორტების გაერთიანებას'', თავდაპირველი გეგმის წარდგენის მომენტისთვის, წლის განმავლობაში განსახორციელებელი შესყიდვების აუცილებლობა, მისაწოდებელი საქონლის რაოდენობა, შესასრულებელი სამუშაოს, ან გასაწევი მომსახურების მოცულობა ნათლად წარმოდგენილი არ ჰქონია. შესყიდვების სწორად და სრულყოფილად დაგეგმვა ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი წინაპირობაა, რათა სახსრების რაციონალური ხარჯვით, კომპანიამ დასახულ მიზნებს მიაღწიოს''. 

ტენდერების ჩატარების წესის შესაბამისად, წინასწარი ანგარიშსწორების შემთხვევაში, მიმწოდებელი ვალდებულია, შემსყიდველ ორგანიზაციას წინასწარ გადასახდელი თანხის ოდენობის გარანტია წარუდგინოს. ამავე წესით, ხელშეკრულების შესრულების უზრუნველყოფის გარანტია შემსყიდველს ხელშეკრულების გაფორმებამდე წარედგინება. 

აუდიტის შედეგად გაირკვა, რომ შპს „ანაგთან“, ქუთაისის აეროპორტის ახალი ტერმინალის კარკასის მშენებლობაზე გაფორმებული ხელშეკრულებით, სამუშაოს დასრულების ვადად 2018 წლის 18 იანვარი განისაზღვრა. ამ თარიღის გათვალისწინებით, ხელშეკრულების უზრუნველყოფის გარანტია წარდგენილია 660 599 ლარზე, ხოლო წინასწარი ანგარიშსწორებით მიღებული თანხის შესაბამისი გარანტია _ 3 963 595 ლარზე. 2018 წლის 4 იანვარს, ხელშეკრულებაში ცვლილება შეიტანეს და შედეგად, სამუშაოების ვადა 28 თებერვლამდე გადასწიეს. ამ ცვლილების შესაბამისი გარანტიები კი შპს ,,ანაგმა'' თვენახევრის დაგვიანებით წარადგინა. 

საქართველოს მთავრობის განკარგულებით, თბილისის, ბათუმის, მესტიის, ამბროლაურის, ქუთაისისა და ნებისმიერი სხვა ადგილობრივი მიმართულებით მგზავრთა საჰაერო გადაყვანის უზრუნველსაყოფად და ქვეყანაში ტურიზმის ხელშეწყობის მიზნით, შპს „საქართველოს აეროპორტების გაერთიანებას“ ავიარეისების ორგანიზება დაავალეს. ამისთვის ტენდერის საშუალებით, აეროპორტების გაერთიანებას ავიარეისების შესრულების მომსახურება უნდა შეესყიდა. ტენდერის გამოცხადებამდე, აეროპორტების გაერთიანებამ სავარაუდო ღირებულება მხოლოდ არარეზიდენტი ავიაკომპანიის − ABC AIR-ის მიერ წარდგენილი ფასებით განსაზღვრა

აუდიტის შედეგად გაირკვა, რომ ABC AIR-ი ამ ტენდერში არ მონაწილეობდა, გამარჯვებულად კი ერთადერთი მონაწილე _ შპს „სერვისეირი“ გამოაცხადეს, რომელთანაც 2017 წლის 23 ივნისს, 3-წლიანი ხელშეკრულება გააფორმეს: საშუალო ფრენა-საათის ღირებულებით _ 1 000 აშშ დოლარი, ხელშეკრულების ჯამური ღირებულება _ 4 500 000 აშშ დოლარი იყო. სახელმწიფო აუდიტორებმა ისიც გამოავლინეს, რომ 2014_2017 წლებში, ,,სერვისეირი'' მსგავს მომსახურებას, საშუალო ფრენა-საათის ღირებულებით _ 2 627 აშშ დოლარად ასრულებდა. აქედან გამომდინარე, 2017 წელს, ტენდერში 2.6-ჯერ ნაკლები ფასი დააფიქსირა. მართალია, მოგვიანებით ანუ 2017 წლის ბოლოს, ,,საქართველოს აეროპორტების გაერთიანებას'' წერილობითაც მიმართა და აღნიშნა, რომ არსებული ღირებულებით, ხელშეკრულებით ნაკისრ ვალდებულებას ვეღარ ასრულებდა, მაგრამ 2018 წლის 1 თებერვალს, აეროპორტების გაერთიანებამ შპს-ს ხელშეკრულება შეუწყვიტა, ხოლო შესყიდვების სააგენტოს მოსთხოვა, რათა ,,სერვისეირი'' შავ სიაში შეეყვანა. 

,,ახალი ტენდერის ჩატარებამდე, მგზავრთა საჰაერო ტრანსპორტით გადაყვანის პროცესის შეუფერხებლად მიმდინარეობის მაღალი საზოგადოებრივი ინტერესიდან გამომდინარე, მთავრობის განკარგულების საფუძველზე, კომპანიამ ანალოგიური მომსახურების შესყიდვის მიზნით, 2018 წლის 22 თებერვალს, გამარტივებული შესყიდვის საშუალებით, ხელშეკრულება გააფორმა შპს „აკ-ეარ ჯორჯიასთან“. ხელშეკრულებით, რეისების მიხედვით, საშუალო ფრენა-საათის ღირებულება 1 620-დან 2 446 აშშ დოლარამდე მერყეობს. გარდა შპს „აკ-ეარ ჯორჯიას“ შემოთავაზებისა, კომპანიამ წარადგინა 2017 წლის სექტემბერსა და 2018 წლის იანვარში მიღებული არარეზიდენტი მომწოდებლის − KENN BOREK AIR LTD-ს შეთავაზება, რომლითაც, საშუალო ფრენა-საათის ღირებულება _ 1 750-დან 4 800 აშშ დოლარამდე მერყეობდა. 2018 წლის 16 აგვისტოს, აეროპორტების გაერთიანებამ გამოაცხადა ტენდერი იმავე მომსახურების შესყიდვაზე, რომელშიც მხოლოდ შპს „აკ-ეარ ჯორჯია“ მონაწილეობდა და გაიმარჯვა კიდეც. მომსახურების გაწევის ვადა 4 წლით განისაზღვრა, ხოლო სავარაუდო ღირებულება _ 20 248 800 აშშ დოლარით. ამ შემთხვევაშიც, საშუალო ფრენა-საათის ღირებულება 1 620- დან 2 446 აშშ დოლარამდე მერყეობდა. აღსანიშნავია, რომ შპს „აკ-ეარ ჯორჯიას“ 100%-იან წილს ფლობს შპს „სერვისეარ ჰოლდინგი“. თავის მხრივ, ამ ჰოლდინგის დამფუძნებელია შპს „სერვისეირის“ 100%-იანი წილის მფლობელი''. 

აქედან გამომდინარე, სახელმწიფო აუდიტორებმა დაასკვნეს, რომ აეროპორტების გაერთიანებამ არასათანადოდ ჩაატარა ბაზრის კვლევა, რის გამოც შიდა ფრენების პროექტში სერიოზული ხარვეზები დაფიქსირდა. ეს კი ფულადი რესურსის არაეფექტურად ხარჯვის რისკს ზრდის. 

ხარვეზები აქტივების მართვაში 

შპს „საქართველოს აეროპორტების გაერთიანების“ საქმიანობის ერთ-ერთი ძირითადი მიზანი, საქართველოს სამოქალაქო აეროპორტების განვითარების ერთიანი გეგმის შემუშავებაა. კომპანიის საკუთრებაშია, როგორც მოქმედი აეროპორტების (თბილისი, ბათუმი, ქუთაისი, მესტია, ამბროლაური), ასევე რამდენიმე უმოქმედო აეროპორტის (ზუგდიდი, ფოთი) აქტივები. სახელმწიფო აუდიტორებმა გაარკვიეს, რომ ამ ეტაპზე, უმოქმედო აეროპორტების განვითარების მიმართულებით, რაიმე სახის სამოქმედო გეგმა აეროპორტების გაერთიანებას არ აქვს და მისი საქმიანობა მხოლოდ მოქმედი სამოქალაქო აეროპორტების მართვითა და განვითარებით შემოიფარგლება. 

შპს „ტავ ურბან საქართველო“ ვალდებულია, აეროპორტის ოპერირება და მოვლა-პატრონობა უზრუნველყოს საოპერაციო და ტექნიკური უზრუნველყოფის სტანდარტების დაცვით. თავის მხრივ, ეს გულისხმობს აეროპორტის ტერმინალისა და მასთან დაკავშირებული ყველა ობიექტის (მიწისა და შენობა-ნაგებობების) ოპერირებასა და მოვლა-პატრონობას. ეს უკანასკნელი კი გულისხმობს აეროპორტის ტერიტორიაზე არსებული ყველა მატერიალური აქტივის ყოველდღიურ ადმინისტრირებას, ფუნქციონირებას, მართვას, საექსპლუატაციო მდგომარეობაში დაცვას და შეკეთებას, რაც აუცილებელია მათი გამოყენების, ან უსაფრთხო და სათანადო ოპერირებისთვის. 

ხელშეკრულება ასევე ითვალისწინებს აეროპორტების გაერთიანების უფლებას, რათა აქტივებზე კონტროლის განხორციელების მიზნით, შეითანხმოს შპს „ტავ ურბან საქართველოს“ მიერ წარმოდგენილი ყოველწლიური მოვლა-პატრონობის პროგრამა. აუდიტის შედეგად გაირკვა, რომ 2018 წლის 1 დეკემბრის მდგომარეობით, მსგავსი შინაარსის მოვლა-პატრონობის პროგრამა მხარეებს შორის არ შეთანხმებულა. 

სახელმწიფო აუდიტორებმა ისიც დაადგინეს, რომ აეროპორტების გაერთიანებაში ინვენტარიზაცია არ ჩატარებულა. არადა, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულებით, შპს „საქართველოს აეროპორტების გაერთიანება“ ვალდებულია, რომ ქონების, მოთხოვნებისა და ვალდებულებების ინვენტარიზაცია სამეურნეო წლის ბოლოს ჩაატაროს, გარდა იმ ქონებისა და ვალდებულებებისა, რომელთა სრული, ან ნაწილობრივი ინვენტარიზაცია ჩატარებულია სამეურნეო წლის დასრულებამდე, სამი თვის განმავლობაში. 

აუდიტის შედეგად გაირკვა, რომ აეროპორტების გაერთიანებაში ბოლო ინვენტარიზაცია 2015 წელს, ჩატარდა. აქედან გამომდინარე, სახელმწიფო აუდიტორებმა დაასკვნეს, რომ ინვენტარიზაციის გარეშე, კომპანია აქტივებს ეფექტურად ვერ მართავს. მეტიც, ინვენტარიზაციის გარეშე, მოძველებული, ან აქტივების დაკარგვის ფაქტების დროულად აღმოჩენა/გამოვლენა შეუძლებელია. შესაბამისად, ფაქტია, რომ შპს ,,საქართველოს აეროპორტების გაერთიანება'', მის ხელთ არსებულ აქტივებს ეფექტურად ვერ აკონტროლებს.

 

მაია მიშელაძე

]]>
versiaprinti@yahoo.com (super admin) ეკონომიკა Wed, 03 Apr 2019 13:47:12 +0400
ვინ და რატომ ებრძვის ანაკლიის პორტს http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6077-ვინ-და-რატომ-ებრძვის-ანაკლიის-პორტს.html http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6077-ვინ-და-რატომ-ებრძვის-ანაკლიის-პორტს.html

ინტერვიუ „ანაკლიის განვითარების კონსორციუმის“ დირექტორთან, ლევან ახვლედიანთან 

 

,,საქმის, რომელიც რამდენიმე წლის წინ, ჩემს ჰარვარდელ თანაკურსელთან, კურტ კონტთან ერთად დავიწყე, თავიდან ცოტას თუ სჯეროდა. იდეა თითქმის გიჟური ჩანდა და მიზანიც რთულად მისაღწევი. ეს იყო ანაკლიის პორტი, რომელსაც სრულიად ახალი რეალობა უნდა შეექმნა და პატარა სოფელი აფხაზეთთან ახლოს, აბრეშუმის გზის უმნიშვნელოვანეს პუნქტად, მსოფლიო გადაზიდვების ცენტრად უნდა ექცია. 2020 წელს, ეს უკვე რეალობა იქნება. დასრულდება პირველი ფაზა, რომლის საინვესტიციო ღირებულება 600 მილიონ დოლარს შეადგენს, დასაქმდება 2 500 ადამიანი, შემოვა პირველი გემი... საქართველო ერთადერთი ქვეყანაა შავი ზღვის აკვატორიაში, სადაც ღრმაწყლოვანი პორტის არარსებობის გამო, შავ ზღვაზე მოძრავი გემების 75% ვერ შემოდის. ანაკლიაში იქნება ღრმაწყლოვანი პორტი, ანაკლია გახდება რეგიონული ჰაბი, რომელიც უზრუნველყოფს ჩვენი დერეფნის კონკურენტუნარიანობას. ჩვენი ქვეყანა გაჩნდება მსოფლიო რუკაზე, როგორც აბრეშუმის გზის ნაწილი, როგორც ახალი კარიბჭე ევროპაში'', _ ეს ანაკლიის განვითარების კონსორციუმის დამფუძნებლის, მამუკა ხაზარაძის სიტყვებია, რომელსაც საქართველოს პროკურატურა ფულის გათეთრების ბრალდებით ედავება... ,,ვერსიაში'' დეტალურად ვწერდით, რომ ამის გამო, თიბისი ბანკის სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარემ და მისმა მოადგილემ პოსტები დატოვეს. თუმცა იმავდროულად, მამუკა ხაზარაძე ,,ანაკლიის განვითარების კონსორციუმის'' ერთ-ერთი დამფუძნებელია, ამიტომ სრულიად ლოგიკურია მისი განცხადება, რომ პროკურატურის ბრალდებამ, შესაძლოა ანაკლიის პროექტი დააზიანოს. 

შინ თუ გარეთ ანაკლიის პორტის ამ პროექტს უამრავი მტერი ჰყავს. წარმოიდგინეთ, აფხაზეთიდან 4 კილომეტრში, ამერიკული და ევროპის წამყვანი ქვეყნების ინვესტიციებით აშენებული ღრმაწყლოვანი პორტი, სადაც შავ ზღვაზე მოძრავი გემების 75% უნდა შემოვიდეს! რუსეთი და მასთან ერთად, ყველა ის ქვეყანა, რომლებსაც შავი ზღვის აკვატორიაში აქვთ პორტები, მათ შორის, თურქეთი, რუმინეთი და სხვები, მშვიდად მიადევნებენ თვალ-ყურს ანაკლიის პორტის მშენებლობას?! გარე ფაქტორებს, ბათუმისა და ფოთის პორტების სახით, შიდა დაპირისპირებაც ემატება. შესაბამისად, ხელისუფლების ოპონენტების შენიშვნაც სრულიად ლოგიკურია, როდესაც ამბობენ, რომ მთავრობას ანაკლიის პორტიდან ამჟამინდელი ინვესტორის ჩამოცილება სურს. მეტიც, ოპოზიციონერი დეპუტატების თქმით, ხელისუფლებას თითქოს ახალი ინვესტორიც შერჩეული ჰყავს, ჩინური კომპანია ,,კორსოს'' სახით. 

აქედან გამომდინარე, გასაკვირი არაა, რომ 21 მარტს, საქართველოს პარლამენტში, რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის მინისტრს, მაია ცქიტიშვილს, სწორედ ანაკლიის თემაზე მოუსმინეს. მართალია, მეორე დღეს, ,,ანაკლიის განვითარების კონსორციუმმა'' ოფიციალურად აღნიშნა, რომ ქალბატონმა მინისტრმა პარლამენტში, ანაკლიის პროექტზე არაობიექტური და მცდარი განცხადებები გააკეთა, რაც პროექტსა და მის დონორებს აზიანებს, მაგრამ მაია ცქიტიშვილმა პირდაპირ თქვა, რომ ანაკლიის პორტთან დაკავშირებით, არავითარი სხვა ინვესტორი არ არსებობს და არც ხელისუფლებაა ახლის ძიებაში. ნებისმიერ შემთხვევაში, ყველა _ საპარლამენტო უმრავლესობაცა და უმცირესობაც თანხმდება, რომ ანაკლიის ღრმაწყლოვანი პორტი საქართველოსთვის მნიშვნელოვანი, მასშტაბური და სტრატეგიული პროექტია, რომელიც აუცილებლად განხორციელდება. 

მთავარია, ვინ და როგორ განახორციელებს პროექტს? რატომ, ან რა მიზნით ატყდა ,,ანაკლიის განვითარების კონსორციუმისა'' და მისი ერთ-ერთი დამფუძნებლის წინააღმდეგ ასეთი ისტერია? კონკრეტულად, რას ითხოვენ ხელისუფლებისგან საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტები, რომლებიც იმავდროულად, საქართველოს მთავრობის დონორები არიან სხვადასხვა პროექტში? ამ თემაზე ,,ვერსიას'', ,,ანაკლიის განვითარების კონსორციუმის'' დირექტორი, ლევან ახვლედიანი ესაუბრება.

_ ბატონო ლევან, რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის მინისტრის, მაია ცქიტიშვილის განცხადებით, ,,ანაკლიის განვითარების კონსორციუმი'' საზოგადოებაში ქმნის განწყობას, რომ პროექტსა და მის ერთ-ერთ დამფუძნებელს, მამუკა ხაზარაძეს მთავრობა ებრძვის, რაც მინისტრისვე სიტყვებით, ,,კეთილსინდისიერი ინვესტორის ქცევად'' ვერ შეფასდება. როგორ დაიწყო ეს ისტერია ანაკლიის პროექტის წინააღმდეგ?

_ პირველ რიგში, უნდა აღვნიშნო, რომ პარლამენტში გამოსვლისას, მინისტრმა ბევრი არაობიექტური და მცდარი ინფორმაცია გაავრცელა. ყველაზე მტკივნეული ჩვენი, როგორც გუნდის და რაც მთავარია, პროექტის ინვესტორების დისკრედიტაცია იყო. ეს ყველაზე საგანგაშოა, რადგან ამ კონსორციუმში მსოფლიოში ცნობილი, ტოპ-კომპანიები შემოვიკრიბეთ, უმაღლესი დონისა და გამოცდილების მქონე, ათეულობით კომპანია სხვადასხვა ქვეყნებიდან, მათ შორის, ჰოლანდიიდან, ამერიკიდან, დიდი ბრიტანეთიდან, საფრანგეთიდან, გერმანიიდან. ეს კომპანიები იყვნენ და არიან ჩართულნი ანაკლიის პროექტის განხორციელებაში, მათ მიერ ჩატარებულ ექსპერტიზაში, კერძო ინვესტიციის სახით, უზარმაზარი თანხა _ 70 მილიონი დოლარი გადავიხადეთ. ყველა განცხადება, თანაც პარლამენტის ტრიბუნიდან და თან ასეთი მაღალჩინოსანი ადამიანისგან, ჩვენს ინვესტორებს შორის, პირდაპირ დასკვნებს იწვევს. სწორედ ესაა უდიდესი პრობლემა და პროექტს კი არ აზიანებს ამგვარი განცხადებები, ან ჩვენ, არამედ საქართველოს და ჩვენი ქვეყნის საინვესტიციო გარემოს, რაც აბსოლუტურად გაუგებარია. ამ ფონის შექმნას რა მიზეზი უდგას უკან, ესაა გასარკვევი. 

რაც შეეხება კითხვის მეორე ნაწილს, საიდან დაიწყო ეს ყველაფერი? პირველივე დღიდან, ამ პროექტს ძალიან ბევრი სკეპტიკოსი და მცირე რაოდენობის მხარდამჭერი ჰყავდა. მთავრობა ვერ ათვითცნობიერებს, რომ ანაკლიის პროექტის სტრუქტურა კერძო და საჯარო პარტნიორობაა. ეს პარტნიორობა ნიშნავს, რომ ორივე მათგანი ამ პროექტის პირდაპირი ბენეფიციარები არიან _ ჩვენ, როგორც კერძო სექტორი და სახელმწიფო, როგორც საჯარო სექტორი. ბოლო რვა-ცხრა თვის განმავლობაში, მთავრობა იქცევა არა, როგორც პარტნიორი, არამედ, როგორც მოწინააღმდეგე მხარე, რაც ასევე გაუგებარია. თუ ერთი მხრივ, ეს პროექტი შენთვის სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია, ამავდროულად, პარტნიორები ვართ და პროკურატურამ საქმე აღძრა კონსორციუმის ერთ-ერთი დამფუძნებლის წინააღმდეგ, მეორე მხრივ, რატომ ამბობ, რომ ეს ყველაფერი ჩვენს პარტნიორობასთან არავითარ კავშირში არაა? ამ ორი საკითხის ერთმანეთისგან გამიჯვნის მცდელობაც კი აბსოლუტური სისულელეა, არადა, აცხადებ, რომ ჩემი პარტნიორი ხარ და თან ფულის გათეთრებას მაბრალებ?! ესაა აბსოლუტური ცინიზმის გამომჟღავნება. როგორ დაიწყო ეს ყველაფერი, კარგად იცით, რადგან ბატონმა მამუკამ არაერთხელ განაცხადა. მიზეზს რაც შეეხება, ვერ გამოვრიცხავ, რომ პროკურატურის ბრალდება ანაკლიის გამო ხდება. იმასაც ვერ გამოვრიცხავ, რომ შესაძლოა, მთავრობას ამ პროექტის განხორციელება სხვაგვარი სტრუქტურით სურს. პოლიტიკოსი არ ვარ, მაგრამ მინისტრისა და ცალკეული დეპუტატების განცხადებებიდან გამომდინარე, შესაძლოა, გარკვეული დასკვნები გაკეთდეს. 

_ ერთი წლის წინ, როდესაც პოლიტიკაში ბიძინა ივანიშვილი დაბრუნდა, პირდაპირ განაცხადა, რომ ამ ქვეყნის ეკონომიკა ორმა ბანკმა დააქცია, ორი ბანკი მაშინდელმა ფინანსთა მინისტრმაც ახსენა, მაგრამ მოგვიანებით, დააზუსტა, ამ ბანკებმა ქვეყნის განვითარებაში დიდი წვლილი შეიტანესო. ეს იყო ადრე გაზაფხულზე, ზაფხულში ,,ომეგას'' სკანდალი ატყდა, ხოლო ზაზა ოქუაშვილის ფარული ჩანაწერებიდან შევიტყვეთ, რომ ვანო ჩხარტიშვილი, რომელმაც ქართველ ხალხს საბჭოთა ანაბრები შეუჭამა, ბიძინა ივანიშვილთან ბიზნესმენების დავას აგვარებს... მეტიც, ,,ომეგას'' სკანდალის ერთი ეპიზოდი, უშუალოდ თიბისი ბანკსა და მამუკა ხაზარაძეს უკავშირდებოდა. ამასობაში 2019 წელი დადგა და იანვარში გავიგეთ, რომ პროკურატურაში დაკითხვაზე მამუკა ხაზარაძე დაიბარეს, გამოძიება კი, რომელიც თიბისი-ში, 11 წლის წინანდელ ტრანზაქციას უკავშირდება, ზაფხულში, ,,ომეგას'' სკანდალის კვალდაკვალ, აგვისტოში დაწყებულა... მაპატიეთ, გრძელი კითხვა გამომივიდა, მაგრამ ვინაიდან ანაკლიას ფოთის პორტიც უპირისპირდება, თქვენს წინააღმდეგ ვანო ჩხარტიშვილის ფაქტორს გამორიცხავთ, რომელსაც ფოთის პორტში უდიდესი ინტერესი აქვს? 

_ პირდაპირ გეტყვით, კონკრეტულ სახელებსა და გვარებზე განცხადებებს ვერ გავაკეთებ. მე კი ვიცი, ვინ არის ვანო ჩხარტიშვილი, მაგრამ ამ ტიპის სპეკულაციებში არ შევალ, შემიძლია, მხოლოდ ფაქტებზე გესაუბროთ. რა თქმა უნდა, ამ პროექტს ყოველთვის ეწინააღმდეგებოდნენ და ეს ახლაც ასეა, კომერციული ინტერესების მატარებელი ის ადამიანები, თუ კომპანიები, რომელთა კომერციულ ინტერესებსაც ეს პროექტი პოტენციურად ,,დაარტყამს''. ვგულისხმობ, როგორც ფოთის, ასევე ბათუმის პორტებში მომუშავე ზოგიერთ კომპანიასა და ბიზნესმენს. ვამბობთ, რომ ჩვენი თვითმიზანი არაა, კონკურენცია გავუწიოთ ფოთისა და ბათუმის პორტებს, ჩვენი მიზანი ამ ქვეყნისა და მისი დერეფნის განვითარებაა, რათა შავი ზღვის აკვატორიაში არსებულ სხვა დერეფნებს გაუწიოს კონკურენცია, საიდანაც შეიძლება, ტვირთები წამოვიღოთ. მივაღწიოთ იმ მასშტაბს, რომ შავ ზღვაში, დიდი გემების 75% მივიღოთ, რასაც ღრმაწყლოვანი პორტის არარსებობის გამო, აქამდე ვერ ვიღებთ. ესაა ჩვენი მიზანი, რასაც გვინდა, რომ მივაღწიოთ და რასაც ფოთისა და ბათუმის პორტები ახლა ვერ ასრულებენ. რა თქმა უნდა, ირიბად, გარკვეულ კონკურენციას გავუწევთ, განსაკუთრებით საკონტეინერო გადაზიდვებში და ამას ხაზგასმით ვამბობ იმიტომ, რომ პირველი ფაზის ფარგლებში, ჩვენი ბიზნესგეგმის 95%, საკონტეინერო გადაზიდვას ეფუძნება. შესაბამისად, ფოთისა და ბათუმის პორტებს გავუწევთ კონკურენციას და ამაზე ორი აზრი არ არსებობს! ფოთის პორტის ოპერატორ კომპანია _ APM ტერმინალს და სხვებსაც ურჩევნიათ, რომ არ გაკეთდეს ანაკლიის პორტი და იმ სტატუს-ქვოში დარჩნენ, რომელშიც ახლა არიან. დღეს, მათ მონოპოლისტური მდგომარეობა აქვთ ფოთში და საქართველოს განვითარების ბედ-იღბალი სულ არ ადარდებთ. გვქონდა, თუ არა შემოტევა ამ კონკრეტული ჯგუფებიდან? რა თქმა უნდა, გვქონდა! კიდევ ერთხელ ვამბობ, კონკრეტულ სახელებსა და გვარებს არ ვასახელებ, მაგრამ იყო, თუ არა კულუარული შემოტევა ამ ჯგუფებისგან? რა თქმა უნდა, იყო! მხოლოდ APM ტერმინალის დასახელება შემიძლია, რადგან მაშინ, როდესაც ამა თუ იმ ღონისძიებას ვატარებდით, იყო ეს ტენდერში გამარჯვება, ოპერატორთან ხელის მოწერა, თუ მშენებლობის დაწყება, მეორე-მესამე დღეს, APM ტერმინალი აქვეყნებდა საჯარო ინფორმაციას, თითქოს ფოთში, ღრმაწყლოვან პორტს აშენებდა, რეალურად კი არაფერს აშენებდა. სამწუხაროდ, მთავრობის წარმომადგენლებსაც არ უთქვამთ საჯაროდ არასდროს, რომ ფოთის პორტის ოპერატორი კომპანია არაფერს აკეთებს და ჩვენ მხარს ვუჭერთ ანაკლიის პორტს. ამ ოთხი წლის მანძილზე, ამგვარი შემოტევების ფონზე, ბევრი ბარიერი გადავლახეთ და ვფიქრობ, ახლაც ერთ-ერთი, ჩემთვის გაუგებარი შემოტევაა ჩვენი ჯგუფის წინააღმდეგ, რაც ამ პროექტს აზიანებს. ეს ცალსახად ასეა და არავის ეგონოს, რომ ბანკები და ჩვენი ამერიკელი პარტნიორები შეკითხვებს არ სვამენ. შეკითხვებსაც სვამენ, აღშფოთებასაც გამოხატავენ და პირდაპირ ამბობენ, რომ დიდი ყურადღებით აკვირდებიან ამ პროცესს. მართალია, პროექტიდან არ გადიან, რადგან მათთვის სტრატეგიულია მასში მონაწილეობა, მაგრამ თუ სიტუაცია არ გამოსწორდება, როგორ მიიღებენ საბოლოო გადაწყვეტილებას? საუბარია ასობით მილიონი დოლარის ინვესტიციაზე. თუმცა მთავრობა, რომელიც ამ პროექტში საჯარო სექტორს წარმოადგენს, ფულის გათეთრების უსაფუძვლო, თითიდან გამოწოვილი ბრალდებით, მისსავე პარტნიორს ანუ კერძო სექტორს ადანაშაულებს და ჩვენ გვინდა, რომ ასეთ პირობებში, საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტებმა 400 მილიონი დოლარი ჩამორიცხონ?! 

_ სამწუხაროა, რომ ანაკლიის პროექტის მთავარი ინვესტორის _ SSA Marine-სა და მისი შვილობილი კომპანიის შესახებ დეპუტატებს ინფორმაცია არ აქვთ, როდესაც მათ შესახებ კითხვებს სვამდნენ, ისეთი შთაბეჭდილება დამრჩა, თითქოს ტერორისტულ კომპანიას გულისხმობდნენ, მაგრამ გასაოცარი მაინც მინისტრის პასუხი იყო, _ ვიცოდით, რომ SSA Marine-ი უნდა ყოფილიყო ანაკლიის პროექტის ინვესტორი და არა მისი შვილობილი კომპანიაო. რა კომპანიაზეა საუბარი და რატომ ,,ეშინია'' ხელისუფლებას მსხვილი, ამერიკული ორგანიზაციის შვილობილი კომპანიის? 

_ არა, შიში არაფერ შუაშია, ეს არის ინვესტორის _ SSA Marine-ის დაკნინების მცდელობა, რაც ჩემთვის აბსოლუტუ რად გაუგებარია. ახლავე, დეტალურად აგიხსნით ყველაფერს: არ არსებობს მულტინაციონალური კომპანია, რომელიც საქართველოში დაიწყებს საქმიანობას და აქ, შვილობილ კომპანიას არ დააფუძნებს. რომელი ერთი დაგისახელოთ, თუნდაც APM ტერმინალი ავიღოთ, რომლის დედა კომპანია დანიური APM MOLLER-ია, თვითონ APM ტერმინალი _ ჰოლანდიაში დააფუძნეს, რომელიც საქართველოში, ქართული კომპანიის საშუალებით ფლობს ფოთის პორტს და ოპერირებასაც ჩვენს ქვეყანაში დაფუძნებული შპს-ს საშუალებით ახორციელებს. SSA Marine-ი 5 კონტინენტზე, 250 სხვადასხვა ტერმინალს ოპერირებს, ათობით კომპანია აქვს, ასობით თუ არა, რომელთა საშუალებითაც, ამა თუ იმ ქვეყნის პორტს ფლობს ანუ კონკრეტულ ქვეყანაში, სადაც ეს უმსხვილესი კომპანია ინვესტიციებით შედის, ადგილზე აფუძნებს შვილობილ კომპანიას, რომლითაც უწევს ოპერირებას კონკრეტულ პორტსა, თუ პროექტს. SSA Marine-ი არის ბრენდი და ნებისმიერ ქვეყანაში, რომელშიც ეს ბრენდია წარმოდგენილი, ყველა ამწეზე, კონტეინერსა, თუ პორტზე ნახავთ წარწერას _ SSA Terminals-ი. აქედან გამომდინარე, კიდევ ერთხელ განვმარტავ, რომ ეს უმსხვილესი კომპანია აქ, სრულიად ახალ შვილობილს, ქართულ კომპანიას აფუძნებს, რომლის ბალანსიც ნულია და მისი საშუალებით აპირებს ანაკლიის პორტის ოპერირებას. თუმცა ჩნდება ლეგიტიმური კითხვა, როგორც მთავრობის, ასევე ჩვენს მიერ, როგორ გაამყარებს ფინანსურად იმ ვალდებულებებს ეს ადგილობრივი კომპანია, რა ვალდებულებებიც უნდა აიღოს ტერმინალის ოპერირებისას? გამოსავალი მარტივია, ჩარრიხ ჩორპორატიონ-ი, რომელიც დედა კომპანიაა, კორპორატიულ გარანტიას მოგვცემს ჩვენ _ ,,ანაკლიის განვითარების კონსორციუმს'', რომ მისი შვილობილი კომპანია პირნათლად და ჯეროვნად შეასრულებს თავის ვალდებულებებს, ტერმინალის მართვასთან მიმართებაში. 

ამის პარალელურად, ჩვენ გვაქვს ცალკე ხელშეკრულება SSA Marine-თან, რომელიც უშუალოდ, ამ პროექტის კაპიტალში 20 მილიონი დოლარის ინვესტიციას ახორციელებს. ეს 20 მილიონი ჩაირიცხება ფინანსურად დახურვის შემდეგ და ამის გამამყარებელი, იურიდიული საბუთიც ხელმოწერიალია. თუ ეს მზადყოფნას არ ნიშნავს, რათა თანხა ჩაირიცხოს, სხვა რა არის, არ ვიცი! ცხადია, ეს ცალსახად ნიშნავს, რომ SSA Marine-ი კომერციულ რისკს იღებს, რადგან ყველა შეფასებით, კაპიტალში ჩადებული ფული და ვგულისხმობ ,,ანაკლიის განვითარების კონსორციუმს'', თიბისი ჰოლდინგს, SSA Marine-სა და ,,კონტი ჯგუფს'', რომლებმაც ანაკლიის პორტის პროექტის კაპიტალში ჩადეს თანხა, ყველაზე დიდი რისკის ქვეშ დგანან. ფულის ამოღების რიგითობა ასეთია: ბანკები, შემდეგ სახელმწიფო და ბოლოს ჩვენ. ღმერთმა დაიფაროს და რამე რომ მოხდეს, პირველ რიგში, ჩვენ დავკარგავთ ფულს, ამიტომ SSA Marine-ი კომერციულ რისკს არ იღებს საკუთარ თავზეო, მცდარი განცხადებაა. აქედან გამომდინარე, გაუგებარია, რატომ აკეთებს ასეთ განცხადებას მინისტრი. გარდა ამისა, მართალიც რომ იყოს და რაღაც არ მოსწონდეს ამ პროექტში, ქართველ პარტნიორებს თავი დავანებოთ, მაგრამ ამერიკელ პარტნიორებზე ასე როგორ საუბრობს? რომელი ამერიკული კომპანია იცით, რომელიც ბოლო ათი წლის მანძილზე, ასეთ სტრატეგიულ პროექტში ინვესტორად შემოვიდა? თუ არ მოგწონს, ინვესტორს აუხსენი რატომ არ მოგწონს, დაელაპარაკე და გაგცემს პასუხს. საჯარო ტრიბუნიდან ასეთი განცხადებები, ჩვენი ქვეყნის საინვესტიციო გარემოს ვნებს! 

_ სხვა ინვესტორზეც უნდა გკითხოთ, მაია ცქიტიშვილის განცხადებით, ინტერესთა გამოხატვის დროს, სამთავრობო კომისიამ „კონტი ჯგუფის“ ფინანსური მდგომარეობა და გამოცდილება გაითვალისწინა, რის გამოც ტენდერში ,,ანაკლიის განვითარების კონსორციუმმა'' გაიმარჯვა. თუმცა იქვე დასძინა, რომ „კონტი ჯგუფი“ პროექტის განხორციელებაში აქტიურად აღარაა ჩართული და ,,ანაკლიის განვითარების კონსორციუმი'', სადაც ,,კონტი ჯგუფს'' 42%-იანი წილი აქვს, მხოლოდ ქართული მენეჯმენტითაა წარმოდგენილიო, რომელსაც პორტების მშენებლობის გამოცდილება არ აქვსო. მინისტრის თქმით, თავისი ფინანსებითა და გამოცდილებით, სწორედ ,,კონტი ჯგუფი'' უნდა ყოფილიყო გარანტორი ბანკებისთვის და არც იმ 120 მილიონი დოლარის პრობლემა გაჩნდებოდა, რასაც გარანტიის სახით, საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტები სახელმწიფოსგან ითხოვენ, ასეა? 

_ არა, აქ 120 მილიონის მობილიზებაზე არაა საუბარი. ,,კონტი ჯგუფი'' დეველოპერი, სამშენებლო ორგანიზაციაა. სხვათა შორის, ამ კომპანიას უდიდესი წვლილი მიუძღვის, რომ ტენდერში გავიმარჯვეთ და ის 5-მილიონიანი კაპიტალი, რაც საწყის ეტაპზე ჩადო, ყველაზე რთული და სარისკო კაპიტალი იყო. მათ გარეშე, ,,ანაკლიის განვითარების კონსორციუმი'' ვერ გაიმარჯვებდა, მაგრამ დასანანია, რომ ამ კომპანიას ასეთ წვლილს არ უფასებენ. გარდა ამისა, არანაირად არ შედიოდა ,,კონტი ჯგუფის'' დავალებაში, რომ 120 მილიონი დოლარი მოეტანა, ასეთი რამ გამორიცხულია. ჩვენი ანუ ამ შემთხვევაში, თიბისი ჯგუფის გამოცდილება ისაა, რომ ამ 27 წლის მანძილზე, 2 მილიარდ დოლარზე მეტი ინვესტიცია გვაქვს მოძიებული სხვადასხვა პროექტში, იქნება ეს ბანკი, ,,გურიელი'', ღვინო, ბორჯომი, თუ ანაკლია. ჩვენ თანხების მოძიების სპეციალისტები ვართ. როგორ უნდა მოიძიოს ,,კონტი ჯგუფმა'' 600 მილიონი დოლარის ღირებულების სტრატეგიულ პროექტში თანხა? ასე არ ხდება, რადგან ერთობლივად, ,,კონტი ჯგუფთან'' ერთად, ჩვენი რეპუტაციიდან გამომდინარე, მოვახერხეთ და 600-მილიონიან პროექტს შევეჭიდეთ. ,,კონტი ჯგუფი'' არსად წასულა, დღევანდელი მდგომარეობით, აქციების 42%-ს ფლობს. 

რაც შეეხება 120 მილიონი დოლარის კაპიტალის მობილიზებას, აქედან 70 მილიონი დოლარი უკვე ინვესტირებულია, დარჩა 50 მილიონი დოლარი. როგორც გითხარით, 20 მილიონი დოლარის ვალდებულება აიღო SSA Marine-მა და მხოლოდ 30 მილიონი დოლარი რჩება. აი, ამ 30 მილიონ დოლარზე ველაპარაკებით ჰოლანდიურ და გერმანულ სახელმწიფო ბანკებს. სხვათა შორის, ისიც თქვეს, რომ კონსორციუმი დარჩენილი 30 მილიონის მობილიზებას ვერ შეძლებსო. რა თქმა უნდა, ამ ფონზე, საკმაოდ რთულია, ბოლო 30 მილიონი დოლარის მოძიება, მაგრამ ასეც რომ მოხდეს ანუ გერმანიისა და ჰოლანდიის სახელმწიფო ბანკებმა უარიც რომ გვითხრან, თიბისი ჯგუფი და ჩვენ დავდებთ ამ 30 მილიონ დოლარს, მაგრამ ანაკლიის პროექტს არ მოვეშვებით! 

ქალბატონმა მაიამ ისიც თქვა, თითქოს „ანაკლიის განვითარების კონსორციუმს“ მსგავსი პროექტების განხორციელების გამოცდილება არ გააჩნია, მაგრამ გეტყვით, რომ ჩვენი გუნდი შედგება ისეთი საერთაშორისო პარტნიორებისგან, როგორებიცაა: Conti Group, SSA Marine, Van Oord, Hyundai, MTBS, BergerABAM, Moffatt & Nichol, Royal Haskoning, Hatch, Ecoline International, Worley Parsons, Halo Trust, Baker Mckenzie, Dentons, Willkie Farr & Gallagher, Clifford Chance, Marsh  და სხვები. ესაა მსოფლიოს წამყვან საერთაშორისო კომპანიათა ჩამონათვალი, რომლებიც ოთხი წლის განმავლობაში, კონსორციუმში შემოვიკრიბეთ. თავისი არსებობის მრავალი წლის მანძილზე, ამ კომპანიებმა ანაკლიის პორტის პროექტის მსგავსი, არაერთი და კიდევ უფრო დიდი პროექტები განახორციელეს. 

_ ცნობილია, რომ მოლაპარაკებებს აწარმოებთ ჩვენი ქვეყნის მთავარ და მსოფლიოში ყველაზე ცნობილ ოთხ საერთაშორისო-საფინანსო ინსტიტუტთან _ EBRD, OPIC, ADB, AIIB. სწორედ ამ ბანკებსა და საქართველოს ხელისუფლებას შორის რვაპუნქტიან შეთანხმებაზეა დამოკიდებული ანაკლიის პორტის პროექტის ბედი. კონკრეტულად, რას ითხოვენ ბანკები? 

_ ამ რვა პუნქტიდან, მთავარი მოთხოვნა ტვირთბრუნვის რისკის დაზღვეაა, დანარჩენ შვიდ პუნქტზე შეთანხმება გაცილებით იოლი მისაღწევია. მთავრობა ამბობს, რადგან პროექტს სტრატეგიული ინვესტორი არ ჰყავს, რომელიც ტვირთბრუნვას უზრუნველყოფს, ბანკები ამიტომ ითხოვენ გარანტიას, რაც მცდარია. დავიწყოთ იმით, რომ პროექტს სტრატეგიული ინვესტორი ჰყავს და ესაა SSA Marine-ი. რაც შეეხება ტვირთბრუნვის უზრუნველყოფას, საუბარია იმაზე, რომ ამ ოთხმა ბანკმა დაიქირავა დამოუკიდებელი ექსპერტები, რომლებმაც ბანკებს ტვირთბრუნვის პროგნოზი წარუდგინეს. თუ ტვირთი არ იქნებოდა, ან ტვირთბრუნვის არსებობა ეჭვქვეშ დადგებოდა, ეს ბანკები საერთოდ არ შემოვიდოდნენ ამ პროექტში, არც ამ რვა პირობას წამოაყენებდნენ და პირდაპირ გვეტყოდნენ, რომ არარენტაბელური, კომერციულად გაუმართლებელი პროექტიაო. ასე არ არის, რადგან ამ პროექტს ტვირთბრუნვის პრობლემა არ გააჩნია. ბანკების პროგნოზი იმდენად დადებით ტრენდს აჩვენებს, რომ არა მარტო ანაკლიისთვის, ბათუმისა და ფოთისთვისაც კი საკმარისი ტვირთები იქნება, ვგულისხმობ საკონტეინერო ტვირთებს. რაც მთავარია, ბანკების ეს კვლევა მთავრობას გადავეცით, მაგრამ რატომ არ გამოვიდა ქალბატონი მაია და ამაზე არაფერი თქვა? მოკლედ, ანაკლიის პორტს ტვირთბრუნვის პრობლემა არ აქვს, მაგრამ პირველ რიგში, ეს ბანკები კონსერვატიული ორგანიზაციები არიან, თანაც ისეთ საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტებზე გავაკეთეთ არჩევანი, რომლებსაც მილიარდობით დოლარის ინვესტიცია აქვთ განხორციელებული საქართველოში, ვგულისხმობ ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკს, აზიის განვითარების ბანკს, ამერიკის განვითარების ბანკს. არ შეიძლება, ამ ბანკების მოთხოვნები ეჭვქვეშ დადგეს. ტვირთბრუნვის რისკის დაზღვევას, ანუ ამ ბანკებიდან მოზიდული 400 მილიონი აშშ დოლარის გადაზღვევას ითხოვენ, რადგან ისინი ამ პროექტში 15-წლიანი პერსპექტივით შემოდიან ანუ 15-წლიან სესხს გვაძლევენ. ამ 15 წლის მანძილზე, მათ სჭირდებათ, რომ ქვეყანაში სტაბილური გარემო იყოს, რაც უამრავ ფაქტორზეა დამოკიდებული და უშუალოდ, მთავრობის კონტროლქვეშაა: ესაა ქვეყნის პოლიტიკა, მაკროეკონომიკა, სატარაფო პოლიტიკა, ეკონომიკური გარემოება, რკინიგზა, გზა, აზერბაიჯანთან, სომხეთთან და ცენტრალური აზიის ქვეყნებთან კარგი ურთიერთობა. 

რამე რომ მოხდეს ამ 15 წლის მანძილზე და ისეთი ეკონომიკური ვითარება შეიქმნას რეგიონში, რაც ტვირთების ნაკადს შეზღუდავს, ასეთი რისკები, რაც უშუალოდ მთავრობის ხელშია, მხოლოდ ჩვენ, კერძო სექტორმა, ან ბანკებმა როგორ უნდა დავაზღვიოთ? გარდა ამისა, საქართველოს მთავრობა ამ პროექტის ერთ-ერთი, მთავარი ბენეფიციარი და პარტნიორია. ჩვენ აღნაგობით გვაძლევენ მიწას, რომელზეც პორტი უნდა ავაშენოთ, 50 წლის შემდეგ, ეს მიწა თავისი ინფრასტრუქტურით, უსასყიდლოდ უნდა დავუბრუნოთ ხელისუფლებას. პარალელურად, ხელისუფლება დივიდენდის სახით იღებს დასაქმებისა და ეკონომიკის ზრდას ამ პორტის გამართული მუშაობით. თუ შენ ბენეფიციარი ხარ და თან, ასეთი მნიშვნელოვანი ფაქტორები შენს ხელშია, აიღე პასუხისმგებლობა, რომ ისეთ რამეს არ გააკეთებ მომავალში, რამაც შესაძლოა, პროექტი დააზიანოს. გასულ კვირას, ბანკებმა მთავრობას უთხრეს, სესხის მომსახურებისთვის განსაზღვრული, სარეზერვო ანგარიში შევქმნათ ცალკე. ეს იქნება დახურული ანგარიში, სადაც უნდა განვათავსოთ თანხა, რაც პირობითად, 12 თვის მანძილზე, სესხის მომსახურებას დასჭირდება. ეს ანგარიში მხოლოდ სესხის მომსახურებისთვის უნდა შეიქმნას, სხვა მიზნებით მისი გამოყენება არ შეიძლება. როდესაც პორტის მშენებლობა დასრულდება და ოპერირება დაიწყება, ეს მექანიზმი მხოლოდ ამის შემდეგ ჩაირთვება. მთავრობას ვთხოვთ, რომ პორტის გამართულად მუშაობის დროს, თუ გარკვეული მიზეზით, პირობითად, ამ თანხას მოაკლდება 10 მილიონი, მთავრობას უფლება ექნება, შეავსოს. ასეთ შემთხვევაში, ეს თანხა პროექტს სესხად ,,დაეკიდება'' და დროთა განმავლობაში, ამ სესხს გაისტუმრებს კიდეც. თუ მთავრობა არ შეავსებს, ბანკებს უფლება ექნებათ, გაწყვიტონ ხელშეკრულება და მთავრობას ვალდებულება გაუჩნდება, რომ 400 მილიონი დოლარი, ან უფრო ნაკლები, რაც იმ მომენტისთვის იქნება დარჩენილი, საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტებს აუნაზღაუროს და პროექტი წაიღოს. დარწმუნებული ვარ, რომ ამ მექანიზმის გამოყენება არ დაგვჭირდება და ისევ იმ პროგნოზიდან გამომდინარე, რაც ექსპერტებმა ბანკებისთვის მოამზადეს. 

_ ანაკლიის პორტის პროექტს გარე საფრთხეებიც არ აკლია და რუსეთის ინტერესი ცალსახაა, თუმცა ალბათ, თურქეთისა და შავი ზღვის აკვატორიაში არსებული სხვა პორტების ინტერესებიც არ უნდა გამოვრიცხოთ? 

_ ასე პირდაპირი ზეწოლა გამორიცხულია, თუმცა ვიწრო ინტერესების მქონე, გარკვეული ჯგუფების მიერ, ხელის შეშლის მცდელობებს, რომლებიც სხვადასხვა პორტებში არიან წარმოდგენილნი, ნამდვილად ვერ გამოვრიცხავ. ფაქტი ისაა, რომ რუსეთს გულზე არ ვახატივართ, განსაკუთრებით იმ სტრუქტურით, რომლითაც ანაკლიის პორტში ვართ წარმოდგენილი, ვგულისხმობ ამერიკულ და ევროპულ კომპანიებს. რაც შეეხება თურქეთს, მართალია, ამჟამად სტამბოლის პორტზე ვართ დამოკიდებული, თუმცა ანაკლიის ღრმაწყლოვანი პორტი სტამბოლს დიდ ტვირთბრუნვას არ წაართმევს და ზღვაში წვეთი იქნება თურქეთისთვის ის პოტენციური შესაძლებლობა, რაც ანაკლიის პორტს ექნება. რუსეთთან დაკავშირებით კი ცალსახად გეტყვით, რომ ანაკლიის პორტით, შავ ზღვაში რუსულ დერეფანს და ბაქო-თბილისი-ყარსის პროექტსაც აშკარა კონკურენციას გავუწევთ. თუმცა მთავარი ისაა, რომ ანაკლიის პორტი საქართველოს სტრატეგიულ ინტერესში შედის და აქ კითხვის ნიშანიც კი არ ჩნდება. 

_ ბატონო ლევან, რამდენჯერმე ახსენეთ, რომ ანაკლიის პროექტს არ დათმობთ, ეს ადრე მამუკა ხაზარაძემაც განაცხადა. ასეთი საფრთხე მართლა არსებობს? 

_ ჩვენი და ჩვენი პარტნიორების დისკრედიტაცია მიმდინარეობს, ისეთი ფონი იქმნება, რომ ,,ანაკლიის განვითარების კონსორციუმი'' ცუდია და რაც აქამდე გავაკეთეთ, ახლა აღარაფერს ნიშნავს. ჩვენ ვართ ცუდები, რომლებიც ჩვენს მოვალეობებსა და ვალდებულებებს არ ვასრულებთ. ისეთი განწყობა იქმნება, რომ სურთ, ამ პროექტს ჩამოგვაშორონ. არაერთხელ მითქვამს და ახლაც გიმეორებთ, ამ პროექტს არ დავთმობთ! ანაკლიის პორტის პროექტში დიდი ღვაწლი და წვლილი მიგვიძღვის, რასაც ვერავინ დაგვიკარგავს და ამის უფლებას არავის მივცემთ. ჩვენს ხელთ არსებულ ყველა რესურსს გამოვიყენებთ, მათ შორის, ადგილობრივსა, თუ საერთაშორისოს, რათა ჩვენი ბიზნესინტერესები დავიცვათ. თუმცა იმედი მაქვს, რომ საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტებთან შემდეგ შეხვედრაზე, ამ რვა პუნქტთან მიმართებაში, გარკვეულ კომპრომისს მივაღწევთ, ძალიან მალე პროკურატურაში მამუკა ხაზარაძის საკითხიც გაირკვევა და ამ პროექტის წარმატებით დასრულებასაც შევძლებთ.

მაია მიშელაძე

]]>
versiaprinti@yahoo.com (super admin) ეკონომიკა Mon, 01 Apr 2019 11:44:07 +0400
„ეს მესამე ინვესტორია, რომელიც საქართველოს ტოვებს“ _ ნამახვანჰესის პროექტის შეჩერების ექსკლუზიური დეტალები http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6067-„ეს-მესამე-ინვესტორია,-რომელიც-საქართველოს-ტოვებს“-_-ნამახვანჰესის-პროექტის-შეჩერების-ექსკლუზიური-დეტალები.html http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6067-„ეს-მესამე-ინვესტორია,-რომელიც-საქართველოს-ტოვებს“-_-ნამახვანჰესის-პროექტის-შეჩერების-ექსკლუზიური-დეტალები.html

რატომ ითხოვს უწყება ინვესტორისგან გზშ-ს ახალ დოკუმენტს, რატომ უნდა თქვას უარი სახელმწიფომ ნამახვანჰესზე და რატომ აღარ აშენდება გუდამაყარში ჰესი?

ნამახვანჰესის მშენებლობა შეჩერდა. რადიო ,,ძველი ქალაქის'' ინფორმაციით, კომპანია Clean Energy Group Georgia-მ პროექტის სამშენებლო სამუშაოები შეაჩერა, ადგილიდან გაიყვანა ტექნიკა, გაუშვა თანამშრომლები და ქუთაისში მდებარე ოფისიც დახურა. ამ ეტაპზე უცნობია, საბოლოოდ შეწყდება თუ არა ნამახვანჰესების კასკადის მშენებლობა, თუმცა კომპანიაში აცხადებენ, რომ პროექტის გაგრძელებაზე გადაწყვეტილება საქართველოს მთავრობამ უნდა მიიღოს. ,,ვერსიამ'' საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროში ნამახვანჰესთან დაკავშირებული ამბის დეტალები ოფიციალურად გაარკვია და ისიც შეიტყო, რომ ეს პროექტი არა, მაგრამ ლევან დავითაშვილის უწყების გადაწყვეტილებით, გუდამაყარში ჰესი აღარ აშენდება!

ცოტა რამ ნამახვანჰესის შესახებ 

ნამახვანის ჰესების კასკადის საპროექტო ტერიტორია მდებარეობს იმერეთის, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის რეგიონებში. პროექტი სამი ნაწილისგან შედგება: ტვიშის, ნამახვანისა და ჟონეთის კაშხალებისგან. სამივე კაშხალი, მდინარე რიონზე მდებარე ლაჯანურჰესსა და გუმათჰესს შორისაა განლაგებული. პროექტს რიონის ჰიდროენერგიის პოტენციალი სჭირდება ზღვის დონიდან _ 360 მეტრიდან, 200 მეტრამდე. ელექტროენერგიის საპროექტო გენერაცია წლიურად, 1.6 მილიარდი კილოვატსაათია. საპროექტო ტერიტორიასთან უახლესი დიდი ქალაქი კი ქუთაისია. 

2009 წლის 8 დეკემბერს, საქართველოს მთავრობამ, თურქულმა კომპანიამ Nurol Energy Production and Marketing Inc. („ნუროლი“), კორეულმა კომპანიამ Korea Electric Power Corporation  („კეპკო“) და კიდევ ერთმა კორეულმა კომპანია _ SK Engineering and Construction Co., Ltd  (,,სკე & სი'')-მ, ურთიერთგაგების მემორანდუმს მოაწერეს ხელი. თურქულ-კორეული კომპანიების კონსორციუმთან ეს მემორანდუმი, სწორედ ნამახვანის ჰიდროელექტროსადგურების კასკადის პროექტის განსახორციელებლად გაფორმდა. 

2012 წლის თებერვალში, ნამახვანჰესების პროექტი ჯერ კორეულმა, შემდეგ თურქულმა კომპანიებმა დატოვეს. ოფიციალური ინფორმაციით, მხარეებმა მემორანდუმით აღებული გარკვეული ვალდებულებები ვერ შეასრულეს და შესაბამისად, ეს პროექტი ვერ გაგრძელდა. 2012 წლის 25 იანვარს, საქართველოს ენერგეტიკისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტრომ, „ნავთობისა და გაზის კორპორაციას“ თხოვნით მიმართა, რათა 100%-იანი წილობრივი მონაწილეობით, ს/ს „ნამახვან ჰესების კასკადი“ დაეფუძნებინა. 2012 წლის მარტში, ,,ნამახვან ჰესების კასკადმა'', ნამახვანჰესების კასკადის პროექტირების, მომარაგებისა და მშენებლობის მომსახურების შესაძენად, ტენდერი გამოაცხადა. აღნიშნული სამუშაოების განხორციელებაზე ინტერესი 40-მა კომპანიამ გამოთქვა... 

,,მწვანე ალტერნატივას'' ექსპერტებს მიაჩნიათ, რომ კახშლების გამო, პროექტის ზემოქმედების ქვეშ, დაახლოებით, 924.4 ჰექტარი აღმოჩნდება. აქედან 300 ჰა _ სასოფლო-სამეურნეო მიწები, ხოლო 261.44 ჰა _ ტყეებია. მიკროკლიმატის ცვლილების გამო, პირდაპირი ზემოქმედების ქვეშ ხვდება ტვიშის უნიკალური ვენახები და ხვამლის დაცული ტერიტორია. შესაძლოა, სამშენებლო სამუშაოებმა მეწყრებისა და ეროზიების წარმოქმნის ალბათობაც გაზარდოს. რაც მთავარია, ტერიტორიაზე 23 არქეოლოგიური ობიექტია, 13 მათგანი კი უშუალოდ, დატბორვის ზონაში ხვდება. 

ნამახვანჰესის პროექტით, ლეჩხუმს დავკარგავთ?! 

სინამდვილეში, ,,ქლინ ენერჯი გრუპ ჯორჯიამ'', ნამახვანჰესების კასკადის პროექტში ცვლილებების შეტანის თხოვნით, საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს მიმართა. უწყებამ კომპანიას გარემოზე ზემოქმედების შეფასების (გზშ) ახალი ანგარიში მოსთხოვა, რადგან იმ ცვლილებებით, რასაც ,,ქლინ ენერჯი გრუპ ჯორჯია'' ითხოვდა, პირველადი პროექტის დიზაინი იცვლებოდა. ახალ დიზაინს კი გზშ-ს ახალი ანგარიში და შესაბამისად, მასშტაბური კვლევის ხელახლა ჩატარება სჭირდება. 

ეს ინფორმაცია ,,ვერსიას'' ექსკლუზიურად, ,,საქართველოს მწვანეთა მოძრაობა _ დედამიწის მეგობრების'' თავმჯდომარემ, ნინო ჩხობაძემ მიაწოდა: 

_ ,,ქლინ ენერჯი გურპ ჯორჯია'' სკრინინგის ანუ გზშ-ს ახალი პროექტის მომზადების პერიოდში, გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროსგან ითხოვდა, რომ ლეგალურად ჩათვლილიყო ის გადაწყვეტილება, რომელიც მანამდე იყო მიღებული. ვგულისხმობ პროექტის სამშენებლო ნებართვას, რომელიც კომპანიამ 2015 წელს მიიღო. თუმცა გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრმა გასცა განკარგულება და კომპანიას ახალი კანონმდებლობით, ამ პროცედურის ხელახლა გავლა დაევალა. ეს ნიშნავს, რომ სკოპინგისა (პროცედურა, რომელიც განსაზღვრავს გზშ-ისთვის მოსაპოვებელი და შესასწავლი ინფორმაციის ჩამონათვალს და ამ ინფორმაციის გზშ-ის ანგარიშში ასახვის საშუალებებს, _ ავტ.) და გზშ-ს შესახებ, ახალი ანგარიშები უნდა მომზადდეს. შესაბამისად, მინისტრმა ძალაში არ დატოვა ის ნაბართვა, რაც კომპანიას მანამდე ჰქონდა მიღებული. როგორც ვხვდები, სწორედ ეს გახდა დავის ნაწილი სახელმწიფოსთან. სავარაუდოდ და ეს მხოლოდ ჩემი მოსაზრებაა, კომპანიამ ჩათვალა, რომ დამატებით, საკმაოდ ძვირადღირებული სამუშაოების კიდევ ერთხელ ჩატარება მისთვის ხელსაყრელი არ იქნებოდა. თუმცა მეორე მხრივ, სამინისტროს ამ გადაწყვეტილებას მივესალმები, რადგან ვთვლი, რომ სრულიად ადეკვატური გადაწყვეტილება მიიღეს. 

სამინისტრომ ჩათვალა, რომ კომპანიამ გზშ-ს სრული პროცედურა უნდა გაიაროს, რადგან ნამახვანჰესი იმ არეალში შენდებოდა, სადაც ასეთი დიდი ჰესის მშენებლობა არ შეიძლებოდა. ჩემს ხელთ არსებული ინფორმაციით, ეს უკვე მესამე ინვესტორია, რომელიც პირობითად, საქართველოს ტოვებს, რადგან ყველა ის დოკუმენტაცია, რომელიც აქამდე იყო დადებული, არერეალურია. გარემოება შესასწავლია ადგილზე და რეალურად, შესწავლას მოითხოვდა ყველა ასპექტი იმ ზონისა, სადაც მშენებლობა იყო გადაწყვეტილი. მოხარული ვიქნები, თუ ერთხელ და სამუდამოდ, საქართველოს მთავრობა მიიღებს გადაწყვეტილებას და აღარასდროს დაუბრუნდება ნამახვანჰესის მშენებლობას! ეს პროექტი სერიოზულ პრობლემას ქმნის არა მარტო იმ თვალთახედვით, რომ რთულ გეოლოგიურ ტერიტორიაზე უნდა აშენდეს, არამედ იმიტომ, რომ წყლის რაოდენობა უკვე შემცირებულია და არასაკმარისია ამჟამად მოქმედი ჰესებისთვისაც კი. ამ გარემოებიდან გამომდინარე, ჩვენი ჯგუფი და ,,მწვანეთა მოძრაობა'' თვლის, რომ ამ პროექტის განხორციელება ჩვენს ქვეყანას მხოლოდ დააზიანებს და არამც და არამც არ შეავსებს იმ დეფიციტს ენერგეტიკაში, რაც ელექტროენერგიის სახით, საქართველოს გააჩნია. 

_ ქალბატონო ნინო, თავის დროზე, თურქმა და კორეელმა ინვესტორებმა დატოვეს ეს პროექტი. ახლა ბრძანეთ, რომ მთავრობამ უარი უნდა თქვას ნამახვანჰესის მშენებლობაზე. ეს თემა განვავრცოთ, თურქმა და კორეელმა ინვესტორებმაც გზშ-ს ანგარიშის გამო დატოვეს საქართველო, თუ მთავარი პრობლემა ის იყო, რომ ნამახვანჰესის პროექტის განხორციელებით, 13 არქეოლოგიური ძეგლი დაიტბორებოდა? 

_ არა, არქეოლოგიური ძეგლები არაფერ შუაშია, რადგან როგორც წესი, ჰესების მშენებლობაში ეს მთავარი ბარიერი არაა. მოდით, ასე ვთქვათ, როდესაც ეგვიპტეში ჰიდროელექტროსადგურს აშენებდნენ, მოახერხეს და პირამიდებიც კი გადაიტანეს. შესაბამისად, არქეოლოგიური ძეგლების გადატანა იმ ზონიდან, რომელიც შესაძლოა, ჰესის მშენებლობის გამო დაიტბოროს, ტექნიკურად სრულიად შესაძლებელია. ამ შემთხვევაში, ვგულისხმობ ნამახვანჰესის მშენებლობას, რა დროსაც სამი სახის სერიოზული პრობლემა დგება: პირველი _ ესაა რთული, გეოლოგიური მდებარეობა, რაც ამ პროექტს გააჩნია. რა თქმა უნდა, ამ სირთულის დაძლევა შესაძლებელია, მაგრამ ასეთ შემთხვევაში, კასკადის მშენებლობა იმდენად გაძვირდება, რომ არავითარი რენტაბელობა აღარ ექნება; მეორე _ ვინაიდან ესაა სეისმოლოგიურად აქტიური ზონა, არც მეტი, არც ნაკლები, ამით შესაძლოა, ქალაქი ქუთაისი სერიოზული რისკის ქვეშ დადგეს. იმ შემთხვევაში, თუ კაშხალზე რამე მოხდება, დაახლოებით, საათნახევარში ქალაქი უნდა დაიცალოს! გიმეორებთ, რისკი ძალიან მაღალია, რადგან ესაა სეისმურად აქტიური ზონა, სადაც რთული გეოლოგიური პროცესები მიდის; მესამე _ შესაძლოა, ვიღაცამ ჩათვალოს, რომ ეს მნიშვნელოვანი არაა, მაგრამ თუ ნამახვანჰესის პროექტი განხორციელდება, ჩვენ ტვიშის ,,ცოლიკაურს'' დავკარგავთ. ტვიშის ,,ცოლიკაური'' მხოლოდ იმ კონკრეტულ ტერიტორიაზე, ტვიშში მოდის, თორემ სხვაგვარად, ,,ცოლიკაურის'' ჯიშის ყურძენი იმერეთის რეგიონში ყველგანაა. ტვიშის ,,ცოლიკაური'' კი განსხვავებულია და მისი საბაზრო ღირებულებაც გაცილებით მაღალია, ვიდრე ნებისმიერი შემოსავალი, თუნდაც კომპანიის მიერ გადახდილი კომპენსაცია. კიდევ ერთი თემა, რომელზეც აუცილებლად უნდა გავამახვილოთ ყურადღება ისაა, რომ თუ ნამახვანჰესის პროექტი განხორციელდება, ჩვენ დავკარგავთ ერთ-ერთ საინტერესო მხარეს _ ლეჩხუმს. 

_ რას ბრძანებთ? 

_ დიახ, ამის რისკი ძალიან მაღალია. იგივე პრობლემა ლაჯანურშიც გვქონდა, ლაჯანურჰესის მშენებლობის შემდეგ, ეს ტერიტორია იმდენად დასილულია, რომ მას ახლა საკმაოდ სერიოზული რეაბილიტაცია სჭირდება. ნამახვანჰესის შემთხვევაში, დასილვის პროცესი გაცილებით დიდი იქნება. კიდევ ერთი თემა, რაც ნამახვანჰესის პროექტს უკავშირდება, მაგრამ ეს მხოლოდ ვარაუდია: საპროექტო ტერიტორიაზე კარსტული მღვიმეებია და შესაძლოა, ეს მღვიმეები დაიტბოროს, მათ შორის, პრომეთეს მღვიმეც! 

მოდით, ნამახვანჰესს თავი დავანებოთ და რეგიონის განსავითარებლად, სხვა აქცენტები გავაკეთოთ. მაგალითად, იგივე, ტვიშის ვენახების განვითარებაზე ვიფიქროთ და ზოგადად, სოფლის მეურნეობა განვავითაროთ. ლეჩხუმი საქართველოს ერთ-ერთი ისტორიული კუთხეა, თავისი ტრადიციით და ნამდვილად იმსახურებს, რომ ჩვენი ქვეყნის მარგალიტი იყოს. 

_ ერთი მხრივ, საქართველო მდიდარია მდინარეებით და უპრიანია, ჰიდრორესურსების განვითარება, თუმცა მეორე მხრივ, აღმოსავლეთ და დასავლეთ საქართველოს მაღალმთიანი რეგიონების მოსახლეობა, როგორც თუშეთში, ყაზბეგში, ასევე სვანეთსა და რაჭა-ლეჩხუმში აქციებს მართავს და დიდი ჰესების მშენებლობას აპროტესტებს... 

_ არა მარტო მოსახლეობა და არა მხოლოდ დიდ ჰესებს, მაგალითად, ჩვენი ორგანიზაცია ,,მწვანეთა მოძრაობა _ დედამიწის მეგობრები'', პატარა ჰესების მშენებლობასაც აპროტესტებს. მიგვაჩნია, რომ პატარა და საშუალო ჰესებიც კი სერიოზულად აზიანებს ხეობებს. ფაქტობრივად, ქვეყნის მასშტაბით, არცერთი ხეობა არ დავტოვეთ, სადაც ჰესი არ ავაშენეთ! რეალურად, ისედაც რთული ოროგრაფიის (გეომორფოლოგიის დარგი, რომელიც აღწერს დედამიწის რელიეფის ფორმებს, მათ შორის, ქედებს, მაღლობებს, ქვაბულებს და გარეგანი ნიშნების მიხედვით, მათ კლასიფიკაციას ახდენს, _ ავტ.) დროს, არ შეიძლება, ნებისმიერი მშენებლობა ისე განვითარდეს, როგორც დღეს ხორციელდება. ვამბობთ, რომ წყლის რესურსი გვაქვს, მაგრამ ეს მთლად ასე აღარაა, რად 

გან მდინარეების ენერგეტიკული პოტენციალი წინა საუკუნის 70-იან წლებში შეფასდა და იმის შემდეგ, აღარ გადაფასებულა. არადა, ბევრი რამ შეიცვალა და როდესაც მონაცემების მიხედვით, მდინარეს უწერია, რომ თითქოს ენერგეტიკული პოტენციალი აქვს, სინამდვილეში ეს ასე სულაც არაა. ეს ნიშნავს, რომ საბოლოოდ, ინვესტორი მოტყუებული რჩება და ამის კარგი მაგალითია რაჩხაჰესი. ეს ჰესი ლეჩხუმში აშენდა და 10 მეგავატზე იყო გათვლილი, საბოლოოდ კი მეწარმეს ხელთ, მხოლოდ 1-მეგავატიანი ჰესი შერჩა! ამიტომ ვითხოვთ, რომ ნებისმიერი კვლევა საფუძვლიანად და კარგად შესრულდეს, მით უფრო, წყლის რეჟიმთან დაკავშირებით. სათითაო ობიექტი, სადაც გვინდა, რომ ჰესი აშენდეს, მინიმუმ, სამწლიანი დაკვირვების ქვეშ უნდა იყოს და მხოლოდ ამის შემდეგ მივიღოთ გადაწყვეტილება _ ავაშენოთ ჰესი, თუ არა. ფაქტობრივად, ჰესების მშენებლობის ის გენგეგმა, რომელიც ნაციონალური მოძრაობის ხელისუფლებაში ყოფნის დროს დაიდო, არაფრით განსხვავდება იმისგან, რაც დღეს, რეალურად ხორციელდება. რეალურად, ის უკვე პრობლემა იყო მაშინ და რატომ ვიმეორებთ ახლა იგივე შეცდომებს, ვერ ვხვდები! არადა, ამ კინკლაობაშიც იმდენი დრო გავიდა, არავინ მოიფიქრა, რომ რეჟიმს დავკვირვებოდით _ 2012 წლიდან დღემდე, დაკვირვების სამწლიანი რეჟიმი ორჯერ გავიდა. 

გუდამაყარში ჰესი არ აშენდება! 

საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროში ,,ვერსიამ'' გაარკვია, რომ უწყებას ნამახვანჰესის პროექტი არ შეუჩერებია. სამინისტროში ნინო ჩხობაძის ინფორმაცია დაგვიდასტურეს და ის მიზეზიც განგვიმარტეს, კონკრეტულად რა ტიპის სამუშაოების შესრულება მოსთხოვეს ,,ქლინ ენერჯი გრუპ ჯორჯიას''. მართალია, სამინისტროს ნამახვანჰესი არ შეუჩერებია, მაგრამ ,,ვერსიამ'' გაარკვია, რომ ლევან დავითაშვილის უწყების გადაწყვეტილებით, გუდამაყარში ჰესი აღარ აშენდება. 

,,ვერსიას'' საქართველოს სოფლის მეურნეობისა და გარემოს დაცვის სამინისტროს გარემოს შეფასების დეპარტამენტის პირველადი სტრუქტურული ერთეულის უფროსის მოადგილე, ვენერა (ვიკა) მეტრეველი ესაუბრება: 

_ ქალბატონო ვენერა, ინვესტორმა ნამახვანჰესის მშენებლობა თქვენი მითითებით შეაჩერა? 

_ ამ შემთხვევაში ანუ ნამახვანჰესის პროექტის მშენებლობაში, საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრო მხოლოდ გზშ-ს ნაწილშია ჩართული. 2015 წლის 25 დეკემბერს, ნამახვანჰესების კასკადის მშენებლობაზე სამინისტრომ გასცა ნებართვა და ეკოლოგიური ექსპერტიზის დასკვნა. ამ დასკვნის მიხედვით, კომპანია უფლებამოსილია, ნამახვანჰესების მშენებლობისა და ექსპლუატაციის სამუშაოები განახორციელოს. თუმცა კომპანიამ სამინისტროში, ამ პროექტის სკრინინგის განცხადება წარადგინა, რადგან პირველადი პროექტისგან განსხვავებით, დიზაინში ცვლილებები შეიტანა. სამინისტრომ სკრინინგის გადაწყვეტილება მიიღო და აღნიშნული, გარემოზე ზემოქმედების შეფასებას დაუქვემდებარა. ეს ნიშნავს, რომ კომპანიამ დამატებითი კვლევები უნდა ჩაატაროს. რაც შეეხება თქვენს კითხვას, მშენებლობის შეჩერებისა და ოფისის დახურვასთან დაკავშირებით ინფორმაცია ახლა, თქვენგან შევიტყვე, ჩვენ ასეთი გადაწყვეტილება არ მიგვიღია. გიმეორებთ, კომპანიას ნამახვანჰესის მშენებლობის ნებართვა მიღებული აქვს, მაგრამ თუ დიზაინში ცვლილებებს განახორციელებს, გზშ-ს ახალი დოკუმენტი დასჭირდება. 

_ როგორ გგონიათ, სახელმწიფომ ნამახვანჰესის მშენებლობაზე უარი უნდა თქვას? 

_ მოგეხსენებათ, გზშ-ს ანგარიში ის დოკუმენტია, რომელსაც სპეციალური კომისია იხილავს და მასში ექსპერტებიც მონაწილეობენ. ესაა კომპლექსური პროცედურა და როგორც უკვე გითხარით, ნამახვანჰესების კასკადის მშენებლობაზე ნებართვა 2015 წელს გაიცა. 

_ გუდამაყარში რა მიზეზით შეაჩერეთ ჰესის მშენებლობა? 

_ შპს ,,სოლო ენერჯიმ'' წარადგინა სკოპინგის განცხადება, რაც დუშეთის მუნიციპალიტეტში, 8.35 მგვტ. სიმძლავრის ჰესის მშენებლობასა და ექსპლუატაციას ითვალისწინებდა. სკოპინგის პროცედურის დასრულების შემდეგ, მივიღეთ გადაწყვეტილება და აღნიშნულ პროექტზე უარი ვთქვით, რადგან პროექტის მიხედვით, ჰესის მშენებლობა დაცული ტერიტორიების ფარგლებში იყო დაგეგმილი. ვინაიდან დაცულ ტერიტორიაზე უნდა წარმართულიყო მშენებლობა, რასაც მთელი რიგი უზუსტობებიც ახლდა, მივიღეთ გადაწყვეტილება, რომ ამ ტერიტორიაზე, ამ სახით, ეს პროექტი არ განხორციელებულიყო!

მაია მიშელაძე

]]>
versiaprinti@yahoo.com (super admin) ეკონომიკა Wed, 20 Mar 2019 12:52:05 +0400
ბიუჯეტის ფულის ფლანგვა იმერულად _ რა დარღვევები http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6058-ბიუჯეტის-ფულის-ფლანგვა-იმერულად-_-რა-დარღვევები.html http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6058-ბიუჯეტის-ფულის-ფლანგვა-იმერულად-_-რა-დარღვევები.html

საზღვარგარეთ მივლინებები თვეში სამჯერ, ერთ პირზე მორგებული საკონკურსო პირობები, დარღვევები ტენდერებში, უხარისხო სანიაღვრე სისტემები და დაზიანებული ინფრასტრუქტურა

სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა ქუთაისის მუნიციპალიტეტი შეამოწმა. აუდიტის პერიოდად 2015-2016 წლები განისაზღვრა და გაირკვა, რომ ამ პერიოდში ქუთაისის მერია საბიუჯეტო თანხას არამიზნობრივად ხარჯავდა. კერძოდ, სახელმწიფო შესყიდვებს ისე ატარებდა, რომ კონკურენციას ზღუდავდა, ხოლო პირობებს ერთი, კონკრეტული კომპანიის ინტერესებს არგებდა. მეტიც, მერიის თანამშრომლები საზღვარგარეთ თვეში სამჯერ მიემგზავრებოდნენ, მაგრამ არავინ იცის, რატომ, ან რა მიზნით...

სოციალური საცხოვრისი 

მოქმედი კანონმდებლობით, მუნიციპალიტეტი უფლებამოსილია განახორციელოს უსახლკაროთა თავშესაფრით უზრუნველყოფა და მათი რეგისტრაცია. უსახლკაროთა საცხოვრებელი ფართით უზრუნველყოფის მიზნით, მუნიციპალიტეტს დროებითი საცხოვრისის შექმნაც შეუძლია. კანონით განსაზღვრულია, რომ საცხოვრისი უნდა აკმაყოფილებდეს საცხოვრებლის ფუნქციას, სადაც შესაძლებელია განთავსდეს ოჯახი, რომელსაც შესაბამისი საცხოვრებელი პირობები უნდა ჰქონდეს. მშენებლობის შესყიდვის მიზნით, მუნიციპალიტეტმა კონკურსი უნდა გამოაცხადოს და საკონკურსო პირობები ისე განსაზღვროს, რომ კონკურენტული გარემო შექმნას. გამარჯვებისთვის აუცილებელია, რომ წარდგენილი დოკუმენტაცია კონკურსით განსაზღვრულ მოთხოვნებს შეესაბამებოდეს. 

ახლა ვნახოთ, როგორ შეასრულა კანონის ეს მოთხოვნა ქუთაისის მუნიციპალიტეტმა. აუდიტის შედეგად გაირკვა, რომ 2016-2017 წლებში, სოციალური საცხოვრისის მშენებლობაზე, ქუთაისის მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტში 4 300 000 ლარი გამოყვეს. მართალია, მერიამ სოციალური საცხოვრისის მშენებლობა 2015 წელს დაგეგმა, მაგრამ მის დასაწყებად საჭირო ფინანსური რესურსი მხოლოდ მომდევნო წლის ბიუჯეტის დამტკიცებისას გაითვალისწინა. საცხოვრისის მშენებლობისთვის კონკურსი გამოცხადდა, უფრო ზუსტად, ქუთაისის საკრებულომ კონკურსის ჩატარების პირობები 2016 წლის 30 მარტის დადგენილებით განსაზღვრა, ხოლო მერიამ კონკურსი 2016 წლის 24 ივნისს გამოაცხადა. 

საკონკურსო პირობების თანახმად, სოციალური საცხოვრისის ჯამური საცხოვრებელი ფართი არანაკლებ 2 500 კვ. მეტრი უნდა ყოფილიყო, ეზოს ფართობი არანაკლებ _ 1 000 კვ. მეტრი, ხოლო აივნის ფართი, საცხოვრებელი ფართის 15%-ზე მეტი არ უნდა ყოფილიყო. კონკურსის პირობები საცხოვრებელი ოთახების რემონტსა და ინვენტარით კეთილმოწყობასაც ითვალისწინებდა. 

ქითაისის მერის 2016 წლის 24 ივნისის ბრძანებით, კონკურსის ჩატარების თარიღად 2016 წლის 11 ივლისი გამოცხადდა, საკონკურსო წინადადების მისაღებადაც იგივე დღე _ 11 ივლისი (10-დან 12 საათამდე) გადაწყდა. შესაბამისად, დაინტერესებულ პირებს დოკუმენტების მოსამზადებლად 18 დღე განუსაზღვრეს. საკონკურსო პირობებით, სოციალური საცხოვრისის მშენებლობა უნდა დასრულებულიყო 2017 წლის 1 თებერვლამდე ანუ შვიდ თვეში. 

კონკურსის ერთ-ერთი მოთხოვნით, საცხოვრისის მშენებლობისთვის კონკურსანტს უნდა ჰქონოდა მიწა სამშენებლო გამოყენების პირობებით, სამშენებლო ნებართვა, ან უძრავი ქონების ექსპლუატაციაში მიღების დამადასტურებელი დოკუმენტი. შესაბამისად, კონკურსში მონაწილეობის მიღება შეეძლოთ პირებს, რომლებიც კონკურსის გამოცხადებიდან 18 დღეში, შესაბამის პროექტს შეადგენდნენ და მასზე მშენებლობის ნებართვასაც მიიღებდნენ; პირებს, რომლებსაც მსგავსი მასშტაბის საცხოვრებელ ფართზე უკვე გააჩნდათ მოქმედი სამშენებლო ნებართვა; პირებს, რომლებსაც გააჩნდათ მიწა სამშენებლოდ გამოყენების პირობებით. 

,,ამ კონკურსის შესწავლის შედეგად გამოიკვეთა, რომ საცხოვრისის მშენებლობაზე გამოცხადებული კონკურსი, კონკრეტული პირის ინტერესებს იყო მორგებული. კერძოდ, სამშენებლო ნებართვას გასცემს მერიის არქიტექტურისა და ზედამხედველობის სამსახური. სამსახურში არსებული პრაქტიკის შესწავლით გაირკვა, რომ 18 დღეში, დაინტერესებული პირი სამშენებლო ნებართვის მიღებას ვერ შეძლებდა. სამშენებლო ნებართვის მისაღებად, დაინტერესებულმა პირმა განაცხადთან ერთად, მერიაში უნდა წარადგინოს პროექტი, რომლის მშენებლობაზეც სურს ნებართვის მიღება. 2016 წლის იანვარ-მარტის მონაცემებით, მერიაში მსგავსი მასშტაბის მშენებლობებზე ნებართვების გაცემის დრო _ 14-დან, 143 დღემდე მერყეობს. ეს პერიოდი საჭიროა წარდგენილ პროექტზე მშენებლობის ნებართვის მისაღებად, ხოლო პროექტის მომზადება, თავის მხრივ, დამატებით დროს მოითხოვს. კონკურსის პირობებიდან გამომდინარე, კონკურსზე მონაწილეობის მიღება ასევე შეეძლოთ პირებს, რომლებსაც უკვე გააჩნდათ სამშენებლო ნებართვა. ირკვევა, რომ კონკურსის გამოცხადების პერიოდისთვის, ქუთაისის მერიას მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლების მშენებლობაზე გაცემული ჰქონდა მშენებლობის 7 ნებართვა, თუმცა საკონკურსო მოთხოვნებს აკმაყოფილებდა მხოლოდ ერთი სუბიექტი _ შპს „სანო“. აქედან გამომდინარე, მხოლოდ მას შეეძლო კონკურსში მონაწილეობა და საკონკურსო მოთხოვნების დაკმაყოფილება. იმის გამო, რომ მშენებლობაზე გაცემულ ნებართვებზე ინფორმაცია ინახება მუნიციპალიტეტში, ეს გარემოება საკონკურსო კომისიისა და მერიის პასუხისმგებელი პირებისთვის ცნობილი უნდა ყოფილიყო'', _ ვკითხულობთ აუდიტის დასკვნაში. 

როგორც აღვნიშნეთ, გამარჯვების შემთხვევაში, კონკურსანტს სოციალური საცხოვრისის მშენებლობა შვიდ თვეში უნდა დაესრულებინა. ამ პერიოდში უნდა მოესწრო პროექტის შედგენა, მშენებლობის ნებართვის მიღება და Mმისი დასრულება. სახელმწიფო აუდიტორებს მიაჩნიათ, რომ მშენებლობის მასშტაბის გათვალისწინებით, აღნიშნული ეტაპების წარმოება კონკურსით განსაზღვრულ შვიდთვიან პერიოდში შეუძლებელი იყო, ხოლო კონკურენციისთვის ეს ყოველივე, შემზღუდავ გარემოებას წარმოადგენდა. აქედან გამომდინარე, აუდიტორებმა დაასკვნეს, რომ კონკურსი ფორმალურ ხასიათს ატარებდა და წინასწარ იყო განსაზღვრული, ვის უნდა გაემარჯვა. 

2016 წლის 11 ივლისს, სოციალური საცხოვრისის მშენებლობის კონკურსი ჩატარდა, რომელშიც მხოლოდ შპს „სანო“ მონაწილეობდა. კომპანიამ კონკურსზე წარადგინა ქუთაისში, ნიკეას №40 ბ-ში მდებარე შენობის რეკონსტრუქციის პროექტი და მასზე გაცემული სამშენებლო ნებართვა. წარდგენილი დოკუმენტაციის შესწავლით, სახელმწიფო აუდიტორებმა გაარკვიეს, რომ შპს „სანომ“ კონკურსზე ის პროექტი კი არ წარადგინა, რომელზეც მშენებლობის ნებართვა ჰქონდა, არამედ სხვა პროექტი, რომელსაც ნებართვა არ გააჩნდა. მეტიც, კონკურსზე წარდგენილი პროექტი არ შეესაბამებოდა კონკურსის პირობებს, პროექტის დიზაინი არ აკმაყოფილებდა საცხოვრებელი სახლისათვის აუცილებელი მოთხოვნებს. კერძოდ, პროექტს არ ჰქონდა აივნები, ხოლო ფანჯრები იმდენად მაღლა იყო დამონტაჟებული, რომ საცხოვრებელ სახლს არ შეეფერებოდა. 

ამის მიუხედავად, კონკურსანტის დისკვალიფიკაციის ნაცვლად, კომისიამ შპს „სანოს“ საკონკურსო წინადადება მოიწონა და გამარჯვებულადაც გამოაცხადა. შპს „სანოს“ მიერ კონკურსზე დაფიქსირებული 1კვ.მ. ფართის ფასი 1 000 ლარი იყო. შესაბამისად, 2 500 კვ.მ. სოციალური საცხოვრისის მშენებლობა 2 500 000 ლარი დაჯდა. 2016 წლის 20 ივლისს, მერიამ ხელშეკრულება გაუფორმა შპს „სანოს“. საკონკურსო პირობების მიხედვით, სამუშაოები 2017 წლის 1 თებერვლამდე უნდა დასრულებულიყო. „სანომ“ ამ პერიოდში სამუშაოები ვერ დაასრულა. სამაგიეროდ, ხელშეკრულებაში შევიდა ცვლილება და შესაბამისი დასაბუთების გარეშე, სამუშაოების ჩაბარების ვადამ 2017 წლის 30 აპრილამდე გადაიწია. არადა, მუნიციპალიტეტს ვადის გადაწევის ნაცვლად, შესაბამისი სამართლებრივი ღონისძიებები უნდა გაეტარებინა. 2017 წელს 21 აპრილს, ქუთაისის მერიამ სოციალური საცხოვრისი ჩაიბარა და შპს „სანოს“ ნასყიდობის ხელშეკრულება გაუფორმა. 

2017 წლის 8 სექტემბერს, მერიასა და „სანოს“ შორის, მორიგი ნასყიდობის ხელშეკრულება გაფორმდა, რომლითაც მერიამ იმავე შენობაში არსებული ფართები დამატებით შეიძინა, რასაც კონკურსის პირობები და მოთხოვნები საერთოდ არ ითვალისწინებდა. ამის მიუხედავად, შესაბამისი სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე, ქუთაისის მერიამ „სანოსაგან“ დამატებით შეისყიდა 1 872 კვ.მ. ფართი და 1 872 000 ლარი გადაიხადა. 

ორივე ხელშეკრულების ფარგლებში, მერიამ შპს „სანოსგან“ შეისყიდა 4 372 კვ.მ. საცხოვრებელი ფართი, ჯამში კი 4 300 000 ლარი გადაიხადა. არადა, 2017 წლის 10 მაისს, ლტოლვილთა და განსახლების სამინისტრომ ქუთაისში, შერვაშიძის №53-ში მდებარე ორი, თექვსმეტსართულიანი კორპუსის მშენებლობა შეისყიდა, გარე ეზოს კეთილმოწყობით. სამინისტრომ 1 კვ.მ. საცხოვრებელი ფართის მშენებლობაში _ 850 ლარი, ხოლო მერიამ 1 კვ. მეტრში _ 1 000 ლარი ანუ 150 ლარით უფრო ძვირი გადაიხადა, რაც ჯამში 655 800 ლარია. 

,,ქუთაისის მერიამ სოციალური საცხოვრისის მშენებლობაზე გამოცხადებული კონკურსი ისე წარმართა, რომ შპს „სანოს“ გაემარჯვა. აღსანიშნავია, რომ შპს „სანო“ ახლად დარეგისტრირებული ფირმა იყო, რომელსაც ქუთაისში უძრავი ქონება არ გააჩნდა. დოკუმენტების შესწავლით ირკვევა, რომ კონკურსის გამოცხადებამდე ერთი დღით ადრე, შპს ,,სანომ'' ნიკეას №40 ბ-ში მდებარე შენობა 300 000 აშშ დოლარად შეიძინა. კონკურსის პირობების შესაბამისად, ,,სანოს'' შენობის რეკონსტრუქცია უნდა განეხორციელებინა. წარდგენილი მონაცემებით, 4 372 კვ.მ. შენობა ,,სანომ'' თაბაშირ-მუყაოს მასალით გაარემონტა და მუნიციპალიტეტს 4 300 000 ლარად მიჰყიდა'', _ აღნიშნულია აუდიტის დასკვნაში. 

2018 წლის 24 იანვარს, აუდიტის ჯგუფმა სოციალური საცხოვრისის შენობა დაათვალიერა. გამოვლინდა, რომ შენობა ვერ აკმაყოფილებდა საცხოვრებლის ფუნქციებს, რადგან კომპანიამ სამუშაოები უხარისხოდ შეასრულა, შენობას არ ჰქონდა აივნები, ხოლო ფანჯრები ისეთ სიმაღლეზე იყო დამონტაჟებული, რომ ფანჯრის სახელურიდან, იატაკამდე მანძილი, დაახლოებით, 2 მეტრია! გარდა ამისა, სამზარეულო და საძინებელი ოთახები ერთმანეთისგან არ გაუმიჯნავთ. მაცხოვრებლების განმარტებით, შენობაში განხორციელებული რემონტი დაზიანებულია და საცხოვრებლად არ არის შექმნილი სათანადო პირობები, რაც მედია საშუალებებით არაერთგზის გაშუქდა. 

აუდიტის პროცესში, 2018 წლის 5 აპრილს, მერიამ სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნულ ბიუროს“, საცხოვრისის რეკონსტრუქციაზე შესრულებული სამუშაოების ხარისხის ექსპერტიზა დაუკვეთა და შენობის 1 კვ.მ. ფართის საბაზრო ფასის დადგენა მოითხოვა. დასკვნის მიხედვით, სოციალური საცხოვრისის შენობის 1 კვ.მ. ფართის საბაზრო ღირებულება 540 ლარია, ხოლო ფაქტიური აზომვით დადგინდა, რომ გადაცემული ფართი 4 288.4 კვ.მ-ია. შესაბამისად, შენობის სრული ღირებულება 2 300 000 ლარია! 

მერიამ ხელშეკრულებების მიხედვით, შპს „სანოსგან“ 4 372 კვ.მ. ფართი ჩაიბარა და როგორც ვთქვით, 4 300 000 ლარი გადაიხადა. სხვაობა მერიის მიერ დოკუმენტურად ჩაბარებულ ფართსა და ფაქტიურად შესრულებულ სამუშაოს შორის _ 83 კვ.მ.-ია, ხოლო სხვაობა ჩაბარებული შენობის ღირებულებასა და ექსპერტიზის დასკვნით დადგენილ ღირებულებას შორის _ 2 000 000 ლარი. 

გარე განათება 

2015-2016 წლებში, ქუთაისის მუნიციპალიტეტის მერიამ გარე განათების ქსელის საექსპლუატაციო მომსახურების შესყიდვაზე 2 697 900 ლარი დახარჯა. ეს მომსახურება მუნიციპალიტეტმა ელექტრონული ტენდერებით შეიძინა. 2014 წლის 29 დეკემბრის ხელშეკრულებით, მერიამ 2015 წლის მომსახურება შეისყიდა. ხელშეკრულების ფასი 1 483 600 ლარი, ხოლო საკასო შესრულება _ 1 340 500 ლარია. 2016 წლის 5 იანვრის ხელშეკრულებით, 2016 წლის მომსახურება შეისყიდეს, ხელშეკრულების ფასი _ 1 430 600 ლარი, ხოლო საკასო შესრულება _ 1 357 400 ლარია. 

სახელმწიფო აუდიტორებმა გაარკვიეს, რომ ორივე წელს, ხელშეკრულებები ითვალისწინებდა ქალაქის ტერიტორიაზე არსებული გარე განათების ქსელის სანათი წერტილის (789 ობიექტი, 13 635 წერტილი), შუქნიშნებისა (29 ობიექტი) და ვიდეო-სამეთვალყურეო სისტემების, როგორც მოვლა-პატრონობას, ასევე ექსპლუატაციას. 

,,აუდიტის ჯგუფმა, ქუთაისის მერიის მიერ 2012-2017 წლებში, გარე განათების ქსელის ექსპლუატაციის მომსახურების შესყიდვაზე გამოცხადებული ტენდერები შეისწავლა. სატენდერო დოკუმენტაციით, 2014 წელს _ მოთხოვნილი იყო 1 000 000 ლარის სამუშაო გამოცდილება, 2015 წელს _ 1 500 000 ლარი, 2016 წელს _ 1 500 000 ლარი, ხოლო 2017 წელს _ 3 200 000 ლარი. ყველა ტენდერში უკონკურენტოდ იმარჯვებდა და ხელშეკრულებები უფორმდებოდა შპს „გლობალ სერვისს“. აუდიტის ჯგუფმა გარე განათების ექსპლუატაციის მომსახურებაზე გამოცხადებული ტენდერები საქართველოს მასშტაბით შეისწავლა. შესყიდვების სააგენტოს ვებ-გვერდის მონაცემებზე დაყრდნობით, ქუთაისის მერიის მიერ მოთხოვნილი ანალოგიური სამუშაოების შესრულების გამოცდილების დაკმაყოფილება შეეძლო მხოლოდ სამ მიმწოდებელს _ შპს „სინათლის ქალაქს“, შპს „აჭარგანათებასა“ და შპს „გლობალ სერვისს“. ამ მიმწოდებლებიდან ორი მათგანი _ შპს „სინათლის ქალაქი“ და შპს „აჭარგანათება“, მხოლოდ თბილისისა და აჭარის ტერიტორიის გარე განათების ექსპლუატაციის მომსახურებაზე გამოცხადებულ ტენდერებში მონაწილეობს. ქუთაისის ტერიტორიაზე, 2012 წლიდან, გარე განათების ქსელის ექსპლუატაციის მომსახურების მიწოდებას შპს „გლობალ სერვისი“ ახორციელებდა'', _ მითითებულია აუდიტის დასკვნაში. 

იმის შეფასება, თუ რამდენად ადეკვატური იყო სატენდერო დოკუმენტაციით მოთხოვნილი ანალოგიური სამუშაო გამოცდილებები, აუდიტის ჯგუფის კომპეტენციას სცილდება. იმის გამო, რომ ქუთაისში, გარე განათების ექსპლუატაციის მომსახურებაზე ტენდერები ტარდება მხოლოდ ერთი პრეტენდენტის მონაწილეობით და საბაზრო ფასი ვაჭრობის შედეგად არ რეგულირდება, მნიშვნელოვანია, რომ შემსყიდველმა ორგანიზაციამ სათანადოდ დათვალოს შესყიდვის სავარაუდო ღირებულება. 

გარე განათების ქსელის სანათი წერტილების, შუქნიშნებისა და ვიდეო-სამეთვალყურეო სისტემების საექსპლუატაციო მომსახურების შესყიდვის ელექტრონულ ტენდერებზე, 2015 წელს, მერიამ სავარაუდო ღირებულებად 1 505 500 ლარი, ხოლო 2016 წელს _ 1 445 800 ლარი განსაზღვრა. მერიის პასუხისმგებელი პირის განმარტებით, 2015-2016 წლების გარე განათების მომსახურების სავარაუდო ღირებულებები, 2009-2010 წლებში შედგენილი ხარჯთაღრიცხვის მიხედვით დაითვალეს. 2015-2016 წლებში, სავარაუდო ღირებულებები დაინგარიშეს და დათვალეს იმავე ხარჯთაღრიცხვის მიხედვით, რომელიც უსასყიდლოდ, საპროექტო ორგანიზაცია _ „შპს „სამართლებრივი ანალიზისა და ექსპერტიზის ცენტრმა“ განაფასა. ვინაიდან ხარჯთაღრიცხვები უსასყიდლოდ იყო განფასებული, სახელმწიფო აუდიტორები ეჭვობენ, რომ საპროექტო ორგანიზაციები შეგნებულად, მერიის წარმომადგენლებთან შეთანხმებით, მიმწოდებელი კომპანიის სასარგებლოდ მოქმედებდნენ! 

2018 წელს, მერიამ დააფუძნა არასამეწარმეო არაკომერციული იურიდიული პირი „ქუთგანათების სერვისი“, რომელსაც გარე განათების ქსელის საექსპლუატაციო მომსახურება დაევალა. ააიპ-ის მიერ წარმოდგენილი დოკუმენტებით, ხარჯთაღრიცხვით, გარე განათების სანათი წერტილების შემოვლა-დათვალიერებისთვის, თვეში 470 ლიტრი საწვავის ხარჯია განსაზღვრული. შესაბამისად, წლის განმავლობაში, დაახლოებით, 15 000 ლარის ღირებულების საწვავია საჭირო. ამ მომსახურებას ასრულებს ააიპ-ის ოთხი თანამშრომელი, რომელთა შრომის ანაზღაურება წლის განმავლობაში _ 66 000 ლარია! აღსანიშნავია, რომ საწვავი და შრომითი რესურსი განკუთვნილია არა მარტო შემოვლითი სამუშაოებისათვის, არამედ ყველა იმ საჭირო ოპერაციისთვის, რომელიც შესაბამის მოსამსახურეებს ევალებათ. მერიამ სახელმწიფო აუდიტორებს ვერ წარუდგინა სათანადო დოკუმენტური მტკიცებულებები, თუ რა აუცილებლობით იყო განპირობებული გარე განათების ქსელის შემოვლაში 435 900 ლარის გადახდა, როდესაც 2018 წლიდან, მას შემდეგ რაც ააიპ ახორციელებს მომსახურებას, ქსელის დათვალიერებაში სხვა სამუშაოებთან ერთად, 81 000 ლარი ისედაც იხარჯება! ამასთან, 2015-2016 წლებთან შედარებით, ამგვარი მომსახურება მნიშვნელოვნად არ შეცვლილა. 

,,2015 წლის გაანგარიშებული სავარაუდო ღირებულების ხარჯთაღრიცხვის თანახმად, მიმწოდებელს 432 წერტილზე, სს „ენერგო პრო ჯორჯიას“ მიერ დაფიქსირებული მონაცემები, მრიცხველის ფაქტიურ მაჩვენებლებთან უნდა შეედარებინა, რომლის წლიური ღირებულება 5 100 ლარი იყო. ამ მომსახურებისათვის, 2015-2016 წლებში, მერიამ შპს „გლობალ სერვისს“ 35 200 ლარი გადაუხადა. ქუთაისის მერიის შესაბამისმა პასუხისმგებელმა პირებმა ვერ წარმოადგინეს დოკუმენტური მტკიცებულებები, თუ რა ობიექტური საჭიროებებით იყო გამოწვეული მრიცხველების მაჩვენებლების სს „ენერგო პრო ჯორჯიას“ მიერ დაფიქსირებულ მონაცემებთან შედარების მომსახურების შესყიდვა მაშინ, როდესაც მრიცხველების ჩვენებების აღრიცხვასა და კონტროლს სს „ენერგო პრო ჯორჯია“ ახორციელებდა, ხოლო ელექტროენერგიის თანხას მერია იხდიდა. შესაძლოა, ზემოთ აღნიშნული, მინიმუმ ორი დასახელების სამუშაოების სახარჯთაღრიცხვო ღირებულება ხელოვნურად ყოფილიყო გაზრდილი. შესაბამისად, 2015-2016 წლებში, ქუთაისში, გარე განათების ექსპლუატაციის მომსახურების სავარაუდო ღირებულებები არ ეყრდნობოდა რეალურ გათვლებს. იგივე დარღვევები გამოვლინდა 2017 წელს გამოცხადებულ ტენდერშიც''. 

აქედან გამომდინარე, სახელმწიფო აუდიტორებმა დაასკვნეს, რომ გარე განათების ქსელის სანათი წერტილების, შუქნიშნებისა და ვიდეო-სამეთვალყურეო სისტემების საექსპლუატაციო მომსახურების შესყიდვის სატენდერო პროცესი მერიამ ისე წარმართა, რომ 2015, 2016 და 2017 წლების სავარაუდო ღირებულება რეალურ გათვლებს არ ეფუძნებოდა. აუდიტორებს ვერავინ დაუსაბუთა, რატომ გადაიხადეს ქსელის შემოვლა-დათვალიერებასა და მრიცხველების შემოწმებაში 715 600 ათასი ლარი. 

უხარისხო სანიაღვრე სისტემები 

აუდიტის შედეგად გაირკვა, რომ 2015 წელს, მერიამ გამოაცხადა ტენდერი ქუთაისში, ასათიანის ქუჩის სანიაღვრე სისტემის მოწყობის სამუშაოებზე. ტენდერში გამარჯვებულად გამოცხადდა და ხელშეკრულება გაუფორმდა შპს „საქმილსადენმშენს“, რომლის ღირებულება 303 900 ლარი იყო. აუდიტორებისთვის წარდგენილი ინფორმაციით, სანიაღვრე არხების მოწყობამდე, ასათიანის ქუჩაზე მიწისქვეშა კომუნიკაციები უნდა მოეწესრიგებინათ. ამიტომ მხარეთა შეთანხმებით, 2015 წლის 14 სექტემბერს, ხელშეკრულება შეწყდა. 

ქუთაისის მერიამ გადაწყვიტა, რომ ასათიანის ქუჩაზე, სანიაღვრე სისტემის რეაბილიტაცია 2016 წელს განეხორციელებინა. თუმცა ამ სამუშაოების შესყიდვაზე ტენდერი არ გამოაცხადა და პროექტის შესრულება, მისსავე დაფუძნებულ ააიპ „სპეციალურ სერვისებს“ დაავალა. აუდიტორებისთვის წარდგენილი ინფორმაციით, ააიპ-ს სანიაღვრე სისტემის მოწყობის გამოცდილება არ ჰქონდა. 2015 წელს გამოცხადებულ ტენდერში, მერიას მოთხოვნილი ჰქონდა არანაკლებ 408 000 ლარის გამოცდილება, ხოლო 2016 წელს, იგივე პროექტის შესრულება გამოცდილების არმქონე ააიპ-ს დაავალა. 

2016 წელს, ააიპ-მა ასათიანის ქუჩაზე, სანიაღვრე სისტემის მოწყობის სამუშაოები დაასრულა. შესწავლით გაირკვა, რომ ,,სპეციალურმა სერვისებმა'' სამუშაოები ისე შეასრულა, საპროექტო დოკუმენტაციაც კი არ ჰქონია. მეტიც, ქუთაისის მუნიციპალიტეტის შესაბამისი სამსახურები არ აკონტროლებდნენ სამუშაოების მიმდინარეობას, არ ამოწმებდნენ შესრულებული სამუშაოების მოცულობებსა და ხარისხს, არ განუხორციელებიათ სამუშაოების შუალედური და საბოლოო მიღება-ჩაბარება. 2018 წლის 24 იანვარს, მერიის წარმომადგენლებთან ერთად, აუდიტის ჯგუფმა ასათიანის ქუჩის სანიაღვრე სისტემის რეაბილიტაცია დაათვალიერა. გაირკვა, რომ სამუშაოები შესრულებულია უხარისხოდ. კერძოდ, სანიაღვრე სისტემა დაზიანებულია და არ ატარებს წყალს, ხოლო ბეტონის თავსახურების გარკვეული ნაწილი ჩამტვრეულია. 

,,შესწავლით გაირკვა, რომ მუნიციპალიტეტი არ ფლობს ინფორმაციას, რა ღირებულების სამუშაოები შესრულდა სანიაღვრე სისტემის მოსაწყობად. მათივე ინფორმაციით, ააიპ-ს შესრულებული სამუშაოების ხარჯთაღრიცხვაც კი არ შეუდგენია, სადაც პროექტის სრული ღირებულება იქნებოდა დაანგარიშებული. წარმოდგენილი ინფორმაციით, ასათიანის ქუჩაზე, მერიის დაფუძნებულმა ააიპ-მა სანიაღვრე სისტემის მოსაწყობად, 168 200 ლარის არმირებული კონსტრუქციები გამოიყენა. გარდა ამისა, პროექტის განსახორციელებლად საჭირო იყო სხვა სამშენებლო მასალები, ტექნიკური და შრომითი რესურსი. აღნიშნული გარემოებების გათვალისწინებით, სანიაღვრე სისტემის მოსაწყობად, 168 200 ლარზე მეტი თანხაა გახარჯული''. 

აქედან გამომდინარე, სახელმწიფო აუდიტორებმა დაასკვნეს, რომ ქუთაისის მერიამ ღვარსადენების მოწყობის პროცესი არასწორად წარმართა, სამუშაოების შესასყიდად ტენდერი არ გამოაცხადა, ხოლო მშენებლობა შესაბამისი გამოცდილების არმქონე, საკუთარ ააიპ-ს დაავალა. მუნიციპალიტეტი არ აკონტროლებდა სამუშაოების შესრულების პროცესს, რის გამოც სამუშაოები უხარისხოდ შესრულდა. პროექტის დაგეგმვასა და შესრულებაში არსებული ხარვეზების გამო, ასათიანის ქუჩის სანიაღვრე სისტემის მოწყობაზე, მერიამ 168 200 ლარზე მეტი საბიუჯეტო თანხა არაეფექტურად გახარჯა. 

საგზაო ინფრასტრუქტურა 

მოქმედი კანონმდებლობით, მიწისქვედა კომუნიკაციების მოსაწესრიგებლად, მუნიციპალური გზის გაჭრას მერიის შესაბამისი სამსახურის ნებართვა სჭირდება, რომლითაც სამუშაოების დაწყებისა და დასრულების პერიოდი განისაზღვრება. ნებართვის მიმღებმა პირმა ამ პერიოდში, დაზიანებული გზის საფარიც უნდა აღადგინოს. ნებართვით განსაზღვრული პირობის შეუსრულებლობის შემთხვევაში, მუნიციპალიტეტი ვალდებულია, საჯარიმო სანქცია გამოიყენოს. კერძოდ, გზის უნებართვო გაჭრის ან/და დაზიანებული ადგილების აღდგენის გარეშე მიტოვებისას, ნებართვის მიმღები პირი 1 000 ლარით უნდა დაჯარიმდეს. დაჯარიმებიდან 10 დღის განმავლობაში, დარღვევის გამოუსწორებლობის შემთხვევაში კი _ 3 000 ლარით. 

ვნახოთ, როგორ შეასრულა ქუთაისის მერიამ კანონის ეს მოთხოვნა. აუდიტის შედეგად გაირკვა, რომ 2015-2016 წლებში, ქუთაისის მუნიციპალიტეტში, მიწისქვედა კომუნიკაციების _ წყლის სისტემების მოწყობასა და რეაბილიტაციას საქართველოს გაერთიანებული წყალმომარაგების კომპანია ახორციელებდა, რომელსაც სამუშაოების შესასრულებლად, ხელშეკრულებები ჰქონდა გაფორმებული სს „სმკ ულუსალ ინშაათ ვე თიჯარეთის“ ფილიალსა (შMK) და შპს „კობრა ჯორჯიასთან“. ქუთაისის ტერიტორიაზე წყლის სისტემის მოწყობის, რეაბილიტაციის, ან დაზიანების შემთხვევაში, წყლის სამუშაოების შემსრულებელი კომპანიები გზის გაჭრაზე ნებართვის მისაღებად მუნიციპალიტეტს მიმართავდნენ. მერიის კეთილმოწყობის სამსახური გასცემდა ნებართვას და კომპანიებთან ურთიერთშეთანხმებით, სამუშაოების დაწყება-დასრულების პერიოდსაც განსაზღვრავდა. კომპანიები ვალდებული იყვნენ, რომ ნებართვით განსაზღვრულ ვადაში, სამუშაოები დაესრულებინათ და დაზიანებული გზის საფარი აღედგინათ. 

,,საკითხის შესწავლით გამოვლინდა, რომ წყლის სამუშაოების შემსრულებელმა კომპანიამ დროულად არ შეასრულა ნებართვით განსაზღვრული პირობები და ვადებში ვერ უზრუნველყო დაზიანებული გზის საფარის აღდგენა. ირკვევა, რომ 2018 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით, ნებართვით განსაზღვრულ ვადებში, 45 ქუჩის საფარი აღდგენილი არ იყო _ წყლის სამუშაოების შემსრულებელმა კომპანიამ გაჭრა გზის საფარი, შემდეგ კი დაზიანებული გზის საფარი არ აღიდგენია. სანებართვო პირობების დარღვევისათვის, მერიას სს „სმკ ულუსალ ინშაათ ვე თიჯარეთის“ ფილიალი და შპს „კობრა ჯორჯია“ არ დაუჯარიმებია''. 

აუდიტის შედეგად გაირკვა, რომ ქუთაისის მერია შესაბამის კომპანიას გზის გაჭრის ნებართვას აძლევდა, მაგრამ შემდეგ აღარ აკონტროლებდა, ასრულებდა თუ არა ეს კომპანია ნებართვით განსაზღვრულ პირობებს და რაც მთავარია, მათ მიმართ საჯარიმო სანქციებსაც არ იყენებდა. შედეგად, ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში, საგზაო ინფრასტრუქტურა დაზიანებული იყო. 

ქალაქში მოწყობილ საგზაო ინფრასტრუქტურულ პროექტებზე არსებული დაზიანებები აუდიტის ჯგუფმა 2018 წლის იანვარ-თებერვალში გამოავლინა. გაირკვა, რომ აღნიშნულ ხარვეზებზე მერიას შესაბამისი სამართლებრივი ღონისძიებები არ გაუტარებია. აქედან გამომდინარე, სახელმწიფო აუდიტორებს მიაჩნიათ, რომ დაზიანებული გზები წინა წლებშიც არსებობდა, ხოლო ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში, მოსახლეობას ინფრასტრუქტურული პროექტები შეფერხებით მიეწოდებოდა. მეტიც, სახელმწიფო აუდიტორები არ გამორიცხავენ, რომ შესაძლოა, მუნიციპალიტეტის პასუხისმგებელი პირები კერძო კომპანიის ინტერესების სასარგებლოდ მოქმედებდნენ და მათი ქმედებით, ან უმოქმედობით, მოსახლეობის ინტერესები დაზიანდა. 

რაც მთავარია, იმ შემთხვევაში, თუ ქუთაისის მერია საჯარიმო სანქციებს გამოიყენებდა, ზემოთ აღნიშნულ 45 შემთხვევაში, დასარიცხი ჯარიმის ოდენობა, როგორც მინიმუმ 45 000 ლარი იქნებოდა, ხოლო ამ დარღვევის 10 დღეში გამოუსწორებლობის თითოეულ შემთხვევას, კანონით განსაზღვრული 3 000 ლარიც უნდა დამატებოდა. 

მივლინებები თვეში სამჯერ და სხვა დარღვევები 

აუდიტის შედეგად გაირკვა, რომ ქუთაისის მერიაში ხშირია თანამშრომელთა საზღვარგარეთ მივლინება. წლის განმავლობაში, ქვეყნის ფარგლებს გარეთ, ადგილობრივი ბიუჯეტიდან ყოველთვიურად, საშუალოდ სამი მივლინება ფინანსდება. არადა, შესაბამისი დოკუმენტაციის შესწავლით, სახელმწიფო აუდიტორებმა დაასკვნეს, რომ მივლინებიდან დაბრუნებულ არც ერთ თანამშრომელს არ წარუდგენია ანგარიში იმის შესახებ, თუ რა კონკრეტული შედეგები მიიღო მერიამ და როგორ შეიძლება მუნიციპალიტეტმა გამოიყენოს მივლინების შედეგად მიღებული ცოდნა სამუშაო პროცესში. 

2015-2016 წლებში, ქუთაისის მერიის თანამშრომელთა საზღვარგარეთ მივლინებებში 249 600 ლარი დაიხარჯა. სახელმწიფო აუდიტორებმა კი დაასკვნეს, რომ მერიაში არსებული სამივლინებო პრაქტიკა ვერ უზრუნველყოფს ორგანიზაციის ინსტიტუციონალურ განვითარებას, მუნიციპალიტეტში დაგროვილი ცოდნის დოკუმენტირებასა და მოსამსახურეთა შორის გაზიარებას. 

2015-2016 წლებში, ქუთაისის მუნიციპალიტეტში, სამსახურებრივი უფლებამოსილების განსახორციელებლად გამოყენებული სატრანსპორტო საშუალებების რაოდენობა, საქართველოს მთავრობის დადგენილებით რეკომენდებულ ზღვრულ ოდენობას აღემატება. აუდიტით გამოვლინდა, რომ 2015-2016 წლებში, საშტატო რიცხოვნობიდან გამომდინარე, მუნიციპალიტეტისთვის რეკომენდებული იყო 11 ერთეული სამორიგეო ავტომობილი. თუმცა გაირკვა, რომ ქუთაისის მერია 30 ავტომობილს განკარგავდა, აქედან 23 _ მუშა მდგომარეობაში იყო, ხოლო 7 _ გაუმართავი. მეტიც, ამ 23 ავტომობილის გარდა, ქუთაისის მერია საწვავს ყოველთვიურად გასცემდა საჯარო მოსამსახურეების სარგებლობაში არსებულ 90-დან, 115 ავტომანქანაზე. 

შესაბამისად, 2015-2016 წლებში, 310 600 ლიტრი საწვავი და 10 700 კუბური მეტრი დაწნეხილი აირი დაიხარჯა, რომელთა ჯამური ღირებულება 468 100 ლარი იყო. აქედან გამომდინარე, სახელმწიფო აუდიტორებმა დაასკვნეს, რომ ქუთაისის მერიამ ტრანსპორტის შენახვისა და ექსპლუატაციის ხარჯის გაწევისას, საბიუჯეტო სახსრების რაციონალური და გონივრული ხარჯვის პრინციპები არ დაიცვა. 

მუნიციპალიტეტმა საზოგადოებისათვის მნიშვნელოვანი ინფორმაციის მიწოდების მიზნით, სარეკლამო და სატელევიზიო მომსახურება შეისყიდა, რისთვისაც 2015-2016 წლებში, ჯამში 165 500 გადაიხადა. სახელმწიფო აუდიტორებმა გაარკვიეს, რომ მნიშვნელოვანი ინფორმაციის გავრცელების ნაცვლად, ამ შესყიდვით, მხოლოდ მუნიციპალიტეტის მიერ განხორციელებული საქმიანობა შუქდებოდა. ქუთაისის მერიამ ვერ დაასაბუთა, რამდენად მიზანშეწონილი იყო მსგავსი შინაარსის სარეკლამო, თუ სატელევიზიო მომსახურება და რა მიზნით გახარჯეს ამ ოდენობის საბიუჯეტო თანხა.

მაია მიშელაძე

]]>
versiaprinti@yahoo.com (super admin) ეკონომიკა Wed, 13 Mar 2019 13:17:36 +0400
მამუკა ხაზარაძის სკანდალური აღიარება http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6044-მამუკა-ხაზარაძის-სკანდალური-აღიარება.html http://versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6044-მამუკა-ხაზარაძის-სკანდალური-აღიარება.html

თვითმფრინავში დაწერილი გადადგომის განცხადება, ორკესტრირებული შეტევა და ხმაურიანი კომიტეტის დეტალები

თიბისი ბანკის დამფუძნებელი, მამუკა ხაზარაძე საქალაქო სასამართლოში დაკითხეს. საქმე ეხება წერილს, რომელიც ხაზარაძის თქმით, შინაგან საქმეთა მინისტრ გიორგი გახარიასგან საპრეზიდენტო არჩევნების დროს მიიღო. თიბისი ბანკის საქმეს სახალხო დამცველი, ნინო ლომჯარიაც სწავლობს. პარალელურად, საპარლამენტო ფრაქცია ევროპული საქართველოს წარმომადგენლები დეპუტატების ხელმოწერებს აგროვებენ, რათა საკანონმდებლო ორგანოში თიბისი ბანკის საქმეზე დროებითი საგამოძიებო კომისია შეიქმნას. მეტიც, ევროპული საქართველო პარლამენტში შს მინისტრის, გიორგი გახარიასა და საქართველოს ეროვნული ბანკის პრეზიდენტის, კობა გვენეტაძის დაბარებასაც ითხოვს. ყველაფერი კი ორშაბათს, 4 მარტს, პარლამენტის საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის სხდომაზე, თიბისი ბანკის დამფუძნებლების _ მამუკა ხაზარაძისა და ბადრი ჯაფარიძის საკმაოდ სკანდალური განაცხადებებით დაიწყო.

ერთი კვირის წინ, პარლამენტის დარგობრივი ეკონომიკისა და ეკონომიკური პოლიტიკის სხდომა ჩაიშალა _ ''ვერსიის'' წინა ნომერში ამ საკითხზე დეტალურად ვწერდით. შეგახსენებთ, რომ საკანონმდებლო ორგანოში მაშინ ეროვნული ბანკის პრეზიდენტი და თიბისი ბანკის დამფუძნებლები გამოცხადდნენ, თუმცა უშედეგოდ _ სხდომა ჩაიშალა. მოგვიანებით გაირკვა, რომ მამუკა ხაზარაძესა და ბადრი ჯაფარიძეს საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის სხდომაზე მოუსმენდნენ. საქმე ეხება ფინანსურ ტრანზაქციას, რომელიც თიბისი ბანკში 2007-2008 წლებში განხორციელდა. როგორც უკვე ვთქვით, საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის სხდომა 4 მარტს გაიმართა, სადაც დეპუტატებმა მამუკა ხაზარაძეს მოუსმინეს. სხვათა შორის, ეს იყო ხაზარაძის პირველი გამოსვლა პარლამენტში: 

''2018 წლის ივნისიდან, თიბისი ბანკში ერთდროულად, ოთხი სხვადასხვა უწყება შემოვიდა: ფინანსური მონიტორინგის სამსახური, პროკურატურა, საგადასახადო და ეროვნული ბანკი. პარალელურ რეჟიმში, ჩვენგან კონკრეტულად ამ საკითხზე დოკუმენტაციის ამოღება დაიწყეს. მინდა გითხრათ, რომ კანონმდებლობით, საბანკო სექტორს არ აქვს ვალდებულება შეინარჩუნოს, ან შეინახოს დოკუმენტაცია, რომელიც 6 წელიწადზე მეტი ვადისაა. ჩვენ ვალდებული ვართ, გავანადაგუროთ ეს დოკუმენტაცია. მიუხედავად იმისა, რომ ჩვენი მთელი საქმიანობა გამჭვირვალობაზეა დაყრდნობილი, მიუხედავად იმისა, რომ იურიდიულად, კანონით მონიჭებული უფლება გვქონდა, რათა დოკუმენტები გაგვენადგურებინა, როდესაც დავინახეთ, რომ ასეთი შემოტევა იყო, როგორიც 27 წლის განმავლობაში არ გვქონია, რადგან 4 უწყება ერთდროულად არასდროს შემოსულა, ჩვენ დასამალი არაფერი გვქონდა და ყველა დოკუმენტაცია, რაც ბოლო 10-12 წლის მანძილზე არქივში გვქონდა, უწყებებს მივეცით“. 

ამის შემდეგ, მამუკა ხაზარაძემ აღნიშნა, რომ 2018 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების მეორე ტურის წინ, ერთ-ერთი მაღალჩინოსგან წერილი მიიღო. მისივე თქმით, ეს იყო მუქარის შემცველი წერილი, რომელშიც მაღალჩინოსანი პირდაპირ ეუბნება, რომ თიბისი ბანკის დამფუძნებლების რეპუტაციას დაანგრევდნენ, როგორც ქვეყნის შიგნით, ასევე საერთაშორისო ასპარეზზე: 

„მე ძალიან გამიკვირდა, რომ საერთოდ, ასეთი წერილი დაწერეს და ეს ყველაფერი სიტყვიერად არ გვითხრეს. იქ იყო მოთხოვნები, რომელიც რა თქმა უნდა, ჩვენ არ შევასრულეთ. მე გავაგრძელებ დავას ეროვნული ბანკისა და პროკურატურის წინააღმდეგ. მე გავაგრძელებ დავას საქართველოში და მის ფარგლებს გარეთ, რადგან ეს სცილდება ყოველგვარ ნორმასა და ზღვარს. საქართველოში ამ საკითხთან დაკავშირებით, ძალიან ბევრი დელეგაცია ჩამოვიდა. არ დარჩენილა არც ერთი ევროპელი ელჩი და ბანკის პირველი, ან მეორე პირი, რომლებიც არ ჩამოვიდნენ, ცალ-ცალკე არ შეხვდნენ მთავრობასა და ეროვნულ ბანკს და ეუბნებოდნენ, რომ ასეთი მიმართულებით ამ საქმის განვითარება არ შეიძლებოდა. ეუბნებოდნენ, რომ ამ ფორმატში, ანაკლიის პროექტს ხელს ვერ მოვაწერთო. მე დაგანახეთ, რომ არც ბანკს ვეფარები და არც ანაკლიას. მე გადავდექი, რადგან ბანკი მძიმე მდგომარეობაში არ ჩამეყენებინა, მაგრამ როგორც მიდის ახლა პროცესები და თქვენ იცით, რომ ბანკის მიერ ყველა შესწავლა დამთავრდა, 6 მილიონს უნდა მოვაწეროთ ხელი მაის-ივნისის თვეებში. მე წარმოუდგენლად მიმაჩნია, რომ ამ სიტუაციაში, ჩვენი მონაწილეობით მოხდეს ამ კონტრაქტის დახურვა. არ მინდა, გამიგოთ, რომ ამას ვიყენებ რაიმე თავდაცვის მექანიზმად. მე მინდოდა, მთლიანი სურათი მეჩვენებინა თქვენთვის“. 

მამუკა ხაზარაძის განცხადებით, მუქარის შემცველი წერილი შს მინისტრისგან, გიორგი გახარიასგან მიიღო. მისივე Yთქმით, გახარია რაღაცის შესრულებას სთხოვდა, თუმცა ის ამ წერილის განსაჯაროებას არ გეგმავს: 

„წერილი შინაგან საქმეთა მინისტრისგან, გიორგი გახარიასგან იყო მოწერილი. არ მინდა იმ სიტუაციაში აღმოვჩნდე, რომ წერილებით დავიწყო სირბილი მედიისა და ჟურნალისტების წინაშე. ეს იყო მუქარის შემცველი წერილი რაღაცის შესრულების საფასურად, რაც ჩვენ არ გავაკეთეთ და არც გავაკეთებთ!“ 

მეტიც, მამუკა ხაზარაძემ ეროვნული ბანკის პრეზიდენტისა და მისი მოადგილის პასუხისმგებლობის საკითხიც დასვა. თიბისი ბანკის დამფუძნებელმა დეპუტატებს განუცხადა, რომ მათ სრულ უნდობლობას უცხადებს: 

„არ ვიცი, მაქვს თუ არა ამის უფლება, ეს ალბათ, თქვენი, დეპუტატების გადასაწყვეტია, მაგრამ მე, როგორც მოქალაქეს და ამ ინდუსტრიაში 27 წლის მანძილზე ჩაფლულ ადამიანს, მინდა, ეროვნული ბანკის პრეზიდენტისა და მისი მოადგილის პასუხისმგებლობის საკითხი დადგეს. არ ვიცი, როგორ არის პროცედურულად, ან მაქვს თუ არა უფლება, მაგრამ გარდა ამისა, მოვითხოვ, შეიქმნას სპეციალური კომისია, სადაც ყველა იმ დეტალს, წერილსა და კიდევ ბევრ ნიუანსს გაგაცნობთ და ჩაგაყენებთ საქმის კურსში''. 

მიზეზი ისაა, რომ ხაზარაძის განცხადებით, ეროვნული ბანკი თიბისის დამფუძნებლებს აშანტაჟებდა. მისი თქმით, ეროვნული ბანკის პრეზიდენტი, კობა გვენეტაძე კატეგორიულად მოითხოვდა, რომ მამუკა ხაზარაძესა და ბადრი ჯაფარიძეს სამეთვალყურეო საბჭო დაეტოვებინათ: 

''პრაქტიკულად, ეროვნული ბანკის პრეზიდენტი და ახლად არჩეული ვიცე-პრეზიდენტი, მე და ბადრი ჯაფარიძეს გვაშანტაჟებდნენ. მათ გამოუგზავნეს წერილი თიბისი ბანკის დამოუკიდებელ დირექტორებს. 7 წევრი ყავს თიბისი ბანკს სამეთვალყურეო საბჭოში აქ და 9 წევრი _ ლონდონის საფონდო ბირჟაზე. საქართველოში მყოფი ხუთი უცხოელი წევრი, ლონდონის საფონდო ბირჟის მიერ დანიშნული, დამოუკიდებელი დირექტორები არიან. სწორედ მათ გამოუგზავნეს წერილი და დაგვარიცხეს პირველი ჯარიმა _ 10 000 ლარი, ალბათ, ვიღაცამ დაიწუნა, რომ ცოტა იყო. მე შევხვდი ეროვნული ბანკის პრეზიდენტს და ვუთხარი, რომ ჩვენ 10 000 ლარს არ გადავიხდით, რადგან ეს არის 11 წლის წინანდელი ამბავი, მაგრამ ამის შემდეგ, გამოუშვეს ახალი დეპარტამენტის წარმომადგენელი და ჯარიმის სახით, მილიონი ლარი დაგვარიცხეს. როგორც გითხარით, წერილი დამოუკიდებელ დირექტორებს გაუგზავნეს და მოსთხოვეს, რომ განეხილათ ჩემი და ბადრის სამეთვალყურეო საბჭოში ყოფნის მიზანშეწონილობა, წინააღმდეგ შემთხვევაში, მოითხოვდნენ ბუფერული კაპიტალის გაზრდას. მე მივედი ეროვნული ბანკის პრეზიდენტთან და ვუთხარი, რომ ჩვენ მზად ვიყავით გადავმდგარიყავით თავმჯდომარეობიდან და მოადგილეობიდან, რადგან ეროვნული ბანკი არის რეგულატორი. მათ თქვეს, რომ ჩვენ სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარეობიდან მთლიანად უნდა წავსულიყავით. ამაზე ჩემი პასუხი იყო _ ეს ჰგავს იმას, როდესაც მამას, 27 წლის შვილთან ურთიერთობას აუკრძალავ, არ გაძლევენ უფლებას, წელიწადში ოთხჯერ ნახო და მოისმინო, რას აკეთებს შენი შვილი. ჩვენ არასდროს არ გვქონია რეგულატორთან პრობლემა და კამათი. მათ თქვეს რომ არა, თქვენი თავმჯდომარეობიდან და მოადგილეობიდან გადადგომა არ არის საკმარისი, თქვენ საბჭოდანაც უნდა წახვიდეთო. ჩვენ ლონდონის საფონდო ბირჟას ვთხოვთ, რომ 7 წევრი გავზარდოთ 9-მდე და ჩვენ გვქონდეს საშუალება, ვისხდეთ და მოვუსმინოთ, რადგან 9 კაცში ორმა კაცმა, წელიწადში ორჯერ, რა გავლენა უნდა მოახდინოს ბანკზე, მაგრამ თქვეს, რომ ეს კატეგორიული საკითხია!''. 

საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის სხდომაზე, ხაზარაძემ დააკონკრეტა, რომ თანამდებობიდან არავის გადაუყენებია. თიბისი ბანკის დამფუძნებელმა დეპუტატებს განუმარტა, რომ ეს მისი გადაწყვეტილება იყო. მეტიც, ბანკის სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარეობიდან გადადგომის შესახებ წერილი მან თვითმფრინავში დაწერა, როდესაც კამბოჯაში, იაპონელებთან შეხვედრაზე მიემგზავრებოდა. 

''მე გადავდექი იმიტომ, რომ ბანკი არ ჩამონგრეულიყო. გაოცებული დავრჩი, რადგან ინგლისურად ამას blackmailing, ხოლო ქართულად _ „შანტაჟი“ ჰქვია. გასაგებია, რომ ეროვნული ბანკი პროკურატურის ე.წ. ვერსიას ვერ შეეწინააღდეგებოდა. ამის შემდეგ პირდაპირ ვუთხარი, მირჩევნია მომხსნათ, რადგან ეს არის დისკრიმინაცია, ადამიანის უფლებების შელახვა და არაპროპორციული ზომები ჩვენს მიმართ. ამის მერე მოგვდის ხუთი წერილი და ბანკის აქციები ისევ ვარდება ყველაზე დაბალ ნიშნულზე''. 

ხაზარაძემ 2007-2008 წლებში განხორციელებული ტრანზაქციის შესახებ დეტალურად ისაუბრა. სხვა ბანკებიდან აღებული სესხების გარდა, თიბისი ბანკის დამფუძნებელმა იმ კონკრეტულ მონაკვეთზეც გაამახვილა ყურადღება, რომელიც ბიზნესმენ ავთო წერეთელთან მის ურთიერთობასა და 17-მილიონიან სესხს ეხებოდა: 

„ჩვენ გვჭირდებოდა თანხა _ 17 მილიონის ოდენობით და მის სასესხებლად მივედით ორ ბიზნესმენთან. ერთი ავთო წერეთელია და მეორეს არ დავასახელებ, რადგან ძალიან ცნობილი პირია. მათ მივმართეთ, რომ გვჭირდებოდა 17 მილიონი. დაისვა კითხვა, თუ რაში გვჭირდებოდა და ვუპასუხეთ, რომ J.P. Morgan-მა მოგვცა 60 მილიონი საუკეთესო პირობებით, გადახდის გარანტიაც ესაა, გარიგებას ვხურავთ აგვისტოს შუა რიცხვებში და თქვენგან გვჭირდება მოკლევადიანი სესხი, რათა დაირიცხოს ეს თანხა. ავთო წერეთელი ჩემი მეგობარი და პარტნიორია, ძალიან ვამაყობ მასთან მეგობრობით. არაერთხელ, როდესაც ჯერ კიდევ პირველ მაღაზიას ვხსნიდი, „ბატა“ იყო ეს, თუ „ბაბილონი“, ავთო იყო ის ადამიანი, რომელიც ხელს გვიმართავდა ნებისმიერ დროს, ყოველგვარი ხელშეკრულებებისა და წინაპირობების გარეშე. ამ ურთიერთობას ვაფასებ, რადგან თუ ბიზნესი დაუბრუნდება ამ ჯენტლმენურ, ხელის ჩამორთმევით ურთიერთობებს, მე მგონი, ეს ძალიან წაადგება ყველაფერს. მე არაერთხელ ამიღია სესხი მისგან და მისი კომპანიისგან და ეს სესხები არასდროს ყოფილა დაკავშირებული თიბისი ბანკთან. მე სატელეფონო საუბარი განვახორციელე ავთო წერეთელთან, ვუთხარი, რომ მჭირდებოდა თანხა, მითხრა როდის და რა გაქვს გარანტიაო, ავუხსენი სიტუაცია და ავთოსგან ავიღე 17%-იანი სესხი“. 

''ორკესტრირებული შეტევა თიბისი ბანკზე'' _ ასე შეაფასა მამუკა ხაზარაძემ ის აჟიოტაჟი, რაც 2007-2008 წლების ტრანზაქციის გამო თიბისის წინააღმდეგ ატყდა. კომიტეტის სხდომაზე ისიც თქვა, რომ პროკურატურამ სასრაფოდ უნდა გამოაცხადოს, ვინ არის დამნაშავე ამ სიტუაციაში, ან დაუყოვნებლივ შეწყვიტოს საქმე, რადგან ხაზარაძე არ დაუშვებს, რათა სამართალდამცავებმა ეს საქმე თაროზე შემოდონ:

''მე ყველას პატივს გცემთ. აქ იმისთვის არ მოვსულვარ, რომ ოპოზიციის, ან პოზიციის გული მოვიგო. აქ ქართველებთან, ადამიანებთან მოვედი, რომლებსაც გვინდა, რომ ხვალ ახალი ცხოვრება გვქონდეს და ერთად ვაკეთოთ საქმე. ამ მდგომარეობაში, პირდაპირ გეუბნებით, მირჩევნია, მოვიდნენ და მითხრან, ზედმეტი ხარო, მაგრამ ამ ქვეყნიდან არ წავალ! პირდაპირ ვამბობ, არსად არ წავალ! იმიტომ არ ვარ აქ, რომ დაეხმაროთ მამუკა ხაზარაძეს. კომპლიმენტი თქვეს დარბაზიდან, ვწუხვართ, ასეთ მდგომარეობაში რომ ხართო. მინდა გითხრათ, რომ ძალიან მშვენიერ მდგომარეობაში ვარ, ასეთ მდგომარეობაში არასდროს ვყოფილვარ, რადგან სიმართლეს ვამბობ ხმამაღლა და არ ვეუბნები მხოლოდ გუნდის წევრებს და არ ვსაუბრობთ კულისებში! არ მინდა, პროკურატურა პრესკონფერენციებით გვაშანტაჟებდეს. მე მოვუწოდებ, სასწრაფოდ გამოვიდნენ, დასხდნენ და თქვან, რას ჰქვია ფულის გათეთრება! ამოიღონ კანონმდებლობა და ზუსტად თქვან. თუ ეს საქმე თაროზე შემოიდება, არ დავთმობთ ერთი წამით, ერთი ნაბიჯით არ წავალთ უკან, რადგან ეს საბჭოთა „კაგებეშნიკური“ პრაქტიკაა, როდესაც ვიღაცას ლაფს დაასხამ და მერე მიდის გამოძიება, საქმე თაროზე იდება და ადამიანებს არ აქვთ საშუალება, პასუხი გასცენ, ან ამბობენ, რომ სახელმწიფოს ვერ მოერევი, რადგან ადამიანი პატარაა, ეს უნდა შეწყდეს! თაროზე არ შემოვადებინებთ ამ საკითხს, ვინაიდან ეს არის გაცილებით მეტზე დარტყმა, დარტყმა საქართველოსა და მის პერსპექტივაზე!“ 

ამის შემდეგ, საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის სხდომაზე დეპუტატებმა ხაზარაძეს კითხვები დაუსვეს. სკანდალურ სხდომაზე, რომელიც 3 საათზე მეტხანს გაგრძელდა, მცირე ინციდენტიც მოხდა: დამოუკიდებელმა დეპუტატმა ნატო ჩხეიძემ ხაზარაძეს უთხრა: ''უკაცრავად, ბატონო მამუკა, მაგრამ ღირსი ბრძანდებით იმ ამბის, რა დღეშიც ახლა ხართ, რადგან ''ომეგას'' საქმეზე, კომპანიის დირექტორებმა დაკეტილი ბანკიდან თანხა, მხოლოდ თქვენი ზარის შემდეგ გაიტანეს. დიახ, ბატონო, მხოლოდ მას შემდეგ გააკეთეს, რაც ბატონმა ბუცხრიკიძემ ბანკის თანამშრომლებს მისცა დავალება, ხოლო ბატონ ბუცხრიკიძეს დავალება მიეცით თქვენ. სამწუხაროდ, მოგიწევთ სიმართლის თქმა იქ, სადაც მეტი პასუხისმგებლობაა სიმართლისა''. 

ამის პასუხად, ხაზარაძემ განაცხადა, რომ არანაირ სიტყვიერ განკარგულებას თანხის გაცემა-გაუცემლობაზე, ადგილი არ ჰქონია: „არანაირი ზარი ჩემთან, რომ ამას მიეცით თანხა, ან ამას არ მისცეთ, არ ყოფილა 27 წლის განმავლობაში. ჯერ გვაბრალებდა ბიზნესმენი, რომ ბანკი დაკეტილი იყო და თანხა იყო გატანილი. ჩვენ არანაირი დაკეტილი ბანკიდან თანხა არ გაგვიტანია. თანხა გაიტანეს თქვენმა დირექტორებმა, თქვენივე ხელმოწერით. ჩვენზე იმის დაბრალება, რომ კომპანიის ანგარიშიდან დირექტორმა თანხა რატომ გაიტანა, ან რატომ არ გავაკონტროლეთ, დიდი ბოდიში, მაგრამ ვერ მივიღებ! ვერც იმას მივიღებ, რომ ვიღაცას დავურეკე, რადგან ასეთი რამ არ ყოფილა“. 

ამის შემდეგ, პროტესტის ნიშნად, ნატო ჩხეიძემ კომიტეტის სხდომა დატოვა. 

ევროპული საქართველოს წარმომადგენლის, ოთო კახიძის კითხვაზე, ვინ დგას თიბისი ბანკის წინააღმდეგ ორკესტრირებული შეტევის უკან, მამუკა ხაზარაძემ უპასუხა, რომ უკვე თქვა, ვინ დგას ამის უკან: ''მე მგონი, უკვე ყველა დგას ამ ამბების უკან. ერთადერთი, რას ემსახურება და რატომ, არ ვიცი. რა არის ამის მიზეზი, სიმართლე გითხრათ, დღესაც ვერ გავიგე. შეიძლება ვინმეს ეგონოს, რომ ჩვენ პოლიტიკური ამბიციები გვაქვს, მაგრამ თქვენ მაინც იცით, რომ პირველად ვარ პარლამენტარების წინაშე. არავისთან, არცერთ თქვენგანთან კონტაქტი არ მქონია არა იმის გამო, რომ მერიდება. უბრალოდ, ჩვენი საქმე გვაქვს ბევრი და არასდროს პოლიტიკურ პროცესებში არ ჩავრეულვარ. ეტყობა, ვიღაცამ რაღაცა გადაწყვიტა, ვიღაცას არ მოვეწონეთ და ეს ყველაფერი ხდება''. 

პარლამენტის ფრაქცია ''ქართული ოცნების'' თავმჯდომარე მამუკა მდინარაძემ მოითხოვა, რომ ხაზარაძემ შს მინისტრისგან მიღებული მუქარის შემცველი წერილი გაასაჯაროვოს. ნაციონალური მოძრაობის წარმომადგენლებმა კი პარლამენტში ეროვნული ბანკის პრეზიდენტის, კობა გვენეტაძისა და შს მინისტრის, გიორგი გახარიას მოსმენა მოითხოვეს. მეტიც, ოპოზიციონერი დეპუტატები გახარიას გადადგომასა და მის წინააღმდეგ სისხლის სამართლის საქმის აღძვრას ითხოვენ. მანამდე, დეპუტატები დაინტერესდნენ, რატომ არ განაცხადა ხაზარაძემ შესაბამის ორგანოებში, თუ შს მინისტრისგან მუქარის შემცველი წერილი მიიღო. ხაზარაძის თქმით, მან, როგორც კანონმორჩილმა მოქალაქემ, ცხადია, ამის შესახებ შესაბამის უწყებებს აცნობა და იქვე დასძინა, რომ დაკითხვის ოქმში ეს ამბავი დეტალურად აღწერა, თუმცა პროკურორებს ამაზე კითხვაც კი არ დაუსვამთ. რაც შეეხება წერილის გასაჯაროვებას, ხაზარაძემ დეპუტატებს აუხსნა, რომ მზადაა, ეს წერილი ნებისმიერ დროს გამოაქვეყნოს. 

იმ დღესვე, მამუკა ხაზარაძის სკანდალურ განცხადებას საქართველოს ეროვნული ბანკი გამოეხმაურა და განმარტა, რომ მარეგულირებელი უწყების კანონით განსაზღვრული უფლებამოსილების ''შანტაჟად'' შეფასება არასწორია. 

„კომერციულ ბანკში გამოვლენილი დარღვევის ადეკვატური სანქციის გამოყენება საქართველოს ეროვნული ბანკის, როგორც საბანკო სექტორის ზედამხედველის, პირდაპირი ვალდებულება და პასუხისმგებლობაა. ეროვნული ბანკის უფლებამოსილებით განსაზღვრული სანქციები დაკონკრეტებულია შესაბამის კანონმდებლობაში. ამ ჩამონათვალში არის, მათ შორის, მარეგულირებლის უფლებამოსილება, საჭიროების შემთხვევაში, მოითხოვოს ბანკის ადმინისტრატორების ხელმოწერის შეჩერება და/ან თანამდებობიდან გათავისუფლება, რაც საქართველოს ეროვნულ ბანკს წარსულშიც გამოუყენებია. შესაბამისად, არასწორია ''შანტაჟად'' შეფასდეს ის, რაც მარეგულირებელ ორგანოს კანონით განსაზღვრულ უფლებამოსილებას წარმოადგენს'', _ აღნიშნულია ეროვნული ბანკის განცხადებაში. 

მამუკა ხაზარაძის განცხადებას შს მინისტრი, გიორგი გახარიაც გამოეხმაურა და ჟურნალისტებს განუმარტა, რომ წერილებს არ წერს, ის სათქმელს პირდაპირ ეუბნება ყველას, მათ შორის, იმ ხალხსაც, რომლებთანაც საქმიანი ურთიერთობა აქვს: 

''ეს იყო ერთი პრივილეგირებული ბიზნესმენის მცდელობა, რათა პარლამენტის ტრიბუნიდან ჭორაობით, იმუნიტეტი მოეპოვებინა. პრივილეგირებულობა ამ ქვეყანაში ერთხელ და სამუდამოდ უნდა დასრულდეს ბიზნესში! საჯარო პოლიტიკიდან შანტაჟის ენით საუბარი უნდა გაქრეს და მიუხედავად ამ შანტაჟის ენით საუბრისა, ყველას მოუწევს პასუხი აგოს, როგორც თავის ვალდებულებებზე, ასევე სიტყვებზე. რაც შეეხება პარლამენტში მისვლას, იქ არაერთხელ მივსულვარ. ამ საქმესთან დაკავშირებითაც დიდი სიამოვნებით მივალ. გიმეორებთ, ეს იყო პრივილეგირებული ბიზნესმენის მცდელობა და პარლამენტის ტრიბუნიდან ჭორაობა, სხვა ყველაფერი არის ტყუილი. წერტილი''.

მაია მიშელაძე

]]>
versiaprinti@yahoo.com (super admin) ეკონომიკა Wed, 06 Mar 2019 13:13:43 +0400